Mahābhārata · Adhyāya 5.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.33.1
द्वाःस्थं प्राह महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
विदुरं द्रष्टुमिच्छामि तमिहानय मा चिरम् ॥ ५.३३.१ ॥
El muy sabio señor de la tierra, Dhṛtarāṣṭra, dijo al portero: 'Deseo ver a Vidura. Tráelo aquí sin demora.'
5.33.2
प्रहितो धृतराष्ट्रेण दूतः क्षत्तारमब्रवीत् ।
ईश्वरस्त्वां महाराजो महाप्राज्ञ दिदृक्षति ॥ ५.३३.२ ॥
El mensajero enviado por Dhṛtarāṣṭra dijo al administrador: 'Oh muy sabio, el gran rey, mi señor, desea verte.'
5.33.3
एवमुक्तस्तु विदुरः प्राप्य राजनिवेशनम् ।
अब्रवीद्धृतराष्ट्राय द्वाःस्थं मां प्रतिवेदय ॥ ५.३३.३ ॥
Así llamado, Vidura llegó al palacio real y dijo a Dhṛtarāṣṭra: 'Anuncia mi llegada al portero.'
5.33.4
विदुरोऽयमनुप्राप्तो राजेन्द्र तव शासनात् ।
द्रुष्टुमिच्छति ते पादौ किं करोतु प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.४ ॥
El portero dijo: 'Oh señor de reyes, Vidura ha llegado por tu orden y desea ver tus pies. ¿Qué debe hacer? Instrúyeme.'
5.33.5
प्रवेशय महाप्रज्ञं विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
अहं हि विदुरस्यास्य नाकल्पो जातु दर्शने ॥ ५.३३.५ ॥
Dhṛtarāṣṭra dijo: 'Haz pasar al muy sabio y previsor Vidura. Para mí, ver a Vidura nunca es impropio.'
5.33.6
प्रविशान्तःपुरं क्षत्तर्महारादजस्य धीमतः ।
न हि ते दर्शनेऽकल्पो जातु राजाऽब्रवीद्धि माम् ॥ ५.३३.६ ॥
El portero dijo: 'Oh administrador, entra en el palacio interior. Para ti, ver a aquel sabio gran rey nunca es impropio; el rey mismo me lo ha dicho.'
5.33.7
ततः प्रविश्य विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम् ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं चिन्तयानं नराधिपम् ॥ ५.३३.७ ॥
Entonces Vidura entró en la morada de Dhṛtarāṣṭra y, con las manos juntas, dirigió estas palabras al señor de los hombres, que estaba sumido en sus pensamientos.
5.33.8
विदुरोऽहं महाप्राज्ञ संप्राप्तस्तव शासनात् ।
यदि किंचन कर्तव्यमयमस्मि प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.८ ॥
Vidura: Oh tú, de gran sabiduría, he venido por tu orden. Si hay algo que hacer, aquí estoy; instrúyeme.
5.33.9
सञ्जयो विदुर प्राप्तो गर्हयित्वा च मां गतः ।
अजातशत्रोः श्वो वाक्यं सभामध्ये स वक्ष्यति ॥ ५.३३.९ ॥
Dhṛtarāṣṭra: Vidura, Sañjaya ha venido, me ha reprendido y se ha marchado. Mañana dirá en medio de la asamblea las palabras de Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira).
5.33.10
तस्याद्य कुरुवीरस्य न विज्ञातं वचो मया ।
तन्मे दहति गात्राणि तदकार्षीत्प्रजागरम् ॥ ५.३३.१० ॥
Dhṛtarāṣṭra: Hoy no comprendí la palabra de aquel héroe de los Kuru. Esa palabra me quema los miembros, y ella me ha tenido en vela.
5.33.11
आग्रतो दह्यमानस्य श्रेयो यदनुपश्यसि ।
तद्ब्रूहि त्वं हि नस्तात धर्मार्थकुशलो ह्यसि ॥ ५.३३.११ ॥
Dhṛtarāṣṭra: Yo ardo ante ti; dime, querido, el bien que ves, pues eres diestro en dharma y artha.
5.33.12
यतः प्राप्तः सञ्जयः पाण्डवेभ्यो ।
न मे यथावन्मनसः प्रशान्तिः ।
सर्वेन्द्रियाण्यप्रकृतिं गतानि ।
किं वक्ष्यतीत्येव मेऽद्य प्रचिन्ता ॥ ५.३३.१२ ॥
Dhṛtarāṣṭra: Puesto que Sañjaya ha venido de parte de los Pāṇḍavas, mi mente ya no tiene la calma debida; todos mis sentidos se han apartado de su estado natural. «¿Qué dirá?» Esta es hoy mi preocupación.
5.33.13
तन्मे ब्रूहि विदुर त्वं यथाव-
न्मनीषितं सर्वमजातशत्रोः ।
यथा न नस्तात हितं भवेच्च ।
प्रजाश्च सर्वाः सुखिता भवेयुः ॥ ५.३३.१३ ॥
Vidura, dime fielmente todo lo que desea Ajātaśatru, para que sea bueno para nosotros, querido hijo, y todos los súbditos sean felices.
5.33.14
अभियुक्तं बलवता दुर्बलं हीनसाधनम् ।
हृतस्वं कामिनं चोरमाविशन्ति प्रजागराः ॥ ५.३३.१४ ॥
En quien es acusado por el poderoso, en el débil, en quien carece de medios, en quien ha sido despojado de su riqueza, en el lujurioso y en el ladrón entran los desvelos.
5.33.15
कच्चिदेतैर्महादोषैर्न स्पृष्टोऽसि नराधिप ।
कच्चिच्च परवित्तेषु गृद्ध्यन्न परितप्यसे ॥ ५.३३.१५ ॥
Oh señor de los hombres, ¿no te han tocado estas grandes faltas? ¿Y no te atormentas, codiciando la riqueza ajena?
5.33.16
श्रोतुमिच्छामि ते धर्म्यं परं नैश्रेयसं वचः ।
अस्मिन्रादर्षिवंशे हि त्वमेकः प्राज्ञसंमतः ॥ ५.३३.१६ ॥
Deseo oír de ti una palabra justa, suprema y que conduzca al bien supremo, pues en este linaje de reyes sabios solo tú eres estimado por los sabios.
5.33.17
राजा लक्षणसंपन्नस्त्रैलोक्यस्याधिपो भवेत् ।
प्रेष्यस्ते प्रेषितश्चैव धृतराष्ट्र युधिष्ठिरः ॥ ५.३३.१७ ॥
Un rey dotado de las marcas de la realeza podría ser señor de los tres mundos; oh Dhṛtarāṣṭra, Yudhiṣṭhira es tu servidor, y también fue enviado por ti.
5.33.18
विपरीततरश्च त्वं भागधेये न संमतः ।
अर्चिषां प्रक्षयाच्चैव धर्मात्मा धर्मकोविदः ॥ ५.३३.१८ ॥
Tú eres más contrario a la fortuna, y por eso no eres aprobado por el destino; pero Yudhiṣṭhira, de alma recta y versado en el dharma, surgió de la extinción de las llamas.
5.33.19
आनृशंस्यादनुक्रोशाद्धर्मात्सत्यात्पराक्रमात् ।
गुरुत्वात्त्वयि संप्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्षते ॥ ५.३३.१९ ॥
Por gentileza, compasión, rectitud, verdad y valor, y considerando tu grandeza, él soporta muchas penurias.
5.33.20
दुर्योधने सौबले च कर्णे दुःशासने तथा ।
एतेष्वैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३३.२० ॥
Confiando el poder a Duryodhana, a Śakuni hijo de Subala, a Karṇa y a Duḥśāsana, ¿cómo puedes desear prosperidad?
5.33.21
आत्मज्ञानं समारम्भस्तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२१ ॥
El conocimiento de sí mismo, el esfuerzo diligente, la paciencia y la constancia en el dharma: aquel a quien estas cosas no apartan de sus fines, ese es llamado sabio.
5.33.22
एकस्माद्वृक्षाद्यज्ञपात्राणि राज-
न्स्रुक्व द्रोणी पेठनीपीडने च।
एतस्माद्राजन्ब्रुवतो मे निबोध ।
एकस्माद्वै जायतेऽसच्च सच्च ॥ ५.३३.२२ ॥
Oh rey, de un mismo árbol se hacen los recipientes del sacrificio: el sruk, la droṇī, la peṭhanī y el recipiente de prensado. Escucha de mí, oh rey: de ese mismo uno nacen tanto lo irreal como lo real.
5.33.23
निषेवते प्रशस्तानि निन्दितानि न सेवते ।
अनास्तिकः श्रद्दधान एतत्पण्डितलक्षणम् ॥ ५.३३.२३ ॥
Quien cultiva lo digno de alabanza y no cultiva lo censurable, quien no es incrédulo sino que tiene fe: este es el signo del sabio.
5.33.24
क्रोधो हर्षश्च दर्पश्च ह्रीः स्तम्भो मान्यमानिता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२४ ॥
La ira, el júbilo, el orgullo, la vergüenza, la rigidez y la vanidad de ser honrado: aquel a quien estas cosas no apartan de sus fines, ese es llamado sabio.
5.33.25
यस्य कृत्यं न जानन्ति मन्त्रं वा मन्त्रितं परे ।
कृतमेवास्य जानन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२५ ॥
Aquel cuyas acciones y consejos secretos otros no conocen, y solo conocen lo ya hecho, ese es llamado sabio (paṇḍita).
5.33.26
यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः ।
समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२६ ॥
Aquel cuya empresa no se ve obstaculizada por el frío o el calor, el miedo o el placer, la prosperidad o la adversidad, ese es llamado sabio (paṇḍita).
5.33.27
यस्य संसारिणी प्रज्ञा धर्मार्थावनुवर्तते ।
कामादर्थं वृणीते यः स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२७ ॥
Aquel cuya sabiduría mundana sigue el dharma y el artha, y que elige la riqueza (artha) y no por deseo, ese es llamado sabio (paṇḍita).
5.33.28
यथाशक्ति चिकीर्षन्ति यथाशक्ति च कुर्वते ।
किंचिदवमन्यन्ते नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.२८ ॥
Los hombres de mente sabia desean actuar según su capacidad, actúan según su capacidad y no desprecian nada en absoluto.
5.33.29
क्षिप्रं विजानाति चिरं श्रृणोति ।
विज्ञाय चार्थं भजते न कामात्।
नासंपृष्टो ह्युपयुङ्क्ते परार्थे ।
तत्प्रज्ञानं प्रथमं पण्डितस्य ॥ ५.३३.२९ ॥
Comprende rápidamente y escucha por largo tiempo. Habiendo comprendido el asunto, se dedica a él, no por deseo. Sin ser consultado, no se entromete en el asunto ajeno. Ese es el primer saber del sabio (paṇḍita).
5.33.30
नाप्राप्यमभिवाञ्छन्ति नष्टं नेच्छन्ति शोचितुम् ।
आपत्सु च न मुह्यन्ति नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.३० ॥
Los hombres de mente sabia no desean lo inalcanzable, no quieren lamentar lo perdido y no se ofuscan en las desgracias.
5.33.31
निश्चित्य यः प्रक्रमते नान्तर्वसति कर्मणः ।
अवन्ध्यकालो वश्यात्मा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३१ ॥
Quien, tras decidirse, emprende la acción, no se detiene en vacilaciones durante ella, no desperdicia el tiempo y tiene dominado su yo, ese es llamado sabio.
5.33.32
आर्यकर्मणि रज्यन्ते भूतिकर्माणि कुर्वते ।
हितं च नाभ्यसूयन्ति पण्डिता भरतर्षभ ॥ ५.३३.३२ ॥
Deleitándose en las acciones nobles, los sabios realizan obras que traen prosperidad, y no envidian lo beneficioso, oh toro de los Bharatas.
5.33.33
न हृष्यत्यात्मसंमाने नावमानेन तप्यते ।
गाङ्गो ह्रद इवाक्षोभ्यो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३३ ॥
Quien no se alegra con el honor propio ni se angustia con la deshonra, y permanece inconmovible como el lago del Ganges, ese es llamado sabio.
5.33.34
तत्त्वज्ञः सर्वभूतानां योगज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
उपायज्ञो मनुष्याणां नरः पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३४ ॥
El hombre que conoce la verdad de todos los seres, el método de todas las acciones y los medios para los hombres, ese hombre es llamado sabio.
5.33.35
प्रवृत्तवाक् चित्रकथ ऊहवान्प्रतिभानवान् ।
आशु ग्रन्थस्य वक्ता च यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३५ ॥
Quien habla con fluidez, cuenta relatos admirables, es hábil en el razonamiento y de mente pronta, y expone rápidamente un texto, ese es llamado sabio.
5.33.36
श्रुतं प्रज्ञानुगं यस्य प्रज्ञा चैव श्रुतानुगा ।
असंभिन्नार्यमर्यादः पण्डिताख्यां लभेत सः ॥ ५.३३.३६ ॥
Aquel cuyo saber sigue a la comprensión y cuya comprensión sigue al saber, quien no quebranta los límites nobles, que obtenga el título de sabio.
5.33.37
अर्थं महान्तमासाद्य विद्यामेश्वर्यमेव च ।
विचरत्यसमुन्नद्धो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३७ ॥
Quien, habiendo alcanzado gran riqueza, saber y poder, se conduce sin arrogancia, es llamado sabio (paṇḍita).
5.33.38
अश्रुतश्च समुन्नद्धो दरिद्रश्च महामनाः ।
अर्थांश्चाकर्मणा प्रेप्सुर्मूढ इत्युच्यते बुधैः ॥ ५.३३.३८ ॥
Al ignorante, arrogante y pobre de grandes aspiraciones que busca riquezas sin acción, los sabios lo llaman necio (mūḍha).
5.33.39
स्वमर्थं यः परित्यज्य परार्थमनुतिष्ठति ।
मिथ्या चरति मित्रार्थे यश्च मूढः स उच्यते ॥ ५.३३.३९ ॥
Quien abandona su propio bien para seguir el de otros, y actúa falsamente por un amigo, es llamado necio (mūḍha).
5.33.40
अकामान्कामयति यः कामयानान्परित्यजेत् ।
बलवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४० ॥
Quien ama a quienes no le aman, abandona a quienes le aman, y odia al poderoso, a ese lo llaman de mente confundida (mūḍhacetas).
5.33.41
अमित्रं कुरुते मित्रं मित्रं द्वेष्टि हिनस्ति च ।
कर्म चारभते दुष्टं तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४१ ॥
Quien convierte a un amigo en enemigo, odia y daña a su amigo, y emprende acciones malvadas, a ese lo llaman de mente confundida (mūḍhacetas).
5.33.42
संसारयति कृत्यानि सर्वत्र विचिकित्सते ।
चिरं करोति क्षिप्रार्थे स मूढो भरतर्षभ ॥ ५.३३.४२ ॥
Quien retrasa todas las tareas, duda de todo y tarda mucho incluso en lo que debe hacerse con rapidez, ese es un necio, oh toro de los Bharatas.
5.33.43
श्राद्धं पितृभ्यो न ददाति दैवतानि न चार्चति ।
सुहृन्मित्रं न लभते तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४३ ॥
Quien no ofrece el śrāddha a los antepasados, no honra a los dioses y no consigue amigos, a ese lo llaman de mente extraviada.
5.33.44
अनाहूतः प्रविशति ह्यपृष्टो बहु भाषते ।
अविश्वस्ते विश्वसिति मूढचेता नराधमः ॥ ५.३३.४४ ॥
Quien entra sin ser invitado, habla mucho sin que se le pregunte y confía en quien no es digno de confianza: ese de mente extraviada es el más bajo de los hombres.
5.33.45
परं क्षिपति दोषेण वर्तमानः स्वयं तथा ।
यश्च क्रुध्यत्यनीशानः स च मूढतमो नरः ॥ ५.३३.४५ ॥
Quien, estando él mismo en la misma falta, reprocha a otro por ella, y quien se enfurece sin tener poder: ese hombre es el más extraviado de todos.
5.33.46
आत्मनो बलमाज्ञाय धर्मार्थपरिवर्जितम् ।
अलभ्यमिच्छन्नैष्कर्म्यान्मूढबुद्धिरिहोच्यते ॥ ५.३३.४६ ॥
Quien, conociendo su propia fuerza pero despojado de dharma y riqueza, desea alcanzar lo inalcanzable mediante la renuncia a la acción: a ese aquí se le llama de intelecto extraviado.
5.33.47
अशिष्यं शास्ति यो राजन्यश्च शिष्यं न शास्ति च ।
कदर्यं भजते यश्च तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४७ ॥
Oh rey, quien instruye a quien no es discípulo, no instruye al discípulo y sirve al avaro: a ese lo llaman de mente extraviada.
5.33.48
एकः संपन्नमाश्नाति वस्ते वासश्च शोभनम् ।
योऽसंविभज्य भृत्येभ्यः को नृशंसतरस्ततः ॥ ५.३३.४८ ॥
Quien come a solas buena comida y viste ropas finas sin compartir con sus sirvientes: ¿quién es más cruel que él?
5.33.49
एकः पापानि कुरुते फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
भोक्तारो विप्रमुच्यन्ते कर्ता दोषेण लिप्यते ॥ ५.३३.४९ ॥
Uno comete los pecados, pero el fruto lo disfruta la gran multitud. Los que disfrutan quedan libres de la falta; solo el que actúa se mancha con ella.
5.33.50
एकं हन्यान्न वा हन्यादिषुर्मुक्तो धनुष्मता ।
बुद्धिर्बुद्धिमतोत्सृष्टा हन्याद्राष्ट्रं सराजकम् ॥ ५.३३.५० ॥
Una flecha disparada por el arquero puede matar a uno, o puede no matarlo; pero el consejo lanzado por el sabio puede destruir el reino junto con su rey.
5.33.51
एकया द्वे विनिश्चित्य त्रींश्चतुर्भिर्वशे कुरु ।
पञ्च जित्वा विदित्वा षट् सप्त हित्वा सुखी भवा ॥ ५.३३.५१ ॥
Habiendo decidido dos por uno, somete tres por cuatro. Habiendo vencido cinco, y habiendo conocido y abandonado seis y siete, sé feliz.
5.33.52
एकं विषरसो हन्ति शस्त्रेणैकश्च वध्यते ।
सराष्ट्रं सप्रजं हन्ति राजानं मन्त्रपिप्लवः ॥ ५.३३.५२ ॥
El jugo del veneno mata a uno, y uno es muerto por un arma; pero la corrupción del consejo destruye al rey, junto con el reino y sus súbditos.
5.33.53
एकः स्वादु न भुञ्जीत एकश्चार्थान्न चिन्तयेत् ।
एको न गच्छेदध्वानं नैकः सुप्तेषु जागृयात् ॥ ५.३३.५३ ॥
No se debe comer solo un manjar sabroso, ni pensar en los asuntos a solas. No se debe ir solo por el camino; entre los que duermen, no se debe velar solo.
5.33.54
एकमेवाद्वितीयं तद्यद्राजन्नावबुध्यसे ।
सत्यं स्वगस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ ५.३३.५४ ॥
Oh rey, eso solo es uno, sin segundo, y esto no lo comprendes: la verdad es la escalera del cielo, como una barca que cruza el océano.
5.33.55
एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते ।
यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः ॥ ५.३३.५५ ॥
Para los indulgentes solo hay una falta, y no surge una segunda: la gente considera impotente a quien posee la paciencia.
5.33.56
सोऽस्य दोषो न मन्तव्यः क्षमा हि परमं बलम् ।
क्षमा गुणो ह्यशक्तानां शक्तानां भूषणं क्षमा ॥ ५.३३.५६ ॥
Eso no debe considerarse su falta, pues la paciencia es la fuerza suprema. La paciencia es la cualidad de los impotentes, y la paciencia es también el adorno de los poderosos.
5.33.57
क्षमा वशीकृतीर्लोके क्षमया किं न साध्यते ।
शान्तिखङ्गः करे यस्य किं करिष्यति दुर्जनः ॥ ५.३३.५७ ॥
La paciencia somete al mundo; ¿qué no se logra con la paciencia? ¿Qué puede hacerle el hombre malvado a aquel en cuya mano está la espada de la paz?
5.33.58
अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति ।
अक्षमावान्परं दोषैरात्मानं चैव योजयेत् ॥ ५.३३.५८ ॥
Un fuego caído sobre tierra sin hierba se apaga por sí mismo; el impaciente se enreda a sí mismo con las faltas de otros.
5.33.59
एको धर्मः परं श्रेयः क्षमैका शान्तिरुत्तमा ।
विद्यैका परमा तृप्तिरहिंसैका सुखावहा ॥ ५.३३.५९ ॥
Solo el dharma es el bien supremo; solo la paciencia es la paz más alta. Solo el conocimiento es la satisfacción suprema, y solo la no violencia trae felicidad.
5.33.60
द्वाविमौ ग्रसते भूमिः सर्पो बलिशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ ५.३३.६० ॥
La tierra devora a estos dos, como la serpiente que vive en su madriguera devora ratones: el rey que no se opone y el brahmán que no viaja.
5.33.61
द्वे कर्मणी नरः कुर्वन्नस्मिँल्लोके विरोचते ।
अब्रुवन्परुषं किंचिदसतोऽनर्चयंस्तथा ॥ ५.३३.६१ ॥
Un hombre que realiza dos acciones brilla en este mundo: no pronuncia palabra alguna dura y no honra a los malvados.
5.33.62
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र परप्रत्ययकारिणौ ।
स्त्रियः कामितकामिन्यो मूर्खाः पूजितपूजकाः ॥ ५.३३.६२ ॥
Oh tigre entre los hombres, estos dos inspiran confianza en los demás: las mujeres que desean lo deseado, y los necios que honran a los ya honrados.
5.33.63
द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ ।
यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः ॥ ५.३३.६३ ॥
Estas dos son espinas afiladas que secan el cuerpo: el que desea siendo pobre, y el que se enfurece siendo impotente.
5.33.64
द्वावेव न विराजेते विपरीतेन कर्मणा ।
गृहस्थश्च निरारम्भः कार्यवांश्चैव भिक्षुकः ॥ ५.३३.६४ ॥
Por una conducta invertida, dos no brillan: el cabeza de familia que no hace esfuerzo, y el mendicante que aún tiene deberes.
5.33.65
द्वाविमौ पुरुषौ राजन्स्वर्गस्योपरि तिष्ठतः ।
प्रभुश्च क्षमया युक्तो दरिद्रश्च प्रदानवान् ॥ ५.३३.६५ ॥
Oh rey, estos dos hombres están por encima del cielo: el poderoso dotado de paciencia, y el pobre que aun así da.
5.33.66
न्यायागतस्य द्रव्यस्य बोद्धव्यौ द्वावतिक्रमौ ।
अपात्रे प्रतिपत्तिश्च पात्रे चात्प्रतिपादनम् ॥ ५.३३.६६ ॥
De la riqueza justamente adquirida deben conocerse dos transgresiones: dar a quien no lo merece, y no dar a quien sí lo merece.
5.33.67
द्वावभ्यसि निवेष्टव्यौ गले बध्वा दृढां शिलाम् ।
धनवन्तमदातारं दरिद्रं चातपस्विनम् ॥ ५.३३.६७ ॥
Dos deben ser hundidos en el agua, atada al cuello una piedra firme: un hombre rico que no da, y un pobre que no es asceta.
5.33.68
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र सूर्यमण्डलभेदिनौ ।
परिव्राड्योगयुक्तश्च रणे चाभिमुखो हतः ॥ ५.३३.६८ ॥
Oh tigre entre los hombres, dos atraviesan el disco del sol: el renunciante errante devoto del yoga, y quien muere en batalla frente al enemigo.
5.33.69
त्रयो न्याया मनुष्याणां श्रूयन्ते भरतर्षभ ।
कनीयान्मध्यमः श्रेष्ठ इति वेदविदो विदुः ॥ ५.३३.६९ ॥
Tres géneros de justicia entre los hombres se oyen, oh toro de los Bharatas: el inferior, el medio y el mejor, así lo saben los conocedores de los Vedas.
5.33.70
त्रिविधाः पुरुषा राजन्नुत्तमाधममध्यमाः ।
नियोजयेद्यथावत्तांस्त्रिविधेष्वेव कर्मसु ॥ ५.३३.७० ॥
Los hombres son de tres clases, oh rey: los mejores, los peores y los medianos; deben ser asignados correctamente a obras de las tres clases.
5.33.71
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ ५.३३.७१ ॥
Solo tres carecen de riqueza propia, oh rey: la esposa, el sirviente y el hijo; lo que adquieren pertenece a aquel a quien pertenecen.
5.33.72
हरणं च परस्वानां परदाराभिमर्शनम् ।
सुहृदश्च परित्यागस्त्रयो दोषाः क्षयावहाः ॥ ५.३३.७२ ॥
Apoderarse de la riqueza ajena, tocar la mujer ajena y abandonar a los amigos: estas tres faltas traen la ruina.
5.33.73
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्रयं त्यजेत् ॥ ५.३३.७३ ॥
Esta puerta triple del infierno destruye el yo: el deseo, la ira y, asimismo, la codicia. Por tanto, se deben abandonar estas tres.
5.33.74
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च भारत ।
शत्रोश्च मोक्षणं कृच्छ्रात्रीणि चैकं च तत्समम् ॥ ५.३३.७४ ॥
Oh Bhārata, conceder dones, un reino, el nacimiento de un hijo y liberar a un enemigo de la angustia: estas son tres, y una igual a ellas.
5.33.75
भक्तं च भजमानं च तवास्मीति च वादिनम् ।
त्रीनेताञ्छरणं प्राप्तान्विषमेऽपि कन सन्त्यजेत् ॥ ५.३३.७५ ॥
Un devoto, quien sirve y quien dice «soy tuyo»: estos tres, que han acudido buscando refugio, nadie debe abandonarlos, ni siquiera en la adversidad.
5.33.76
चत्वारि राज्ञा तु महाबलेन ।
वर्ज्यान्याहुः पण्डितस्तानि विद्यात्।
अल्पप्रज्ञैः सह मन्त्रं न कुर्या-
न्न दीर्घसूत्रैरलसैश्चारणैश्च ॥ ५.३३.७६ ॥
Un rey de gran poder debe evitar cuatro cosas, dicen los sabios; el sabio debe conocerlas. No debe deliberar con los de poca inteligencia, ni con los dilatorios, ni con los perezosos, ni con los espías.
5.33.77
चतवारि ते तात गृहे वसन्तु ।
श्रियाऽभिजुष्टस्य गृहस्थधर्मे।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीनः ।
सखा दरिद्रो भगिनी चानपत्या ॥ ५.३३.७७ ॥
Querido, que cuatro habiten en tu casa, tú que estás dotado de prosperidad y cumples el deber del jefe de familia: el anciano, el pariente de buena familia caído en desgracia, el amigo pobre y la hermana sin hijos.
5.33.78
चत्वार्याह महाराज साद्यस्कानि बृहस्पतिः ।
पृच्छते त्रिदशेन्द्राय तानीमानि निबोध मे ॥ ५.३३.७८ ॥
Gran rey, Bṛhaspati expuso cuatro cosas de efecto rápido cuando se lo preguntó Indra, señor de los treinta dioses; escúchalas de mí.
5.33.79
देवतानां च सङ्कल्पमनुभावं च धीमताम् ।
विनयं कृतविद्यानां विनाशं पापकर्मणाम् ॥ ५.३३.७९ ॥
La voluntad de los dioses y el poder de los sabios, la humildad de quienes han adquirido saber y la ruina de los que cometen actos malvados.
5.33.80
चत्वारि कर्माण्यभयंकराणि ।
भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ।
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं ।
मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ॥ ५.३३.८० ॥
Cuatro acciones son temibles; hechas indebidamente traen temor: el sacrificio del fuego hecho por orgullo, el silencio guardado por orgullo, el estudio hecho por orgullo y el sacrificio hecho por orgullo.
5.33.81
पञ्चाग्नयो मनुष्येण परिचर्याः प्रयत्नतः ।
पिता माताग्निरात्मा च गुरुश्च भरतर्षभ ॥ ५.३३.८१ ॥
El hombre debe atender con diligencia cinco fuegos: el padre, la madre, el fuego, el yo y el maestro. ¡Oh toro de los Bharatas!
5.33.82
पञ्चैव पूजयँल्लोके यशः प्राप्नोति केवलम् ।
देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च भिक्षूनतिथिपञ्चमान् ॥ ५.३३.८२ ॥
En el mundo, quien honra solo a cinco obtiene fama: a los dioses, a los antepasados, a los hombres, a los mendigantes y a los huéspedes como quinto.
5.33.83
पञ्च त्वाऽनुगमिष्यन्ति यत्र यत्र गमिष्यसि ।
मित्राण्यमित्रा मध्यस्था उपजीव्योपजीविनः । ॥ ५.३३.८३ ॥
Dondequiera que vayas, cinco te seguirán: amigos, enemigos, los neutrales, aquellos de quienes dependes y aquellos que dependen de ti.
5.33.84
पञ्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्य छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम् ॥ ५.३३.८४ ॥
Si un mortal con cinco sentidos tiene aunque sea un solo sentido con una abertura, su sabiduría se le escapa como el agua de un recipiente de cuero.
5.33.85
षड्दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।
निद्रा तन्द्री भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता । ॥ ५.३३.८५ ॥
Un hombre que desea prosperidad debe abandonar aquí seis defectos: el sueño, la somnolencia, el miedo, la ira, la pereza y la dilación.
5.33.86
षडिमान्पुरुषो जह्याद्भिन्नां नावमिवार्णवे ।
अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम् ॥ ५.३३.८६ ॥
Como se abandona un bote roto en el océano, el hombre debe abandonar a estos seis: al maestro que no enseña, al que no estudia y al sacerdote oficiante del sacrificio.
5.33.87
अरक्षितारं राजानं भार्यां चाप्रियवादिनीम् ।
ग्रामकामं च गोपालं वनकामं च नापितम् ॥ ५.३३.८७ ॥
Se debe abandonar a un rey que no protege, a una esposa que habla con aspereza, a un pastor que desea la aldea y a un barbero que desea el bosque.
5.33.88
षडेव तु गुणाः पुंसा न हातव्याः कदाचन ।
सत्यं दानमनालस्यमनसूया क्षमा धृतिः ॥ ५.३३.८८ ॥
Pero un hombre nunca debe abandonar seis virtudes: la veracidad, la generosidad, la diligencia, la ausencia de envidia, la paciencia y la firmeza.
5.33.89
अर्थागमो नित्यमरोगिता च ।
प्रिया च भार्या प्रियवादिनी च।
वश्यश्च पुत्रोऽर्थकरी च विद्या ।
षड्जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.८९ ॥
Oh rey, estas son las seis alegrías del mundo de los seres vivos: la ganancia constante de riqueza, la buena salud, una esposa querida de palabra dulce, un hijo obediente y el saber que trae riqueza.
5.33.90
षण्णामात्मनि नित्यानामैश्वर्यं योऽधिगच्छति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ५.३३.९० ॥
¿Cómo puede unirse a los pecados y a las desgracias quien alcanza el señorío sobre las seis cosas eternas que hay en sí mismo y ha vencido a sus sentidos?
5.33.91
षडिमे षट्सु जीवन्ति सप्तमो नोपलभ्यते ।
चोराः प्रमत्ते जीवन्ति व्याधितेषु चिकित्सकाः ॥ ५.३३.९१ ॥
Estos seis viven de seis; un séptimo no se percibe. Los ladrones viven entre los descuidados; los médicos viven entre los enfermos.
5.33.92
प्रमदाः कामयानेषु यजमानेषु याजकाः ।
राजा विवदमानेषु नित्यं मूर्खेषु पण्डिताः ॥ ५.३३.९२ ॥
Las mujeres viven entre los que desean; los sacerdotes viven entre los sacrificadores. El rey vive entre los que disputan; los sabios siempre viven entre los necios.
5.33.93
षडिमानि विनश्यन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् ।
गावः सेवा कृषिर्भार्या विद्या वृषलसङ्गतिः ॥ ५.३३.९३ ॥
Estos seis perecen por un momento de descuido: las vacas, el servicio, la agricultura, la esposa, el saber y la compañía de un hombre de baja cuna.
5.33.94
षडेते ह्यवमन्यन्ते नित्यं पूर्वोपकारिणम् ।
आचार्यं शिक्षिताः शिष्याः कृतदाराश्च मातरं ॥ ५.३३.९४ ॥
Estos seis siempre desprecian a quien antes les hizo bien: los discípulos ya instruidos desprecian a su maestro, y los que tienen esposa desprecian a su madre.
5.33.95
नारीं विगतकामास्तु कृतार्थाश्च प्रयोजकम् ।
नावं निस्तीर्णकान्तारा नातुराश्च चिकित्सकं ॥ ५.३३.९५ ॥
Los que han perdido el deseo abandonan a la mujer, y los que han logrado su fin abandonan a quien se lo hizo posible. Los que han cruzado el bosque abandonan la barca, y los enfermos curados abandonan al médico.
5.33.96
आरोग्यमानृण्यमविप्रवासः ।
सद्भिर्मनुष्यैः सह संप्रयोगः।
स्वप्रत्यया वृत्तिरभीतवासः ।
षट् जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.९६ ॥
Salud, estar libre de deudas, no vivir en el extranjero, la compañía de buenas personas, un sustento propio y una morada sin temor: estas, oh rey, son las seis alegrías del mundo de los vivos.
5.33.97
ईर्षुर्धृणी नसन्तुष्टः क्रोधनो नित्यशङ्कितः ।
परभाग्योपजीवी च षडेते नित्यदुःखिताः ॥ ५.३३.९७ ॥
El envidioso, el despiadado, el insatisfecho, el iracundo, el siempre suspicaz y quien vive de la fortuna ajena: estos seis siempre sufren.
5.33.98
सप्त दोषाः सदा राज्ञा हातव्या व्यसनोदयाः ।
प्रायशो यैर्विनश्यन्ति कृतमूला अपीश्वराः ॥ ५.३३.९८ ॥
El rey debe abandonar siempre los siete defectos nacidos de los vicios, por los cuales incluso los gobernantes de raíces firmes suelen perecer.
5.33.99
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानं वाक्पारुष्यं च पञ्चमम् ।
महच्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमेव च ॥ ५.३३.९९ ॥
Las mujeres, los dados, la caza, la bebida, el lenguaje duro como quinto, la gran dureza en el castigo y el despilfarro de la riqueza: estos.
5.33.100
अष्टौ पूर्वनिमित्तानि नरस्य विनशिष्यतः ।
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि ब्राह्मणैश्च विरुध्यते ॥ ५.३३.१०० ॥
Un hombre a punto de perecer muestra ocho señales previas: primero odia a los brahmanes y se enfrenta a los brahmanes.
5.33.101
ब्राह्मणस्वानि चादत्ते ब्राह्मणांश्च जिघांसति ।
रमते निन्दया चैषां प्रशंसां नाभिनन्दति ॥ ५.३३.१०१ ॥
Se apodera de los bienes de los brahmanes, desea matar a los brahmanes, se deleita en denigrarlos y no acoge su alabanza.
5.33.102
नैनान्स्मरति कृत्येषु याचितश्चाभ्यसूयति ।
एतान्दोषान्नरः प्राज्ञो बुद्ध्या बुध्वा विसर्जयेत् ॥ ५.३३.१०२ ॥
No los recuerda en sus deberes, y cuando se le pide se resiente. El hombre sabio, habiendo reconocido estos defectos con su intelecto, debe abandonarlos.
5.33.103
अष्टाविमानि हर्षस्य नवनीतानि भारत ।
वर्तमानानि दृश्यन्ते तान्येव स्वसुखान्यपि ॥ ५.३३.१०३ ॥
Oh Bhārata, estos son los ocho manjares de la alegría; se ven presentes, y ellos mismos son los propios placeres.
5.33.104
समागमश्च सखिभिर्महांश्चैव धनागमः ।
पुत्रेण च परिष्वङ्गः सन्निपातश्च मैथुने ॥ ५.३३.१०४ ॥
El encuentro con los amigos, la gran llegada de riquezas, el abrazo de un hijo y la unión en el amor.
5.33.105
समये च प्रियालापः स्वयूथ्येषु समुन्नतिः ।
अभिप्रेतस्य लाभश्च पूजा च जनसंसदि ॥ ५.३३.१०५ ॥
Conversación agradable en el momento oportuno, ascenso entre los propios, logro de lo deseado y honor en la asamblea del pueblo.
5.33.106
अष्टौ गुमाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३३.१०६ ॥
Ocho cualidades iluminan al hombre: la sabiduría, la nobleza de linaje, el dominio de sí, el saber, el valor, el hablar poco, dar según la propia capacidad y la gratitud.
5.33.107
नवद्वारमिदं वेश्म त्रिस्थूणं पञ्चसाक्षिकम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं विद्वान्यो वेद स परः कविः ॥ ५.३३.१०७ ॥
Esta casa tiene nueve puertas, tres pilares y cinco testigos, y está presidida por el conocedor del campo; el sabio que lo conoce es el poeta supremo.
5.33.108
दश धर्मं न जानन्ति धृतराष्ट्र निबोध तान् ।
मत्तः प्रमत्त उन्मत्तः श्रान्तः क्रुद्धो बुभुक्षितः ॥ ५.३३.१०८ ॥
Oh Dhṛtarāṣṭra, diez clases de personas no conocen el dharma; compréndelas: el embriagado, el descuidado, el loco, el fatigado, el colérico y el hambriento.
5.33.109
त्वरमाणश्च लुब्धश्च भीतः कामी च ते दश ।
तस्मादेतेषु भावेषु न प्रसञ्जेत पण्डितः ॥ ५.३३.१०९ ॥
El apresurado, el codicioso, el temeroso y el lujurioso: estos son los diez. Por ello, el sabio no debe aferrarse a estos estados.
5.33.110
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुत्रार्थमसुरेन्द्रेण गीतं चैव सुधन्वना ॥ ५.३३.११० ॥
Aquí se narra esta antigua historia, que el señor de los asuras y Sudhanvan cantaron por un hijo.
5.33.111
यः काममन्यू प्रजहाति राजा ।
पात्रे प्रतिष्ठापयते धनं च।
विशेषविच्छ्रुतवान्क्षिप्रकारी ।
तं सर्वलोकः कुरुते प्रमाणम् ॥ ५.३३.१११ ॥
El rey que abandona el deseo y la ira, que confía la riqueza a los dignos, que conoce las distinciones, es erudito y actúa con prontitud: a él toma el mundo entero por norma.
5.33.112
जानाति विश्वासयितुं मनुष्यान् ।
विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम्।
जानाति मात्रां च तथा क्षमां च ।
तं तादृशं श्रीर्जुषते समग्रा ॥ ५.३३.११२ ॥
Quien sabe ganarse la confianza de los hombres, castiga las faltas conocidas y conoce tanto la medida como la paciencia: a un hombre así le sirve la fortuna plena.
5.33.113
सुदुर्बलं नावजानाति कंचि-
द्युक्तो रिपुं सेवते बुद्धिपूर्वम्।
न विग्रहं रोचयते बलस्थैः ।
काले च यो विक्रमते स धीरः ॥ ५.३३.११३ ॥
Quien no desprecia ni al más débil, trata con sabiduría y deliberadamente al enemigo estando alerta, no desea la guerra con los poderosos y golpea en el momento oportuno: ese es el firme.
5.33.114
प्राप्याप न व्यथते कदाचि-
दुद्योगमान्वच्छति चाप्रमत्तः ।
दुःखं च काले सहते महात्मा ।
धुरन्धरस्तस्य जिताः सपत्नाः ॥ ५.३३.११४ ॥
Aunque alcanzado por la desgracia, nunca se angustia; vigilante, busca el esfuerzo. A su debido tiempo soporta el dolor: ese magnánimo es un dhurandhara, y sus enemigos son vencidos.
5.33.115
अनर्थकं विप्रवासं गृहेभ्यः ।
पापैः सन्धिं परदाराभिमर्शम्।
दम्भं स्तैन्यं पैशुनं मद्यमानं ।
न सेवते यः स सुखी सदैव ॥ ५.३३.११५ ॥
Quien no practica lo inútil, el vagar lejos del hogar, la alianza con los malvados, tocar a la mujer ajena, la hipocresía, el robo, la calumnia, los embriagantes y el orgullo, ese siempre es dichoso.
5.33.116
न संरम्भेणारभते त्रिवर्ग-
माकारितः शंसति तत्त्वमेव।
न मित्रार्थे रोचयते विवादं ।
नापूजितः कुप्यति चाप्यमूढः ॥ ५.३३.११६ ॥
No emprende las tres metas con ira; cuando se le llama, habla solo la verdad. Por el bien de un amigo no aprueba la disputa; aunque no sea honrado, no se enoja, sin extraviarse.
5.33.117
न योऽभ्यसूयत्सयनुकम्पते च ।
न दुर्बलः प्रातिभाव्यं करोति।
नात्याह किंचित्क्षमते विवादं ।
सर्वत्र तादृग्लभते प्रशंसाम् ॥ ५.३३.११७ ॥
Quien no censura a los demás y muestra compasión, quien siendo débil no da garantía, quien no habla de más y soporta la disputa, tal hombre obtiene alabanza en todas partes.
5.33.118
यो नोद्धतं कुरुते जातु वेषं ।
न पौरुषेणापि विकत्थतेऽन्यान्।
न मूर्च्छितः कटुकान्याह किंचि-
त्प्रियं सदा तं कुरुते जनो हि ॥ ५.३३.११८ ॥
Quien nunca adopta un porte arrogante, no alardea de su valor frente a otros, y, aunque aturdido, no dice palabras duras: a ese la gente siempre lo tiene por querido.
5.33.119
न वैरमुद्दिपयति प्रशान्तं ।
न दर्पमारोहति शान्तिमेति।
न दुर्गतोऽस्मीति करोत्यकार्यं ।
तमार्यशीलं परमाहुरार्याः ॥ ५.३३.११९ ॥
Aquel que no despierta enemistad hacia quien está en calma, no se eleva en orgullo sino que alcanza la paz, y no hace lo que no debe pensando «estoy en desgracia», a ése los nobles llaman el más excelente de carácter noble.
5.33.120
न स्वे सुखे वै कुरुते प्रहर्षं ।
नान्यस्य दुःखे भवति प्रहृष्टः।
दत्त्वा न पश्चात्कुरुतेऽनुतापं ।
स कथ्यते सत्पुरुषार्यशीलः ॥ ५.३३.१२० ॥
Aquel que no se regocija en su propia dicha, no se alegra del dolor ajeno y no se arrepiente después de dar, a ése se le llama hombre bueno de noble carácter.
5.33.121
देशाचारान्समयाञ्जातिधर्मान् ।
बुभूषते यः स परावरज्ञः।
स यत्र तत्राभिगतः सदैव ।
महाजनस्याधिपत्यं करोति ॥ ५.३३.१२१ ॥
Aquel que desea sostener las costumbres locales, los acuerdos y los deberes de su casta, y que conoce lo superior y lo inferior, siempre ejerce el mando de la gran asamblea adonde quiera que vaya.
5.33.122
दम्भं मोहं मत्सरं पापकृत्यं ।
राजद्विष्टं पैशुनं पूगवैरम्।
मत्तोन्मत्तैर्दुर्जनैश्चापि वादं ।
यः प्रज्ञावान्वर्जयेत्स प्रधानः ॥ ५.३३.१२२ ॥
Aquel que, con sabiduría, evita la hipocresía, la ofuscación, la envidia, las acciones pecaminosas, el odio al rey, la calumnia, las enemistades de facción y las disputas con los ebrios, los dementes y los malvados, ése es el primero.
5.33.123
दमं शौचं दैविकं मङ्गलानि ।
प्रायश्चित्तान्विविधाँल्लोकवादान्।
एतानि यः कुरुते नैत्यकानि ।
तस्योत्थानं देवता राधयन्ति ॥ ५.३३.१२३ ॥
Para quien cumple estas cosas como deberes diarios —el dominio de sí, la pureza, los ritos auspiciosos divinos, las diversas expiaciones y las costumbres del mundo—, los dioses hacen realidad su ascenso.
5.33.124
समैर्विवाहं कुरुते न हीनैः ।
समैः सख्यं व्यवहारं कथां च।
गुणैर्विशिष्टांश्च पुरो दधाति ।
विपश्चितस्तस्य नयाः सुनीताः ॥ ५.३३.१२४ ॥
Se casa con iguales, no con inferiores; mantiene amistad, trato y conversación con sus iguales y pone delante a los más distinguidos por sus virtudes; las políticas de ese sabio están bien conducidas.
5.33.125
मितं भुङ्क्ते संविभज्याश्रितेभ्यो ।
मितं स्वपित्यमितं कर्म कृत्वा।
ददात्यमित्रेष्वपि याचितः सं-
स्तमात्मवन्तं प्रजहत्यनर्थाः ॥ ५.३३.१२५ ॥
Come con moderación tras repartir con sus dependientes, duerme con moderación, realiza obras sin medida y da incluso a sus enemigos cuando se le pide; las desgracias abandonan a un hombre tan recto y dueño de sí.
5.33.126
चिकीर्षितं विप्रकृतं च यस्य ।
नान्ये जनाः कर्म जानन्ति किंचित्।
मन्त्रे गुप्ते सम्यगनुष्ठिते च ।
नाल्पोऽप्यस्य च्यवते कश्चिदर्थः ॥ ५.३३.१२६ ॥
Cuya intención y venganza por una ofensa nadie más conoce en lo más mínimo; en el consejo secreto y en la acción bien ejecutada, ni el menor de sus propósitos se pierde.
5.33.127
यः सर्वभूतप्रशमे निविष्टः ।
सत्यो मृदुर्मानकृच्छुद्धभावः
अतीव स ज्ञायते ज्ञातिमध्ये ।
महामणिर्जात्य इव सप्रन्नः ॥ ५.३३.१२७ ॥
Aquel que se dedica a la paz de todos los seres, veraz, gentil, que honra a los demás y es puro de corazón, es muy reconocido entre sus parientes, como una gran joya de noble origen que brilla con su resplandor.
5.33.128
य आत्मनाऽपत्रपते भृशं नरः ।
स सर्वलोकस्य गुरुर्भवत्युत
अनन्तजेजाः सुमनाः समाहितः ।
स तेजसा सूर्य इवावभासते ॥ ५.३३.१२८ ॥
El hombre que siente gran vergüenza en su interior se convierte en maestro de todo el mundo; de vigor infinito, de buen ánimo y sereno, brilla con su fulgor como el sol.
5.33.129
वने जाताः शापदग्धस्य राज्ञः ।
पाण्डोः पुत्राः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पाः ।
त्वयैव बाला वर्धिताः शिक्षिताश्च ।
तवादेशं पालयन्त्याम्बिकेय ॥ ५.३३.१२९ ॥
Los cinco hijos del rey Pāṇḍu, quemado por una maldición, nacidos en el bosque y semejantes a cinco Indras, fueron criados y educados por ti cuando eran niños; oh hijo de Ambikā, aún obedecen tu mandato.
5.33.130
प्रदायैषामुचितं तातराज्यं ।
सुखी पुत्रैः सहितो मोदमानः ।
न देवानां नापि च मानुषाणां ।
भविष्यसि त्वं गर्हणीयो नरेन्द्र ॥ ५.३३.१३० ॥
Habiéndoles entregado su legítimo reino ancestral, permanece feliz y regocijado con tus hijos; oh señor de los hombres, entonces no serás censurable ni entre los dioses ni entre los hombres.