મહાભારત · અધ્યાય 5.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.23.1
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धृतराष्ट्रस्य सञ्जयः ।
उपप्लाव्यं ययौ द्रष्टुं पाण्डवानमितौजसः ॥ ५.२३.१ ॥
રાજા ધૃતરાષ્ટ્રના વચન સાંભળીને સંજય અમિત તેજસ્વી પાંડવોને જોવા ઉપપ્લાવ્ય ગયો.
5.23.2
स तु राजानमासाद्य कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अभिवाद्य ततः पूर्वं सूतपुत्रोऽभ्यभाषत ॥ ५.२३.२ ॥
તેઓ રાજા કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર પાસે પહોંચ્યા, પહેલાં પ્રણામ કર્યા અને પછી બોલ્યા.
5.23.3
गवल्गणिः सञ्जयः सूतसूनु-
रजातशत्रुमवदत्प्रतीतः।
दिष्ट्या राजंस्त्वामरोगं प्रपश्ये ।
सहायवन्तं च महेन्द्रकल्पम् ॥ ५.२३.३ ॥
ગવલ્ગણિનો પુત્ર, સૂતપુત્ર સંજય પ્રસન્ન થઈને અજાતશત્રુ યુધિષ્ઠિરને બોલ્યો: "હે રાજન, સૌભાગ્યથી હું તમને આરોગ્યવાન અને સહાયકો સાથે ઇન્દ્ર સમાન જોઉં છું."
5.23.4
अनामयं पृच्छति त्वाम्बिकेयो ।
वृद्धो राजा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
कच्चिद्भीमः कुशली पाण्डवाग्र्यो ।
धनञ्जयस्तौ च माद्रीतनूजौ ॥ ५.२३.४ ॥
અંબિકાના પુત્ર, વૃદ્ધ અને જ્ઞાની રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર તમારી ખબર પૂછે છે. પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ ભીમ કુશળ છે? ધનંજય અને માદ્રીના બંને પુત્રો પણ કુશળ છે?
5.23.5
कच्चित्कृष्णा द्रौपदी राजपुत्री ।
सत्यव्रता वीरपत्नी सुपुत्रा।
मनस्विनी यत्र च वाञ्छसि त्व-
मिष्टान्कामान्भारत स्वस्तिकामः ॥ ५.२३.५ ॥
રાજકુમારી, સત્યવ્રતા, વીરોની પત્ની, સારા પુત્રોવાળી અને મનસ્વિની કૃષ્ણા દ્રૌપદી કુશળ છે? હે ભારત, તમે જે ઇષ્ટ કામનાઓ ઇચ્છો છો તે બધી તમારું કલ્યાણ ઇચ્છનારી તેની સાથે પૂર્ણ થાઓ.
5.23.6
गावल्गणे सञ्जय स्वागतं ते ।
प्रीतात्माऽहं त्वाऽभिनन्दामि सूत।
अनामयं प्रतिमाने तवाहं ।
सहानुजैः कुशली चास्मि विद्वन् ॥ ५.२३.६ ॥
ગાવલ્ગણના પુત્ર સંજય, તારું સ્વાગત છે. હૃદયથી આનંદિત થઈને તારું અભિનંદન કરું છું, હે સૂત. તું કુશળ છે એમ હું માનું છું; મારા નાના ભાઈઓ સાથે હું પણ કુશળ છું, હે વિદ્વાન.
5.23.7
चिरादिदं कुशलं भारतस्य ।
श्रुत्वा राज्ञः कुरुवृद्धस्य सूत।
मन्ये साक्षाद्दृष्टमहं नरेन्द्रं ।
दृष्ट्वैव त्वां सञ्जय प्रीतियोगात् ॥ ५.२३.७ ॥
ઘણા સમય પછી ભરતવંશના રાજા અને કુરુવૃદ્ધના કુશળ સમાચાર સાંભળીને, હે સૂત, હું માનું છું કે તે નરેન્દ્રને સાક્ષાત જોયા. હે સંજય, તને જોવાથી જ પ્રેમના બંધનથી મને એવું લાગે છે.
5.23.8
पितामहो नः स्थविरो मनस्वी ।
महाप्राज्ञः सर्वधर्मोपपन्नः।
सकौरव्यः कुशली तात भीष्मो ।
यथापूर्वं वृत्तिरस्त्यस्य कच्चित् ॥ ५.२३.८ ॥
અમારા પિતામહ, વૃદ્ધ, મનસ્વી, મહાપ્રાજ્ઞ, સર્વધર્મોથી યુક્ત ભીષ્મ — હે તાત, કૌરવો સહિત તેઓ કુશળ છે? તેમની વૃત્તિ પૂર્વની જેમ જ છે?
5.23.9
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
वैचित्रवीर्यः कुशली महात्मा।
महाराजो बाह्लिकः प्रातिपेयः ।
कच्चिद्विद्वान्कुशली सूतपुत्र ॥ ५.२३.९ ॥
રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પુત્રો સહિત કુશળ છે? વિચિત્રવીર્યનો મહાત્મા પુત્ર કુશળ છે? પ્રતીપનો પુત્ર મહારાજ બાહ્લીક કુશળ છે? હે સૂતપુત્ર, વિદ્વાન કુશળ છે?
5.23.10
स सोमदत्तः कुशली तात कच्चि-
द्भूरिश्रवाः सत्यसन्धः शलश्च।
द्रोणः सपुत्रश्च कृपश्च विप्रो ।
महेष्वासाः कच्चिदेतेऽप्यरोगाः ॥ ५.२३.१० ॥
પ્રિય તાત, શું સોમદત્ત કુશળ છે? સત્યસંધ ભૂરિશ્રવા અને શલ્ય, પુત્ર સહિત દ્રોણ, બ્રાહ્મણ કૃપ, આ મહાધનુર્ધરો રોગમુક્ત છે ને?
5.23.11
सर्वे कुरुभ्यः स्पृहयन्ति सञ्जय ।
धनुर्धरा ये पृथिव्यां प्रधानाः ।
महाप्रज्ञाः सर्वशास्त्रावदाता ।
धनुर्भृतां मुख्यतमाः पृथिव्याम् ॥ ५.२३.११ ॥
હે સંજય, પૃથ્વી પરના મુખ્ય ધનુર્ધરો સૌ કુરુઓ તરફ આકાંક્ષા રાખે છે. તેઓ મહાપ્રજ્ઞ છે અને સર્વ શાસ્ત્રોમાં નિપુણ છે; પૃથ્વીના ધનુર્ધરોમાં તેઓ શ્રેષ્ઠતમ છે.
5.23.12
कच्चिन्मानं तात लभन्त एते ।
धनुर्भृतः कचिदेतेऽप्यरोगाः।
येषां राष्ट्रे निवसति दर्शनीयो ।
महेष्वासः शीलवान्द्रोणपुत्रः ॥ ५.२३.१२ ॥
હે તાત, શું આ ધનુર્ધરો માન પામે છે? શું આ પણ રોગમુક્ત છે? જેમના રાજ્યમાં દર્શનીય, શીલવાન, મહાન ધનુર્ધર દ્રોણપુત્ર વસે છે, તેઓ.
5.23.13
वैश्यापुत्रः कुशली तात कच्चित् ।
महाप्राज्ञो राजपुत्रो युयुत्सुः ।
कर्णो मानी कुशली तात कच्चित् ।
सुयोधनो यस्य मन्दो विधेयः ॥ ५.२३.१३ ॥
હે તાત, વૈશ્યપુત્ર કુશળ છે ને? મહાપ્રાજ્ઞ રાજપુત્ર યુયુત્સુ? હે તાત, માની કર્ણ કુશળ છે ને? જેનો મૂર્ખ સ્વભાવ આજ્ઞાધીન છે તે સુયોધન?
5.23.14
स्त्रियो वृद्धा भारतानां जनन्यो ।
महादास्यो दासभार्याश्च सूत।
वध्वः पुत्रा भागिनेया भगिन्यो ।
दौहित्रा वा कच्चिदप्यव्यलीकाः ॥ ५.२३.१४ ॥
હે સૂત, ભરતવંશની વૃદ્ધ સ્ત્રીઓ, માતાઓ, મોટી દાસીઓ, દાસોની પત્નીઓ, પુત્રવધૂઓ, પુત્રો, ભાણેજો, બહેનો અને દૌહિત્રો શું પીડા વગર છે?
5.23.15
कच्चिद्राजा ब्राह्मणानां यथावत् ।
प्रवर्तते पूर्ववत्तात वृत्तिम्।
कच्चिद्दायान्मामकान्धार्तराष्ट्रो ।
द्विजातीनां सञ्जय नोपहन्ति ॥ ५.२३.१५ ॥
હે તાત, શું રાજા બ્રાહ્મણો પ્રત્યે પહેલાંની જેમ યથોચિત વર્તન કરે છે? હે સંજય, શું ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર મારા લોકોનાં દાન અને દ્વિજોની આજીવિકા છીનવતો નથી?
5.23.16
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्र ।
उपेक्षते ब्राह्मणातिक्रमान्वै।
स्वर्गस्य कच्चिन्न तथा वर्त्मभूता-
मुपेक्षते तेषु सदैव वृत्तिम् ॥ ५.२३.१६ ॥
શું રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાના પુત્રો સહિત બ્રાહ્મણો પરના અતિક્રમણની ઉપેક્ષા કરે છે? સ્વર્ગના માર્ગરૂપ તેમની સાથે શું તે સદા તે જ ઉપેક્ષાથી વર્તતો નથી?
5.23.17
एतञ्ज्योतिश्चोत्तमं जीवलोके ।
शुक्लं प्रजानां विहितं विधात्रा।
ते चेद्दोषं न नियच्छन्ति मन्दाः ।
कृत्स्नो नाशो भविता कौरवाणाम् ॥ ५.२३.१७ ॥
જીવલોકમાં વિધાતાએ પ્રજાઓ માટે નિશ્ચિત કરેલો આ ઉત્તમ, શુભ્ર પ્રકાશ, જો તે મૂર્ખાઓ દોષને રોકશે નહીં, તો કૌરવોનો સંપૂર્ણ નાશ થશે.
5.23.18
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
बुभूषते वृत्तिममात्यवर्गे।
कच्चिन्न भेदेन जिजीविषन्ति ।
मुहृद्रूपा दुर्हृदश्चैकमत्यात् ॥ ५.२३.१८ ॥
શું રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાના પુત્રો સહિત અમાત્યવર્ગની આજીવિકા જાળવવા ઇચ્છે છે? શું મિત્રરૂપી દુષ્ટો ભેદ વિના એકમતથી જીવવા ઇચ્છે છે?
5.23.19
कच्चिन्न पापं कथयन्ति तात ।
ते पाण्डवानां कुरवः सर्व एव।
द्रोणः सपुत्रश्च कृपश्च वीरो ।
नास्मासु पापानि वदन्ति कच्चित् ॥ ५.२३.१९ ॥
હે તાત, શું કુરુવંશીઓ બધા પાંડવો વિશે કોઈ પાપયુક્ત વાત કહેતા નથી? શું પુત્ર સહિત દ્રોણ અને વીર કૃપ આપણા વિશે પાપયુક્ત વચનો બોલતા નથી?
5.23.20
कच्चिद्राज्ये धृतराष्ट्रं सपुत्रं ।
समेत्याहुः कुरवः सर्व एव।
कच्चिद्दृष्ट्वा दस्युसङ्घान्समेता-
न्स्मरन्ति पार्थस्य युधां प्रणेतुः ॥ ५.२३.२० ॥
રાજ્યમાં ભેગા મળીને શું કુરુઓ બધા પુત્રો સહિત ધૃતરાષ્ટ્ર વિશે વાત કરે છે? એકઠા થયેલા દસ્યુ-સમૂહોને જોઈને શું તેઓ યુદ્ધોના નેતા પાર્થને સ્મરણ કરે છે?
5.23.21
मौर्वीभुजाग्रप्रहितान्स्म तात ।
दोधूयमानेन धनुर्धरेण।
गाण्डीवनुन्नांस्तनयित्नुघोषा-
नजिह्मगान्कच्चिदनुस्मरन्ति ॥ ५.२३.२१ ॥
હે તાત, દોરી સાથે બાહુના અગ્રભાગથી છોડાયેલા, ધનુર્ધરના હલનચલનથી ચાલેલા, ગાંડીવથી પ્રેરિત, મેઘગર્જના જેવો અવાજ કરતા, સીધા ગયેલા બાણોને તેઓ યાદ કરે છે?
5.23.22
न चापश्यं कंचिदहं पृथिव्यां ।
योधं समं वाऽधिकमर्जुनेन।
यस्यैकषष्टिर्निशितास्तीक्ष्णधाराः ।
सुवाससः समंतो हस्तवापः ॥ ५.२३.२२ ॥
પૃથ્વી પર અર્જુનની બરાબરીનો કે તેનાથી ચડિયાતો કોઈ યોદ્ધો મેં જોયો નથી; જેના તીક્ષ્ણ ધારવાળા, ધારદાર, સુંદર પીંછાવાળા એકસઠ બાણો ચારેબાજુ હાથથી છોડાતા હતા.
5.23.23
गदापाणिर्भीमसेनस्तरस्वी ।
प्रवेपयञ्छत्रुसङ्घाननीके।
नागः प्रभिन्न इव नङ्घलेषु ।
चंक्रम्यते कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२३ ॥
ગદા હાથમાં ધરનાર, વેગવાન ભીમસેન, જે સેનાની હરોળમાં શત્રુસમૂહોને કંપાવતા; મદમસ્ત હાથી નરકટના વનમાં ફરે તેમ તે ફરતા — શું લોકો હજી તેમને યાદ કરે છે?
5.23.24
माद्रीपुत्रः सहदेवः कलिङ्गान् ।
समागतानजयद्दन्तकूरे।
वामेनास्यन्दक्षिणेनैव यो वै ।
महाबलं कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२४ ॥
માદ્રીનો પુત્ર સહદેવ, જેમણે દંતકૂરમાં એકત્ર થયેલા કલિંગોને જીત્યા, ડાબા અને જમણા બંને હાથે બાણ છોડનાર — શું લોકો તે મહાબલીને હજી યાદ કરે છે?
5.23.25
पुरा जेतुं नकुलः प्रेषितोऽयं ।
शिबींस्त्रिगर्तान्सञ्जय पश्यतस्ते।
दिशं प्रतीचीं वशमानयन्मे ।
माद्रीसुतं कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२५ ॥
પહેલાં જીતવા માટે નકુલને મોકલવામાં આવ્યા હતા; સંજય, તું જોતો હતો તે જ ક્ષણે તેમણે શિબિઓ, ત્રિગર્તો અને પશ્ચિમ દિશાને મારા વશમાં આણ્યા — શું લોકો માદ્રીના તે પુત્રને હજી યાદ કરે છે?
5.23.26
पराभवो द्वैतवने य आसी-
द्दुर्मन्विते घोपयात्रागतानाम् ।
यत्र मन्दाञ्छत्रुवशं प्रयाता-
नमोचयद्भीमसेनो जयश्च ॥ ५.२३.२६ ॥
દ્વૈતવનમાં જે પરાજય થયો — દુષ્ટ મંત્રણાથી ઘોષયાત્રાએ ગયેલા શત્રુઓને વશ થયા, ત્યાં મૂર્ખ એવા અમને ભીમસેને છોડાવ્યા અને વિજય મેળવ્યો.
5.23.27
अहं पश्चादर्जुनमभ्यरक्षं ।
माद्रीपुत्रौ भीमसेनोऽप्यरक्षत्।
गाण्डीवधन्वा शत्रुसङ्घानुदस्य ।
स्वस्त्यागमत्कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२७ ॥
મેં પાછળથી અર્જુનનું રક્ષણ કર્યું; ભીમસેને માદ્રીના બંને પુત્રોનું રક્ષણ કર્યું; ગાંડીવધારી શત્રુસમૂહોને હટાવીને કુશળપૂર્વક પાછો ફર્યો — શું લોકો તેને હજી યાદ કરે છે?
5.23.28
न कर्मणा साधुनैकेन नूनं ।
सुखं शक्यं वै भवतीह सञ्जय ।
सर्वात्मना परिजेतुं वयं चे-
न्न शक्नुमो धृतराष्ट्रस्य पुत्रम् ॥ ५.२३.२८ ॥
હે સંજય, અહીં એક જ સારા કર્મથી ચોક્કસ સુખ મળતું નથી; જો આપણે સર્વ રીતે પ્રયત્ન કરવા છતાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને જીતી ન શકીએ તો.