महाभारत · अध्याय 5.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.184.1
ततो रात्रौ व्यतीतायां प्रतिबुद्धोऽस्मि भारत ।
ततः संचिन्त्य वै स्वप्नमवापं हर्षमुत्तमम् ॥ ५.१८४.१ ॥
भीष्म म्हणाले: हे भारता, रात्र सरल्यावर मी जागा झालो. मग त्या स्वप्नाचा विचार करून मला परम हर्ष प्राप्त झाला.
5.184.2
ततः समभवद्युद्धं मम तस्य च भारत ।
तुमुलं सर्वभूतानां रोमहर्षणमद्भुतम् ॥ ५.१८४.२ ॥
भीष्म म्हणाले: हे भारता, तेव्हा माझे आणि त्याचे युद्ध झाले; ते सर्व प्राण्यांना भयंकर, रोमांचकारी आणि अद्भुत होते.
5.184.3
ततो बाणमयं वर्षं ववर्ष मयि भार्गवः ।
न्यवारयमहं तच्च शरजालेन भारत ॥ ५.१८४.३ ॥
तेव्हा भार्गवाने माझ्यावर बाणांचा वर्षाव केला; हे भारता, मी ते बाणांच्या जाळ्याने रोखले.
5.184.4
ततः परमसंक्रुद्धः पुनरेव महातपाः ।
ह्यस्तनेन च कोपेन शक्तिं वै प्राहिणोन्मयि ॥ ५.१८४.४ ॥
मग अत्यंत संतप्त झालेल्या त्या महातपस्वीने कालच्या क्रोधाने पुन्हा माझ्यावर शक्ती नावाचे शस्त्र फेकले.
5.184.5
इन्द्राशनिसमस्पर्शां यमदण्डसमप्रभाम् ।
ज्वलन्तीमग्निवत्सङ्ख्ये लेलिहानां समन्ततः ॥ ५.१८४.५ ॥
इंद्राच्या वज्राप्रमाणे स्पर्श असलेली, यमदंडाप्रमाणे तेज असलेली, युद्धात अग्नीप्रमाणे प्रज्वलित होऊन सर्वत्र जीभ लवलवणारी.
5.184.6
ततो भरतशार्दूल धिष्ण्यमाकाशगं यथा ।
सा ममाभ्यवधीत्तूर्णं जत्रुदेशे कुरूद्वह ॥ ५.१८४.६ ॥
मग, हे भरतश्रेष्ठा, आकाशात जाणाऱ्या उल्केप्रमाणे तिने त्वरेने माझ्या जत्रु प्रदेशात (गळ्याच्या हाडाच्या भागात) आघात केला; हे कुरुश्रेष्ठा.
5.184.7
अथास्रमस्रवद्धोरं गिरेर्गैरिकधातुवात् ।
रामेण सुमहाबाहो क्षतस्य क्षतजेक्षण ॥ ५.१८४.७ ॥
तेव्हा, हे महाबाहो, परशुरामाने जखमी केलेल्या माझ्यातून गैरिक धातू असलेल्या पर्वतासारखे भयंकर रक्त वाहू लागले.
5.184.8
ततोऽहं जामदग्न्याय भृशं क्रोधसमन्वितः ।
चिक्षेप मृत्युसंकाशं बाणं सर्पविषोपमम् ॥ ५.१८४.८ ॥
तेव्हा मी अत्यंत क्रोधाने जमदग्नीच्या पुत्रावर मृत्यूसारखा, सर्पविषासारखा बाण सोडला.
5.184.9
स तेनाभिहतो वीरो ललाटे द्विजसत्तमः ।
अशोभत महाराज शश्रृङ्ग इव पर्वतः ॥ ५.१८४.९ ॥
त्याच्याने घायाळ झालेला तो वीर, द्विजांमध्ये श्रेष्ठ, कपाळावर, हे महाराजा, शिखरे असलेल्या पर्वतासारखा शोभला.
5.184.10
स संरब्धः समावृत्य शरं कालान्तकोपमम् ।
संदधे बलवत्कृष्य घोरं शत्रनिबर्हणम् ॥ ५.१८४.१० ॥
तो संतप्त होऊन, कालान्तकासारखा, शत्रूंचा नाश करणारा तो भयंकर बाण ओढून बलपूर्वक धनुष्यावर चढवला.
5.184.11
स वक्षसि पापतोग्रः शरो व्याल इव श्वसन् ।
महीं राजंस्ततश्चाहमगमं रुधिराविलः ॥ ५.१८४.११ ॥
तो पापी, तीव्र बाण सापासारखा फुत्कारत माझ्या छातीत घुसला; राजा, तेव्हा मी रक्ताने माखून पृथ्वीवर पडलो.
5.184.12
संप्राप्य तु पुनः संज्ञां जामदघ्न्याय धीमते ।
प्राहिण्वं विमलां शक्तिं ज्वलन्तीमशनीमिव ॥ ५.१८४.१२ ॥
पुन्हा शुद्धी येऊन मी बुद्धिमान जमदग्नीपुत्रावर वज्रासारखी, निर्मळ, जळणारी शक्ती फेकली.
5.184.13
सा तस्य द्विजमुख्यस्य निपपात भुजान्तरे ।
विह्वलश्चाभवद्राजन्वेपथुश्चैनमाविशत् ॥ ५.१८४.१३ ॥
ती शक्ती त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या बाहूंमध्ये पडली. हे राजा, तो व्याकूळ झाला आणि कंप त्याला व्यापून गेला.
5.184.14
तत एनं परिष्वज्य सखा विप्रो महातपाः ।
अकृतव्रणः शुभैर्वाक्यैराश्वासयदनेकधा ॥ ५.१८४.१४ ॥
मग्न त्याला मिठी मारून त्याचा मित्र, महातपस्वी ब्राह्मण अकृतव्रण याने शुभ वाक्यांनी अनेक प्रकारे त्याचे सांत्वन केले.
5.184.15
समाश्वस्तस्ततो रामः क्रोधामर्षसमन्वितः ।
प्रादुश्चक्रे तदा ब्राह्मं परमास्त्रं महाव्रतः ॥ ५.१८४.१५ ॥
नंतर आश्वस्त झालेल्या, क्रोध आणि असहिष्णुतेने भरलेल्या महाव्रती रामाने तेव्हा ब्राह्म नावाचे परम अस्त्र प्रकट केले.
5.184.16
ततस्तत्प्रतिघातार्थं ब्राह्ममेवास्त्रमुत्तमम् ।
मया प्रयुक्तं जज्वाल युगान्तमिव दर्शयत् ॥ ५.१८४.१६ ॥
तेव्हा त्याचा प्रतिकार करण्यासाठी मी उत्तम ब्राह्मास्त्रच सोडले; ते युगांतासारखे दर्शवत पेटले.
5.184.17
तयोर्ब्रह्मास्त्रयोरासीदन्तरा वै समागमः ।
असंप्राप्यैव रामं च मां च भारतसत्तम ॥ ५.१८४.१७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, त्या दोन्ही ब्राह्मास्त्रांचा मध्येच संगम झाला; ती रामापर्यंत किंवा माझ्यापर्यंत पोहोचली नाहीत.
5.184.18
ततो व्योम्नि प्रादुरभूत्तेज एव हि केवलम् ।
भूतानि चैव सर्वाणि जग्मुरार्तिं विशांपते ॥ ५.१८४.१८ ॥
नंतर आकाशात केवळ तेज प्रकट झाले; हे विशांपते, सर्व प्राणी पीडेत पडले.
5.184.19
ऋषयश्च सगन्धर्वा देवताश्चैव भारत ।
संतापं परमं जग्मुरस्त्रतेजोभिपीडिताः ॥ ५.१८४.१९ ॥
हे भरतवंशा! ऋषी, गंधर्व आणि देवतासुद्धा अस्त्राच्या तेजाने पीडित होऊन अत्यंत संतापले.
5.184.20
ततश्चचाल पृथिवी सपर्वतवनद्रुमा ।
संतप्तानि च भूतानि विषादंक जग्मुरुत्तमम् ॥ ५.१८४.२० ॥
तेव्हा पर्वत, वने आणि वृक्षांसह पृथ्वी कंपित झाली; संतप्त प्राणी अत्यंत विषादात बुडाले.
5.184.21
प्रजज्वाल नभो राजन्धूमायन्ते दिशो दश ।
न स्थातुमन्तरिक्षे च शेकुराकाशगास्तदा ॥ ५.१८४.२१ ॥
हे राजा! आकाश पेटले, दहा दिशा धुराने भरल्या; आकाशात संचार करणाऱ्यांना तेव्हा अंतरिक्षात उभे राहता आले नाही.
5.184.22
ततो हाहाकृते लोके सदेवासुरराक्षसे ।
इदमन्तरमित्येवं मोक्तुकामोऽस्मि भारत ॥ ५.१८४.२२ ॥
तेव्हा देव, असुर, राक्षसांसह लोक हाहाकार करू लागला; हे भरता! 'हीच संधी' असे समजून मी (अस्त्र) सोडण्यास उद्युक्त झालो.
5.184.23
प्रस्वापमस्त्रं त्वरितो वचनाद्ब्रह्मवादिनाम् ।
चिन्तितं च तदस्त्रं मे मनसि प्रत्यभात्तदा ॥ ५.१८४.२३ ॥
ब्रह्मवादी ऋषींच्या वचनाने मी तत्काळ प्रस्वाप नावाचे अस्त्र आठवले; तेव्हा तेच अस्त्र माझ्या मनात प्रकटले.