มหาภารตะ · อัธยายะ 4.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.52.1
कलाः काष्ठाश्च युज्यन्ते मुहूर्ताश्च दिनानि च ।
अर्धमासाश्च मासाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा ॥ ४.५२.१ ॥
กาลและกาษฐา มุหูรตะและวัน อรธมาสและเดือน นักษัตรและดาวเคราะห์ ก็ถูกนับรวมกันเช่นนั้นเช่นกัน
4.52.2
ऋतवश्चापि युज्यन्ते तथा संवत्सरा अपि ।
एवं कालविभागेन कालचक्रं प्रवर्तते ॥ ४.५२.२ ॥
ฤดูทั้งหลายก็ถูกนับรวมกัน และปีทั้งหลายก็เช่นกัน เมื่อแบ่งกาลเวลาเช่นนี้ วงล้อแห่งกาลก็หมุนไป
4.52.3
तेषां कालातिरेकेण ज्योतिषां च व्यतिक्रमात् ।
पञ्चमे पञ्चमे वर्षे द्वौ मासावधिमासकौ ॥ ४.५२.३ ॥
เพราะกาลเวลาของสิ่งเหล่านั้นเกินกำหนด และดาวฤกษ์ทั้งหลายเคลื่อนคลาดไป ในทุกปีที่ห้า จะเกิดเดือนแทรกสองเดือน
4.52.4
एषामभ्यधिका मासाः पञ्च च द्वादश क्षपाः ।
त्रयोदशानां वर्षाणामिति मे वर्तते मतिः ॥ ४.५२.४ ॥
เดือนส่วนเพิ่มของสิ่งเหล่านี้มีห้าเดือนกับสิบสองคืน สำหรับสิบสามปี นี่คือความเข้าใจของข้า
4.52.5
पूर्वेद्युरेव निर्वृत्तस्ततो बीभत्सुरागतः ॥ ४.५२.५ ॥
เมื่อเสร็จสิ้นไปเมื่อวานนี้เอง บีภัตสุ (อรชุน) จึงกลับมาถึง
4.52.6
सर्वं यथावच्चरितं यद्यदेभिः प्रतिश्रुतम् ।
एवमेतद्भ्रुवं ज्ञात्वा ततो बीभत्सुरागतः ॥ ४.५२.६ ॥
ทุกสิ่งที่คนเหล่านี้ได้ให้สัญญาไว้ ได้รับการปฏิบัติครบถ้วนตามที่ควร เมื่อรู้ความจริงนี้แน่นอนแล้ว บีภัตสุ (อรชุน) จึงกลับมาถึง
4.52.7
सर्वे पञ्च महात्मानः सर्वे धर्मार्थकोविदाः ।
येषां युधिष्ठिरो राजा कस्माद्धर्मेऽपराध्नुयुः ॥ ४.५२.७ ॥
ทั้งห้าท่านล้วนเป็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ทุกท่านเชี่ยวชาญในธรรมและทรัพย์ กษัตริย์ของพวกท่านคือยุธิษฐิระ เหตุใดพวกเขาจึงจะละเมิดธรรมเล่า
4.52.8
कामात्क्रोधाच्च लोभाच्च कामक्रोधभयादपि ।
स्नेहाद्वा यदि वा मोहाद्धर्मं नात्येति धर्मजः ॥ ४.५२.८ ॥
เพราะกามา เพราะโกรธ เพราะโลภ หรือเพราะกามโกรธและความกลัว เพราะความรักหรือเพราะความหลง บุตรแห่งธรรมย่อมไม่ละเมิดธรรม
4.52.9
अलुब्धाश्चैव कौन्तेयाः कृतवन्तश्च दुष्करम् ।
न चापि केवलं राज्यमिच्छेयुस्ते ह्यधर्मतः ॥ ४.५२.९ ॥
บุตรแห่งกุนตีทั้งหลายปราศจากความโลภ และได้กระทำกิจที่ทำได้ยาก พวกเขาจะไม่ปรารถนาราชอาณาจักรด้วยวิธีอธรรมเพียงอย่างเดียวเป็นแน่
4.52.10
तदैव ते हि विक्रान्तुमीषुः कौरवनन्दनाः ।
धर्मपाशनिबद्धास्तु न चेलुः क्षत्रियव्रतात् ॥ ४.५२.१० ॥
ในครานั้นเอง บรรดาผู้เป็นที่รักของเผ่ากุรุต่างกระหายที่จะแสดงความกล้าหาญ แต่ถูกพันธนาการด้วยบ่วงแห่งธรรม จึงมิได้เคลื่อนไหวออกจากวัตรของกษัตริย์
4.52.11
यश्चानृत इति ख्यातः स च गच्छेत्पराभवम् ।
वृणुयुर्माणं पार्था नानृतत्वं कथंचन ॥ ४.५२.११ ॥
ผู้ที่ขึ้นชื่อว่าพูดเท็จ ย่อมต้องประสบความพ่ายแพ้ บุตรแห่งปฤถาจะเลือกเกียรติยศ ไม่มีวันเลือกความเท็จไม่ว่าด้วยวิธีใด
4.52.12
प्राप्ते तु काले स्वानर्थान्नोत्सृजेयुर्नरर्षभाः ।
अपि वज्रभृता गुप्तांस्तथावीर्या हि पाण्डवाः ॥ ४.५२.१२ ॥
เมื่อกาลมาถึง บรรดาวีรบุรุษเหล่านั้นจะไม่ละทิ้งความยากลำบากของตน แม้ปาณฑพจะได้รับการคุ้มครองแม้จากผู้ทรงสายฟ้า พวกเขาก็มิได้ขาดความกล้าหาญ
4.52.13
प्रतियुद्ध्येम समरे सर्वशस्त्रभृतांवरम् ॥ ४.५२.१३ ॥
ในการรบ เราจะตอบโต้ผู้ที่ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถืออาวุธทั้งปวง
4.52.14
तस्माद्यदत्र कल्याणं लोके सद्भिरनुष्ठितम् ।
तत्संविधीयतां शीघ्रं मा वो ह्यर्थोऽभ्यगात्परम् ॥ ४.५२.१४ ॥
เพราะฉะนั้น ขอให้จัดการกิจอันดีงามใดที่ผู้มีปัญญาได้กระทำกันในโลกนี้โดยพลัน เกรงว่าจุดมุ่งหมายของพวกท่านจะหลุดลอยไปไกล
4.52.15
न हि पश्यामि संग्रामे कदाचिदपि कौरव ।
एकान्तसिद्धिं राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः ॥ ४.५२.१५ ॥
ข้าไม่เคยเห็นใครบรรลุความสำเร็จอย่างสมบูรณ์ในการสงครามเลย โอ กุรุ และโอ จอมกษัตริย์ ธนัญชัยได้บรรลุความสำเร็จนั้นแล้ว
4.52.16
संप्रवृत्ते तु संग्रामे भावाभावौ जयाजयौ ।
अवश्यमेकं स्पृशतो दृष्टमेतदसंशयम् ॥ ४.५२.१६ ॥
เมื่อสงครามได้เริ่มขึ้นแล้ว การมีอยู่และการไม่มีอยู่ ชัยชนะและความพ่ายแพ้ ย่อมต้องสัมผัสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอย่างแน่นอน ข้อนี้ได้เห็นแล้วโดยไม่ต้องสงสัย
4.52.17
तस्माद्युद्धोपचरितं कर्म वा धर्मसंहितम् ।
क्रियतामाशु राजेन्द्र संप्राप्तश्च धनञ्जयः ॥ ४.५२.१७ ॥
เพราะฉะนั้น ขอให้กระทำการที่ดำเนินตามแบบแผนแห่งการรบ หรือการกระทำที่สอดคล้องกับธรรม โดยพลัน โอ จอมกษัตริย์ ธนัญชัยได้มาถึงแล้ว
4.52.18
एको हि समरे पार्थः पृथिवीं निर्दहेच्छरैः ।
भ्रातृभिः सहितो भूत्वा किं पुनः कौरवान्रणे । ॥ ४.५२.१८ ॥
ในการรบ บุตรแห่งปฤถาผู้เดียวก็สามารถเผาผลาญแผ่นดินด้วยลูกศรของตนได้ ยิ่งกว่านั้นเมื่อท่านร่วมกับพี่น้อง ต่อสู้กับเการพในสนามรบจะเป็นเช่นไรเล่า
4.52.19
तस्मात्सन्धिं कुरुश्रेष्ठ कुरुष्व यदि मन्यसे ।
नाहं राज्यं प्रदास्यामि पाण्डवेभ्यः पितामह।
ग्रामं सेनां च दासांश्च स्वल्पं द्रव्यमपि प्रभो ।
युद्धोपचारिकं यत्तु तत्सर्वं संविधीयताम् ॥ ४.५२.१९ ॥
เพราะฉะนั้น โอ ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ หากท่านเห็นว่าควร ก็จงทำสันติ ปู่ผู้เป็นที่เคารพ ข้าจะไม่ยกราชอาณาจักรให้แก่ปาณฑพ โอ ท่านผู้เป็นใหญ่ แม้หมู่บ้าน กองทัพ ทาส หรือทรัพย์สมบัติเพียงเล็กน้อย ขอให้จัดการทุกสิ่งที่จำเป็นต่อการสงครามไว้ให้พร้อม
4.52.20
भीष्मस्योपरते वाक्ये तथा दुर्योधनस्य च ।
प्राप्तमर्थ्यं च यद्वाक्यं द्रोणश्वाह द्विजोत्तमः ॥ ४.५२.२० ॥
เมื่อคำพูดของภีษมะและของทุรโยธน์สิ้นสุดลง โทรณะ ผู้ประเสริฐแห่งพราหมณ์ ก็กล่าวถ้อยคำที่เหมาะสมและมีจุดมุ่งหมาย
4.52.21
यत्तु युद्धोपचरितं भवेद्वा धर्मसंहितम् ।
कस्त्वया सदृशो लोके भूयस्त्वं वक्तुमर्हसि ॥ ४.५२.२१ ॥
ยุทธวิธีใดก็ตามที่เกี่ยวกับการทำศึก หรือเป็นไปตามธรรม ในโลกนี้ใครจะเสมอท่านที่จะกล่าวซ้ำอีกได้
4.52.22
अत्र या मामिका बुद्धिः श्रूयतां यदि रोचते ।
सर्वथा हि मया श्रेयो वक्तव्यं कुरुनन्दन ॥ ४.५२.२२ ॥
นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า ขอให้ฟังเถิด หากท่านพอพระทัย โอ้ความยินดีของชาวกุรุ ข้าพเจ้าต้องกล่าวสิ่งที่ประเสริฐที่สุดด้วยประการทั้งปวง
4.52.23
राजा बलचतुर्भागं क्षिप्रमादाय गच्छतु ।
ततोऽपरश्चतुर्भागो गाः समादाय गच्छतु ।
वयं चार्धेन सैन्यस्य प्रतियोत्स्याम पाण्डवम् ॥ ४.५२.२३ ॥
ขอให้พระราชารีบนำกองทัพหนึ่งส่วนสี่ไปเถิด จากนั้นให้อีกหนึ่งส่วนสี่นำฝูงโคไปเถิด ส่วนพวกเราจะใช้กองทัพครึ่งหนึ่งต่อสู้กับปาณฑพ
4.52.24
अहं भीष्मश्च कर्णश्च अश्वत्थामा कृपस्तथा ।
प्रतियोत्स्याम बीभत्सुमागतं कृतनिश्चयम् ॥ ४.५२.२४ ॥
ข้าพเจ้า ภีษมะ กรรณะ อัศวัตถามัน และกฤปะเช่นกัน จะต่อสู้กับพีภัตสุ (อรชุน) ผู้มาด้วยความแน่วแน่
4.52.25
एवं राजा सुगुप्तः स्यान्न क्लैब्यं गन्तुमर्हति ।
मत्स्यं वा पुनरायातमथवापि शतक्रतुम् ।
अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ४.५२.२५ ॥
ขอให้พระราชาได้รับการคุ้มกันอย่างดี ไม่ควรไปด้วยความขลาดเขลา ไม่ว่ากษัตริย์มัตสยะจะกลับมาอีก หรือแม้แต่ศตกรตุ (พระอินทร์) มา ข้าพเจ้าจะยับยั้งไว้ ดุจฝั่งยับยั้งมหาสมุทรไว้
4.52.26
तद्वाक्यं रुरुचे तेषां द्रोणेनोक्तं महात्मना ।
तथाहि कृतवान्राजा कौरवाणामनन्तरम् ॥ ४.५२.२६ ॥
ถ้อยคำที่ท่านมหาตมะโทรณะกล่าว ถูกพระทัยของเหล่านั้น และเพราะเหตุนั้น พระราชาซึ่งเป็นรองจากชาวกุรุ ก็ทรงกระทำตามนั้น
4.52.27
भीष्मः प्रस्थाप्य राजानं गोधनं तदनन्तरम् ।
सेनामुख्यान्व्यवस्थाप्य व्यूहितुं संप्रचक्रमे ॥ ४.५२.२७ ॥
ภีษมะส่งพระราชาไปพร้อมกับฝูงโคต่อจากนั้น แล้วจัดแจงนายทหารเอกของกองทัพ จึงเริ่มจัดกระบวนทัพ
4.52.28
द्रोणस्योपरते वाक्ये भीष्मः प्रोवाच बुद्धिमान् ।
आचार्य मध्ये तिष्ठ त्वमश्वत्थामा तु सव्यतः।
कृपः शारद्वतो धीमान्पार्श्वं रक्षतु दक्षिणम् ॥ ४.५२.२८ ॥
เมื่อถ้อยคำของโทรณะจบลง ภีษมะผู้มีปัญญาจึงกล่าวว่า "อาจารย์ ขอท่านยืนอยู่ตรงกลาง ขอให้อัศวัตถามันอยู่ทางซ้าย และขอให้กฤปะ บุตรของศารทวัต ผู้มีปัญญา คุ้มกันปีกขวา"
4.52.29
विकर्णश्च महावीर्यो दुर्मुखश्च परन्तपः ।
शकुनिः सौबलश्चैव दुःसहश्च महाबलः ।
द्रोणस्य पार्श्वमजिताः पालयन्तु महाबलाः ॥ ४.५२.२९ ॥
วิกรรณผู้มีพละกำลังยิ่งใหญ่ ทุรมุขผู้เผาผลาญศัตรู ศกุนิบุตรของสุพละ และทุรสหะผู้มีกำลังมหาศาล ขอให้นักรบผู้มีกำลังมหาศาลที่ไม่มีใครพ่ายแพ้เหล่านี้ คุ้มกันข้างของโทรณะ
4.52.30
अग्रतः सूतपुत्रस्तु कर्णस्तिष्ठतु दंशितः ।
अहं सर्वस्य सैन्यस्य पश्चात्स्थास्यामि पालयन् ॥ ४.५२.३० ॥
ขอให้กรรณะ บุตรของสารถี ยืนเกราะแกร่งอยู่ข้างหน้า ส่วนข้าพเจ้าจะยืนอยู่ข้างหลัง คอยคุ้มกันกองทัพทั้งหมด
4.52.31
सर्वे महारथाः शूरा महेष्वासा महाबलाः ।
युद्ध्यन्तु पाण्डवश्रेष्ठमागतं यत्नतो युधि ॥ ४.५२.३१ ॥
ขอให้มหารถทั้งปวง วีรบุรุษ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ และนักรบผู้มีกำลังมหาศาลทั้งหมด จงต่อสู้อย่างระมัดระวังกับผู้เลิศของปาณฑพ ผู้มาสู่สนามรบ
4.52.32
अभेद्यं परसैन्यानां व्यूहं व्यूह्य कुरूत्तमः ।
वज्रगर्भं व्रीहिमुखं पद्मचन्द्रार्धमण्डलम् ॥ ४.५२.३२ ॥
ผู้เลิศของชาวกุรุ จัดกระบวนทัพที่ฝ่ายศัตรูไม่อาจฝ่าได้ ได้แก่กระบวนที่เรียกว่า วัชรครรภ์ วรีหิมุข ปัทมะ และจันทราธมณฑล
4.52.33
तस्य व्यूहस्य पश्चार्धे भीष्मश्चाथोद्यतायुधः ।
सौवर्णं तालमुच्छ्रित्य रथे तिष्ठन्नशोभत ॥ ४.५२.३३ ॥
ในครึ่งหลังของกระบวนทัพนั้น ภีษมะยืนอยู่บนรถศึก พร้อมอาวุธที่ยกขึ้น ชูธงรูปต้นตาลทองขึ้นสูง และเขาก็รุ่งโรจน์ขึ้นมา