ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
कलाः काष्ठाश्च युज्यन्ते मुहूर्ताश्च दिनानि च ।
अर्धमासाश्च मासाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ॥ ४.५२.१ ॥
ಕಲೆಗಳೂ ಕಾಷ್ಠೆಗಳೂ, ಮುಹೂರ್ತಗಳೂ ದಿನಗಳೂ, ಅರ್ಧಮಾಸಗಳೂ ಮಾಸಗಳೂ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಗ್ರಹಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
4.52.2
ऋतवश्चापि युज्यन्ते तथा संवत्सरा अपि ।
एवं कालविभागेन कालचक्रं प्रवर्तते ॥ ४.५२.२ ॥
ಋತುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಸಂವತ್ಸರಗಳೂ ಕೂಡ. ಹೀಗೆ ಕಾಲವಿಭಾಗದಿಂದ ಕಾಲಚಕ್ರ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
4.52.3
तेषां कालातिरेकेण ज्योतिषां च व्यतिक्रमात् ।
पञ्चमे पञ्चमे वर्षे द्वौ मासावधिमासकौ ॥ ४.५२.३ ॥
ಅವುಗಳ ಕಾಲಾಧಿಕ್ಯದಿಂದಲೂ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ವ್ಯತಿಕ್ರಮದಿಂದಲೂ, ಪ್ರತಿ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಧಿಮಾಸಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
4.52.4
एषामभ्यधिका मासाः पञ्च च द्वादश क्षपाः ।
त्रयोदशानां वर्षाणामिति मे वर्तते मतिः ॥ ४.५२.४ ॥
ಇವುಗಳ ಅಧಿಕ ಮಾಸಗಳು ಐದು ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ರಾತ್ರಿಗಳು; ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
4.52.5
पूर्वेद्युरेव निर्वृत्तस्ततो बीभत्सुरागतः ॥ ४.५२.५ ॥
ಹಿಂದಿನ ದಿನವೇ ಮುಗಿದು, ನಂತರ ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಬಂದನು.
4.52.6
सर्वं यथावच्चरितं यद्यदेभिः प्रतिश्रुतम् ।
एवमेतद्भ्रुवं ज्ञात्वा ततो बीभत्सुरागतः ॥ ४.५२.६ ॥
ಇವರು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಯಥಾವತ್ ನೆರವೇರಿತು; ಇದು ನಿಶ್ಚಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಬಂದನು.
4.52.7
सर्वे पञ्च महात्मानः सर्वे धर्मार्थकोविदाः ।
येषां युधिष्ठिरो राजा कस्माद्धर्मेऽपराध्नुयुः ॥ ४.५२.७ ॥
ಐವರು ಮಹಾತ್ಮರು, ಎಲ್ಲರೂ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೋವಿದರು; ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಯಾರ ನಾಯಕನೋ ಅವರು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ತಪ್ಪು ಮಾಡುವರು?
4.52.8
कामात्क्रोधाच्च लोभाच्च कामक्रोधभयादपि ।
स्नेहाद्वा यदि वा मोहाद्धर्मं नात्येति धर्मजः ॥ ४.५२.८ ॥
ಕಾಮದಿಂದ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ, ಲೋಭದಿಂದ, ಅಥವಾ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧ-ಭಯದಿಂದಲೂ, ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೋಹದಿಂದಲೂ, ಧರ್ಮಜನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.
4.52.9
अलुब्धाश्चैव कौन्तेयाः कृतवन्तश्च दुष्करम् ।
न चापि केवलं राज्यमिच्छेयुस्ते ह्यधर्मतः ॥ ४.५२.९ ॥
ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಲೋಭರಹಿತರು, ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು; ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಬಯಸರು.
4.52.10
तदैव ते हि विक्रान्तुमीषुः कौरवनन्दनाः ।
धर्मपाशनिबद्धास्तु न चेलुः क्षत्रियव्रतात् ॥ ४.५२.१० ॥
ಆಗ ಆ ಕೌರವ ನಂದನರು ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಧರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವ್ರತದಿಂದ ಅವರು ಕದಲಲಿಲ್ಲ.
4.52.11
यश्चानृत इति ख्यातः स च गच्छेत्पराभवम् ।
वृणुयुर्माणं पार्था नानृतत्वं कथंचन ॥ ४.५२.११ ॥
ಅನೃತ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದವನು ಸೋಲನ್ನು ಹೊಂದುವನು; ಪಾರ್ಥರು ಮಾನವನ್ನೇ ಆರಿಸುವರು, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಸತ್ಯವನ್ನಲ್ಲ.
4.52.12
प्राप्ते तु काले स्वानर्थान्नोत्सृजेयुर्नरर्षभाः ।
अपि वज्रभृता गुप्तांस्तथावीर्या हि पाण्डवाः ॥ ४.५२.१२ ॥
ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ತಮ್ಮ ದುರ್ದೈವವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ವಜ್ರಧಾರಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದರೂ ಪಾಂಡವರು ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯವರಲ್ಲ.
4.52.13
प्रतियुद्ध्येम समरे सर्वशस्त्रभृतांवरम् ॥ ४.५२.१३ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೊಡನೆ ನಾವು ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಡೋಣ.
4.52.14
तस्माद्यदत्र कल्याणं लोके सद्भिरनुष्ठितम् ।
तत्संविधीयतां शीघ्रं मा वो ह्यर्थोऽभ्यगात्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುರುಷರು ಆಚರಿಸಿದ ಮಂಗಳಕರವಾದುದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ದೂರ ಹೋಗದಿರಲಿ.
4.52.15
न हि पश्यामि संग्रामे कदाचिदपि कौरव ।
एकान्तसिद्धिं राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः ॥ ४.५२.१५ ॥
ಕೌರವ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದಾದರೂ ಸಿಗುವುದನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಜೇಂದ್ರ, ಧನಂಜಯನು ಅದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.
4.52.16
संप्रवृत्ते तु संग्रामे भावाभावौ जयाजयौ ।
अवश्यमेकं स्पृशतो दृष्टमेतदसंशयम् ॥ ४.५२.१६ ॥
ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಇರುವಿಕೆ-ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಜಯ-ಸೋಲು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
4.52.17
तस्माद्युद्धोपचरितं कर्म वा धर्मसंहितम् ।
क्रियतामाशु राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः ॥ ४.५२.१७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲಿ; ರಾಜೇಂದ್ರ, ಧನಂಜಯ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
4.52.18
एको हि समरे पार्थः पृथिवीं निर्दहेच्छरैः ।
भ्रातृभिः सहितो भूत्वा किं पुनः कौरवान्रणे । ॥ ४.५२.१८ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿಯೇ ಪಾರ್ಥನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ದಹಿಸಬಲ್ಲನು; ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೌರವರ ಮಾತೇನು?
4.52.19
तस्मात्सन्धिं कुरुश्रेष्ठ कुरुष्व यदि मन्यसे ।
नाहं राज्यं प्रदास्यामि पाण्डवेभ्यः पितामह।
ग्रामं सेनां च दासांश्च स्वल्पं द्रव्यमपि प्रभो ।
युद्धोपचारिकं यत्तु तत्सर्वं संविधीयताम् ॥ ४.५२.१९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಸರಿಯೆನಿಸಿದರೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೋ. ಪಿತಾಮಹನೇ, ನಾನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಭುವೇ, ಒಂದು ಗ್ರಾಮ, ಸೇನೆ, ದಾಸರು, ಸ್ವಲ್ಪ ಧನವಾದರೂ—ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಲಿ.
4.52.20
भीष्मस्योपरते वाक्ये तथा दुर्योधनस्य च ।
प्राप्तमर्थ्यं च यद्वाक्यं द्रोणश्वाह द्विजोत्तमः ॥ ४.५२.२० ॥
ಭೀಷ್ಮನ ಮಾತು ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮಾತು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಯುಕ್ತವಾದ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಮಾತನ್ನು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ದ್ರೋಣನೂ ಹೇಳಿದನು.
4.52.21
यत्तु युद्धोपचरितं भवेद्वा धर्मसंहितम् ।
कस्त्वया सदृशो लोके भूयस्त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ४.५२.२१ ॥
ಯುದ್ಧಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದದ್ದು ಏನಿದ್ದರೂ, ನಿಮ್ಮಂತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲು ಅರ್ಹರು?
4.52.22
अत्र या मामिका बुद्धिः श्रूयतां यदि रोचते ।
सर्वथा हि मया श्रेयो वक्तव्यं कुरुनन्दन ॥ ४.५२.२२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ಆದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ; ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ಕೇಳಿ. ಕುರುನಂದನನೇ, ನಾನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಾದದ್ದನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು.
4.52.23
राजा बलचतुर्भागं क्षिप्रमादाय गच्छतु ।
ततोऽपरश्चतुर्भागो गाः समादाय गच्छतु ।
वयं चार्धेन सैन्यस्य प्रतियोत्स्याम पाण्डवम् ॥ ४.५२.२३ ॥
ರಾಜನು ಸೇನೆಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ. ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗ ಗೋವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ. ನಾವು ಅರ್ಧ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವನನ್ನು ಎದುರಿಸೋಣ.
4.52.24
अहं भीष्मश्च कर्णश्च अश्वत्थामा कृपस्तथा ।
प्रतियोत्स्याम बीभत्सुमागतं कृतनिश्चयम् ॥ ४.५२.२४ ॥
ನಾನು, ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಪ, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಬೀಭತ್ಸುವನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಎದುರಿಸುತ್ತೇವೆ.
4.52.25
एवं राजा सुगुप्तः स्यान्न क्लैब्यं गन्तुमर्हति ।
मत्स्यं वा पुनरायातमथवापि शतक्रतुम् ।
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ४.५२.२५ ॥
ಹೀಗೆ ರಾಜನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿರಲಿ; ಅವನು ಹೇಡಿತನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು. ಮತ್ಸ್ಯ ರಾಜನು (ವಿರಾಟನು) ಮರಳಿ ಬಂದರೂ, ಅಥವಾ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರನು) ಬಂದರೂ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತೀರ ತಡೆಯುವಂತೆ ನಾನು ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುವೆನು.
4.52.26
तद्वाक्यं रुरुचे तेषां द्रोणेनोक्तं महात्मना ।
तथाहि कृतवान्राजा कौरवाणामनन्तरम् ॥ ४.५२.२६ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ದ್ರೋಣನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತು ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕೌರವರಲ್ಲಿ ತರುವಾಯ ರಾಜನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು.
4.52.27
भीष्मः प्रस्थाप्य राजानं गोधनं तदनन्तरम् ।
सेनामुख्यान्व्यवस्थाप्य व्यूहितुं संप्रचक्रमे ॥ ४.५२.२७ ॥
ಭೀಷ್ಮನು ರಾಜನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ತರುವಾಯ ಗೋಧನವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಸೇನಾಮುಖ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ಸೇನೆಯನ್ನು ವ್ಯೂಹವಾಗಿ ರಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
4.52.28
द्रोणस्योपरते वाक्ये भीष्मः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
आचार्य मध्ये तिष्ठ त्वमश्वत्थामा तु सव्यतः।
कृपः शारद्वतो धीमान्पार्श्वं रक्षतु दक्षिणम् ॥ ४.५२.२८ ॥
ದ್ರೋಣನ ಮಾತು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: "ಆಚಾರ್ಯರೇ, ನೀವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿ; ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಾರದ್ವತ ಕೃಪನು ಬಲಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ."
4.52.29
विकर्णश्च महावीर्यो दुर्मुखश्च परन्तपः ।
शकुनिः सौबलश्चैव दुःसहश्च महाबलः ।
द्रोणस्य पार्श्वमजिताः पालयन्तु महाबलाः ॥ ४.५२.२९ ॥
ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ ವಿಕರ್ಣನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸುವ ದುರ್ಮುಖನು, ಸೌಬಲ ಶಕುನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲ ದುಃಸಹನು—ಜಯಿಸಲಾಗದ ಈ ಮಹಾಬಲಿಗಳು ದ್ರೋಣನ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಕಾಯಲಿ.
4.52.30
अग्रतः सूतपुत्रस्तु कर्णस्तिष्ठतु दंशितः ।
अहं सर्वस्य सैन्यस्य पश्चात्स्थास्यामि पालयन् ॥ ४.५२.३० ॥
ಮುಂದೆ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನು ಕವಚ ಧರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಲಿ; ಸೈನ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಯುತ್ತಾ ನಾನು ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲುವೆನು.
4.52.31
सर्वे महारथाः शूरा महेष्वासा महाबलाः ।
युद्ध्यन्तु पाण्डवश्रेष्ठमागतं यत्नतो युधि ॥ ४.५२.३१ ॥
ಎಲ್ಲ ಮಹಾರಥರು, ಶೂರರು, ಮಹಾಧನುರ್ಧರರು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಪಾಂಡವಶ್ರೇಷ್ಠನೊಡನೆ ಹೋರಾಡಲಿ.
4.52.32
अभेद्यं परसैन्यानां व्यूहं व्यूह्य कुरूत्तमः ।
वज्रगर्भं व्रीहिमुखं पद्मचन्द्रार्धमण्डलम् ॥ ४.५२.३२ ॥
ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನು—ವಜ್ರಗರ್ಭ, ವ್ರೀಹಿಮುಖ, ಪದ್ಮ-ಚಂದ್ರಾರ್ಧಮಂಡಲ ಎಂಬ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
4.52.33
तस्य व्यूहस्य पश्चार्धे भीष्मश्चाथोद्यतायुधः ।
सौवर्णं तालमुच्छ्रित्य रथे तिष्ठन्नशोभत ॥ ४.५२.३३ ॥
ಆ ವ್ಯೂಹದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಭೀಷ್ಮನು ಚಿನ್ನದ ತಾಳಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶೋಭಿಸಿದನು.