ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.155.1
व्युष्टायां वै रजन्यां हि राजा दुर्योधनस्ततः ।
व्यभजत्तान्यनिकानि दश चैकं च भारत ॥ ५.१५५.१ ॥
ରାତି ପାହିଲେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସୈନ୍ୟକୁ ଦଶ ଓ ଏକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
5.155.2
नरहस्तिरथाश्वानां सारं मध्यं च फल्गु च ।
सर्वेष्वेतेष्वनीकेषु सन्दिदेश नराधिपः ॥ ५.१५५.२ ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ ଓ ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ରାଜା ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଗରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
5.155.3
सानुकर्षाः सतूणीराः सवरूथाः सतोमराः ।
सोपासङ्गाः सशक्तीकाः सनिषङ्गाः सहर्ष्टयः । ॥ ५.१५५.३ ॥
ଟଣା ଦଉଡ଼ି, ତୂଣୀର, ବର୍ମ, ତୋମର, ସ୍କନ୍ଧପଟ୍ଟି, ଶକ୍ତି, ଖାପ ଓ ଋଷ୍ଟି ସହିତ।
5.155.4
सध्वजाः सपताकाश्च सशरासनतोमराः ।
रज्जुभिश्च विचित्राभिः सपाशाः सपरिच्छदाः ॥ ५.१५५.४ ॥
ଧ୍ୱଜ, ପତାକା, ଧନୁ, ତୋମର, ବିଚିତ୍ର ଦଉଡ଼ି, ପାଶ ଓ ସରଞ୍ଜାମ ସହିତ।
5.155.5
सकचग्रहविक्षेपाः सतैलगुडवालुकाः ।
साशीविषघटाः सर्वे ससर्जरसपांसवः ॥ ५.१५५.५ ॥
କେଶ ଧରିବା ଓ ଫୋପାଡ଼ିବା ଉପକରଣ, ତେଲ, ଗୁଡ଼, ବାଲି, ବିଷଧର ସାପର ଘଟ, ରଜନ ଓ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ।
5.155.6
सघण्टफलकाः सर्वे सायोगुडजलोपलाः ।
सशालभिन्दिपालाश्च समधूच्छिष्टमुद्गराः ॥ ५.१५५.६ ॥
ଘଣ୍ଟା ଓ ଢାଲ ସହିତ ସମସ୍ତ, ଲୁହା, ଗୁଡ଼ପାଣି, ପଥର, ଶାଳ, ଭିନ୍ଦିପାଳ ଓ ମହୁ-ମହୁମୁମ ମୁଦ୍ଗର ସହିତ।
5.155.7
सकाण्डदण्डकाः सर्वे ससीरविषतोमराः ।
सशूर्पपिटकाः सर्वे सदात्राङ्कुशतोमराः ॥ ५.१५५.७ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ବାଣ ଓ ଦଣ୍ଡ ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଲଙ୍ଗଳ ଫଳା, ବିଷ ଓ ତୋମର ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ କୁଲା ଓ ଝୁଡ଼ି ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଦାଆ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ତୋମର ଥିଲା।
5.155.8
सकीलकवचाः सर्वे वाशीवृक्षादनान्विताः ।
व्याघ्रचर्मपरीवारा द्वीपिचर्मावृताश्च ते ॥ ५.१५५.८ ॥
ସମସ୍ତେ ଖଲା ଥିବା କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ କୁରାଢ଼ି ଓ ଗଛ କାଟିବା ଉପକରଣ ଥିଲା; ସେମାନେ ବାଘଚମ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଓ ଚିତାଚମ୍ମରେ ଆବୃତ ଥିଲେ।
5.155.9
सहर्ष्टयः सश्रृङ्गाश्च सप्रासविविधायुधाः ।
सकुठाराः सकुद्दालाः सतैलक्षौमसर्पिषः ॥ ५.१५५.९ ॥
ଲୁହା ମୁଣ୍ଡର ଦଣ୍ଡ, ଶିଙ୍ଗ, ବର୍ଚ୍ଛା ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା; କୁରାଢ଼ି, କୋଦାଳ, ତେଲ, ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଘିଅ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
5.155.10
रुक्मजालप्रतिच्छन्ना नानामणिविभूषिताः ।
चित्रानीकाः सुवपुषो ज्वलिता इव पावकाः ॥ ५.१५५.१० ॥
ସେମାନେ ସୁନା ଜାଲରେ ଆବୃତ, ନାନା ମଣିରେ ଭୂଷିତ, ବିଚିତ୍ର ସେନାବ୍ୟୂହଯୁକ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀରଧାରୀ ଥିଲେ; ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ।
5.155.11
तथा कवचिनः शूराः शस्त्रेषु कृतनिश्चयाः ।
कुलीना हययोनिज्ञाः सारथ्ये विनिवेशिताः ॥ ५.१५५.११ ॥
ସେହିପରି କବଚଧାରୀ ବୀରମାନେ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ, କୁଳୀନ, ଘୋଡ଼ାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସାରଥ୍ୟ କର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
5.155.12
बद्धारिष्टा बद्धकक्षा बद्धध्वजपताकिनः ।
बद्धाभरणनिर्यूहा बद्धचर्मासिपट्टिशाः ॥ ५.१५५.१२ ॥
ବାନ୍ଧିଥିବା ରକ୍ଷାକବଚ, ବାନ୍ଧିଥିବା କଟିବନ୍ଧ, ବାନ୍ଧିଥିବା ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକା, ଅଳଙ୍କାରର ସଜାଇ, ବାନ୍ଧିଥିବା ଢାଲ, ଖଡ୍ଗ ଓ ପଟ୍ଟିଶ ଥିଲା।
5.155.13
चतुर्युजो रथाः सर्वे सर्वे चोत्तमवाजिनः ।
सप्रासऋष्टिकाः सर्वे सर्वे शतशरासनाः ॥ ५.१५५.१३ ॥
ସମସ୍ତ ରଥରେ ଚାରିଟି ଲେଖାଏଁ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଥିଲା; ସମସ୍ତେ ବର୍ଚ୍ଛା ଓ ଋଷ୍ଟି ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଶହ ଶହ ଧନୁ ଥିଲା।
5.155.14
धुर्ययोर्हकययोरेकस्तथान्यौ पर्ष्णिसारथी ।
तौ चापि रथिनां श्रेष्ठौ रथी च हयवित्तथा ॥ ५.१५५.१४ ॥
ଦୁଇ ଆଗ ଘୋଡ଼ାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ପଛ ସାରଥି ଥିଲେ; ସେମାନେ ଦୁହେଁ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ରଥୀ ଏବଂ ଅଶ୍ୱବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଥିଲେ।
5.155.15
नगराणीव गुप्तानि दुराधर्षाणि शत्रुभिः ।
आसन्रथसहस्राणि हेममालीनि सर्वशः ॥ ५.१५५.१५ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ନଗରପରି ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜେୟ ଥିଲା; ସୁନା ମାଳରେ ସଜ୍ଜିତ ହଜାର ହଜାର ରଥ ସର୍ବତ୍ର ଥିଲା।
5.155.16
यथा रथास्तथा नागा बद्धकक्षाः स्वलङ्कृताः ।
बभूवुः सप्तपुरुषा रत्नवन्त इवाद्रयः ॥ ५.१५५.१६ ॥
ରଥ ପରି ହାତୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, କଟିବନ୍ଧନ ବାନ୍ଧି ସୁସଜ୍ଜିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପରେ ସାତଜଣ ପୁରୁଷ ଥିଲେ; ସେମାନେ ରତ୍ନମୟ ପର୍ବତ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।
5.155.17
द्वावङ्कुशधरौ तत्र द्वावुत्तमधनुर्धरौ ।
द्वौ वरासिधरौ राजन्नेकः शक्तिपिनाकधृत् ॥ ५.१५५.१७ ॥
ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍କୁଶଧାରୀ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ଥିଲେ, ହେ ରାଜନ; ଜଣେ ଶକ୍ତି ଓ ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
5.155.18
गजैर्मत्तैः समाकीर्णं सर्वमायुधकोशकैः ।
तद्बभूव बलं राजन्कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ५.१५५.१८ ॥
ମତ୍ତ ହାତୀ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଭଣ୍ଡାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସେନା, ହେ ରାଜନ, ମହାତ୍ମା କୌରବ୍ୟଙ୍କର ଥିଲା।
5.155.19
आमुक्तकवचैर्युक्तैः सपताकैः स्वलङ्कृतैः ।
सादिभिश्चोपपन्नास्तु तथा चायुतशो हयाः ॥ ५.१५५.१९ ॥
କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ପତାକାଯୁକ୍ତ, ସୁସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ଆରୋହୀ ସହିତ ଅଶ୍ୱ ଦଶ ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିଲେ।
5.155.20
असङ्ग्राहाः सुसंपन्ना हेमभाण्डपरिच्छदाः ।
अनेकशतसाहस्राः सर्वे सादिवशे स्थिताः ॥ ५.१५५.२० ॥
ଅସଂଖ୍ୟ, ଭଲ ସଜ୍ଜିତ, ସୁନା ସାଜସରଞ୍ଜାମଯୁକ୍ତ ଅନେକ ଶହେ ହଜାର (ଅଶ୍ୱ) ସମସ୍ତେ ଆରୋହୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଠିଆ ଥିଲେ।
5.155.21
नानारूपविकाराश्च नानाकवचशस्त्रिणः ।
पदातिनो नरास्तत्र बभूवुर्हेममालिनः ॥ ५.१५५.२१ ॥
ବିବିଧ ରୂପ ଓ ଆକୃତିର, ନାନା କବଚ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ପଦାତିକ ସୈନିକମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
5.155.22
रथस्यासन्दश गजा गजस्य दश वाजिनः ।
नरा दश हयस्यासन्पादरक्षाः समन्ततः ॥ ५.१५५.२२ ॥
ଗୋଟିଏ ରଥ ସହିତ ଦଶଟି ହାତୀ, ଗୋଟିଏ ହାତୀ ସହିତ ଦଶଟି ଅଶ୍ୱ, ଗୋଟିଏ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ଦଶ ପଦରକ୍ଷକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗେ ଥିଲେ।
5.155.23
रथस्य नागाः पञ्चाशन्नागस्यासञ्शतं हयाः ।
हयस्य पुरुषाः सप्त भिन्नसन्धानकारिणः ॥ ५.१५५.२३ ॥
ଗୋଟିଏ ରଥ ସହିତ ପଚାଶଟି ହାତୀ, ଗୋଟିଏ ହାତୀ ସହିତ ଶହେ ଅଶ୍ୱ, ଗୋଟିଏ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ସାତଜଣ ପୁରୁଷ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ୟୂହ ଭାଙ୍ଗି ପୁଣି ଯୋଡ଼ୁଥିଲେ।
5.155.24
सेना पञ्चशतं नागा रथास्तावन्त एव च ।
दशसेना च पृतना पृतना दश वाहिनी ॥ ५.१५५.२४ ॥
ଗୋଟିଏ ସେନାରେ ପାଞ୍ଚଶହ ହାତୀ ଓ ସେତିକି ରଥ ଥାଏ; ଦଶ ସେନା ଗୋଟିଏ ପୃତନା, ଦଶ ପୃତନା ଗୋଟିଏ ବାହିନୀ।
5.155.25
सेना च वाहिनी चैव पृतना ध्वजिनी चमूः ।
अक्षौहिणीति पर्यायैर्निरुक्ता च वरूथिनी ॥ ५.१५५.२५ ॥
ସେନା, ବାହିନୀ, ପୃତନା, ଧ୍ୱଜିନୀ ଓ ଚମୂ — ଏଗୁଡ଼ିକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ବରୂଥିନୀ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
5.155.26
एवं व्यूढान्यनीकानि कौरवेयेण धीमता ।
अक्षौहिण्यो दशैका च सङ्ख्याताः सप्त चैव ह ॥ ५.१५५.२६ ॥
ଏହିପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ କୌରବ ଦ୍ୱାରା ସେନା ବ୍ୟୂହରେ ସଜ୍ଜିତ ହେଲା; ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ଗଣାଗଲା — ଏଗାର ଓ ସାତ।
5.155.27
अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव पाण्डवानामभूद्बलम् ।
अक्षौहिण्यो दशैका च कौरवाणामभूद्बलम् ॥ ५.१५५.२७ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବଳ ସାତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ଥିଲା; କୌରବଙ୍କ ବଳ ଏଗାର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ଥିଲା।
5.155.28
नराणां पञ्चपञ्चाशदेषा पत्तिर्विधीयते ।
सेनामुखं च तिस्रस्ता गुल्म इत्यभिशब्दितम् ॥ ५.१५५.२८ ॥
ମଣିଷଙ୍କର ଏହି ପତ୍ତି ପଞ୍ଚାବନ ଜଣ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ତିନି ପତ୍ତିରେ ସେନାମୁଖ, ଏବଂ ତାହାକୁ ଗୁଲ୍ମ କୁହାଯାଏ।
5.155.29
त्रयो गुल्मा गणस्त्वासीद्गणास्त्वयुतशोऽभवन् ।
दुर्योधनस्य सेनासु योत्स्यमानाः प्रहारिणः ॥ ५.१५५.२९ ॥
ତିନି ଗୁଲ୍ମରେ ଗୋଟିଏ ଗଣ; ଗଣ ଦଶ ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେଉଥିଲା। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନାମାନଙ୍କରେ ଯୁଦ୍ଧକାରୀ ପ୍ରହାରୀମାନେ ଏହିପରି ସଂଗଠିତ ଥିଲେ।
5.155.30
तत्र दुर्योधनो राजा शूरान्बुद्धिमतो नरान् ।
प्रसमीक्ष्य महाबाहुश्चक्रे सेनापतींस्तदा । ॥ ५.१५५.३० ॥
ସେଠାରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ମହାବାହୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୂର ମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ପରଖି ସେତେବେଳେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
5.155.31
पृथगक्षौहिणीनां च प्रणेतॄन्नरसत्तमान् ।
विधिवत्पूर्वमानीय पार्थिवानभ्यषेचयत् ॥ ५.१५५.३१ ॥
ପୃଥକ୍ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାର ନାୟକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ବିଧିମତେ ଆଣି ସେ ସେହି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲା।
5.155.32
कृपं द्रोणं च शल्यं च सैन्धवं च जयद्रथम् ।
सुदक्षिणं च काम्भोजं कृतवर्माणमेव च ॥ ५.१५५.३२ ॥
କୃପ, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ, ସିନ୍ଧୁରାଜ ଜୟଦ୍ରଥ, କାମ୍ବୋଜ ରାଜା ସୁଦକ୍ଷିଣ ଓ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
5.155.33
द्रोणपुत्रं च कर्णं च भूरिश्रवसमेव च ।
शकुनिं सौबलं चैव बाह्लीकं च महाबलम् ॥ ५.१५५.३३ ॥
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭୂରିଶ୍ରବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକୁନି ଓ ମହାବଳ ବାହ୍ଲୀକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
5.155.34
दिवसे दिवसे तेषां प्रतिवेलं च भारत ।
चक्रे स विविधाः पूजाः प्रत्यक्षं च पुनः पुनः ॥ ५.१५५.३४ ॥
ହେ ଭାରତ! ପ୍ରତିଦିନ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିବିଧ ପୂଜା କଲା; ପ୍ରକାଶ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର।
5.155.35
तथा विनियताः सर्वे ये च तेषां पदानुगाः ।
बभूवुः सैनिका राज्ञां प्रियं राज्ञश्चिकीर्षवः ॥ ५.१५५.३५ ॥
ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚର ସମସ୍ତ ସୈନିକ ସଂଯମୀ ରହି ରାଜାମାନଙ୍କ ଓ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହେଲେ।