مهابهاراتا · أدهيايا 5.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.33.1
द्वाःस्थं प्राह महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
विदुरं द्रष्टुमिच्छामि तमिहानय मा चिरम् ॥ ५.३३.१ ॥
قال الملك الحكيم العظيم دهرتاراشترا لحارس الباب: «أريد أن أرى فيدورا، فأحضره إلى هنا دون إبطاء».
5.33.2
प्रहितो धृतराष्ट्रेण दूतः क्षत्तारमब्रवीत् ।
ईश्वरस्त्वां महाराजो महाप्राज्ञ दिदृक्षति ॥ ५.३३.२ ॥
قال الرسول المرسل من دهرتاراشترا للوكيل: «يا عظيم الحكمة، يريد الملك العظيم، سيدي، أن يراك».
5.33.3
एवमुक्तस्तु विदुरः प्राप्य राजनिवेशनम् ।
अब्रवीद्धृतराष्ट्राय द्वाःस्थं मां प्रतिवेदय ॥ ५.३३.३ ॥
فلما خوطب بذلك، بلغ فيدورا القصر الملكي وقال لدهرتاراشترا: «أبلغ حارس الباب بوصولي».
5.33.4
विदुरोऽयमनुप्राप्तो राजेन्द्र तव शासनात् ।
द्रुष्टुमिच्छति ते पादौ किं करोतु प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.४ ॥
قال حارس الباب: «يا سيد الملوك، لقد وصل فيدورا بأمرك ويريد أن يرى قدميك. فماذا عليه أن يفعل؟ أرشدني».
5.33.5
प्रवेशय महाप्रज्ञं विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
अहं हि विदुरस्यास्य नाकल्पो जातु दर्शने ॥ ५.३३.५ ॥
قال دهرتاراشترا: «أدخل فيدورا العظيم الحكمة بعيد النظر. فرؤيتي لفيدورا لم تكن قط غير لائقة».
5.33.6
प्रविशान्तःपुरं क्षत्तर्महारादजस्य धीमतः ।
न हि ते दर्शनेऽकल्पो जातु राजाऽब्रवीद्धि माम् ॥ ५.३३.६ ॥
قال حارس الباب: «ادخل يا وكيل القصر إلى الجناح الداخلي. فلقاؤك بذلك الملك الحكيم العظيم لم يكن قط غير لائق؛ فقد قال لي الملك ذلك بنفسه».
5.33.7
ततः प्रविश्य विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम् ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं चिन्तयानं नराधिपम् ॥ ५.३३.७ ॥
ثم دخل فидура مسكن دهريتاراشترا، وقال بيدين مضمومتين هذه الكلمات لسيد البشر الغارق في التفكير.
5.33.8
विदुरोऽहं महाप्राज्ञ संप्राप्तस्तव शासनात् ।
यदि किंचन कर्तव्यमयमस्मि प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.८ ॥
فидура: أيها الحكيم العظيم، لقد جئت بأمرك. إن كان هناك ما ينبغي فعله، فها أنا ذا؛ فأوصني.
5.33.9
सञ्जयो विदुर प्राप्तो गर्हयित्वा च मां गतः ।
अजातशत्रोः श्वो वाक्यं सभामध्ये स वक्ष्यति ॥ ५.३३.९ ॥
دهريتاراشترا: يا فидура، جاء سنجايا وعنّفني ثم مضى. وغداً سيقول في وسط المجلس كلمات أجاتاشاترو (يودهيشثيرا).
5.33.10
तस्याद्य कुरुवीरस्य न विज्ञातं वचो मया ।
तन्मे दहति गात्राणि तदकार्षीत्प्रजागरम् ॥ ५.३३.१० ॥
دهريتاراشترا: اليوم لم أفهم كلمة ذلك البطل الكوروي. إنها تحرق أطرافي، وهي التي أبقتني ساهراً.
5.33.11
आग्रतो दह्यमानस्य श्रेयो यदनुपश्यसि ।
तद्ब्रूहि त्वं हि नस्तात धर्मार्थकुशलो ह्यसि ॥ ५.३३.११ ॥
دهريتاراشترا: أنا أحترق أمامك؛ فقل يا بني ما ترى فيه الخير، فإنك خبير بالدهرما والأرثا.
5.33.12
यतः प्राप्तः सञ्जयः पाण्डवेभ्यो ।
न मे यथावन्मनसः प्रशान्तिः ।
सर्वेन्द्रियाण्यप्रकृतिं गतानि ।
किं वक्ष्यतीत्येव मेऽद्य प्रचिन्ता ॥ ५.३३.१२ ॥
دهريتاراشترا: لما جاء سنجايا من عند البانداويين، لم يبق لعقلي السكون الواجب، وخرجت جميع حواسي عن حالها الطبيعي. «ماذا سيقول الآن؟» هذا هو همي اليوم.
5.33.13
तन्मे ब्रूहि विदुर त्वं यथाव-
न्मनीषितं सर्वमजातशत्रोः ।
यथा न नस्तात हितं भवेच्च ।
प्रजाश्च सर्वाः सुखिता भवेयुः ॥ ५.३३.१३ ॥
يا فيدورا، قل لي بدقة كل ما يريده أجاتاشاترو، ليكون ذلك خيراً لنا يا بني، وليسعد جميع الرعايا.
5.33.14
अभियुक्तं बलवता दुर्बलं हीनसाधनम् ।
हृतस्वं कामिनं चोरमाविशन्ति प्रजागराः ॥ ५.३३.१४ ॥
يدخل السهر والقلق من اتهمه القوي، والضعيف، والمفتقر إلى الوسائل، والمسلوب ماله، والشهواني، واللص.
5.33.15
कच्चिदेतैर्महादोषैर्न स्पृष्टोऽसि नराधिप ।
कच्चिच्च परवित्तेषु गृद्ध्यन्न परितप्यसे ॥ ५.३३.१५ ॥
يا سيد الرجال، ألم تمسسك هذه الذنوب العظيمة؟ ألست تتعذب إذ تشتهي أموال غيرك؟
5.33.16
श्रोतुमिच्छामि ते धर्म्यं परं नैश्रेयसं वचः ।
अस्मिन्रादर्षिवंशे हि त्वमेकः प्राज्ञसंमतः ॥ ५.३३.१६ ॥
أريد أن أسمع منك كلمة عادلة، عليا، تفضي إلى الخير الأسمى، فإنك وحدك في هذه السلالة من الملوك الحكماء محترم عند العقلاء.
5.33.17
राजा लक्षणसंपन्नस्त्रैलोक्यस्याधिपो भवेत् ।
प्रेष्यस्ते प्रेषितश्चैव धृतराष्ट्र युधिष्ठिरः ॥ ५.३३.१७ ॥
يمكن للملك المتصف بعلامات الملك أن يكون سيد العوالم الثلاثة؛ يا دهريتراشترا، يوديشتهيرا هو خادمك، وقد أرسلته أنت أيضاً.
5.33.18
विपरीततरश्च त्वं भागधेये न संमतः ।
अर्चिषां प्रक्षयाच्चैव धर्मात्मा धर्मकोविदः ॥ ५.३३.१८ ॥
إنك أكثر مخالفة للحظ، فلست مقبولاً عند القدر؛ أما يوديشتهيرا، ذو النفس العادلة والعالم بالدهارما، فقد نشأ من خمود اللهب.
5.33.19
आनृशंस्यादनुक्रोशाद्धर्मात्सत्यात्पराक्रमात् ।
गुरुत्वात्त्वयि संप्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्षते ॥ ५.३३.१९ ॥
من لطف وشفقة وبر وصدق وشجاعة، وإذ ينظر إلى عظمتك، يحتمل مشقات كثيرة.
5.33.20
दुर्योधने सौबले च कर्णे दुःशासने तथा ।
एतेष्वैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३३.२० ॥
وقد أسندت السلطان إلى دُريودهانا وشكوني ابن سوبالا وكارنا ودُشاسانا، فكيف تبتغي الفلاح؟
5.33.21
आत्मज्ञानं समारम्भस्तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२१ ॥
معرفة الذات، والجد في العمل، والصبر، والثبات على الدهرم؛ من لا تصرفه هذه عن غاياته، فذلك يسمى حكيماً.
5.33.22
एकस्माद्वृक्षाद्यज्ञपात्राणि राज-
न्स्रुक्व द्रोणी पेठनीपीडने च।
एतस्माद्राजन्ब्रुवतो मे निबोध ।
एकस्माद्वै जायतेऽसच्च सच्च ॥ ५.३३.२२ ॥
أيها الملك، من شجرة واحدة تُصنع آنية القربان: السُّرُك والدرونيّ والبيتهني وإناء العصر. فاسمع مني أيها الملك: من ذلك الواحد يولد غير الموجود والموجود معاً.
5.33.23
निषेवते प्रशस्तानि निन्दितानि न सेवते ।
अनास्तिकः श्रद्दधान एतत्पण्डितलक्षणम् ॥ ५.३३.२३ ॥
من يلازم المحمود ولا يلازم المذموم، وليس بجاحد بل ذو إيمان — هذه علامة الحكيم.
5.33.24
क्रोधो हर्षश्च दर्पश्च ह्रीः स्तम्भो मान्यमानिता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२४ ॥
الغضب والفرح والكبرياء والحياء والجمود وزهو الإنسان بأنه مُكرَّم؛ من لا تصرفه هذه عن غاياته، فذلك يسمى حكيماً.
5.33.25
यस्य कृत्यं न जानन्ति मन्त्रं वा मन्त्रितं परे ।
कृतमेवास्य जानन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२५ ॥
الذي لا يعرف الآخرون عمله ولا مشورته السرية، بل يعرفون ما قد تم فقط، فذلك يُسمّى حكيمًا (پانديتا).
5.33.26
यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः ।
समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२६ ॥
الذي لا يعوق عمله البرد ولا الحر، ولا الخوف ولا الفرح، ولا الرخاء ولا الشدة، فذلك يُسمّى حكيمًا (پانديتا).
5.33.27
यस्य संसारिणी प्रज्ञा धर्मार्थावनुवर्तते ।
कामादर्थं वृणीते यः स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२७ ॥
الذي تتبع حكمته الدنيوية الدارما والأرتا، ويختار المنفعة (أرتا) لا عن هوى، فذلك يُسمّى حكيمًا (پانديتا).
5.33.28
यथाशक्ति चिकीर्षन्ति यथाशक्ति च कुर्वते ।
किंचिदवमन्यन्ते नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.२८ ॥
الرجال ذوو العقول الحكيمة يرغبون في العمل بحسب طاقتهم، ويعملون بحسب طاقتهم، ولا يحتقرون شيئًا البتة.
5.33.29
क्षिप्रं विजानाति चिरं श्रृणोति ।
विज्ञाय चार्थं भजते न कामात्।
नासंपृष्टो ह्युपयुङ्क्ते परार्थे ।
तत्प्रज्ञानं प्रथमं पण्डितस्य ॥ ५.३३.२९ ॥
يفهم بسرعة ويصغي طويلًا. وبعد أن يدرك الأمر ينخرط فيه، لا عن هوى. ولا يتدخل في شأن غيره دون أن يُسأل. هذه هي أول حكمة الحكيم (پانديتا).
5.33.30
नाप्राप्यमभिवाञ्छन्ति नष्टं नेच्छन्ति शोचितुम् ।
आपत्सु च न मुह्यन्ति नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.३० ॥
الرجال ذوو العقول الحكيمة لا يشتهون ما لا يُنال، ولا يريدون الحزن على ما ضاع، ولا يضلّون في النوازل.
5.33.31
निश्चित्य यः प्रक्रमते नान्तर्वसति कर्मणः ।
अवन्ध्यकालो वश्यात्मा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३१ ॥
من يعزم ثم يشرع في العمل، ولا يتردد أثناءه، ولا يضيّع وقته، ويكون مالكًا لنفسه، فذلك يُقال له العاقل.
5.33.32
आर्यकर्मणि रज्यन्ते भूतिकर्माणि कुर्वते ।
हितं च नाभ्यसूयन्ति पण्डिता भरतर्षभ ॥ ५.३३.३२ ॥
يا ثور البهاراتا، إن الحكماء يبتهجون بالأعمال الشريفة، ويؤدون أعمال الخير، ولا يحسدون ما هو نافع.
5.33.33
न हृष्यत्यात्मसंमाने नावमानेन तप्यते ।
गाङ्गो ह्रद इवाक्षोभ्यो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३३ ॥
من لا يفرح بكرامته ولا يحزن للإهانة، ويبقى ثابتًا كبحيرة الغانج، فذلك يُقال له العاقل.
5.33.34
तत्त्वज्ञः सर्वभूतानां योगज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
उपायज्ञो मनुष्याणां नरः पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३४ ॥
الإنسان الذي يعرف حقيقة جميع الكائنات، ومنهج جميع الأعمال، ووسائل الناس، فذلك الإنسان يُقال له العاقل.
5.33.35
प्रवृत्तवाक् चित्रकथ ऊहवान्प्रतिभानवान् ।
आशु ग्रन्थस्य वक्ता च यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३५ ॥
من يتكلم بطلاقة، ويروي حكايات بديعة، ماهر في الاستدلال وسريع البديهة، ويشرح النص بسرعة، فذلك يُقال له العاقل.
5.33.36
श्रुतं प्रज्ञानुगं यस्य प्रज्ञा चैव श्रुतानुगा ।
असंभिन्नार्यमर्यादः पण्डिताख्यां लभेत सः ॥ ५.३३.३६ ॥
من كان علمه تابعًا لفطنته وفطنته تابعة لعلمه، ولا يخرق حدود النبلاء، فليَنَل اسم العاقل.
5.33.37
अर्थं महान्तमासाद्य विद्यामेश्वर्यमेव च ।
विचरत्यसमुन्नद्धो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३७ ॥
من نال ثروة عظيمة وعلمًا وسلطانًا ثم سلك بلا كبرياء، يُسمّى عالمًا (پنديت).
5.33.38
अश्रुतश्च समुन्नद्धो दरिद्रश्च महामनाः ।
अर्थांश्चाकर्मणा प्रेप्सुर्मूढ इत्युच्यते बुधैः ॥ ५.३३.३८ ॥
من كان جاهلًا متكبرًا فقيرًا عظيم الطموح، يطلب الثروة بلا عمل، يسميه الحكماء أحمق (موذها).
5.33.39
स्वमर्थं यः परित्यज्य परार्थमनुतिष्ठति ।
मिथ्या चरति मित्रार्थे यश्च मूढः स उच्यते ॥ ५.३३.३९ ॥
من يترك منفعته الخاصة ليسعى لمنفعة غيره، ويتصرف بالكذب لأجل صديق، يُسمّى أحمق (موذها).
5.33.40
अकामान्कामयति यः कामयानान्परित्यजेत् ।
बलवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४० ॥
من يشتهي من لا يشتهيه، ويترك من يشتهيه، ويبغض القوي، يقال عنه إنه مضطرب العقل (موذهاجيتاس).
5.33.41
अमित्रं कुरुते मित्रं मित्रं द्वेष्टि हिनस्ति च ।
कर्म चारभते दुष्टं तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४१ ॥
من يجعل الصديق عدوًا، ويبغض صديقه ويؤذيه، ويبدأ الأعمال الشريرة، يقال عنه إنه مضطرب العقل (موذهاجيتاس).
5.33.42
संसारयति कृत्यानि सर्वत्र विचिकित्सते ।
चिरं करोति क्षिप्रार्थे स मूढो भरतर्षभ ॥ ५.३३.४२ ॥
من يؤخر جميع الأعمال، ويشك في كل شيء، ويطيل الوقت فيما يجب إنجازه سريعًا، فهو أحمق، يا ثور البهارات.
5.33.43
श्राद्धं पितृभ्यो न ददाति दैवतानि न चार्चति ।
सुहृन्मित्रं न लभते तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४३ ॥
من لا يقدّم الشرّاد للأسلاف، ولا يكرّم الآلهة، ولا يجد الأصدقاء، يُقال عنه إنه مضطرب العقل.
5.33.44
अनाहूतः प्रविशति ह्यपृष्टो बहु भाषते ।
अविश्वस्ते विश्वसिति मूढचेता नराधमः ॥ ५.३३.४४ ॥
من يدخل دون دعوة، ويكثر الكلام دون أن يُسأل، ويأمن من لا يُؤتمن — ذلك مضطرب العقل هو أدنى الناس.
5.33.45
परं क्षिपति दोषेण वर्तमानः स्वयं तथा ।
यश्च क्रुध्यत्यनीशानः स च मूढतमो नरः ॥ ५.३३.४५ ॥
من يعيب غيره على ذنب هو نفسه متلبّس به، ومن يغضب وهو عاجز — فذلك الإنسان أشدّ الناس حمقًا.
5.33.46
आत्मनो बलमाज्ञाय धर्मार्थपरिवर्जितम् ।
अलभ्यमिच्छन्नैष्कर्म्यान्मूढबुद्धिरिहोच्यते ॥ ५.३३.४६ ॥
من يعلم قوّته، ومع ذلك يخلو من الدّهرما والمنفعة، فيريد أن ينال ما لا يُنال بترك العمل — يُقال عنه هنا إنه ضعيف العقل.
5.33.47
अशिष्यं शास्ति यो राजन्यश्च शिष्यं न शास्ति च ।
कदर्यं भजते यश्च तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४७ ॥
أيها الملك، من يعلّم من ليس بتلميذ له، ولا يعلّم تلميذه، ويخدم البخيل — يُقال عنه إنه مضطرب العقل.
5.33.48
एकः संपन्नमाश्नाति वस्ते वासश्च शोभनम् ।
योऽसंविभज्य भृत्येभ्यः को नृशंसतरस्ततः ॥ ५.३३.४८ ॥
من يأكل الطعام الطيب وحده ويلبس الثياب الفاخرة دون أن يشارك خدمه — فمن أشدّ منه قسوة؟
5.33.49
एकः पापानि कुरुते फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
भोक्तारो विप्रमुच्यन्ते कर्ता दोषेण लिप्यते ॥ ५.३३.४९ ॥
يرتكب الذنوب واحد، ويجني الثمرة الجمع الكبير. ينجو المستمتعون من الإثم، ولا يتلطخ به إلا الفاعل.
5.33.50
एकं हन्यान्न वा हन्यादिषुर्मुक्तो धनुष्मता ।
बुद्धिर्बुद्धिमतोत्सृष्टा हन्याद्राष्ट्रं सराजकम् ॥ ५.३३.५० ॥
قد يقتل السهم الذي يرميه الرامي واحدًا، أو لا يقتله؛ أما المشورة التي يطلقها الحكيم فقد تهلك المملكة بملكها جميعًا.
5.33.51
एकया द्वे विनिश्चित्य त्रींश्चतुर्भिर्वशे कुरु ।
पञ्च जित्वा विदित्वा षट् सप्त हित्वा सुखी भवा ॥ ५.३३.५१ ॥
بعد أن تحسم اثنين بواحد، فأخضع ثلاثة بأربعة. وبعد أن تغلب الخمسة، وتعرف السادسة والسابعة فتتركهما، كن سعيدًا.
5.33.52
एकं विषरसो हन्ति शस्त्रेणैकश्च वध्यते ।
सराष्ट्रं सप्रजं हन्ति राजानं मन्त्रपिप्लवः ॥ ५.३३.५२ ॥
سم العقرب يقتل واحدًا، ويُقتل واحد بالسلاح؛ أما فساد المشورة فيهلك الملك مع المملكة ورعيتها.
5.33.53
एकः स्वादु न भुञ्जीत एकश्चार्थान्न चिन्तयेत् ।
एको न गच्छेदध्वानं नैकः सुप्तेषु जागृयात् ॥ ५.३३.५३ ॥
لا ينبغي أن يأكل المرء الطعام اللذيذ وحده، ولا أن يفكر في الأمور وحده. ولا ينبغي أن يسير في الطريق وحده؛ وبين النائمين لا ينبغي أن يبقى مستيقظًا وحده.
5.33.54
एकमेवाद्वितीयं तद्यद्राजन्नावबुध्यसे ।
सत्यं स्वगस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ ५.३३.५४ ॥
أيها الملك، ذلك وحده الواحد الذي لا ثاني له، وهذا ما لا تدركه: الحق سُلَّم إلى السماء، كالسفينة التي تعبر البحر.
5.33.55
एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते ।
यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः ॥ ५.३३.५५ ॥
للصابرين عيبٌ واحد، ولا يحدث ثانٍ: يحسب الناس من اتصف بالصبر عاجزًا.
5.33.56
सोऽस्य दोषो न मन्तव्यः क्षमा हि परमं बलम् ।
क्षमा गुणो ह्यशक्तानां शक्तानां भूषणं क्षमा ॥ ५.३३.५६ ॥
لا ينبغي أن يُعدّ ذلك عيبًا فيه، فالصبر هو القوة العليا. الصبر صفة العاجزين، والصبر أيضًا زينة الأقوياء.
5.33.57
क्षमा वशीकृतीर्लोके क्षमया किं न साध्यते ।
शान्तिखङ्गः करे यस्य किं करिष्यति दुर्जनः ॥ ५.३३.५७ ॥
الصبر يُخضع العالم؛ فأي شيء لا يُنجز بالصبر؟ وماذا يفعل الشرير بمن في يده سيف السلام؟
5.33.58
अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति ।
अक्षमावान्परं दोषैरात्मानं चैव योजयेत् ॥ ५.३३.५८ ॥
النار إذا سقطت على أرض لا عشب فيها تخمد من نفسها؛ وغير الصبور يُقحم نفسه بعيوب غيره.
5.33.59
एको धर्मः परं श्रेयः क्षमैका शान्तिरुत्तमा ।
विद्यैका परमा तृप्तिरहिंसैका सुखावहा ॥ ५.३३.५९ ॥
الدَّرْمَا وحدها هي الخير الأعلى، والصبر وحده هو السكينة العليا. والعلم وحده هو الرضا الأسمى، وعدم الإيذاء وحده يجلب السعادة.
5.33.60
द्वाविमौ ग्रसते भूमिः सर्पो बलिशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ ५.३३.६० ॥
تبتلع الأرض هذين، كما تبتلع الأفعى القاطنة في جحرها الفئران: الملك الذي لا يقاوم، والبراهمي الذي لا يسافر.
5.33.61
द्वे कर्मणी नरः कुर्वन्नस्मिँल्लोके विरोचते ।
अब्रुवन्परुषं किंचिदसतोऽनर्चयंस्तथा ॥ ५.३३.६१ ॥
الرجل الذي يفعل أمرين يتألق في هذا العالم: لا يتفوه بكلمة قاسية، ولا يكرم الأشرار.
5.33.62
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र परप्रत्ययकारिणौ ।
स्त्रियः कामितकामिन्यो मूर्खाः पूजितपूजकाः ॥ ५.३३.६२ ॥
يا نمر الرجال، هذان يجعلان الآخرين يثقون بهم: النساء اللواتي يشتهين ما يُشتهى، والحمقى الذين يكرمون من كُرِّم من قبل.
5.33.63
द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ ।
यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः ॥ ५.३३.६३ ॥
هذان شوكتان حادتان تجففان الجسد: من يشتهي وهو فقير، ومن يغضب وهو عاجز.
5.33.64
द्वावेव न विराजेते विपरीतेन कर्मणा ।
गृहस्थश्च निरारम्भः कार्यवांश्चैव भिक्षुकः ॥ ५.३३.६४ ॥
بسبب السلوك المقلوب، لا يتألق اثنان: رب البيت الذي لا يبذل جهدا، والمتسول الذي ما زال له واجبات.
5.33.65
द्वाविमौ पुरुषौ राजन्स्वर्गस्योपरि तिष्ठतः ।
प्रभुश्च क्षमया युक्तो दरिद्रश्च प्रदानवान् ॥ ५.३३.६५ ॥
أيها الملك، هذان الرجلان يقفان فوق السماء: القدير المتصف بالصبر، والفقير الذي مع ذلك يعطي.
5.33.66
न्यायागतस्य द्रव्यस्य बोद्धव्यौ द्वावतिक्रमौ ।
अपात्रे प्रतिपत्तिश्च पात्रे चात्प्रतिपादनम् ॥ ५.३३.६६ ॥
في المال المكتسب بالعدل ينبغي أن تُعرف مخالفتان: أن يُعطى لمن لا يستحق، وأن لا يُعطى لمن يستحق.
5.33.67
द्वावभ्यसि निवेष्टव्यौ गले बध्वा दृढां शिलाम् ।
धनवन्तमदातारं दरिद्रं चातपस्विनम् ॥ ५.३३.६७ ॥
ينبغي إغراق اثنين في الماء وقد ربط حجر صلب حول عنقيهما: الغني الذي لا يعطي، والفقير الذي ليس بزاهد.
5.33.68
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र सूर्यमण्डलभेदिनौ ।
परिव्राड्योगयुक्तश्च रणे चाभिमुखो हतः ॥ ५.३३.६८ ॥
يا نمر الرجال، هذان يخترقان قرص الشمس: الزاهد المتجوّل المنقطع للييوغا، والذي يُقتل في الحرب وهو مقابل للعدو.
5.33.69
त्रयो न्याया मनुष्याणां श्रूयन्ते भरतर्षभ ।
कनीयान्मध्यमः श्रेष्ठ इति वेदविदो विदुः ॥ ५.३३.६९ ॥
يا ثور البهاراتا، يُسمع عن ثلاثة أنواع من العدل بين البشر: الأدنى والمتوسط والأفضل، هكذا يعرفها العارفون بالفيدا.
5.33.70
त्रिविधाः पुरुषा राजन्नुत्तमाधममध्यमाः ।
नियोजयेद्यथावत्तांस्त्रिविधेष्वेव कर्मसु ॥ ५.३३.७० ॥
الناس على ثلاثة أصناف أيها الملك: الأفضل والأدنى والأوسط؛ ينبغي تعيينهم على الوجه الصحيح في أعمال الأصناف الثلاثة.
5.33.71
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ ५.३३.७१ ॥
لا يملك أحد ثروة خاصة سوى ثلاثة أيها الملك: الزوجة والخادم والابن؛ وما يكتسبونه يكون لمن ينتمون إليه.
5.33.72
हरणं च परस्वानां परदाराभिमर्शनम् ।
सुहृदश्च परित्यागस्त्रयो दोषाः क्षयावहाः ॥ ५.३३.७२ ॥
نهب مال الغير، ولمس زوجة الغير، وهجر الأصدقاء؛ هذه العيوب الثلاثة تجلب الخراب.
5.33.73
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्रयं त्यजेत् ॥ ५.३३.७३ ॥
هذه الأبواب الثلاثة للجحيم تهلك الذات: الشهوة والغضب وكذلك الطمع. فلذلك ينبغي ترك هذه الثلاثة.
5.33.74
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च भारत ।
शत्रोश्च मोक्षणं कृच्छ्रात्रीणि चैकं च तत्समम् ॥ ५.३३.७४ ॥
يا بهارata، منح الهبات، والمملكة، وولادة ابن، وتحرير العدو من الضيق—هذه ثلاثة، وواحد مساوٍ لها.
5.33.75
भक्तं च भजमानं च तवास्मीति च वादिनम् ।
त्रीनेताञ्छरणं प्राप्तान्विषमेऽपि कन सन्त्यजेत् ॥ ५.३३.७५ ॥
المتعبّد، والخادم، والقائل «أنا لك»—هؤلاء الثلاثة إذا جاؤوا طالبين الملجأ، لا ينبغي لأحد أن يتخلى عنهم حتى في الشدة.
5.33.76
चत्वारि राज्ञा तु महाबलेन ।
वर्ज्यान्याहुः पण्डितस्तानि विद्यात्।
अल्पप्रज्ञैः सह मन्त्रं न कुर्या-
न्न दीर्घसूत्रैरलसैश्चारणैश्च ॥ ५.३३.७६ ॥
يقول الحكماء إن الملك ذا القوة العظيمة ينبغي له أن يتجنب أربعة أشياء؛ والحكيم يعرفها. لا ينبغي له أن يتشاور مع قليلي العقل، ولا مع المماطلين، ولا مع الكسالى، ولا مع الجواسيس.
5.33.77
चतवारि ते तात गृहे वसन्तु ।
श्रियाऽभिजुष्टस्य गृहस्थधर्मे।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीनः ।
सखा दरिद्रो भगिनी चानपत्या ॥ ५.३३.७७ ॥
يا عزيزي، ليسكن في بيتك أربعة، أنت الذي أُنعم عليه بالثراء وتؤدي واجب رب الأسرة: الشيخ، والقريب الكريم الذي وقع في الضيق، والصديق الفقير، والأخت بلا ولد.
5.33.78
चत्वार्याह महाराज साद्यस्कानि बृहस्पतिः ।
पृच्छते त्रिदशेन्द्राय तानीमानि निबोध मे ॥ ५.३३.७८ ॥
أيها الملك العظيم، لقد قال بريهاسباتي أربعة أمور سريعة الأثر حين سأله إندرا، سيد الآلهة الثلاثين؛ فاسمعها مني.
5.33.79
देवतानां च सङ्कल्पमनुभावं च धीमताम् ।
विनयं कृतविद्यानां विनाशं पापकर्मणाम् ॥ ५.३३.७९ ॥
عزم الآلهة وقوة الحكماء، وتواضع من نالوا العلم، وهلاك من يرتكبون الأعمال الشريرة.
5.33.80
चत्वारि कर्माण्यभयंकराणि ।
भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ।
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं ।
मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ॥ ५.३३.८० ॥
أربعة أفعال مرعبة؛ إذا أُديت على غير وجهها جلبت الخوف: قربان النار الذي يُقام بالكبرياء، والصمت الذي يُلتزم بالكبرياء، والدرس الذي يُؤدى بالكبرياء، والقربان الذي يُقدَّم بالكبرياء.
5.33.81
पञ्चाग्नयो मनुष्येण परिचर्याः प्रयत्नतः ।
पिता माताग्निरात्मा च गुरुश्च भरतर्षभ ॥ ५.३३.८१ ॥
على الإنسان أن يرعى بعناية خمس نيران: الأب والأم والنار المقدسة والذات والمعلم. يا ثور البهاراتا!
5.33.82
पञ्चैव पूजयँल्लोके यशः प्राप्नोति केवलम् ।
देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च भिक्षूनतिथिपञ्चमान् ॥ ५.३३.८२ ॥
من يكرم في الدنيا خمسة فقط ينال الشهرة: الآلهة والأسلاف والناس والمتسولين، والضيف خامسًا.
5.33.83
पञ्च त्वाऽनुगमिष्यन्ति यत्र यत्र गमिष्यसि ।
मित्राण्यमित्रा मध्यस्था उपजीव्योपजीविनः । ॥ ५.३३.८३ ॥
أينما ذهبت سيتبعك خمسة: الأصدقاء، والأعداء، والمحايدون، والذين تعتمد عليهم، والذين يعتمدون عليك.
5.33.84
पञ्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्य छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम् ॥ ५.३३.८४ ॥
إذا كان في الفاني ذي الحواس الخمس حاسة واحدة بها ثقب، فإن حكمته تتسرب منه كما يتسرب الماء من وعاء جلدي.
5.33.85
षड्दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।
निद्रा तन्द्री भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता । ॥ ५.३३.८५ ॥
ينبغي للرجل الراغب في الازدهار أن يترك هنا ستة عيوب: النوم، والخمول، والخوف، والغضب، والكسل، والتسويف.
5.33.86
षडिमान्पुरुषो जह्याद्भिन्नां नावमिवार्णवे ।
अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम् ॥ ५.३३.८६ ॥
كما يُترك القارب المحطم في المحيط، ينبغي للإنسان أن يترك هؤلاء الستة: المعلّم الذي لا يعلّم، والذي لا يدرس، والكاهن الذي يقيم القربان.
5.33.87
अरक्षितारं राजानं भार्यां चाप्रियवादिनीम् ।
ग्रामकामं च गोपालं वनकामं च नापितम् ॥ ५.३३.८७ ॥
ينبغي ترك الملك الذي لا يحمي، والزوجة التي تتكلم بما يكره، والراعي الذي يريد القرية، والحلاق الذي يريد الغابة.
5.33.88
षडेव तु गुणाः पुंसा न हातव्याः कदाचन ।
सत्यं दानमनालस्यमनसूया क्षमा धृतिः ॥ ५.३३.८८ ॥
لكن الإنسان لا ينبغي أن يترك أبدًا ستة فضائل: الصدق، والعطاء، والجد، وعدم الحسد، والصبر، والثبات.
5.33.89
अर्थागमो नित्यमरोगिता च ।
प्रिया च भार्या प्रियवादिनी च।
वश्यश्च पुत्रोऽर्थकरी च विद्या ।
षड्जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.८९ ॥
أيها الملك، هذه هي الأفراح الستة في عالم الأحياء: كسب الثروة دائمًا، والعافية، وزوجة محبوبة عذبة الكلام، وابن مطيع، والعلم الذي يجلب الثروة.
5.33.90
षण्णामात्मनि नित्यानामैश्वर्यं योऽधिगच्छति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ५.३३.९० ॥
كيف يُربط بالذنوب والشرور من نال سيادة الأشياء الستة الأبدية في نفسه وقهر حواسه؟
5.33.91
षडिमे षट्सु जीवन्ति सप्तमो नोपलभ्यते ।
चोराः प्रमत्ते जीवन्ति व्याधितेषु चिकित्सकाः ॥ ५.३३.९१ ॥
هؤلاء الستة يعيشون على ستة، ولا يُرى السابع. يعيش اللصوص بين الغافلين، ويعيش الأطباء بين المرضى.
5.33.92
प्रमदाः कामयानेषु यजमानेषु याजकाः ।
राजा विवदमानेषु नित्यं मूर्खेषु पण्डिताः ॥ ५.३३.९२ ॥
تعيش النساء بين المشتهين، ويعيش الكهنة بين المقدِّمين القرابين. يعيش الملك بين المتنازعين، ويعيش الحكماء دائمًا بين الجهلاء.
5.33.93
षडिमानि विनश्यन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् ।
गावः सेवा कृषिर्भार्या विद्या वृषलसङ्गतिः ॥ ५.३३.९३ ॥
تهلك هذه الستة بغفلة لحظة: الأبقار، والخدمة، والزراعة، والزوجة، والعلم، ومصاحبة من هو من أصل وضيع.
5.33.94
षडेते ह्यवमन्यन्ते नित्यं पूर्वोपकारिणम् ।
आचार्यं शिक्षिताः शिष्याः कृतदाराश्च मातरं ॥ ५.३३.९४ ॥
هؤلاء الستة يحتقرون دائمًا من أحسن إليهم من قبل: التلاميذ بعد أن تعلّموا يحتقرون معلّمهم، والمتزوجون يحتقرون أمّهم.
5.33.95
नारीं विगतकामास्तु कृतार्थाश्च प्रयोजकम् ।
नावं निस्तीर्णकान्तारा नातुराश्च चिकित्सकं ॥ ५.३३.९५ ॥
من زال عنهم الشهوة يهجرون المرأة، ومن بلغ غايته يهجر من أعانه. ومن عبر البرية يهجر السفينة، والمريض إذا شُفي يهجر الطبيب.
5.33.96
आरोग्यमानृण्यमविप्रवासः ।
सद्भिर्मनुष्यैः सह संप्रयोगः।
स्वप्रत्यया वृत्तिरभीतवासः ।
षट् जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.९६ ॥
العافية، والخلوّ من الدين، وألّا تعيش في الغربة، ومصاحبة الأخيار، ومعيشة تعتمد على النفس، والإقامة بلا خوف — هذه، أيها الملك، ستة أفراح لعالم الأحياء.
5.33.97
ईर्षुर्धृणी नसन्तुष्टः क्रोधनो नित्यशङ्कितः ।
परभाग्योपजीवी च षडेते नित्यदुःखिताः ॥ ५.३३.९७ ॥
الحسود، والقاسي، وغير القانع، والغضوب، والمرتاب دائمًا، والمعيش على حظ غيره — هؤلاء الستة يعيشون دائمًا في شقاء.
5.33.98
सप्त दोषाः सदा राज्ञा हातव्या व्यसनोदयाः ।
प्रायशो यैर्विनश्यन्ति कृतमूला अपीश्वराः ॥ ५.३३.९८ ॥
ينبغي للملك أن يتخلى دائمًا عن الذنوب السبعة الناشئة عن الرذائل، التي بسببها يهلك عادةً حتى الحكام ذوو الجذور الراسخة.
5.33.99
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानं वाक्पारुष्यं च पञ्चमम् ।
महच्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमेव च ॥ ५.३३.९९ ॥
النساء، والنرد، والصيد، والشراب، والكلام الجارح خامسًا، والقسوة الشديدة في العقوبة، وإهدار الثروة — هذه هي.
5.33.100
अष्टौ पूर्वनिमित्तानि नरस्य विनशिष्यतः ।
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि ब्राह्मणैश्च विरुध्यते ॥ ५.३३.१०० ॥
للإنسان الذي على وشك الهلاك ثماني علامات سابقة: أولًا يكره البراهمة، ويعارضهم.
5.33.101
ब्राह्मणस्वानि चादत्ते ब्राह्मणांश्च जिघांसति ।
रमते निन्दया चैषां प्रशंसां नाभिनन्दति ॥ ५.३३.१०१ ॥
يستولي على أموال البراهمة، ويرغب في قتلهم، ويلتذ بذمهم، ولا يرحب بمدحهم.
5.33.102
नैनान्स्मरति कृत्येषु याचितश्चाभ्यसूयति ।
एतान्दोषान्नरः प्राज्ञो बुद्ध्या बुध्वा विसर्जयेत् ॥ ५.३३.१०२ ॥
لا يتذكرهم في واجباته، وإذا طُلب منه شيء استاء. ينبغي للحكيم، بعد أن يدرك هذه العيوب بعقله، أن يتخلى عنها.
5.33.103
अष्टाविमानि हर्षस्य नवनीतानि भारत ।
वर्तमानानि दृश्यन्ते तान्येव स्वसुखान्यपि ॥ ५.३३.१०३ ॥
يا بهارata، هذه هي الزبدات الطازجة الثماني للفرح؛ تُرى حاضرةً، وهي بعينها لذات المرء الخاصة.
5.33.104
समागमश्च सखिभिर्महांश्चैव धनागमः ।
पुत्रेण च परिष्वङ्गः सन्निपातश्च मैथुने ॥ ५.३३.१०४ ॥
اللقاء بالأصدقاء، ووصول ثروة عظيمة، وعناق الابن، والاتحاد في الجماع.
5.33.105
समये च प्रियालापः स्वयूथ्येषु समुन्नतिः ।
अभिप्रेतस्य लाभश्च पूजा च जनसंसदि ॥ ५.३३.१०५ ॥
الحديث الممتع في وقته، والارتقاء بين أهل المرء، ونيل المطلوب، والتكريم في مجلس الناس.
5.33.106
अष्टौ गुमाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३३.१०६ ॥
ثماني صفات تُضيء الرجل: الحكمة، وشرف النسب، وضبط النفس، والعلم، والشجاعة، وقلة الكلام، والعطاء بقدر الاستطاعة، والوفاء بالجميل.
5.33.107
नवद्वारमिदं वेश्म त्रिस्थूणं पञ्चसाक्षिकम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं विद्वान्यो वेद स परः कविः ॥ ५.३३.१०७ ॥
هذا البيت له تسعة أبواب وثلاثة أعمدة وخمسة شهود، ويسكنه عارف الحقل؛ والحكيم الذي يعرفه هو الحكيم الأعلى.
5.33.108
दश धर्मं न जानन्ति धृतराष्ट्र निबोध तान् ।
मत्तः प्रमत्त उन्मत्तः श्रान्तः क्रुद्धो बुभुक्षितः ॥ ५.३३.१०८ ॥
يا دهريتراشترا، عشرة أصناف من الناس لا يعرفون الدهرما؛ فافهمهم: السكران، والغافل، والمجنون، والمنهك، والغاضب، والجائع.
5.33.109
त्वरमाणश्च लुब्धश्च भीतः कामी च ते दश ।
तस्मादेतेषु भावेषु न प्रसञ्जेत पण्डितः ॥ ५.३३.१०९ ॥
المستعجل والطامع والخائف والشهواني، فهؤلاء العشرة. لذلك لا ينبغي للحكيم أن يتعلق بهذه الأحوال.
5.33.110
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुत्रार्थमसुरेन्द्रेण गीतं चैव सुधन्वना ॥ ५.३३.११० ॥
وهنا يُروى هذا الخبر القديم الذي غنّاه سيد الأسورا وسودهانفان من أجل ابن.
5.33.111
यः काममन्यू प्रजहाति राजा ।
पात्रे प्रतिष्ठापयते धनं च।
विशेषविच्छ्रुतवान्क्षिप्रकारी ।
तं सर्वलोकः कुरुते प्रमाणम् ॥ ५.३३.१११ ॥
الملك الذي يترك الشهوة والغضب، ويودع الثروة عند المستحقين، ويعرف الفوارق، عالم ويعمل بسرعة، فكل الناس يتخذونه قدوة.
5.33.112
जानाति विश्वासयितुं मनुष्यान् ।
विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम्।
जानाति मात्रां च तथा क्षमां च ।
तं तादृशं श्रीर्जुषते समग्रा ॥ ५.३३.११२ ॥
من يعرف كيف يكسب ثقة الناس، ويعاقب على العيوب المعلومة، ويعرف الاعتدال والصفح، تخدمه الثروة التامة.
5.33.113
सुदुर्बलं नावजानाति कंचि-
द्युक्तो रिपुं सेवते बुद्धिपूर्वम्।
न विग्रहं रोचयते बलस्थैः ।
काले च यो विक्रमते स धीरः ॥ ५.३३.११३ ॥
من لا يحتقر أحدًا ولو كان في غاية الضعف، ويتعامل مع العدو بحكمة وتدبير مع اليقظة، ولا يرغب في حرب الأقوياء، ويضرب في الوقت المناسب — هو الثابت الحليم.
5.33.114
प्राप्याप न व्यथते कदाचि-
दुद्योगमान्वच्छति चाप्रमत्तः ।
दुःखं च काले सहते महात्मा ।
धुरन्धरस्तस्य जिताः सपत्नाः ॥ ५.३३.११४ ॥
وإن أصابته النوائب لا يتألم أبدًا؛ يسعى إلى الجهد بيقظة. يحتمل الشدة في وقتها — ذلك العظيم النفس هو حامل الأثقال، وأعداؤه مقهورون.
5.33.115
अनर्थकं विप्रवासं गृहेभ्यः ।
पापैः सन्धिं परदाराभिमर्शम्।
दम्भं स्तैन्यं पैशुनं मद्यमानं ।
न सेवते यः स सुखी सदैव ॥ ५.३३.११५ ॥
من لا يتعاطى العبث، والتيه بعيدًا عن البيت، والتحالف مع الأشرار، ولمس زوجة غيره، والرياء، والسرقة، والوشاية، والمسكرات، والكبرياء — ذلك وحده يكون سعيدًا دائمًا.
5.33.116
न संरम्भेणारभते त्रिवर्ग-
माकारितः शंसति तत्त्वमेव।
न मित्रार्थे रोचयते विवादं ।
नापूजितः कुप्यति चाप्यमूढः ॥ ५.३३.११६ ॥
لا يبدأ الغايات الثلاث بالغضب؛ إذا دُعي قال الحق وحده. لا يرتضي الخصومة من أجل صديق؛ وإن لم يُكرم فلا يغضب وهو غير مغفل.
5.33.117
न योऽभ्यसूयत्सयनुकम्पते च ।
न दुर्बलः प्रातिभाव्यं करोति।
नात्याह किंचित्क्षमते विवादं ।
सर्वत्र तादृग्लभते प्रशंसाम् ॥ ५.३३.११७ ॥
من لا يعيب الآخرين ويُظهر الرحمة، ومن لا يكفل وهو ضعيف، ومن لا يُكثر الكلام ويحتمل الخصومة — مثل هذا ينال الثناء في كل مكان.
5.33.118
यो नोद्धतं कुरुते जातु वेषं ।
न पौरुषेणापि विकत्थतेऽन्यान्।
न मूर्च्छितः कटुकान्याह किंचि-
त्प्रियं सदा तं कुरुते जनो हि ॥ ५.३३.११८ ॥
من لا يتخذ قط هيئة متعجرفة، ولا يتفاخر بشجاعته على الآخرين، ولا ينطق بكلمات جافة وإن كان مضطربًا — يحبه الناس دائمًا.
5.33.119
न वैरमुद्दिपयति प्रशान्तं ।
न दर्पमारोहति शान्तिमेति।
न दुर्गतोऽस्मीति करोत्यकार्यं ।
तमार्यशीलं परमाहुरार्याः ॥ ५.३३.११९ ॥
من لا يُثير العداوة ضد الهادئ، ولا يصعد إلى الكبرياء بل يبلغ السكينة، ولا يفعل ما لا ينبغي بظن أنه في البؤس — هذا الذي يسميه الأشراف أرفع الناس في الخلق الكريم.
5.33.120
न स्वे सुखे वै कुरुते प्रहर्षं ।
नान्यस्य दुःखे भवति प्रहृष्टः।
दत्त्वा न पश्चात्कुरुतेऽनुतापं ।
स कथ्यते सत्पुरुषार्यशीलः ॥ ५.३३.१२० ॥
من لا يفرح بسعادته الخاصة، ولا يبتهج بحزن غيره، ولا يندم بعد العطاء — يُقال له الرجل الصالح ذو الخلق الكريم.
5.33.121
देशाचारान्समयाञ्जातिधर्मान् ।
बुभूषते यः स परावरज्ञः।
स यत्र तत्राभिगतः सदैव ।
महाजनस्याधिपत्यं करोति ॥ ५.३३.१२१ ॥
من يريد أن يحفظ عادات البلاد والمواثيق وواجبات الطائفة، وهو عارف بالعالي والداني، فإنه أينما ذهب يتولى دائماً زعامة الجماعة الكبرى.
5.33.122
दम्भं मोहं मत्सरं पापकृत्यं ।
राजद्विष्टं पैशुनं पूगवैरम्।
मत्तोन्मत्तैर्दुर्जनैश्चापि वादं ।
यः प्रज्ञावान्वर्जयेत्स प्रधानः ॥ ५.३३.१२२ ॥
من يتجنب بحكمة الرياء والوهم والحسد والأفعال الآثمة والعداوة للملك والوشاية وعداوة الفئات والجدل مع السكارى والمجانين والأشرار، فهو الأول.
5.33.123
दमं शौचं दैविकं मङ्गलानि ।
प्रायश्चित्तान्विविधाँल्लोकवादान्।
एतानि यः कुरुते नैत्यकानि ।
तस्योत्थानं देवता राधयन्ति ॥ ५.३३.१२३ ॥
لمن يؤدي هذه الأمور واجبات يومية — ضبط النفس، والطهارة، والطقوس المباركة الإلهية، والكفارات المتنوعة، وأعراف الدنيا — يحقق الآلهة له صعوده.
5.33.124
समैर्विवाहं कुरुते न हीनैः ।
समैः सख्यं व्यवहारं कथां च।
गुणैर्विशिष्टांश्च पुरो दधाति ।
विपश्चितस्तस्य नयाः सुनीताः ॥ ५.३३.१२४ ॥
يتزوج من أكفائه لا من الأدنى، ويصاحب أكفاءه ويعاملهم ويحادثهم، ويقدّم أرفع الناس فضلاً؛ فسياسات ذلك الحكيم حسنة الإدارة.
5.33.125
मितं भुङ्क्ते संविभज्याश्रितेभ्यो ।
मितं स्वपित्यमितं कर्म कृत्वा।
ददात्यमित्रेष्वपि याचितः सं-
स्तमात्मवन्तं प्रजहत्यनर्थाः ॥ ५.३३.१२५ ॥
يأكل باعتدال بعد أن يقسم طعامه على من يعولهم، وينام باعتدال، ويعمل بلا حدّ، ويعطي حتى الأعداء إذا سُئل؛ فالمصائب تتركُ الرجل المستقيم المضبوط النفس.
5.33.126
चिकीर्षितं विप्रकृतं च यस्य ।
नान्ये जनाः कर्म जानन्ति किंचित्।
मन्त्रे गुप्ते सम्यगनुष्ठिते च ।
नाल्पोऽप्यस्य च्यवते कश्चिदर्थः ॥ ५.३३.१२६ ॥
لا يعرف الآخرون من قصده وثأره لإهانة شيئًا؛ وفي المشورة السرية والفعل المنفَّذ على وجهه لا يسقط عنه ولا أدنى غرض.
5.33.127
यः सर्वभूतप्रशमे निविष्टः ।
सत्यो मृदुर्मानकृच्छुद्धभावः
अतीव स ज्ञायते ज्ञातिमध्ये ।
महामणिर्जात्य इव सप्रन्नः ॥ ५.३३.१२७ ॥
من كان مكرسًا لسلام جميع الكائنات، صادقًا، لطيفًا، مكرمًا للآخرين، طاهر الطبع، يُعرف جدًا بين ذويه كالجوهرة العظيمة الأصيلة تلمع بضيائها.
5.33.128
य आत्मनाऽपत्रपते भृशं नरः ।
स सर्वलोकस्य गुरुर्भवत्युत
अनन्तजेजाः सुमनाः समाहितः ।
स तेजसा सूर्य इवावभासते ॥ ५.३३.१२८ ॥
الإنسان الذي يشعر بالحياء الشديد في نفسه يصير معلم العالم كله؛ ذو قوة لا حدّ لها، طيب القلب، متزن، يتلألأ بنوره كالشمس.
5.33.129
वने जाताः शापदग्धस्य राज्ञः ।
पाण्डोः पुत्राः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पाः ।
त्वयैव बाला वर्धिताः शिक्षिताश्च ।
तवादेशं पालयन्त्याम्बिकेय ॥ ५.३३.१२९ ॥
أبناء الملك بانْدُو الخمسة، الذي احترق بلعنة، المولودون في الغابة والمشابهون لخمسة إندراs، قد رعيتهم وعلّمتهم أنت حين كانوا صغارًا؛ يا ابن أمبيكا، ما زالوا يطيعون أمرك.
5.33.130
प्रदायैषामुचितं तातराज्यं ।
सुखी पुत्रैः सहितो मोदमानः ।
न देवानां नापि च मानुषाणां ।
भविष्यसि त्वं गर्हणीयो नरेन्द्र ॥ ५.३३.१३० ॥
بعد أن تُعطيهم مملكة آبائهم المستحقة، عِش سعيدًا فرحًا مع أبنائك؛ يا سيد البشر، عندئذٍ لن تكون مذمومًا لا بين الآلهة ولا بين البشر.