మహాభారతం · అధ్యాయం 5.155
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.155.1
व्युष्टायां वै रजन्यां हि राजा दुर्योधनस्ततः ।
व्यभजत्तान्यनिकानि दश चैकं च भारत ॥ ५.१५५.१ ॥
రాత్రి తెల్లవారాక రాజు దుర్యోధనుడు ఆ సేనను పది మరియు ఒక విభాగాలుగా విభజించాడు, ఓ భారతా.
5.155.2
नरहस्तिरथाश्वानां सारं मध्यं च फल्गु च ।
सर्वेष्वेतेष्वनीकेषु सन्दिदेश नराधिपः ॥ ५.१५५.२ ॥
మనుషులు, ఏనుగులు, రథాలు, గుర్రాలలో ఉత్తమమైనవి, మధ్యమమైనవి, అధమమైనవి ఈ అన్ని విభాగాలలో రాజు నియమించాడు.
5.155.3
सानुकर्षाः सतूणीराः सवरूथाः सतोमराः ।
सोपासङ्गाः सशक्तीकाः सनिषङ्गाः सहर्ष्टयः । ॥ ५.१५५.३ ॥
లాగు తాళ్లు, అంబులపొదులు, కవచాలు, బల్లెములు, కట్టు పట్టీలు, శక్తులు, ఒరలు, ఋష్టులతో కూడినవి.
5.155.4
सध्वजाः सपताकाश्च सशरासनतोमराः ।
रज्जुभिश्च विचित्राभिः सपाशाः सपरिच्छदाः ॥ ५.१५५.४ ॥
ధ్వజాలు, పతాకాలు, విల్లులు, బల్లెములు, రంగురంగుల తాళ్లు, పాశాలు, సామగ్రితో కూడినవి.
5.155.5
सकचग्रहविक्षेपाः सतैलगुडवालुकाः ।
साशीविषघटाः सर्वे ससर्जरसपांसवः ॥ ५.१५५.५ ॥
జుట్టు పట్టుకునే, విసిరే సాధనాలు, నూనె, బెల్లం, ఇసుక, విషసర్పాల కుండలు, రెసిన్, పొడులతో కూడినవి.
5.155.6
सघण्टफलकाः सर्वे सायोगुडजलोपलाः ।
सशालभिन्दिपालाश्च समधूच्छिष्टमुद्गराः ॥ ५.१५५.६ ॥
గంటలు, డాళ్లతో కూడినవన్నీ, ఇనుము, బెల్లపు నీరు, రాళ్లు, శాల, భిందిపాలాలు, తేనె-మైనపు గదలతో కూడినవి.
5.155.7
सकाण्डदण्डकाः सर्वे ससीरविषतोमराः ।
सशूर्पपिटकाः सर्वे सदात्राङ्कुशतोमराः ॥ ५.१५५.७ ॥
అందరివద్ద బాణాలు, దండాలు ఉన్నాయి; అందరివద్ద నాగళ్లు, విషం, తోమరాలు ఉన్నాయి; అందరివద్ద చాటలు, బుట్టలు ఉన్నాయి; అందరివద్ద కొడవళ్లు, అంకుశాలు, తోమరాలు ఉన్నాయి.
5.155.8
सकीलकवचाः सर्वे वाशीवृक्षादनान्विताः ।
व्याघ्रचर्मपरीवारा द्वीपिचर्मावृताश्च ते ॥ ५.१५५.८ ॥
అందరూ మేకులు అమర్చిన కవచాలు ధరించారు; అందరివద్ద గొడ్డళ్లు, చెట్లు నరికే కత్తులు ఉన్నాయి; వారు పులిచర్మాలతో చుట్టబడి, చిరుతచర్మాలతో కప్పబడి ఉన్నారు.
5.155.9
सहर्ष्टयः सश्रृङ्गाश्च सप्रासविविधायुधाः ।
सकुठाराः सकुद्दालाः सतैलक्षौमसर्पिषः ॥ ५.१५५.९ ॥
ఇనుప కొసల దండాలు, కొమ్ములు, ఈటెలు, ఇతర అనేక ఆయుధాలు ఉన్నాయి; గొడ్డళ్లు, పారలు, నూనె, పట్టువస్త్రం, నెయ్యి కూడా ఉన్నాయి.
5.155.10
रुक्मजालप्रतिच्छन्ना नानामणिविभूषिताः ।
चित्रानीकाः सुवपुषो ज्वलिता इव पावकाः ॥ ५.१५५.१० ॥
వారు బంగారు వలలతో కప్పబడి, నానా రత్నాలతో అలంకరించబడి, విచిత్ర సేనావ్యూహాలతో, సుందర దేహాలతో, మండుతున్న అగ్నుల్లా ప్రకాశించారు.
5.155.11
तथा कवचिनः शूराः शस्त्रेषु कृतनिश्चयाः ।
कुलीना हययोनिज्ञाः सारथ्ये विनिवेशिताः ॥ ५.१५५.११ ॥
అలాగే కవచధారులైన శూరులు, ఆయుధాలలో దృఢనిశ్చయులు, కులీనులు, గుర్రాల మూలాన్ని తెలిసినవారు, సారథ్య కార్యానికి నియమించబడినవారు.
5.155.12
बद्धारिष्टा बद्धकक्षा बद्धध्वजपताकिनः ।
बद्धाभरणनिर्यूहा बद्धचर्मासिपट्टिशाः ॥ ५.१५५.१२ ॥
కట్టబడిన రక్షాకవచాలు, కట్టబడిన నడుముకట్లు, కట్టబడిన ధ్వజాలు, పతాకలు, అలంకారాల అమరిక, కట్టబడిన డాళ్లు, కత్తులు, పట్టిశాలు ఉన్నాయి.
5.155.13
चतुर्युजो रथाः सर्वे सर्वे चोत्तमवाजिनः ।
सप्रासऋष्टिकाः सर्वे सर्वे शतशरासनाः ॥ ५.१५५.१३ ॥
అన్ని రథాలకు నాలుగు గుర్రాలు కట్టబడ్డాయి; అన్నిటికీ ఉత్తమ అశ్వాలు ఉన్నాయి; అన్నీ ఈటెలు మరియు ఋష్టులతో కూడి ఉన్నాయి; అన్నీ వందలాది విల్లులతో ఉన్నాయి.
5.155.14
धुर्ययोर्हकययोरेकस्तथान्यौ पर्ष्णिसारथी ।
तौ चापि रथिनां श्रेष्ठौ रथी च हयवित्तथा ॥ ५.१५५.१४ ॥
ధురములోని రెండు గుర్రాలలో ఒకటి, మిగిలిన రెండు వెనుక సారథులు; వారిద్దరూ రథికులలో శ్రేష్ఠులు; రథి మరియు అశ్వవిద్యలో నిపుణుడు కూడా అలాగే ఉన్నారు.
5.155.15
नगराणीव गुप्तानि दुराधर्षाणि शत्रुभिः ।
आसन्रथसहस्राणि हेममालीनि सर्वशः ॥ ५.१५५.१५ ॥
అవి నగరాల వలె రక్షితమై, శత్రువులకు అజేయంగా ఉన్నాయి; బంగారు మాలలతో అలంకరించిన వేలాది రథాలు అంతటా ఉన్నాయి.
5.155.16
यथा रथास्तथा नागा बद्धकक्षाः स्वलङ्कृताः ।
बभूवुः सप्तपुरुषा रत्नवन्त इवाद्रयः ॥ ५.१५५.१६ ॥
రథాల వలె ఏనుగులు కూడా ఉన్నాయి; నడుము కట్లు బిగించి, చక్కగా అలంకరించబడి ఉన్నాయి; ప్రతి దానిపై ఏడుగురు పురుషులు ఉన్నారు; అవి రత్నాలు కలిగిన పర్వతాల వలె కనిపించాయి.
5.155.17
द्वावङ्कुशधरौ तत्र द्वावुत्तमधनुर्धरौ ।
द्वौ वरासिधरौ राजन्नेकः शक्तिपिनाकधृत् ॥ ५.१५५.१७ ॥
అక్కడ ఇద్దరు అంకుశం ధరించినవారు, ఇద్దరు ఉత్తమ విల్లు ధరించినవారు, ఇద్దరు శ్రేష్ఠ ఖడ్గం ధరించినవారు ఉన్నారు, ఓ రాజా; ఒకరు శక్తి మరియు పినాకాన్ని ధరించినవారు.
5.155.18
गजैर्मत्तैः समाकीर्णं सर्वमायुधकोशकैः ।
तद्बभूव बलं राजन्कौरव्यस्य महात्मनः ॥ ५.१५५.१८ ॥
మదించిన ఏనుగులతో, అన్ని ఆయుధ నిల్వలతో నిండిన ఆ సైన్యం, ఓ రాజా, మహాత్ముడైన కౌరవునిది.
5.155.19
आमुक्तकवचैर्युक्तैः सपताकैः स्वलङ्कृतैः ।
सादिभिश्चोपपन्नास्तु तथा चायुतशो हयाः ॥ ५.१५५.१९ ॥
కవచాలు ధరించినవి, పతాకలతో కూడినవి, చక్కగా అలంకరించబడినవి అయిన గుర్రాలు స్వారీ చేసేవారితో కూడి పదివేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
5.155.20
असङ्ग्राहाः सुसंपन्ना हेमभाण्डपरिच्छदाः ।
अनेकशतसाहस्राः सर्वे सादिवशे स्थिताः ॥ ५.१५५.२० ॥
లెక్కకందనివి, బాగా సిద్ధం చేయబడినవి, బంగారు సామగ్రి కలిగినవి అయిన అనేక వందల వేల గుర్రాలు అన్నీ స్వారీ చేసేవారి అధీనంలో నిలిచాయి.
5.155.21
नानारूपविकाराश्च नानाकवचशस्त्रिणः ।
पदातिनो नरास्तत्र बभूवुर्हेममालिनः ॥ ५.१५५.२१ ॥
అనేక రూపాలు, భేదాలు కలిగినవారు, నానా విధ కవచాలు ఆయుధాలు ధరించినవారు, బంగారు మాలలు ధరించిన పదాతి సైనికులు అక్కడ ఉన్నారు.
5.155.22
रथस्यासन्दश गजा गजस्य दश वाजिनः ।
नरा दश हयस्यासन्पादरक्षाः समन्ततः ॥ ५.१५५.२२ ॥
ఒక రథానికి పది ఏనుగులు, ఒక ఏనుగుకు పది గుర్రాలు, ఒక గుర్రానికి పదిమంది పాదరక్షకులు చుట్టూ ఉన్నారు.
5.155.23
रथस्य नागाः पञ्चाशन्नागस्यासञ्शतं हयाः ।
हयस्य पुरुषाः सप्त भिन्नसन्धानकारिणः ॥ ५.१५५.२३ ॥
ఒక రథానికి యాభై ఏనుగులు, ఒక ఏనుగుకు వంద గుర్రాలు, ఒక గుర్రానికి ఏడుగురు పురుషులు ఉన్నారు, వారు వ్యూహాన్ని భేదించి తిరిగి కూర్చేవారు.
5.155.24
सेना पञ्चशतं नागा रथास्तावन्त एव च ।
दशसेना च पृतना पृतना दश वाहिनी ॥ ५.१५५.२४ ॥
ఒక సేనలో ఐదు వందల ఏనుగులు, అంతే సంఖ్యలో రథాలు ఉంటాయి; పది సేనలు ఒక పృతన, పది పృతనలు ఒక వాహిని.
5.155.25
सेना च वाहिनी चैव पृतना ध्वजिनी चमूः ।
अक्षौहिणीति पर्यायैर्निरुक्ता च वरूथिनी ॥ ५.१५५.२५ ॥
సేన, వాహినీ, పృతన, ధ్వజినీ, చమూ — ఇవి అక్షౌహిణికి పర్యాయ పదాలుగా చెప్పబడినవి; వరూథినీ కూడా.
5.155.26
एवं व्यूढान्यनीकानि कौरवेयेण धीमता ।
अक्षौहिण्यो दशैका च सङ्ख्याताः सप्त चैव ह ॥ ५.१५५.२६ ॥
ఇలా బుద్ధిమంతుడైన కౌరవుడు సేనలను వ్యూహంగా అమర్చాడు; అక్షౌహిణులు పదకొండు మరియు ఏడు అని లెక్కించబడ్డాయి.
5.155.27
अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव पाण्डवानामभूद्बलम् ।
अक्षौहिण्यो दशैका च कौरवाणामभूद्बलम् ॥ ५.१५५.२७ ॥
పాండవుల బలం ఏడు అక్షౌహిణులు; కౌరవుల బలం పదకొండు అక్షౌహిణులు.
5.155.28
नराणां पञ्चपञ्चाशदेषा पत्तिर्विधीयते ।
सेनामुखं च तिस्रस्ता गुल्म इत्यभिशब्दितम् ॥ ५.१५५.२८ ॥
మనుషులతో ఈ పత్తి ఏబది ఐదుగా ఏర్పాటు చేయబడుతుంది; మూడు పత్తులు కలిసి సేనాముఖం; దానిని గుల్మం అని పిలుస్తారు.
5.155.29
त्रयो गुल्मा गणस्त्वासीद्गणास्त्वयुतशोऽभवन् ।
दुर्योधनस्य सेनासु योत्स्यमानाः प्रहारिणः ॥ ५.१५५.२९ ॥
మూడు గుల్మాలు ఒక గణం; గణాలు పదివేలదాకా అయ్యేవి. దుర్యోధనుని సేనల్లో పోరాడే ప్రహారులు (వీరులు) ఇలాగే ఉన్నారు.
5.155.30
तत्र दुर्योधनो राजा शूरान्बुद्धिमतो नरान् ।
प्रसमीक्ष्य महाबाहुश्चक्रे सेनापतींस्तदा । ॥ ५.१५५.३० ॥
అక్కడ రాజు దుర్యోధనుడు, మహాబాహువు, బుద్ధిమంతులైన శూరులను బాగా పరిశీలించి అప్పుడు సేనాపతులను నియమించాడు.
5.155.31
पृथगक्षौहिणीनां च प्रणेतॄन्नरसत्तमान् ।
विधिवत्पूर्वमानीय पार्थिवानभ्यषेचयत् ॥ ५.१५५.३१ ॥
వేరువేరు అక్షౌహిణీ సేనల నాయకులైన శ్రేష్ఠ పురుషులను ముందుగా విధిప్రకారం పిలిపించి, అతడు ఆ రాజులకు అభిషేకం చేయించాడు.
5.155.32
कृपं द्रोणं च शल्यं च सैन्धवं च जयद्रथम् ।
सुदक्षिणं च काम्भोजं कृतवर्माणमेव च ॥ ५.१५५.३२ ॥
కృపుడు, ద్రోణుడు, శల్యుడు, సింధు రాజు జయద్రథుడు, కాంబోజ రాజు సుదక్షిణుడు, కృతవర్మ కూడా.
5.155.33
द्रोणपुत्रं च कर्णं च भूरिश्रवसमेव च ।
शकुनिं सौबलं चैव बाह्लीकं च महाबलम् ॥ ५.१५५.३३ ॥
ద్రోణపుత్రుడిని, కర్ణుడిని, భూరిశ్రవసుడిని, సుబలుని కుమారుడు శకుని, మహాబలుడు బాహ్లీకుడు కూడా.
5.155.34
दिवसे दिवसे तेषां प्रतिवेलं च भारत ।
चक्रे स विविधाः पूजाः प्रत्यक्षं च पुनः पुनः ॥ ५.१५५.३४ ॥
భారతా! వారికి రోజురోజుకూ, నిర్ణీత సమయాల్లో అతడు అనేక విధాలుగా సత్కారాలు చేశాడు; బహిరంగంగా మళ్లీ మళ్లీ.
5.155.35
तथा विनियताः सर्वे ये च तेषां पदानुगाः ।
बभूवुः सैनिका राज्ञां प्रियं राज्ञश्चिकीर्षवः ॥ ५.१५५.३५ ॥
అలాగే వారి అనుచరులైన సైనికులందరూ నియమబద్ధులై, రాజులకు, రాజుకు ప్రియం చేయాలనే కోరికతో ఉన్నారు.