మహాభారతం · అధ్యాయం 5.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.23.1
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धृतराष्ट्रस्य सञ्जयः ।
उपप्लाव्यं ययौ द्रष्टुं पाण्डवानमितौजसः ॥ ५.२३.१ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుని మాటలు విని, అమిత తేజస్సు గల పాండవులను చూడటానికి సంజయుడు ఉపప్లావ్యానికి వెళ్ళాడు.
5.23.2
स तु राजानमासाद्य कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अभिवाद्य ततः पूर्वं सूतपुत्रोऽभ्यभाषत ॥ ५.२३.२ ॥
అతడు రాజైన కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుని దగ్గరకు చేరి, ముందుగా నమస్కరించి, తరువాత మాట్లాడాడు.
5.23.3
गवल्गणिः सञ्जयः सूतसूनु-
रजातशत्रुमवदत्प्रतीतः।
दिष्ट्या राजंस्त्वामरोगं प्रपश्ये ।
सहायवन्तं च महेन्द्रकल्पम् ॥ ५.२३.३ ॥
గవల్గణి కుమారుడు, సూతపుత్రుడైన సంజయుడు సంతోషంతో అజాతశత్రువైన యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు: "రాజా, అదృష్టవశాత్తు నీవు ఆరోగ్యంగా, మిత్రులతో కూడి ఇంద్రునితో సమానంగా ఉన్నావని చూస్తున్నాను."
5.23.4
अनामयं पृच्छति त्वाम्बिकेयो ।
वृद्धो राजा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
कच्चिद्भीमः कुशली पाण्डवाग्र्यो ।
धनञ्जयस्तौ च माद्रीतनूजौ ॥ ५.२३.४ ॥
అంబిక కుమారుడు, వృద్ధుడు, జ్ఞాని అయిన ధృతరాష్ట్ర రాజు నీ క్షేమాన్ని అడుగుతున్నాడు. పాండవులలో అగ్రగణ్యుడైన భీముడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? ధనంజయుడు, మాద్రి కుమారులిద్దరూ క్షేమంగా ఉన్నారా?
5.23.5
कच्चित्कृष्णा द्रौपदी राजपुत्री ।
सत्यव्रता वीरपत्नी सुपुत्रा।
मनस्विनी यत्र च वाञ्छसि त्व-
मिष्टान्कामान्भारत स्वस्तिकामः ॥ ५.२३.५ ॥
రాజకుమార్తె, సత్యవ్రత, వీరుల భార్య, మంచి కుమారులు కలది, ఉదాత్త మనస్కురాలు అయిన కృష్ణ ద్రౌపది క్షేమంగా ఉందా? భారతా, నీవు కోరుకునే ఇష్ట కామనలు అన్నీ, నీ క్షేమాన్ని కోరే ఆమెతో కలిసి నెరవేరాలి.
5.23.6
गावल्गणे सञ्जय स्वागतं ते ।
प्रीतात्माऽहं त्वाऽभिनन्दामि सूत।
अनामयं प्रतिमाने तवाहं ।
सहानुजैः कुशली चास्मि विद्वन् ॥ ५.२३.६ ॥
గావల్గణుని కుమారుడా సంజయా, నీకు స్వాగతం. హృదయం ఆనందంతో నిండి నిన్ను అభినందిస్తున్నాను, సూతా. నీవు క్షేమంగా ఉన్నావని భావిస్తున్నాను; నా తమ్ముళ్లతో కలిసి నేనూ క్షేమంగా ఉన్నాను, విద్వాంసుడా.
5.23.7
चिरादिदं कुशलं भारतस्य ।
श्रुत्वा राज्ञः कुरुवृद्धस्य सूत।
मन्ये साक्षाद्दृष्टमहं नरेन्द्रं ।
दृष्ट्वैव त्वां सञ्जय प्रीतियोगात् ॥ ५.२३.७ ॥
చాలా కాలం తర్వాత భరతవంశపు రాజు, కురువృద్ధుడు క్షేమ వార్త విని, సూతా, ఆ నరేంద్రుని నేరుగా చూసినట్లే భావిస్తున్నాను. సంజయా, నిన్ను చూసినందుకే ప్రేమబంధంతో అలా అనిపిస్తోంది.
5.23.8
पितामहो नः स्थविरो मनस्वी ।
महाप्राज्ञः सर्वधर्मोपपन्नः।
सकौरव्यः कुशली तात भीष्मो ।
यथापूर्वं वृत्तिरस्त्यस्य कच्चित् ॥ ५.२३.८ ॥
మా పితామహుడు, వృద్ధుడు, ఉన్నతమనస్కుడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, సర్వధర్మాలతో కూడినవాడు భీష్ముడు — తాతా, కౌరవులతో కలిసి ఆయన క్షేమంగా ఉన్నాడా? ఆయన జీవనవిధానం పూర్వంలాగే ఉందా?
5.23.9
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
वैचित्रवीर्यः कुशली महात्मा।
महाराजो बाह्लिकः प्रातिपेयः ।
कच्चिद्विद्वान्कुशली सूतपुत्र ॥ ५.२३.९ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారులతో క్షేమంగా ఉన్నాడా? విచిత్రవీర్యుని మహాత్ముడైన కుమారుడు క్షేమమేనా? ప్రతీపుని కుమారుడైన మహారాజు బాహ్లీకుడు క్షేమమేనా? సూతపుత్రా, విద్వాంసుడు క్షేమమేనా?
5.23.10
स सोमदत्तः कुशली तात कच्चि-
द्भूरिश्रवाः सत्यसन्धः शलश्च।
द्रोणः सपुत्रश्च कृपश्च विप्रो ।
महेष्वासाः कच्चिदेतेऽप्यरोगाः ॥ ५.२३.१० ॥
ప్రియమైన తాతా, సోమదత్తుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? సత్యసంధుడైన భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, కుమారుడితో కూడిన ద్రోణుడు, బ్రాహ్మణుడైన కృపుడు, ఈ మహా విలుకాండ్రు రోగరహితులుగా ఉన్నారా?
5.23.11
सर्वे कुरुभ्यः स्पृहयन्ति सञ्जय ।
धनुर्धरा ये पृथिव्यां प्रधानाः ।
महाप्रज्ञाः सर्वशास्त्रावदाता ।
धनुर्भृतां मुख्यतमाः पृथिव्याम् ॥ ५.२३.११ ॥
సంజయా, భూమిపై విలుకాండ్రలో ప్రధానులైనవారందరూ కురువులను ఆశిస్తారు. వారు మహాప్రజ్ఞులు, సర్వశాస్త్రాలలో పవిత్రులు; భూమిపై విలుకాండ్రలో వారే అగ్రగణ్యులు.
5.23.12
कच्चिन्मानं तात लभन्त एते ।
धनुर्भृतः कचिदेतेऽप्यरोगाः।
येषां राष्ट्रे निवसति दर्शनीयो ।
महेष्वासः शीलवान्द्रोणपुत्रः ॥ ५.२३.१२ ॥
ప్రియమైన తాతా, ఈ విలుకాండ్రు గౌరవం పొందుతున్నారా? వీరు కూడా రోగరహితులా? ఏ రాజ్యంలో దర్శనీయుడు, శీలవంతుడు, మహా విలుకాడైన ద్రోణపుత్రుడు నివసిస్తున్నాడో ఆ రాజ్యంలోని వారు?
5.23.13
वैश्यापुत्रः कुशली तात कच्चित् ।
महाप्राज्ञो राजपुत्रो युयुत्सुः ।
कर्णो मानी कुशली तात कच्चित् ।
सुयोधनो यस्य मन्दो विधेयः ॥ ५.२३.१३ ॥
ప్రియమైన తాతా, వైశ్యపుత్రుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? మహాప్రాజ్ఞుడైన రాజపుత్రుడు యుయుత్సుడు? ప్రియ తాతా, గర్విష్ఠుడైన కర్ణుడు క్షేమంగా ఉన్నాడా? మందుడూ, నడిపించబడేవాడూ అయిన సుయోధనుడు?
5.23.14
स्त्रियो वृद्धा भारतानां जनन्यो ।
महादास्यो दासभार्याश्च सूत।
वध्वः पुत्रा भागिनेया भगिन्यो ।
दौहित्रा वा कच्चिदप्यव्यलीकाः ॥ ५.२३.१४ ॥
ఓ సూత, భరతవంశీయుల వృద్ధ స్త్రీలు, తల్లులు, గొప్ప దాసీలు, దాసుల భార్యలు, కోడళ్ళు, కుమారులు, అక్కచెల్లెళ్ల కుమారులు, సోదరీమణులు, కుమార్తెల కుమారులు కూడా హాని లేకుండా ఉన్నారా?
5.23.15
कच्चिद्राजा ब्राह्मणानां यथावत् ।
प्रवर्तते पूर्ववत्तात वृत्तिम्।
कच्चिद्दायान्मामकान्धार्तराष्ट्रो ।
द्विजातीनां सञ्जय नोपहन्ति ॥ ५.२३.१५ ॥
ప్రియమైన వాడా, రాజు బ్రాహ్మణుల పట్ల మునుపటిలాగే సముచితంగా ప్రవర్తిస్తున్నాడా? సంజయా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు నా వారి దానాలను, ద్విజుల జీవనాన్ని హరించడం లేదు కదా?
5.23.16
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्र ।
उपेक्षते ब्राह्मणातिक्रमान्वै।
स्वर्गस्य कच्चिन्न तथा वर्त्मभूता-
मुपेक्षते तेषु सदैव वृत्तिम् ॥ ५.२३.१६ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారులతో కలిసి బ్రాహ్మణులపై జరిగే అతిక్రమణలను ఉపేక్షిస్తున్నాడా? స్వర్గమార్గమైన వారి పట్ల అతడు ఎల్లప్పుడూ అలాగే ఉపేక్షతో ప్రవర్తించడం లేదా?
5.23.17
एतञ्ज्योतिश्चोत्तमं जीवलोके ।
शुक्लं प्रजानां विहितं विधात्रा।
ते चेद्दोषं न नियच्छन्ति मन्दाः ।
कृत्स्नो नाशो भविता कौरवाणाम् ॥ ५.२३.१७ ॥
జీవలోకంలో బ్రహ్మ ప్రజల కోసం విధించిన ఈ ఉత్తమమైన, శుభ్రమైన కాంతిని, ఆ మూర్ఖులు దోషాన్ని అరికట్టకపోతే, కౌరవుల పూర్తి వినాశనం కలుగుతుంది.
5.23.18
कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
बुभूषते वृत्तिममात्यवर्गे।
कच्चिन्न भेदेन जिजीविषन्ति ।
मुहृद्रूपा दुर्हृदश्चैकमत्यात् ॥ ५.२३.१८ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారులతో కలిసి మంత్రివర్గం జీవనోపాధిని కాపాడాలని కోరుతున్నాడా? మిత్రరూపంలో ఉన్న దుర్జనులు భేదం లేకుండా ఏకమనస్సుతో జీవించాలనుకుంటున్నారా?
5.23.19
कच्चिन्न पापं कथयन्ति तात ।
ते पाण्डवानां कुरवः सर्व एव।
द्रोणः सपुत्रश्च कृपश्च वीरो ।
नास्मासु पापानि वदन्ति कच्चित् ॥ ५.२३.१९ ॥
ప్రియుడా, కురువంశీయులందరూ పాండవుల గురించి చెడ్డమాటలు అనడం లేదు కదా? కుమారునితో కూడిన ద్రోణుడు, వీరుడైన కృపుడు మనపై పాపవాక్యాలు పలకడం లేదు కదా?
5.23.20
कच्चिद्राज्ये धृतराष्ट्रं सपुत्रं ।
समेत्याहुः कुरवः सर्व एव।
कच्चिद्दृष्ट्वा दस्युसङ्घान्समेता-
न्स्मरन्ति पार्थस्य युधां प्रणेतुः ॥ ५.२३.२० ॥
రాజ్యంలో కలిసి, కుమారులతో కూడిన ధృతరాష్ట్రుని గురించి కురువులందరూ మాట్లాడుకుంటున్నారా? గుమికూడిన దస్యుసమూహాలను చూసి, యుద్ధాల నాయకుడైన పార్థుడిని వారు స్మరిస్తున్నారా?
5.23.21
मौर्वीभुजाग्रप्रहितान्स्म तात ।
दोधूयमानेन धनुर्धरेण।
गाण्डीवनुन्नांस्तनयित्नुघोषा-
नजिह्मगान्कच्चिदनुस्मरन्ति ॥ ५.२३.२१ ॥
ప్రియుడా, వింటినారి తోడుగా భుజాగ్రాల నుంచి ప్రయోగించినవి, ధనుర్ధరుని కదలికతో చలించినవి, గాండీవంతో నడిపినవి, ఉరుముల ధ్వనితో మోగినవి, వంకర లేని బాణాలను వారు స్మరిస్తున్నారా?
5.23.22
न चापश्यं कंचिदहं पृथिव्यां ।
योधं समं वाऽधिकमर्जुनेन।
यस्यैकषष्टिर्निशितास्तीक्ष्णधाराः ।
सुवाससः समंतो हस्तवापः ॥ ५.२३.२२ ॥
భూమిపై అర్జునునితో సమానుడైనా లేదా అతనికంటే అధికుడైనా ఒక్క యోధుడిని కూడా నేను చూడలేదు; అతని పదునైన, కోణాగ్రాలు కలిగిన, చక్కని రెక్కల అరవై ఒక్క బాణాలు నలువైపులా చేతితో వేయబడేవి.
5.23.23
गदापाणिर्भीमसेनस्तरस्वी ।
प्रवेपयञ्छत्रुसङ्घाननीके।
नागः प्रभिन्न इव नङ्घलेषु ।
चंक्रम्यते कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२३ ॥
గదాధారి, వేగవంతుడైన భీమసేనుడు, సైన్యపంక్తులలో శత్రుసమూహాలను వణికించినవాడు; మదించిన ఏనుగు రెల్లుపొదలలో తిరిగినట్టు తిరిగేవాడు — ప్రజలు ఇప్పటికీ అతడిని స్మరిస్తున్నారా?
5.23.24
माद्रीपुत्रः सहदेवः कलिङ्गान् ।
समागतानजयद्दन्तकूरे।
वामेनास्यन्दक्षिणेनैव यो वै ।
महाबलं कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२४ ॥
మాద్రి కుమారుడు సహదేవుడు, దంతకూరులో సమావేశమైన కళింగులను జయించినవాడు, ఎడమ చేతితోనూ కుడి చేతితోనూ బాణాలు వేసినవాడు — ఆ మహాబలుడిని ప్రజలు ఇప్పటికీ స్మరిస్తున్నారా?
5.23.25
पुरा जेतुं नकुलः प्रेषितोऽयं ।
शिबींस्त्रिगर्तान्सञ्जय पश्यतस्ते।
दिशं प्रतीचीं वशमानयन्मे ।
माद्रीसुतं कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२५ ॥
పూర్వం జయించడానికి నకులుడు పంపబడ్డాడు; సంజయా, నీ కళ్ల ఎదుటే అతడు శిబులను, త్రిగర్తులను, పశ్చిమ దిశను నా అధీనంలోకి తెచ్చాడు — మాద్రి కుమారుడిని ప్రజలు ఇప్పటికీ స్మరిస్తున్నారా?
5.23.26
पराभवो द्वैतवने य आसी-
द्दुर्मन्विते घोपयात्रागतानाम् ।
यत्र मन्दाञ्छत्रुवशं प्रयाता-
नमोचयद्भीमसेनो जयश्च ॥ ५.२३.२६ ॥
ద్వైతవనంలో సంభవించిన ఓటమి — దుష్ట మంత్రాంగం వల్ల ఘోషయాత్రకు వెళ్లిన వారు శత్రువుల వశమైనప్పుడు, అక్కడ మూర్ఖులమైన మమ్మల్ని భీమసేనుడు విడిపించి విజయం సాధించాడు.
5.23.27
अहं पश्चादर्जुनमभ्यरक्षं ।
माद्रीपुत्रौ भीमसेनोऽप्यरक्षत्।
गाण्डीवधन्वा शत्रुसङ्घानुदस्य ।
स्वस्त्यागमत्कच्चिदेनं स्मरन्ति ॥ ५.२३.२७ ॥
నేను వెనుక నుండి అర్జునుని రక్షించాను; భీమసేనుడు మాద్రి ఇద్దరు కుమారులను రక్షించాడు; గాండీవ ధనుర్ధారి శత్రుసమూహాలను తరిమి క్షేమంగా తిరిగివచ్చాడు — ప్రజలు అతడిని ఇప్పటికీ స్మరిస్తున్నారా?
5.23.28
न कर्मणा साधुनैकेन नूनं ।
सुखं शक्यं वै भवतीह सञ्जय ।
सर्वात्मना परिजेतुं वयं चे-
न्न शक्नुमो धृतराष्ट्रस्य पुत्रम् ॥ ५.२३.२८ ॥
ఓ సంజయా, ఇక్కడ ఒకే ఒక మంచి కర్మతో నిశ్చయంగా సుఖం లభించదు; మనం పూర్ణ ప్రయత్నంతో కూడా ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడిని జయించలేకపోతే.