మహాభారతం · అధ్యాయం 4.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.50.1
कृपस्य वचनं श्रुत्वा कर्णो राजन्युधांपतिः ।
पुनः प्रोवाच संरब्धो गर्हयन्ब्राह्मणं कृपम् ॥ ४.५०.१ ॥
రాజా, కృపుని మాటలు విని యోధుల నాయకుడైన కర్ణుడు మళ్లీ కోపంతో, బ్రాహ్మణుడైన కృపుని నిందిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
4.50.2
लक्षयाम्यहमाचार्यं भयाद्भक्तिं गतं रिपौ ।
भीतेन हि न योद्धव्यमहं योत्स्ये धनञ्जयम् ॥ ४.५०.२ ॥
ఆచార్యా, భయం వల్ల మీ భక్తి శత్రువు వైపు మళ్లినట్లు నేను చూస్తున్నాను. భయపడినవాడు యుద్ధం చేయకూడదు; నేను ధనంజయునితో పోరాడతాను.
4.50.3
ननु वारुणमाग्नेयं याम्यं वायव्यमेव च ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव सत्वहीनस्य ते वृथा ॥ ४.५०.३ ॥
వరుణాస్త్రం, ఆగ్నేయాస్త్రం, యామ్యాస్త్రం, వాయవ్యాస్త్రం, బ్రహ్మశిరస్సు అస్త్రం — ఇవన్నీ ధైర్యం లేని నీకు వ్యర్థమే.
4.50.4
मित्रकार्यं कृतमिदं पितापुत्रैर्महारथैः ।
भर्तृपिण्डश्च निर्विष्टो यथेष्टं गन्तुमर्हथ ॥ ४.५०.४ ॥
మిత్రుని కార్యం ఈ మహారథులైన తండ్రీకొడుకులు నెరవేర్చారు; యజమాని అన్నం కూడా అనుభవించారు. ఇక మీకు నచ్చిన చోటికి వెళ్లవచ్చు.
4.50.5
भिक्षां हरस्व नित्यं त्वं यज्ञाननुचरस्व च ।
आमन्त्रणानि भुङ्क्षाद्य माऽस्मान्युद्धेन भीषय ॥ ४.५०.५ ॥
నీవు ఎల్లప్పుడూ భిక్ష స్వీకరించి యజ్ఞాలను అనుసరించు; ఈ రోజు ఆహ్వానాల భోజనం చేయి; యుద్ధంతో మమ్మల్ని భయపెట్టకు.
4.50.6
भार्गवास्त्रं मया मुक्तं निर्दहेत्पृथिवीमिमाम् ।
किं पुनः पाण्डुपुत्राणामेकमर्जुनमाहवे ॥ ४.५०.६ ॥
నేను ప్రయోగించిన భార్గవాస్త్రం ఈ భూమినే దహించగలదు; పాండవ పుత్రులలో ఒక్క అర్జునుడు యుద్ధంలో ఎంత మాత్రం?
4.50.7
आगमिष्यन्ति पदवीं मात्स्याः पाण्डवमाश्रिताः ।
कीचकानां तु बलिनां शत्रुसेनावमर्दिनाम् ॥ ४.५०.७ ॥
పాండవులను ఆశ్రయించిన మత్స్యులు వస్తారు; కానీ కీచకులు బలవంతులు, శత్రుసేనలను నలిపివేసేవారు.
4.50.8
तानहं निहनिष्यामि भवता गम्यतां गृहम् ।
किं वेदवादिनां कार्यं परस्नेहानुभाषिणाम् ॥ ४.५०.८ ॥
వారిని నేను చంపుతాను; మీరు ఇంటికి వెళ్ళండి. వేదవాక్యాలు పలికేవారికి, పరుల స్నేహాన్ని మాట్లాడేవారికి ఇందులో ఏమి పని?
4.50.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा अश्वत्थामा प्रतापवान् ।
उवाच वदतांश्रेष्ठो दुर्योधनमवेक्ष्य च ॥ ४.५०.९ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, ప్రతాపవంతుడైన అశ్వత్థామ, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడై దుర్యోధనుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
4.50.10
न च तावञ्जिता गावो न च सीमान्तरं गताः ।
न हास्तिनपुरं प्राप्तास्त्वं च कर्ण विकत्थसे ॥ ४.५०.१० ॥
ఇంకా గోవులు గెలవబడలేదు, సరిహద్దు ప్రాంతానికి వెళ్ళలేదు, హస్తినాపురానికి చేరలేదు; అయినా కర్ణా, నువ్వు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు.
4.50.11
बहूनि धर्मशास्त्राणि पठन्ति द्विजसत्तमाः ।
तेषु किंस्विदिदं दृष्टं द्यूते जीयेत यन्नृपः ॥ ४.५०.११ ॥
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులు అనేక ధర్మశాస్త్రాలు చదువుతారు; వాటిలో రాజు జూదంలో ఓడిపోవాలని ఎక్కడైనా చూడబడిందా?
4.50.12
संग्रामान्विपुलाञ्जित्वा लब्धा च विपुलं धनम् ।
विजित्य च महीं कृत्स्नां नेह कत्थन्ति पण्डिताः ॥ ४.५०.१२ ॥
గొప్ప యుద్ధాలు గెలిచి, విస్తారమైన ధనం పొంది, సమస్త భూమిని జయించినా కూడా పండితులు ఇక్కడ గొప్పలు చెప్పుకోరు.
4.50.13
पचत्यग्निरवाक्यस्तु तूष्णीं भाति दिवाकरः ।
तूष्णीं धारयते लोकान्वसुधा सचराचरान् ॥ ४.५०.१३ ॥
అగ్ని మాట్లాడకుండానే వంట చేస్తుంది; సూర్యుడు మౌనంగా ప్రకాశిస్తాడు; భూమి మౌనంగా చరాచర లోకాలను ధరిస్తుంది.
4.50.14
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि विहितानि महर्षिभिः ।
धनं यैरधिगन्तव्यं यच्च कुर्वन्न दुष्यति ॥ ४.५०.१४ ॥
నాలుగు వర్ణాల కర్మలు మహర్షులచే విధించబడ్డాయి; వాటి ద్వారా ధనం సంపాదించాలి; వాటిని చేసేవాడు దోషం పొందడు.
4.50.15
अधीत्य ब्राह्मणो वेदान्याजयेत यजेत वा ।
क्षत्रियो धनमाहृत्य यजेतैव न याजयेत् ॥ ४.५०.१५ ॥
బ్రాహ్మణుడు వేదాలు చదివి ఇతరులకు యాగం చేయించవచ్చు లేదా తానే యాగం చేయవచ్చు; క్షత్రియుడు ధనం సమకూర్చి తానే యాగం చేయాలి, ఇతరులకు చేయించకూడదు.
4.50.16
वैश्योऽधिगम्य वित्तानि वार्ताकर्माणि कारयेत् ॥ ४.५०.१६ ॥
వైశ్యుడు ధనం సంపాదించి వ్యాపారం మరియు వ్యవసాయ కర్మలను చేయాలి.
4.50.17
शूद्रः शुश्रूषणं कुर्यात्रिषु वर्णेषु नित्यशः ।
वन्दनायोगविधिभिर्वैतसीं वृत्तिमाश्रितः ॥ ४.५०.१७ ॥
శూద్రుడు ఎల్లప్పుడూ మూడు వర్ణాలకు సేవ చేయాలి; వందన మరియు యోగ విధులను అనుసరించి, వినయపూర్వకమైన జీవనవృత్తిని ఆశ్రయించి.
4.50.18
वर्तमाना यथाशास्त्रं प्राप्य चापि महीमिमाम् ।
प्रकुर्वन्ति महाभागा यज्ञान्सुविपुलानपि ॥ ४.५०.१८ ॥
శాస్త్రానుసారంగా నడుచుకుంటూ, ఈ భూమిని పొందినా, మహాభాగ్యవంతులు అనేక గొప్ప యజ్ఞాలు చేస్తారు.
4.50.19
का जातिस्तेषु सूतेयं केऽपि मन्त्राः क्रियाश्च काः ।
केयं वर्णेषु या राज्ञो वक्तृभोक्तृनियन्तृषु ॥ ४.५०.१९ ॥
వారిలో ఈ సూత జాతి ఎటువంటిది? ఏ మంత్రాలు, ఏ క్రియలు ఉన్నాయి? రాజు వర్ణాలలో, మాట్లాడేవారిలో, అనుభవించేవారిలో, పాలించేవారిలో, ఇది ఏ వర్ణం?
4.50.20
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य कर्णं च कुरुसंसाद ।
अश्वत्थामा भृशं क्रुद्धो दुर्योधनमतर्जयत् ॥ ४.५०.२० ॥
కురు సభలో దుర్యోధనుని, కర్ణుని చూసి అశ్వత్థామ తీవ్రంగా కోపించి దుర్యోధనుని నిందించాడు.
4.50.21
प्राप्य द्यूतेन को राज्यं क्षत्रियः स्तोष्टुर्महति ।
तथा नृशंसरूपोयं धार्तराष्ट्रश्च निर्घृणः ॥ ४.५०.२१ ॥
జూదంతో రాజ్యాన్ని పొందిన ఏ క్షత్రియుడు మహా సభలో స్తుతికి అర్హుడు? ఈ ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడు కూడా క్రూర రూపుడు, నిర్దయుడు.
4.50.22
तथाऽधिगम्य वित्तानि को विकत्थेद्विचक्षणः ।
निकृत्या वञ्चनायोगैश्चरन्वैतंसिको यथा ॥ ४.५०.२२ ॥
ఈ విధంగా ధనాన్ని పొంది ఏ విజ్ఞుడు గొప్పలు చెప్పుకుంటాడు? వేటగాడిలా మోసం, వంచన పథకాలతో తిరిగేవాడు.
4.50.23
कतमद्द्वैरथं युद्धं यत्राजैषीर्धनञ्जयम् ।
नकुलं सहदेवं वा धनं येषां त्वया हृतम् ॥ ४.५०.२३ ॥
ఏ ద్వంద్వ రథ యుద్ధంలో నీవు ధనంజయుడిని జయించావు? లేదా నకుల సహదేవులను, వారి ధనాన్ని నీవు అపహరించినప్పుడు?
4.50.24
युधिष्ठिरो जितः कस्मिन्भीमश्च बलिनांवरः ।
इन्द्रप्रस्थं त्वया कस्मिन्संग्रामे निर्जितं पुरा ॥ ४.५०.२४ ॥
యుధిష్ఠిరుడు ఏ (ఆట లేదా యుద్ధం)లో ఓడిపోయాడు? బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు దేనిలో? పూర్వం ఏ సంగ్రామంలో నీవు ఇంద్రప్రస్థాన్ని జయించావు?
4.50.25
तथैव कतमद्युद्धं यस्मिन्कृष्णा जिता त्वया ।
एकवस्त्रा सभां नीता क्षुद्रकर्मन्रजस्वला ॥ ४.५०.२५ ॥
అలాగే ఏ జూదంలో కృష్ణను నీవు గెలిచావు? ఒకే వస్త్రంతో, రజస్వలగా ఉన్నప్పుడు సభకు తీసుకువచ్చావు, నీచ కర్మలు చేసినవాడా?
4.50.26
मूलमेषां महत्कृत्तं सारार्थी चन्दनं यथा ।
क्षुद्रं कर्म समास्थाय तत्र किं विदुरोऽब्रवीत् ॥ ४.५०.२६ ॥
సారాన్ని కోరేవాడు చందన వృక్షాన్ని వేరుతో నరికినట్లు, ఇక్కడ వీరి మూలాన్ని నీచ కర్మ చేసి నరికావు. అప్పుడు విదురుడు ఏమన్నాడు?
4.50.27
यथाशक्ति मनुष्याणाममर्षं लक्षयामहे ।
अन्येषामपि सत्वानामपि कीटपिपीलिकैः ॥ ४.५०.२७ ॥
శక్తి కొలదీ మనుషులలో అసహనాన్ని, ఇతర ప్రాణుల్లో కూడా, పురుగులు చీమల్లో కూడా, మేము గమనిస్తాము.
4.50.28
द्रौपद्याः संपरिक्लेशं न क्षन्तुं पाण्डवोऽर्हति ।
क्षयाय धार्तराष्ट्राणां प्रादुर्भूतो धनञ्जयः ॥ ४.५०.२८ ॥
ద్రౌపది యొక్క ఈ మహా కష్టాన్ని పాండుపుత్రుడు సహించడానికి అర్హుడు కాడు; ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల వినాశనానికే ధనంజయుడు ఉద్భవించాడు.
4.50.29
त्वं पुनः पण्डितो भूत्वा ह्याचार्यं क्षेप्तुमिच्छसि ।
वैरान्तकरणो जिष्णुर्न नः शेषं करिष्यति ॥ ४.५०.२९ ॥
నీవు మళ్లీ పండితుడిలా నటిస్తూ ఆచార్యుని (ద్రోణుని) అవమానించాలనుకుంటున్నావు; కానీ వైరాన్ని అంతం చేసే విజయుడు అర్జునుడు మనలో ఏ శేషమూ ఉంచడు.
4.50.30
नैव देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
भयादिह न युद्ध्येरन्पाण्डुपुत्रेण धीमता ॥ ४.५०.३० ॥
దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు కూడా భయం వల్ల కూడా ఇక్కడ బుద్ధిమంతుడైన పాండుపుత్రునితో యుద్ధం చేయరు.
4.50.31
यं यमेकोपि संक्रुद्धः संग्रामे निपतिष्यति ।
वृक्षं गरुडवद्वेगाद्विनिहत्यान्तमेष्यति ॥ ४.५०.३१ ॥
యుద్ధంలో ఒంటరిగానే కోపంతో ఎవరిపై పడినా, గరుత్మంతుని వేగంతో వృక్షాన్ని కూలదోసినట్లు అతడిని సంహరించి అంతాన్ని చేరుకుంటాడు.
4.50.32
त्वत्तो विशिष्टं वीर्येण धनुष्यमरराट्समम् ।
वासुदेवसमं युद्धे तं पार्थं को न पूजयेत् ॥ ४.५०.३२ ॥
నీకంటే పరాక్రమంలో శ్రేష్ఠుడు, విల్లులో దేవేంద్రునితో సమానుడు, యుద్ధంలో వాసుదేవునితో సమానుడు అయిన ఆ పార్థుని ఎవరు గౌరవించకుండా ఉంటారు?
4.50.33
देवं दैवेन युद्ध्येत मानुपेण च मानुपम् ।
अस्त्रं ह्यस्त्रेण यो हन्यात्कोऽर्जुनेन समः पुमान् ॥ ४.५०.३३ ॥
దేవునితో దేవుడు, మనిషితో మనిషి యుద్ధం చేయవచ్చు; అస్త్రంతో అస్త్రాన్ని ఎదుర్కొనేవాడు అర్జునునికి సమానుడు ఎవడు?
4.50.34
पुत्रादनवमः शिष्य इति धर्मविदो विदुः ।
एतेनापि निमित्तेन प्रियो द्रोणस्य पाण्डवः ॥ ४.५०.३४ ॥
ధర్మజ్ఞులు చెబుతారు, శిష్యుడు కొడుకుకంటే తక్కువ కాదు; ఈ కారణం చేతనూ పాండవుడు ద్రోణునికి ప్రియుడు.
4.50.35
यथा त्वमकरोर्द्यूतमिन्द्रप्रस्थं यथाऽहरः ।
यथाऽनैषीः सभां कृष्णां तथा युध्यस्व पाण्डवं ॥ ४.५०.३५ ॥
నీవు జూదమాడినట్లు, ఇంద్రప్రస్థాన్ని అపహరించినట్లు, కృష్ణను సభకు ఈడ్చుకెళ్లినట్లు, అలాగే ఆ పాండవునితో యుద్ధం చెయ్యి.
4.50.36
अयं ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्मस्य कोविदः ।
दुर्द्यूतदेवी गान्धारः शकुनिर्युद्ध्यतामिह ॥ ४.५०.३६ ॥
నీ మేనమామ, జ్ఞానవంతుడు, క్షత్రియధర్మం తెలిసినవాడు, చెడు జూదంలో నేర్పరి అయిన గాంధారుడు శకుని ఇక్కడ యుద్ధం చేయనీ.
4.50.37
नाक्षान्क्षिपति गाण्डीवं न कृतं द्वापरं न च ।
ज्वलतो निशितान्बाणांस्तांस्तान्क्षिपति गाण्डिवं ॥ ४.५०.३७ ॥
గాండీవం పాచికలను విసరదు; కృతం కాదు, ద్వాపరం కాదు. మండే వాడి బాణాలనే, ఆ బాణాలనే గాండీవం ప్రయోగిస్తుంది.
4.50.38
न हि गाण्डीवनिर्मुक्ता गृध्रपक्षाः सुतेजनाः ।
नान्तरेष्ववतिष्ठन्ते गिरीणामपि दारणाः ॥ ४.५०.३८ ॥
గాండీవం నుండి విడిచిన, రాబందు రెక్కల, బాగా పదునుపెట్టిన బాణాలు పర్వతాల సందుల్లో కూడా నిలవవు; పర్వతాలను కూడా చీల్చుతాయి.
4.50.39
अन्तकः पवनो मृत्युस्तथाऽग्निर्बडवामुखः ।
कुर्युरेते क्वचिच्छेषं न तु क्रुद्धो धनञ्जयः ॥ ४.५०.३९ ॥
యముడు, వాయువు, మృత్యువు, అలాగే బడబాముఖాగ్ని ఎక్కడో కొంత మిగిల్చవచ్చు; కానీ కోపించిన ధనంజయుడు ఏమీ మిగల్చడు.
4.50.40
यथा सभायां द्यूतं त्वं मातुलेन महाकरोः ।
तथा युद्धस्व संग्रामे सौबलेन सुरक्षितः ॥ ४.५०.४० ॥
సభలో నీవు మేనమామతో జూదమాడినట్లు, మహాకార్యుడా, యుద్ధంలో సౌబలునిచే రక్షించబడి పోరాడు.
4.50.41
युद्ध्यतां काममाचार्यो नाहं योत्स्ये धनञ्जयम् ।
मत्स्यो ह्यस्माभिरायोध्यो यद्यागच्छेद्गवांपदम् ॥ ४.५०.४१ ॥
ఆచార్యుడు ఇష్టమైనట్లు యుద్ధం చేయనివ్వండి; నేను ధనంజయునితో పోరాడను. మత్స్యుడు గోపదం (గోమేత) వరకు వస్తే, మేము అతనితో పోరాడాల్సి ఉంటుంది.