മഹാഭാരതം · അധ്യായം 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
कलाः काष्ठाश्च युज्यन्ते मुहूर्ताश्च दिनानि च ।
अर्धमासाश्च मासाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ॥ ४.५२.१ ॥
കലകളും കാഷ്ഠകളും, മുഹൂർത്തങ്ങളും ദിവസങ്ങളും, അർധമാസങ്ങളും മാസങ്ങളും, നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും അതുപോലെ ചേർക്കപ്പെടുന്നു.
4.52.2
ऋतवश्चापि युज्यन्ते तथा संवत्सरा अपि ।
एवं कालविभागेन कालचक्रं प्रवर्तते ॥ ४.५२.२ ॥
ഋതുക്കളും അതുപോലെ ചേർക്കപ്പെടുന്നു; വർഷങ്ങളും. ഇങ്ങനെ കാലവിഭാഗത്താൽ കാലചക്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
4.52.3
तेषां कालातिरेकेण ज्योतिषां च व्यतिक्रमात् ।
पञ्चमे पञ्चमे वर्षे द्वौ मासावधिमासकौ ॥ ४.५२.३ ॥
അവയുടെ കാലാധിക്യത്താലും ജ്യോതിസ്സുകളുടെ വ്യതിക്രമത്താലും, ഓരോ അഞ്ചാം വർഷത്തിലും രണ്ട് അധിമാസങ്ങൾ വരുന്നു.
4.52.4
एषामभ्यधिका मासाः पञ्च च द्वादश क्षपाः ।
त्रयोदशानां वर्षाणामिति मे वर्तते मतिः ॥ ४.५२.४ ॥
ഇവയുടെ അധിക മാസങ്ങൾ അഞ്ചും പന്ത്രണ്ട് രാത്രികളും ആണ്; പതിമൂന്ന് വർഷത്തിന് എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
4.52.5
पूर्वेद्युरेव निर्वृत्तस्ततो बीभत्सुरागतः ॥ ४.५२.५ ॥
മുൻ ദിവസം തന്നെ കഴിഞ്ഞശേഷം ബീഭത്സു (അർജുനൻ) മടങ്ങിയെത്തി.
4.52.6
सर्वं यथावच्चरितं यद्यदेभिः प्रतिश्रुतम् ।
एवमेतद्भ्रुवं ज्ञात्वा ततो बीभत्सुरागतः ॥ ४.५२.६ ॥
ഇവർ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തതെല്ലാം യഥാവിധി നിറവേറി; ഇതു നിശ്ചയമെന്നറിഞ്ഞ് ബീഭത്സു (അർജുനൻ) മടങ്ങിയെത്തി.
4.52.7
सर्वे पञ्च महात्मानः सर्वे धर्मार्थकोविदाः ।
येषां युधिष्ठिरो राजा कस्माद्धर्मेऽपराध्नुयुः ॥ ४.५२.७ ॥
അഞ്ച് മഹാത്മാക്കൾ, എല്ലാവരും ധർമ്മാർത്ഥ പണ്ഡിതർ; രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആരുടെ നേതാവോ അവർ എന്തിന് ധർമ്മത്തിൽ തെറ്റ് ചെയ്യണം?
4.52.8
कामात्क्रोधाच्च लोभाच्च कामक्रोधभयादपि ।
स्नेहाद्वा यदि वा मोहाद्धर्मं नात्येति धर्मजः ॥ ४.५२.८ ॥
കാമം കൊണ്ടോ ക്രോധം കൊണ്ടോ ലോഭം കൊണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ കാമ-ക്രോധ-ഭയങ്ങൾ കൊണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ സ്നേഹം കൊണ്ടോ മോഹം കൊണ്ടോ പോലും, ധർമ്മജൻ ധർമ്മത്തെ ലംഘിക്കുന്നില്ല.
4.52.9
अलुब्धाश्चैव कौन्तेयाः कृतवन्तश्च दुष्करम् ।
न चापि केवलं राज्यमिच्छेयुस्ते ह्यधर्मतः ॥ ४.५२.९ ॥
കുന്തിയുടെ പുത്രന്മാർ ലോഭമില്ലാത്തവരും കഠിനകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവരുമാണ്; കേവലം രാജ്യം അധർമ്മത്താൽ അവർ ആഗ്രഹിക്കില്ല.
4.52.10
तदैव ते हि विक्रान्तुमीषुः कौरवनन्दनाः ।
धर्मपाशनिबद्धास्तु न चेलुः क्षत्रियव्रतात् ॥ ४.५२.१० ॥
അപ്പോൾ ആ കൗരവനന്ദനന്മാർ പരാക്രമം കാണിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; എന്നാൽ ധർമ്മപാശത്താൽ ബന്ധിതരായി, ക്ഷത്രിയവ്രതത്തിൽ നിന്ന് അവർ ഇളകിയില്ല.
4.52.11
यश्चानृत इति ख्यातः स च गच्छेत्पराभवम् ।
वृणुयुर्माणं पार्था नानृतत्वं कथंचन ॥ ४.५२.११ ॥
അനൃതൻ എന്ന് പ്രസിദ്ധനായവൻ പരാജയം പ്രാപിക്കും; പാർത്ഥന്മാർ മാനത്തെ വരിക്കും, ഒരു വിധത്തിലും അസത്യത്തെയല്ല.
4.52.12
प्राप्ते तु काले स्वानर्थान्नोत्सृजेयुर्नरर्षभाः ।
अपि वज्रभृता गुप्तांस्तथावीर्या हि पाण्डवाः ॥ ४.५२.१२ ॥
കാലം വരുമ്പോൾ ആ നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ സ്വന്തം ദുരിതങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല; വജ്രധാരിയാൽ സംരക്ഷിതരായാലും പാണ്ഡവർ വീര്യത്തിൽ കുറഞ്ഞവരല്ല.
4.52.13
प्रतियुद्ध्येम समरे सर्वशस्त्रभृतांवरम् ॥ ४.५२.१३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനോടു നാം എതിർത്തു പോരാടും.
4.52.14
तस्माद्यदत्र कल्याणं लोके सद्भिरनुष्ठितम् ।
तत्संविधीयतां शीघ्रं मा वो ह्यर्थोऽभ्यगात्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
അതിനാൽ ലോകത്തിൽ സജ്ജനങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച നന്മയേതോ അത് വേഗം ക്രമീകരിക്കപ്പെടട്ടെ; നിങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം അകന്നുപോകാതിരിക്കട്ടെ.
4.52.15
न हि पश्यामि संग्रामे कदाचिदपि कौरव ।
एकान्तसिद्धिं राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः ॥ ४.५२.१५ ॥
കൗരവാ, യുദ്ധത്തിൽ ആർക്കും പൂർണ്ണ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നത് ഞാൻ ഒരിക്കലും കാണുന്നില്ല; രാജേന്ദ്രാ, ധനഞ്ജയൻ അത് നേടിക്കഴിഞ്ഞു.
4.52.16
संप्रवृत्ते तु संग्रामे भावाभावौ जयाजयौ ।
अवश्यमेकं स्पृशतो दृष्टमेतदसंशयम् ॥ ४.५२.१६ ॥
യുദ്ധം തുടങ്ങിയാൽ ജീവിതവും മരണവും, ജയവും പരാജയവും ഇവയിലൊന്ന് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ലാതെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
4.52.17
तस्माद्युद्धोपचरितं कर्म वा धर्मसंहितम् ।
क्रियतामाशु राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः ॥ ४.५२.१७ ॥
അതിനാൽ യുദ്ധനിയമപ്രകാരമോ ധർമ്മാനുസൃതമോ ആയ കർമ്മം വേഗം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ; രാജേന്ദ്രാ, ധനഞ്ജയൻ എത്തിക്കഴിഞ്ഞു.
4.52.18
एको हि समरे पार्थः पृथिवीं निर्दहेच्छरैः ।
भ्रातृभिः सहितो भूत्वा किं पुनः कौरवान्रणे । ॥ ४.५२.१८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ പാർത്ഥൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ദഹിപ്പിക്കാൻ കഴിയും; സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ കൗരവരെപ്പറ്റി എന്തു പറയാൻ?
4.52.19
तस्मात्सन्धिं कुरुश्रेष्ठ कुरुष्व यदि मन्यसे ।
नाहं राज्यं प्रदास्यामि पाण्डवेभ्यः पितामह।
ग्रामं सेनां च दासांश्च स्वल्पं द्रव्यमपि प्रभो ।
युद्धोपचारिकं यत्तु तत्सर्वं संविधीयताम् ॥ ४.५२.१९ ॥
അതിനാൽ, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് ശരിയെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ സന്ധി ചെയ്യുക. പിതാമഹാ, ഞാൻ പാണ്ഡവർക്ക് രാജ്യം നൽകുകയില്ല. പ്രഭോ, ഒരു ഗ്രാമം, സേന, ദാസന്മാർ, അല്പം ധനമെങ്കിലും—യുദ്ധത്തിനാവശ്യമായതെല്ലാം ക്രമീകരിക്കപ്പെടട്ടെ.
4.52.20
भीष्मस्योपरते वाक्ये तथा दुर्योधनस्य च ।
प्राप्तमर्थ्यं च यद्वाक्यं द्रोणश्वाह द्विजोत्तमः ॥ ४.५२.२० ॥
ഭീഷ്മരുടെയും ദുര്യോധനന്റെയും വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ഉചിതമായ അർത്ഥമുള്ള വാക്ക് ദ്വിജോത്തമനായ ദ്രോണനും പറഞ്ഞു.
4.52.21
यत्तु युद्धोपचरितं भवेद्वा धर्मसंहितम् ।
कस्त्वया सदृशो लोके भूयस्त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ४.५२.२१ ॥
യുദ്ധാചാരത്തിൽ പെട്ടതോ ധർമ്മത്തിനൊത്തതോ ആയ എന്തും, നിന്നെപ്പോലെ ലോകത്തിൽ ആരാണ് വീണ്ടും പറയാൻ യോഗ്യൻ?
4.52.22
अत्र या मामिका बुद्धिः श्रूयतां यदि रोचते ।
सर्वथा हि मया श्रेयो वक्तव्यं कुरुनन्दन ॥ ४.५२.२२ ॥
ഇവിടെ എന്റെ സ്വന്തം അഭിപ്രായമുണ്ട്; നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ കേൾക്കൂ. കുരുനന്ദനാ, ഞാൻ എല്ലാവിധത്തിലും ശ്രേയസ്കരമായതു തന്നെ പറയണം.
4.52.23
राजा बलचतुर्भागं क्षिप्रमादाय गच्छतु ।
ततोऽपरश्चतुर्भागो गाः समादाय गच्छतु ।
वयं चार्धेन सैन्यस्य प्रतियोत्स्याम पाण्डवम् ॥ ४.५२.२३ ॥
രാജാവ് സേനയുടെ നാലിലൊന്ന് വേഗം എടുത്ത് പോകട്ടെ. പിന്നെ മറ്റൊരു നാലിലൊന്ന് പശുക്കളെ എടുത്ത് പോകട്ടെ. നാം പകുതി സേനയോടെ പാണ്ഡവനെ എതിർക്കും.
4.52.24
अहं भीष्मश्च कर्णश्च अश्वत्थामा कृपस्तथा ।
प्रतियोत्स्याम बीभत्सुमागतं कृतनिश्चयम् ॥ ४.५२.२४ ॥
ഞാനും ഭീഷ്മനും കർണനും അശ്വത്ഥാമാവും അതുപോലെ കൃപനും, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്ന ബീഭത്സുവിനെ (അർജുനനെ) എതിർത്തു യുദ്ധം ചെയ്യും.
4.52.25
एवं राजा सुगुप्तः स्यान्न क्लैब्यं गन्तुमर्हति ।
मत्स्यं वा पुनरायातमथवापि शतक्रतुम् ।
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ४.५२.२५ ॥
ഇങ്ങനെ രാജാവ് നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടട്ടെ; അവൻ ഭീരുത്വത്തിലേക്ക് പോകാൻ അർഹനല്ല. മത്സ്യരാജാവ് (വിരാടൻ) തിരിച്ചുവന്നാലും, അല്ലെങ്കിൽ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) തന്നെ വന്നാലും, കടൽത്തീരം സമുദ്രത്തെ തടയുന്നതുപോലെ ഞാൻ അവരെ തടയും.
4.52.26
तद्वाक्यं रुरुचे तेषां द्रोणेनोक्तं महात्मना ।
तथाहि कृतवान्राजा कौरवाणामनन्तरम् ॥ ४.५२.२६ ॥
മഹാത്മാവായ ദ്രോണൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്ക് അവർക്ക് ഇഷ്ടമായി. കൗരവരിൽ പിന്നീട് രാജാവും അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു.
4.52.27
भीष्मः प्रस्थाप्य राजानं गोधनं तदनन्तरम् ।
सेनामुख्यान्व्यवस्थाप्य व्यूहितुं संप्रचक्रमे ॥ ४.५२.२७ ॥
ഭീഷ്മർ രാജാവിനെയും പിന്നീട് ഗോധനത്തെയും അയച്ചശേഷം, സേനാപ്രമുഖരെ നിയോഗിച്ച് സേനയെ വ്യൂഹമായി ക്രമീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
4.52.28
द्रोणस्योपरते वाक्ये भीष्मः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
आचार्य मध्ये तिष्ठ त्वमश्वत्थामा तु सव्यतः।
कृपः शारद्वतो धीमान्पार्श्वं रक्षतु दक्षिणम् ॥ ४.५२.२८ ॥
ദ്രോണന്റെ വാക്ക് അവസാനിച്ചപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: "ആചാര്യാ, അങ്ങ് മധ്യത്തിൽ നിൽക്കുക; അശ്വത്ഥാമാവ് ഇടതുവശത്ത് ഇരിക്കട്ടെ, ബുദ്ധിമാനായ ശാരദ്വതൻ കൃപൻ വലതുവശം കാക്കട്ടെ."
4.52.29
विकर्णश्च महावीर्यो दुर्मुखश्च परन्तपः ।
शकुनिः सौबलश्चैव दुःसहश्च महाबलः ।
द्रोणस्य पार्श्वमजिताः पालयन्तु महाबलाः ॥ ४.५२.२९ ॥
മഹാവീര്യനായ വികർണ്ണനും ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്ന ദുർമുഖനും സൗബലൻ ശകുനിയും മഹാബലനായ ദുഃസഹനും—ജയിക്കപ്പെടാത്ത ഈ മഹാബലികൾ ദ്രോണന്റെ പാർശ്വം കാക്കട്ടെ.
4.52.30
अग्रतः सूतपुत्रस्तु कर्णस्तिष्ठतु दंशितः ।
अहं सर्वस्य सैन्यस्य पश्चात्स्थास्यामि पालयन् ॥ ४.५२.३० ॥
മുന്നിൽ സൂതപുത്രൻ കർണ്ണൻ കവചം ധരിച്ച് നിൽക്കട്ടെ; സർവ്വസൈന്യത്തെയും കാത്തുകൊണ്ട് ഞാൻ പിന്നിൽ നിൽക്കും.
4.52.31
सर्वे महारथाः शूरा महेष्वासा महाबलाः ।
युद्ध्यन्तु पाण्डवश्रेष्ठमागतं यत्नतो युधि ॥ ४.५२.३१ ॥
എല്ലാ മഹാരഥന്മാരും ശൂരന്മാരും മഹാധനുർധരന്മാരും മഹാബലികളും യുദ്ധത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ വന്ന പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠനോട് പോരാടട്ടെ.
4.52.32
अभेद्यं परसैन्यानां व्यूहं व्यूह्य कुरूत्तमः ।
वज्रगर्भं व्रीहिमुखं पद्मचन्द्रार्धमण्डलम् ॥ ४.५२.३२ ॥
ശത്രുസൈന്യങ്ങൾക്ക് ഭേദിക്കാനാകാത്ത വ്യൂഹം ചമച്ച കുരുശ്രേഷ്ഠൻ—വജ്രഗർഭം, വ്രീഹിമുഖം, പദ്മ-ചന്ദ്രാർദ്ധമണ്ഡലം എന്നിവയുള്ള വ്യൂഹം ഒരുക്കി.
4.52.33
तस्य व्यूहस्य पश्चार्धे भीष्मश्चाथोद्यतायुधः ।
सौवर्णं तालमुच्छ्रित्य रथे तिष्ठन्नशोभत ॥ ४.५२.३३ ॥
ആ വ്യൂഹത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത്, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തിയ ഭീഷ്മർ സ്വർണ്ണ താലധ്വജം ഉയർത്തി രഥത്തിൽ നിന്ന് ശോഭിച്ചു.