മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.33.1
द्वाःस्थं प्राह महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
विदुरं द्रष्टुमिच्छामि तमिहानय मा चिरम् ॥ ५.३३.१ ॥
മഹാപ്രജ്ഞനായ മഹീപതി ധൃതരാഷ്ട്രൻ വാതിൽകാവൽക്കാരനോട് പറഞ്ഞു: 'വിദുരനെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരൂ, താമസിക്കരുത്.'
5.33.2
प्रहितो धृतराष्ट्रेण दूतः क्षत्तारमब्रवीत् ।
ईश्वरस्त्वां महाराजो महाप्राज्ञ दिदृक्षति ॥ ५.३३.२ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ അയച്ച ദൂതൻ ക്ഷത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാപ്രജ്ഞാ, മഹാരാജാവ്, പ്രഭു അങ്ങയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
5.33.3
एवमुक्तस्तु विदुरः प्राप्य राजनिवेशनम् ।
अब्रवीद्धृतराष्ट्राय द्वाःस्थं मां प्रतिवेदय ॥ ५.३३.३ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട വിദുരൻ രാജമന്ദിരത്തിലെത്തി ധൃതരാഷ്ട്രനോട് പറഞ്ഞു: 'വാതിൽകാവൽക്കാരനോട് ഞാൻ വന്നുവെന്ന് അറിയിക്കൂ.'
5.33.4
विदुरोऽयमनुप्राप्तो राजेन्द्र तव शासनात् ।
द्रुष्टुमिच्छति ते पादौ किं करोतु प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.४ ॥
വാതിൽകാവൽക്കാരൻ പറഞ്ഞു: 'രാജേന്ദ്രാ, അങ്ങയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം വിദുരൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു; അങ്ങയുടെ പാദങ്ങൾ കാണാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? എന്നോട് കൽപ്പിക്കൂ.'
5.33.5
प्रवेशय महाप्रज्ञं विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
अहं हि विदुरस्यास्य नाकल्पो जातु दर्शने ॥ ५.३३.५ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: 'മഹാപ്രജ്ഞനും ദീർഘദർശിയുമായ വിദുരനെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരൂ. വിദുരനെ കാണുന്നത് എനിക്ക് ഒരിക്കലും അനുചിതമല്ല.'
5.33.6
प्रविशान्तःपुरं क्षत्तर्महारादजस्य धीमतः ।
न हि ते दर्शनेऽकल्पो जातु राजाऽब्रवीद्धि माम् ॥ ५.३३.६ ॥
വാതിൽകാവൽക്കാരൻ പറഞ്ഞു: 'ക്ഷത്താവേ, അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കൂ. ആ ബുദ്ധിമാനായ മഹാരാജാവ് (ധൃതരാഷ്ട്രൻ) അങ്ങയെ കാണുന്നത് ഒരിക്കലും അനുചിതമല്ല; രാജാവ് എന്നോട് ഇങ്ങനെയാണ് പറഞ്ഞത്.'
5.33.7
ततः प्रविश्य विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम् ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं चिन्तयानं नराधिपम् ॥ ५.३३.७ ॥
അപ്പോൾ വിദുരൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മാളികയിൽ പ്രവേശിച്ച്, കൈകൂപ്പി, ചിന്തയിൽ മുഴുകിയിരുന്ന ആ നരാധിപനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
5.33.8
विदुरोऽहं महाप्राज्ञ संप्राप्तस्तव शासनात् ।
यदि किंचन कर्तव्यमयमस्मि प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.८ ॥
വിദുരൻ: മഹാപ്രാജ്ഞനേ, അങ്ങയുടെ കല്പനപ്രകാരമാണ് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നത്. എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാനുണ്ടെങ്കിൽ, ഇതാ ഞാൻ; എന്നോട് കല്പിച്ചാലും.
5.33.9
सञ्जयो विदुर प्राप्तो गर्हयित्वा च मां गतः ।
अजातशत्रोः श्वो वाक्यं सभामध्ये स वक्ष्यति ॥ ५.३३.९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ: വിദുരാ, സഞ്ജയൻ വന്ന് എന്നെ ശാസിച്ച് പോയി. നാളെ അജാതശത്രുവിന്റെ (യുധിഷ്ഠിരന്റെ) വാക്കുകൾ സഭാമധ്യത്തിൽ അവൻ പറയും.
5.33.10
तस्याद्य कुरुवीरस्य न विज्ञातं वचो मया ।
तन्मे दहति गात्राणि तदकार्षीत्प्रजागरम् ॥ ५.३३.१० ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ: ഇന്ന് ആ കുരുവീരന്റെ വാക്ക് ഞാൻ ഗ്രഹിച്ചില്ല. അത് എന്റെ അവയവങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അതുതന്നെ എന്നെ ഉറക്കമില്ലാതാക്കി.
5.33.11
आग्रतो दह्यमानस्य श्रेयो यदनुपश्यसि ।
तद्ब्रूहि त्वं हि नस्तात धर्मार्थकुशलो ह्यसि ॥ ५.३३.११ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ: എന്റെ മുന്നിൽ ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന എനിക്ക്, അങ്ങ് കാണുന്ന ശ്രേയസ്സ് പറയൂ, പ്രിയ മകനേ; നീ ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ നിപുണനല്ലോ.
5.33.12
यतः प्राप्तः सञ्जयः पाण्डवेभ्यो ।
न मे यथावन्मनसः प्रशान्तिः ।
सर्वेन्द्रियाण्यप्रकृतिं गतानि ।
किं वक्ष्यतीत्येव मेऽद्य प्रचिन्ता ॥ ५.३३.१२ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ: പാണ്ഡവരിൽ നിന്ന് സഞ്ജയൻ വന്നതിനാൽ, എന്റെ മനസ്സിന് യഥാവിധി ശാന്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു; എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെല്ലാം സ്വാഭാവികാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചു. "അവൻ ഇനി എന്തു പറയും?" എന്നതാണ് ഇന്നത്തെ എന്റെ ചിന്ത.
5.33.13
तन्मे ब्रूहि विदुर त्वं यथाव-
न्मनीषितं सर्वमजातशत्रोः ।
यथा न नस्तात हितं भवेच्च ।
प्रजाश्च सर्वाः सुखिता भवेयुः ॥ ५.३३.१३ ॥
വിദുരാ, അജാതശത്രുവിന്റെ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയൂ. അത് നമുക്ക് ഹിതമാകട്ടെ, എല്ലാ പ്രജകളും സുഖിതരാകട്ടെ.
5.33.14
अभियुक्तं बलवता दुर्बलं हीनसाधनम् ।
हृतस्वं कामिनं चोरमाविशन्ति प्रजागराः ॥ ५.३३.१४ ॥
ബലവാൻ കുറ്റം ചുമത്തിയവനും, ദുർബലനും, സാധനമില്ലാത്തവനും, സമ്പത്ത് അപഹരിക്കപ്പെട്ടവനും, കാമിയും, കള്ളനും—ഇവരിൽ ഉറക്കമില്ലായ്മകൾ (ചിന്തകൾ) പ്രവേശിക്കുന്നു.
5.33.15
कच्चिदेतैर्महादोषैर्न स्पृष्टोऽसि नराधिप ।
कच्चिच्च परवित्तेषु गृद्ध्यन्न परितप्यसे ॥ ५.३३.१५ ॥
ഹേ നരാധിപാ, ഈ മഹാദോഷങ്ങളാൽ നീ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലേ? മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച് നീ സന്താപിക്കുന്നില്ലേ?
5.33.16
श्रोतुमिच्छामि ते धर्म्यं परं नैश्रेयसं वचः ।
अस्मिन्रादर्षिवंशे हि त्वमेकः प्राज्ञसंमतः ॥ ५.३३.१६ ॥
നിന്നിൽനിന്ന് ധർമ്മ്യവും പരമവും നൈശ്രേയസവുമായ വാക്ക് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഈ രാജർഷിവംശത്തിൽ പ്രാജ്ഞരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ നീ മാത്രമാണ്.
5.33.17
राजा लक्षणसंपन्नस्त्रैलोक्यस्याधिपो भवेत् ।
प्रेष्यस्ते प्रेषितश्चैव धृतराष्ट्र युधिष्ठिरः ॥ ५.३३.१७ ॥
രാജലക്ഷണങ്ങളോടു കൂടിയ രാജാവ് മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും അധിപതിയായേക്കാം; ധൃതരാഷ്ട്രാ, യുധിഷ്ഠിരൻ നിന്റെ ഭൃത്യനും നിന്നാൽ അയയ്ക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്.
5.33.18
विपरीततरश्च त्वं भागधेये न संमतः ।
अर्चिषां प्रक्षयाच्चैव धर्मात्मा धर्मकोविदः ॥ ५.३३.१८ ॥
നീ ഭാഗ്യത്തിന് വിരുദ്ധനാണ്; അതിനാൽ ഭാഗ്യത്തിൽ നീ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവനല്ല. ധർമ്മാത്മാവും ധർമ്മജ്ഞനുമായ യുധിഷ്ഠിരനോ അഗ്നിജ്വാലകളുടെ ക്ഷയത്തിൽനിന്നുതന്നെ വന്നവനാണ്.
5.33.19
आनृशंस्यादनुक्रोशाद्धर्मात्सत्यात्पराक्रमात् ।
गुरुत्वात्त्वयि संप्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्षते ॥ ५.३३.१९ ॥
ദയ, അനുകമ്പ, ധർമ്മം, സത്യം, പരാക്രമം എന്നിവ കൊണ്ടും, നിന്റെ മഹത്ത്വം കണക്കിലെടുത്തും, അവൻ പല ക്ലേശങ്ങളും സഹിക്കുന്നു.
5.33.20
दुर्योधने सौबले च कर्णे दुःशासने तथा ।
एतेष्वैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३३.२० ॥
ദുര്യോധനനിലും സൗബലനായ ശകുനിയിലും കർണ്ണനിലും ദുശ്ശാസനനിലും ഐശ്വര്യം ഏൽപ്പിച്ച് നീ എങ്ങനെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
5.33.21
आत्मज्ञानं समारम्भस्तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२१ ॥
ആത്മജ്ഞാനം, ഉദ്യമം, ക്ഷമ, ധർമ്മത്തിലെ നിത്യനിഷ്ഠ — ഇവ ആരെയും തന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റാത്തവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.22
एकस्माद्वृक्षाद्यज्ञपात्राणि राज-
न्स्रुक्व द्रोणी पेठनीपीडने च।
एतस्माद्राजन्ब्रुवतो मे निबोध ।
एकस्माद्वै जायतेऽसच्च सच्च ॥ ५.३३.२२ ॥
ഹേ രാജാവേ! ഒരേ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നാണ് യജ്ഞപാത്രങ്ങൾ — സ്രുക്, ദ്രോണി, പേഠനി, പീഡനപാത്രം — നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കുക: ആ ഒന്നിൽ നിന്നുതന്നെ അസത്തും സത്തും ജനിക്കുന്നു.
5.33.23
निषेवते प्रशस्तानि निन्दितानि न सेवते ।
अनास्तिकः श्रद्दधान एतत्पण्डितलक्षणम् ॥ ५.३३.२३ ॥
പ്രശംസനീയമായത് സേവിക്കുകയും നിന്ദ്യമായത് സേവിക്കാതിരിക്കുകയും, നാസ്തികനല്ലാതെ ശ്രദ്ധയുള്ളവനാകുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് പണ്ഡിതന്റെ ലക്ഷണം.
5.33.24
क्रोधो हर्षश्च दर्पश्च ह्रीः स्तम्भो मान्यमानिता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२४ ॥
ക്രോധം, ഹർഷം, ദർപ്പം, ലജ്ജ, ജഡത്വം, മാനിക്കപ്പെടുന്നതിലുള്ള അഹങ്കാരം — ഇവ ആരെയും തന്റെ ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റാത്തവനാണ് പണ്ഡിതൻ.
5.33.25
यस्य कृत्यं न जानन्ति मन्त्रं वा मन्त्रितं परे ।
कृतमेवास्य जानन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२५ ॥
ആരുടെ പ്രവൃത്തിയും രഹസ്യാലോചനയും മറ്റുള്ളവർ അറിയുന്നില്ലയോ, ചെയ്തുകഴിഞ്ഞതു മാത്രമേ അറിയുന്നുള്ളുവോ, അവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.26
यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः ।
समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२६ ॥
തണുപ്പും ചൂടും ഭയവും ആനന്ദവും സമൃദ്ധിയും ദാരിദ്ര്യവും ആരുടെ പ്രവൃത്തിയെയും തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നില്ലയോ, അവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.27
यस्य संसारिणी प्रज्ञा धर्मार्थावनुवर्तते ।
कामादर्थं वृणीते यः स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२७ ॥
ആരുടെ പ്രജ്ഞ ലോകവ്യവഹാരത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് ധർമ്മത്തെയും അർത്ഥത്തെയും പിന്തുടരുന്നുവോ, കാമത്താലല്ല അർത്ഥത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുവോ, അവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.28
यथाशक्ति चिकीर्षन्ति यथाशक्ति च कुर्वते ।
किंचिदवमन्यन्ते नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.२८ ॥
പണ്ഡിതബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ചെയ്യുന്നു, ഒന്നിനെയും ചെറുതായി അവഗണിക്കുന്നില്ല.
5.33.29
क्षिप्रं विजानाति चिरं श्रृणोति ।
विज्ञाय चार्थं भजते न कामात्।
नासंपृष्टो ह्युपयुङ्क्ते परार्थे ।
तत्प्रज्ञानं प्रथमं पण्डितस्य ॥ ५.३३.२९ ॥
അവൻ വേഗം മനസ്സിലാക്കുന്നു, ഏറെ നേരം ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷമേ അതിൽ ഏർപ്പെടുന്നുള്ളൂ, ആഗ്രഹത്താലല്ല. ചോദിക്കപ്പെടാതെ മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ ഇടപെടുന്നില്ല. ഇതാണ് പണ്ഡിതന്റെ ആദ്യ ജ്ഞാനം.
5.33.30
नाप्राप्यमभिवाञ्छन्ति नष्टं नेच्छन्ति शोचितुम् ।
आपत्सु च न मुह्यन्ति नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.३० ॥
പണ്ഡിതബുദ്ധിയുള്ള മനുഷ്യർ ലഭിക്കാത്തതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല, ആപത്തുകളിൽ മോഹിതരാകുന്നുമില്ല.
5.33.31
निश्चित्य यः प्रक्रमते नान्तर्वसति कर्मणः ।
अवन्ध्यकालो वश्यात्मा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३१ ॥
നിശ്ചയിച്ച് കർമ്മം ആരംഭിക്കുന്നവനും, കർമ്മത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ സംശയിച്ചു നിൽക്കാത്തവനും, കാലം വ്യർത്ഥമാക്കാത്തവനും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനുമായവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.32
आर्यकर्मणि रज्यन्ते भूतिकर्माणि कुर्वते ।
हितं च नाभ्यसूयन्ति पण्डिता भरतर्षभ ॥ ५.३३.३२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, പണ്ഡിതന്മാർ ഉത്തമകർമ്മങ്ങളിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു, മംഗളകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു, ഹിതകരമായതിനെ അസൂയപ്പെടുന്നില്ല.
5.33.33
न हृष्यत्यात्मसंमाने नावमानेन तप्यते ।
गाङ्गो ह्रद इवाक्षोभ्यो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३३ ॥
ആത്മാഭിമാനത്തിൽ സന്തോഷിക്കാത്തവനും, അപമാനത്താൽ വേദനിക്കാത്തവനും, ഗംഗാ ഹ്രദം പോലെ ഇളകാത്തവനുമായവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.34
तत्त्वज्ञः सर्वभूतानां योगज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
उपायज्ञो मनुष्याणां नरः पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३४ ॥
സർവ ഭൂതങ്ങളുടെയും തത്ത്വം അറിയുന്നവനും, സർവ കർമ്മങ്ങളുടെയും യോഗം അറിയുന്നവനും, മനുഷ്യരുടെ ഉപായം അറിയുന്നവനുമായ മനുഷ്യനാണ് പണ്ഡിതൻ.
5.33.35
प्रवृत्तवाक् चित्रकथ ऊहवान्प्रतिभानवान् ।
आशु ग्रन्थस्य वक्ता च यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३५ ॥
ഒഴുക്കോടെ സംസാരിക്കുന്നവനും, വിചിത്ര കഥ പറയുന്നവനും, യുക്തിമാനും, പ്രതിഭാശാലിയും, ഗ്രന്ഥം വേഗത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നവനുമായവനാണ് പണ്ഡിതൻ.
5.33.36
श्रुतं प्रज्ञानुगं यस्य प्रज्ञा चैव श्रुतानुगा ।
असंभिन्नार्यमर्यादः पण्डिताख्यां लभेत सः ॥ ५.३३.३६ ॥
ആരുടെ ശ്രുതജ്ഞാനം പ്രജ്ഞയെ അനുസരിക്കുന്നുവോ, പ്രജ്ഞ ശ്രുതജ്ഞാനത്തെ അനുസരിക്കുന്നുവോ, ആര്യമര്യാദ ലംഘിക്കാത്തവനോ — അവൻ പണ്ഡിതനെന്ന പേര് നേടട്ടെ.
5.33.37
अर्थं महान्तमासाद्य विद्यामेश्वर्यमेव च ।
विचरत्यसमुन्नद्धो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३७ ॥
മഹത്തായ സമ്പത്തും വിദ്യയും ഐശ്വര്യവും നേടിയിട്ടും അഹങ്കാരമില്ലാതെ വർത്തിക്കുന്നവനാണ് പണ്ഡിതൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.38
अश्रुतश्च समुन्नद्धो दरिद्रश्च महामनाः ।
अर्थांश्चाकर्मणा प्रेप्सुर्मूढ इत्युच्यते बुधैः ॥ ५.३३.३८ ॥
അറിവില്ലാത്തവനും അഹങ്കാരിയും ദരിദ്രനും വലിയ മോഹമുള്ളവനുമായി, കർമ്മമില്ലാതെ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെ ജ്ഞാനികൾ മൂഢൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
5.33.39
स्वमर्थं यः परित्यज्य परार्थमनुतिष्ठति ।
मिथ्या चरति मित्रार्थे यश्च मूढः स उच्यते ॥ ५.३३.३९ ॥
സ്വന്തം നേട്ടം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റുള്ളവരുടെ നേട്ടം പിന്തുടരുന്നവനും സുഹൃത്തിനു വേണ്ടി കള്ളം പറഞ്ഞു നടക്കുന്നവനും മൂഢൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
5.33.40
अकामान्कामयति यः कामयानान्परित्यजेत् ।
बलवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४० ॥
തന്നെ ആഗ്രഹിക്കാത്തവരെ ആഗ്രഹിക്കുകയും തന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരെ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ശക്തനെ വെറുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനെ മൂഢചിത്തൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
5.33.41
अमित्रं कुरुते मित्रं मित्रं द्वेष्टि हिनस्ति च ।
कर्म चारभते दुष्टं तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४१ ॥
സുഹൃത്തിനെ ശത്രുവാക്കുന്നവനും, സുഹൃത്തിനെ വെറുത്ത് ഉപദ്രവിക്കുന്നവനും, ദുഷ്ടകർമ്മം തുടങ്ങുന്നവനും മൂഢചിത്തൻ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
5.33.42
संसारयति कृत्यानि सर्वत्र विचिकित्सते ।
चिरं करोति क्षिप्रार्थे स मूढो भरतर्षभ ॥ ५.३३.४२ ॥
എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നീട്ടിവയ്ക്കുന്നവനും, എല്ലാത്തിലും സംശയിക്കുന്നവനും, വേഗം ചെയ്യേണ്ടതിലും ദീർഘകാലം എടുക്കുന്നവനും മൂഢനാണ്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
5.33.43
श्राद्धं पितृभ्यो न ददाति दैवतानि न चार्चति ।
सुहृन्मित्रं न लभते तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४३ ॥
പിതൃക്കൾക്ക് ശ്രാദ്ധം നൽകാത്തവനും ദേവതകളെ ആരാധിക്കാത്തവനും സുഹൃത്തുക്കളെ നേടാത്തവനും മൂഢചിത്തനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
5.33.44
अनाहूतः प्रविशति ह्यपृष्टो बहु भाषते ।
अविश्वस्ते विश्वसिति मूढचेता नराधमः ॥ ५.३३.४४ ॥
വിളിക്കാതെ കടന്നുവരുന്നവനും, ചോദിക്കാതെ ഏറെ സംസാരിക്കുന്നവനും, വിശ്വസിക്കരുതാത്തവനെ വിശ്വസിക്കുന്നവനും — ആ മൂഢചിത്തൻ മനുഷ്യരിൽ അധമനാണ്.
5.33.45
परं क्षिपति दोषेण वर्तमानः स्वयं तथा ।
यश्च क्रुध्यत्यनीशानः स च मूढतमो नरः ॥ ५.३३.४५ ॥
താനും അതേ ദോഷത്തിൽ കഴിഞ്ഞുകൊണ്ട് മറ്റൊരാളെ ആ ദോഷത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്ദിക്കുന്നവനും, ശക്തിയില്ലാതെ കോപിക്കുന്നവനും — അവനാണ് ഏറ്റവും മൂഢനായ മനുഷ്യൻ.
5.33.46
आत्मनो बलमाज्ञाय धर्मार्थपरिवर्जितम् ।
अलभ्यमिच्छन्नैष्कर्म्यान्मूढबुद्धिरिहोच्यते ॥ ५.३३.४६ ॥
സ്വന്തം ശക്തി അറിഞ്ഞിട്ടും, ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഇല്ലാതെ, കിട്ടാത്തത് കർമ്മത്യാഗത്തിലൂടെ നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ — ഇവിടെ അവനെ മൂഢബുദ്ധി എന്ന് പറയുന്നു.
5.33.47
अशिष्यं शास्ति यो राजन्यश्च शिष्यं न शास्ति च ।
कदर्यं भजते यश्च तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४७ ॥
രാജാവേ! ശിഷ്യനല്ലാത്തവനെ പഠിപ്പിക്കുന്നവനും, ശിഷ്യനെ പഠിപ്പിക്കാത്തവനും, ലുബ്ധനെ സേവിക്കുന്നവനും — അവനെ മൂഢചിത്തൻ എന്ന് പറയുന്നു.
5.33.48
एकः संपन्नमाश्नाति वस्ते वासश्च शोभनम् ।
योऽसंविभज्य भृत्येभ्यः को नृशंसतरस्ततः ॥ ५.३३.४८ ॥
ഭൃത്യർക്ക് പങ്കുവെക്കാതെ തനിയെ നല്ല ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നവനും — അവനെക്കാൾ നിർദയൻ ആരാണ്?
5.33.49
एकः पापानि कुरुते फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
भोक्तारो विप्रमुच्यन्ते कर्ता दोषेण लिप्यते ॥ ५.३३.४९ ॥
ഒരാൾ പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ ഫലം മഹാജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. അനുഭവിക്കുന്നവർ ദോഷത്തിൽനിന്ന് മോചിതരാകുന്നു; ചെയ്തവനോ ദോഷത്താൽ കളങ്കിതനാകുന്നു.
5.33.50
एकं हन्यान्न वा हन्यादिषुर्मुक्तो धनुष्मता ।
बुद्धिर्बुद्धिमतोत्सृष्टा हन्याद्राष्ट्रं सराजकम् ॥ ५.३३.५० ॥
വില്ലാളി എയ്ത അമ്പ് ഒരാളെ കൊല്ലാം, അല്ലെങ്കിൽ കൊല്ലാതെയുമിരിക്കാം; എന്നാൽ ബുദ്ധിമാൻ പ്രയോഗിച്ച ബുദ്ധി രാജാവോടുകൂടി രാഷ്ട്രം മുഴുവൻ നശിപ്പിക്കാം.
5.33.51
एकया द्वे विनिश्चित्य त्रींश्चतुर्भिर्वशे कुरु ।
पञ्च जित्वा विदित्वा षट् सप्त हित्वा सुखी भवा ॥ ५.३३.५१ ॥
ഒന്നിനാൽ രണ്ടിനെ നിശ്ചയിച്ച്, നാലിനാൽ മൂന്നിനെ വശത്താക്കുക. അഞ്ചിനെ ജയിച്ച്, ആറും ഏഴും അറിഞ്ഞ് ഉപേക്ഷിച്ച് സുഖിയായിരിക്കുക.
5.33.52
एकं विषरसो हन्ति शस्त्रेणैकश्च वध्यते ।
सराष्ट्रं सप्रजं हन्ति राजानं मन्त्रपिप्लवः ॥ ५.३३.५२ ॥
വിഷരസം ഒരാളെ കൊല്ലുന്നു; ആയുധത്താൽ ഒരാൾ വധിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ മന്ത്രത്തിലെ കേട് രാജാവിനെയും, രാഷ്ട്രത്തെയും പ്രജകളോടൊപ്പം നശിപ്പിക്കുന്നു.
5.33.53
एकः स्वादु न भुञ्जीत एकश्चार्थान्न चिन्तयेत् ।
एको न गच्छेदध्वानं नैकः सुप्तेषु जागृयात् ॥ ५.३३.५३ ॥
തനിച്ച് രുചികരമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; തനിച്ച് കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കരുത്. തനിച്ച് വഴിയിൽ പോകരുത്; ഉറങ്ങുന്നവരുടെ ഇടയിൽ തനിച്ച് ഉണർന്നിരിക്കരുത്.
5.33.54
एकमेवाद्वितीयं तद्यद्राजन्नावबुध्यसे ।
सत्यं स्वगस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ ५.३३.५४ ॥
ഹേ രാജാവേ, അത് ഒന്നുമാത്രം, അദ്വിതീയം — നീ അത് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. സത്യം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടി; സമുദ്രം കടക്കുന്ന തോണി പോലെ.
5.33.55
एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते ।
यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः ॥ ५.३३.५५ ॥
ക്ഷമയുള്ളവർക്ക് ഒരു ദോഷമേയുള്ളൂ, രണ്ടാമത്തേത് ഉണ്ടാകുന്നില്ല — ക്ഷമയുള്ളവനെ ജനങ്ങൾ ശക്തിയില്ലാത്തവനായി കരുതുന്നു.
5.33.56
सोऽस्य दोषो न मन्तव्यः क्षमा हि परमं बलम् ।
क्षमा गुणो ह्यशक्तानां शक्तानां भूषणं क्षमा ॥ ५.३३.५६ ॥
അത് അവന്റെ ദോഷമായി കരുതരുത്, കാരണം ക്ഷമയാണ് പരമമായ ബലം. ക്ഷമ അശക്തരുടെ ഗുണമാണ്; ശക്തർക്ക് ആഭരണവും ക്ഷമയാണ്.
5.33.57
क्षमा वशीकृतीर्लोके क्षमया किं न साध्यते ।
शान्तिखङ्गः करे यस्य किं करिष्यति दुर्जनः ॥ ५.३३.५७ ॥
ക്ഷമ ലോകത്തെ വശത്താക്കുന്നു; ക്ഷമകൊണ്ട് എന്ത് സാധിക്കാതിരിക്കും? കയ്യിൽ ശാന്തി എന്ന വാളുള്ളവനോട് ദുർജനന് എന്ത് ചെയ്യാനാകും?
5.33.58
अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति ।
अक्षमावान्परं दोषैरात्मानं चैव योजयेत् ॥ ५.३३.५८ ॥
പുല്ലില്ലാത്ത നിലത്തു വീണ തീ തനിയേ അണഞ്ഞുപോകുന്നു; ക്ഷമയില്ലാത്തവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങളാൽ തന്നെത്തന്നെ ബന്ധിക്കുന്നു.
5.33.59
एको धर्मः परं श्रेयः क्षमैका शान्तिरुत्तमा ।
विद्यैका परमा तृप्तिरहिंसैका सुखावहा ॥ ५.३३.५९ ॥
ഒരേ ഒരു ധർമ്മമാണ് പരമമായ നന്മ; ഒരേ ഒരു ക്ഷമയാണ് ഉത്തമമായ ശാന്തി. ഒരേ ഒരു വിദ്യയാണ് പരമമായ തൃപ്തി; ഒരേ ഒരു അഹിംസയാണ് സുഖം നൽകുന്നത്.
5.33.60
द्वाविमौ ग्रसते भूमिः सर्पो बलिशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ ५.३३.६० ॥
ഈ രണ്ടുപേരെ ഭൂമി വിഴുങ്ങുന്നു, മാളത്തിൽ വസിക്കുന്ന പാമ്പ് (എലികളെ) വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ — എതിർക്കാത്ത രാജാവിനെയും, യാത്ര ചെയ്യാത്ത ബ്രാഹ്മണനെയും.
5.33.61
द्वे कर्मणी नरः कुर्वन्नस्मिँल्लोके विरोचते ।
अब्रुवन्परुषं किंचिदसतोऽनर्चयंस्तथा ॥ ५.३३.६१ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ രണ്ടു കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നു: ഒരു പരുഷവചനവും പറയാതിരിക്കുന്നതും, ദുഷ്ടരെ ആദരിക്കാതിരിക്കുന്നതും.
5.33.62
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र परप्रत्ययकारिणौ ।
स्त्रियः कामितकामिन्यो मूर्खाः पूजितपूजकाः ॥ ५.३३.६२ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, മറ്റുള്ളവരുടെ വിശ്വാസം നേടുന്നവർ ഇവരാണ് രണ്ടുപേർ: ആഗ്രഹിച്ചതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും, പൂജിതരെ പൂജിക്കുന്ന മൂഢരും.
5.33.63
द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ ।
यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः ॥ ५.३३.६३ ॥
ശരീരം ഉണക്കുന്ന മൂർച്ചയുള്ള രണ്ടു മുള്ളുകൾ ഇവയാണ്: ധനമില്ലാതെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ശക്തിയില്ലാതെയും കോപിക്കുന്നവൻ.
5.33.64
द्वावेव न विराजेते विपरीतेन कर्मणा ।
गृहस्थश्च निरारम्भः कार्यवांश्चैव भिक्षुकः ॥ ५.३३.६४ ॥
വിപരീത കർമ്മത്താൽ ഈ രണ്ടുപേർ മാത്രം തിളങ്ങുന്നില്ല: പ്രയത്നമില്ലാത്ത ഗൃഹസ്ഥനും, കർത്തവ്യമുള്ള ഭിക്ഷുവും.
5.33.65
द्वाविमौ पुरुषौ राजन्स्वर्गस्योपरि तिष्ठतः ।
प्रभुश्च क्षमया युक्तो दरिद्रश्च प्रदानवान् ॥ ५.३३.६५ ॥
രാജാവേ, സ്വർഗ്ഗത്തിനു മീതെ നിൽക്കുന്ന ഈ രണ്ടു പുരുഷന്മാർ: ക്ഷമയോടു കൂടിയ സമർത്ഥനും, ദരിദ്രനായിട്ടും ദാനം ചെയ്യുന്നവനും.
5.33.66
न्यायागतस्य द्रव्यस्य बोद्धव्यौ द्वावतिक्रमौ ।
अपात्रे प्रतिपत्तिश्च पात्रे चात्प्रतिपादनम् ॥ ५.३३.६६ ॥
നീതിയോടെ നേടിയ ധനത്തിൽ രണ്ടു ലംഘനങ്ങൾ അറിയേണ്ടതാണ്: അയോഗ്യന് കൊടുക്കുന്നതും, യോഗ്യന് കൊടുക്കാതിരിക്കുന്നതും.
5.33.67
द्वावभ्यसि निवेष्टव्यौ गले बध्वा दृढां शिलाम् ।
धनवन्तमदातारं दरिद्रं चातपस्विनम् ॥ ५.३३.६७ ॥
രണ്ടുപേരെ വെള്ളത്തിൽ കഴുത്തിൽ ഉറച്ച കല്ല് കെട്ടി മുക്കണം: ദാനം ചെയ്യാത്ത ധനികനെയും തപസ്സില്ലാത്ത ദരിദ്രനെയും.
5.33.68
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र सूर्यमण्डलभेदिनौ ।
परिव्राड्योगयुक्तश्च रणे चाभिमुखो हतः ॥ ५.३३.६८ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രമേ, സൂര്യമണ്ഡലം ഭേദിക്കുന്നവർ ഇരുവരാണ്: യോഗത്തിൽ മുഴുകിയ പരിവ്രാജകനും യുദ്ധത്തിൽ മുഖാമുഖം നിന്ന് കൊല്ലപ്പെട്ടവനും.
5.33.69
त्रयो न्याया मनुष्याणां श्रूयन्ते भरतर्षभ ।
कनीयान्मध्यमः श्रेष्ठ इति वेदविदो विदुः ॥ ५.३३.६९ ॥
ഭരതർഷഭാ, മനുഷ്യർക്ക് മൂന്ന് ന്യായങ്ങൾ കേൾക്കപ്പെടുന്നു: അധമം, മധ്യമം, ശ്രേഷ്ഠം; വേദജ്ഞർ ഇങ്ങനെ അറിയുന്നു.
5.33.70
त्रिविधाः पुरुषा राजन्नुत्तमाधममध्यमाः ।
नियोजयेद्यथावत्तांस्त्रिविधेष्वेव कर्मसु ॥ ५.३३.७० ॥
രാജാവേ, മനുഷ്യർ മൂന്നുതരം: ഉത്തമർ, അധമർ, മധ്യമർ; അവരെ മൂന്നുതരം കർമ്മങ്ങളിൽ യഥാവിധി നിയോഗിക്കണം.
5.33.71
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ ५.३३.७१ ॥
രാജാവേ, മൂന്നുപേർ മാത്രമാണ് ധനരഹിതർ: ഭാര്യ, ദാസൻ, പുത്രൻ; ഇവർ നേടുന്നതെന്തോ അത് അവരുടെ ഉടമയുടേതാണ്.
5.33.72
हरणं च परस्वानां परदाराभिमर्शनम् ।
सुहृदश्च परित्यागस्त्रयो दोषाः क्षयावहाः ॥ ५.३३.७२ ॥
പരധനം അപഹരിക്കുന്നതും പരസ്ത്രീയെ സ്പർശിക്കുന്നതും സുഹൃത്തുക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും; ഈ മൂന്ന് ദോഷങ്ങളും നാശം വരുത്തുന്നു.
5.33.73
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्रयं त्यजेत् ॥ ५.३३.७३ ॥
നരകത്തിന്റെ ഈ മൂന്നുതരം വാതിലുകൾ ആത്മാവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു—കാമം, ക്രോധം, ലോഭം. അതിനാൽ ഈ മൂന്നും ഉപേക്ഷിക്കണം.
5.33.74
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च भारत ।
शत्रोश्च मोक्षणं कृच्छ्रात्रीणि चैकं च तत्समम् ॥ ५.३३.७४ ॥
ഭാരതാ, വരദാനം, രാജ്യം, പുത്രജനനം, കഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് ശത്രുവിന്റെ മോചനം—ഇവ മൂന്നും, ഇവയ്ക്കു സമമായ ഒന്നും.
5.33.75
भक्तं च भजमानं च तवास्मीति च वादिनम् ।
त्रीनेताञ्छरणं प्राप्तान्विषमेऽपि कन सन्त्यजेत् ॥ ५.३३.७५ ॥
ഭക്തൻ, സേവിക്കുന്നവൻ, 'ഞാൻ നിന്റേതാണ്' എന്നു പറയുന്നവൻ—ഈ മൂവരും ശരണം തേടി വന്നാൽ, വിപത്തിലും ആരും അവരെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
5.33.76
चत्वारि राज्ञा तु महाबलेन ।
वर्ज्यान्याहुः पण्डितस्तानि विद्यात्।
अल्पप्रज्ञैः सह मन्त्रं न कुर्या-
न्न दीर्घसूत्रैरलसैश्चारणैश्च ॥ ५.३३.७६ ॥
മഹാബലനായ രാജാവ് നാലു കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് പറയുന്നു; പണ്ഡിതൻ അവ അറിയണം. അല്പബുദ്ധികളോടും, കാലതാമസം വരുത്തുന്നവരോടും, അലസരോടും, ചാരന്മാരോടും ആലോചന നടത്തരുത്.
5.33.77
चतवारि ते तात गृहे वसन्तु ।
श्रियाऽभिजुष्टस्य गृहस्थधर्मे।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीनः ।
सखा दरिद्रो भगिनी चानपत्या ॥ ५.३३.७७ ॥
പ്രിയനേ, നിന്റെ വീട്ടിൽ നാലുപേർ വസിക്കട്ടെ—ഐശ്വര്യത്തോടെ ഗൃഹസ്ഥധർമം പാലിക്കുന്ന നിന്റെ വീട്ടിൽ: വൃദ്ധൻ, ദുരിതത്തിലായ കുലീനനായ ബന്ധു, ദരിദ്രനായ സുഹൃത്ത്, സന്തതിയില്ലാത്ത സഹോദരി.
5.33.78
चत्वार्याह महाराज साद्यस्कानि बृहस्पतिः ।
पृच्छते त्रिदशेन्द्राय तानीमानि निबोध मे ॥ ५.३३.७८ ॥
മഹാരാജാവേ, ദേവേന്ദ്രൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി വേഗം ഫലിക്കുന്ന നാലു കാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു; അവ എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
5.33.79
देवतानां च सङ्कल्पमनुभावं च धीमताम् ।
विनयं कृतविद्यानां विनाशं पापकर्मणाम् ॥ ५.३३.७९ ॥
ദേവന്മാരുടെ സങ്കല്പവും ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ പ്രഭാവവും വിദ്യ നേടിയവരുടെ വിനയവും പാപകർമ്മികളുടെ നാശവും.
5.33.80
चत्वारि कर्माण्यभयंकराणि ।
भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ।
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं ।
मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ॥ ५.३३.८० ॥
നാല് കർമ്മങ്ങൾ ഭയങ്കരങ്ങളാണ്; ശരിയല്ലാത്ത രീതിയിൽ ചെയ്താൽ ഭയം നൽകുന്നു: അഹങ്കാരത്തോടെയുള്ള അഗ്നിഹോത്രം, അഹങ്കാരത്തോടെയുള്ള മൗനം, അഹങ്കാരത്തോടെ പഠിച്ച വേദം, അഹങ്കാരത്തോടെയുള്ള യജ്ഞം.
5.33.81
पञ्चाग्नयो मनुष्येण परिचर्याः प्रयत्नतः ।
पिता माताग्निरात्मा च गुरुश्च भरतर्षभ ॥ ५.३३.८१ ॥
മനുഷ്യൻ അഞ്ച് അഗ്നികളെ ശ്രദ്ധയോടെ സേവിക്കണം: പിതാവ്, മാതാവ്, അഗ്നി, ആത്മാവ്, ഗുരു. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ!
5.33.82
पञ्चैव पूजयँल्लोके यशः प्राप्नोति केवलम् ।
देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च भिक्षूनतिथिपञ्चमान् ॥ ५.३३.८२ ॥
ലോകത്ത് അഞ്ചുപേരെ മാത്രം പൂജിക്കുന്നവൻ യശസ്സ് നേടുന്നു: ദേവന്മാർ, പിതൃക്കൾ, മനുഷ്യർ, ഭിക്ഷുക്കൾ, അഞ്ചാമതായി അതിഥികൾ.
5.33.83
पञ्च त्वाऽनुगमिष्यन्ति यत्र यत्र गमिष्यसि ।
मित्राण्यमित्रा मध्यस्था उपजीव्योपजीविनः । ॥ ५.३३.८३ ॥
നീ എവിടെ പോയാലും അഞ്ചുപേർ നിന്നെ പിന്തുടരും: മിത്രങ്ങൾ, ശത്രുക്കൾ, മധ്യസ്ഥർ, നീ ആശ്രയിക്കുന്നവർ, നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവർ.
5.33.84
पञ्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्य छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम् ॥ ५.३३.८४ ॥
അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുള്ള മനുഷ്യന് ഒരു ഇന്ദ്രിയത്തിൽ ഒരു ദ്വാരമുണ്ടെങ്കിൽ, തോൽപ്പാത്രത്തിൽനിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ അവന്റെ പ്രജ്ഞ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
5.33.85
षड्दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।
निद्रा तन्द्री भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता । ॥ ५.३३.८५ ॥
ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഇവിടെ ആറു ദോഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണം: ഉറക്കം, മന്ദത, ഭയം, കോപം, അലസത, കാലതാമസം വരുത്തുന്ന സ്വഭാവം.
5.33.86
षडिमान्पुरुषो जह्याद्भिन्नां नावमिवार्णवे ।
अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम् ॥ ५.३३.८६ ॥
സമുദ്രത്തിൽ തകർന്ന തോണി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ മനുഷ്യൻ ഈ ആറുപേരെ ഉപേക്ഷിക്കണം: ഉപദേശിക്കാത്ത ആചാര്യൻ, പഠിക്കാത്തവൻ, യജ്ഞം ചെയ്യിക്കുന്ന ഋത്വിക്ക്.
5.33.87
अरक्षितारं राजानं भार्यां चाप्रियवादिनीम् ।
ग्रामकामं च गोपालं वनकामं च नापितम् ॥ ५.३३.८७ ॥
സംരക്ഷിക്കാത്ത രാജാവിനെയും, അപ്രിയം പറയുന്ന ഭാര്യയെയും, ഗ്രാമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഗോപാലനെയും, വനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ക്ഷൗരക്കാരനെയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
5.33.88
षडेव तु गुणाः पुंसा न हातव्याः कदाचन ।
सत्यं दानमनालस्यमनसूया क्षमा धृतिः ॥ ५.३३.८८ ॥
എന്നാൽ ആറു ഗുണങ്ങൾ മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്: സത്യം, ദാനം, അലസതയില്ലായ്മ, അസൂയയില്ലായ്മ, ക്ഷമ, ധൈര്യം.
5.33.89
अर्थागमो नित्यमरोगिता च ।
प्रिया च भार्या प्रियवादिनी च।
वश्यश्च पुत्रोऽर्थकरी च विद्या ।
षड्जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.८९ ॥
രാജാവേ, ജീവലോകത്തിന് ആറു സുഖങ്ങളുണ്ട്: എപ്പോഴും സമ്പത്തിന്റെ ലാഭം, ആരോഗ്യം, മധുരം പറയുന്ന പ്രിയ ഭാര്യ, അനുസരണയുള്ള പുത്രൻ, സമ്പത്ത് നൽകുന്ന വിദ്യ.
5.33.90
षण्णामात्मनि नित्यानामैश्वर्यं योऽधिगच्छति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ५.३३.९० ॥
തന്നിലുള്ള ആറു നിത്യതത്ത്വങ്ങളുടെ ആധിപത്യം നേടുകയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കുകയും ചെയ്തവൻ പാപങ്ങളാലും അനർത്ഥങ്ങളാലും എങ്ങനെ ബന്ധിതനാകും?
5.33.91
षडिमे षट्सु जीवन्ति सप्तमो नोपलभ्यते ।
चोराः प्रमत्ते जीवन्ति व्याधितेषु चिकित्सकाः ॥ ५.३३.९१ ॥
ഈ ആറുപേർ ആറിനെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; ഏഴാമൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല. അശ്രദ്ധരുടെ ഇടയിൽ കള്ളന്മാർ ജീവിക്കുന്നു; രോഗികളുടെ ഇടയിൽ വൈദ്യന്മാർ ജീവിക്കുന്നു.
5.33.92
प्रमदाः कामयानेषु यजमानेषु याजकाः ।
राजा विवदमानेषु नित्यं मूर्खेषु पण्डिताः ॥ ५.३३.९२ ॥
കാമിച്ചവരുടെ ഇടയിൽ സ്ത്രീകൾ ജീവിക്കുന്നു; യജമാനന്മാരുടെ ഇടയിൽ യാജകന്മാർ ജീവിക്കുന്നു. തർക്കിക്കുന്നവരുടെ ഇടയിൽ രാജാവ് ജീവിക്കുന്നു; മൂഢന്മാരുടെ ഇടയിൽ പണ്ഡിതന്മാർ എപ്പോഴും ജീവിക്കുന്നു.
5.33.93
षडिमानि विनश्यन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् ।
गावः सेवा कृषिर्भार्या विद्या वृषलसङ्गतिः ॥ ५.३३.९३ ॥
ഈ ആറും ഒരു നിമിഷം ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്നാൽ നശിക്കുന്നു: പശുക്കൾ, സേവ, കൃഷി, ഭാര്യ, വിദ്യ, താഴ്ന്നവരുമായുള്ള സഹവാസം.
5.33.94
षडेते ह्यवमन्यन्ते नित्यं पूर्वोपकारिणम् ।
आचार्यं शिक्षिताः शिष्याः कृतदाराश्च मातरं ॥ ५.३३.९४ ॥
ഈ ആറുപേർ എപ്പോഴും മുൻപ് ഉപകാരം ചെയ്തവരെ അവമാനിക്കുന്നു: വിദ്യ നേടിയ ശിഷ്യന്മാർ ആചാര്യനെ, വിവാഹിതർ മാതാവിനെ.
5.33.95
नारीं विगतकामास्तु कृतार्थाश्च प्रयोजकम् ।
नावं निस्तीर्णकान्तारा नातुराश्च चिकित्सकं ॥ ५.३३.९५ ॥
കാമം അകന്നവർ സ്ത്രീയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; കാര്യം സാധിച്ചവർ അതിന് ഹേതുവായവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. കാടു കടന്നവർ തോണിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; രോഗം മാറിയവർ വൈദ്യനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
5.33.96
आरोग्यमानृण्यमविप्रवासः ।
सद्भिर्मनुष्यैः सह संप्रयोगः।
स्वप्रत्यया वृत्तिरभीतवासः ।
षट् जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.९६ ॥
ആരോഗ്യം, കടമില്ലായ്മ, പ്രവാസമില്ലായ്മ, സജ്ജനങ്ങളുമായുള്ള സഹവാസം, സ്വാശ്രയ ജീവനോപാധി, ഭയമില്ലാത്ത വാസം — രാജാവേ, ഇവയാണ് ജീവലോകത്തിലെ ആറ് സുഖങ്ങൾ.
5.33.97
ईर्षुर्धृणी नसन्तुष्टः क्रोधनो नित्यशङ्कितः ।
परभाग्योपजीवी च षडेते नित्यदुःखिताः ॥ ५.३३.९७ ॥
അസൂയാലുവും ദയയില്ലാത്തവനും അസംതൃപ്തനും ക്രോധിയും എപ്പോഴും സംശയിക്കുന്നവനും പരഭാഗ്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവനും — ഈ ആറുപേരും എപ്പോഴും ദുഃഖിതരാണ്.
5.33.98
सप्त दोषाः सदा राज्ञा हातव्या व्यसनोदयाः ।
प्रायशो यैर्विनश्यन्ति कृतमूला अपीश्वराः ॥ ५.३३.९८ ॥
രാജാവ് എപ്പോഴും വ്യസനങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന ഏഴ് ദോഷങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കണം; ഇവയാൽ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ ഭരണാധികാരികൾ പോലും പലപ്പോഴും നശിക്കുന്നു.
5.33.99
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानं वाक्पारुष्यं च पञ्चमम् ।
महच्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमेव च ॥ ५.३३.९९ ॥
സ്ത്രീകൾ, ചൂതാട്ടം, വേട്ട, മദ്യപാനം, പരുഷവാക്ക് — അഞ്ചാമത്തേത്; വലിയ ശിക്ഷയിലെ കാഠിന്യം, സമ്പത്തിന്റെ ദുരുപയോഗം — ഇവതന്നെ.
5.33.100
अष्टौ पूर्वनिमित्तानि नरस्य विनशिष्यतः ।
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि ब्राह्मणैश्च विरुध्यते ॥ ५.३३.१०० ॥
നശിക്കാനിരിക്കുന്ന മനുഷ്യന് എട്ട് മുൻലക്ഷണങ്ങളുണ്ട്: ആദ്യം അവൻ ബ്രാഹ്മണരെ വെറുക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണരോട് വിരോധം പുലർത്തുന്നു.
5.33.101
ब्राह्मणस्वानि चादत्ते ब्राह्मणांश्च जिघांसति ।
रमते निन्दया चैषां प्रशंसां नाभिनन्दति ॥ ५.३३.१०१ ॥
ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വത്ത് കൈവശപ്പെടുത്തുന്നു, ബ്രാഹ്മണരെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അവരെ നിന്ദിക്കുന്നതിൽ രസിക്കുന്നു, അവരുടെ പ്രശംസയെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നില്ല.
5.33.102
नैनान्स्मरति कृत्येषु याचितश्चाभ्यसूयति ।
एतान्दोषान्नरः प्राज्ञो बुद्ध्या बुध्वा विसर्जयेत् ॥ ५.३३.१०२ ॥
കർമ്മങ്ങളിൽ അവരെ ഓർക്കുന്നില്ല; ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അസൂയയോടെ രോഷിക്കുന്നു. ഈ ദോഷങ്ങളെ ബുദ്ധിമാനായ മനുഷ്യൻ ബുദ്ധികൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കി ഉപേക്ഷിക്കണം.
5.33.103
अष्टाविमानि हर्षस्य नवनीतानि भारत ।
वर्तमानानि दृश्यन्ते तान्येव स्वसुखान्यपि ॥ ५.३३.१०३ ॥
ഭാരതാ, സന്തോഷത്തിന്റെ ഈ എട്ടു നവനീതങ്ങളുണ്ട്; അവതന്നെ സ്വന്തം സുഖങ്ങളായും കാണപ്പെടുന്നു.
5.33.104
समागमश्च सखिभिर्महांश्चैव धनागमः ।
पुत्रेण च परिष्वङ्गः सन्निपातश्च मैथुने ॥ ५.३३.१०४ ॥
സുഹൃത്തുക്കളുമായുള്ള സംഗമവും, വലിയ ധനാഗമവും, പുത്രന്റെ ആലിംഗനവും, സംയോഗവും.
5.33.105
समये च प्रियालापः स्वयूथ्येषु समुन्नतिः ।
अभिप्रेतस्य लाभश्च पूजा च जनसंसदि ॥ ५.३३.१०५ ॥
ഉചിതസമയത്ത് പ്രിയ സംഭാഷണം, സ്വന്തക്കാർക്കിടയിൽ ഉയർച്ച, ആഗ്രഹിച്ചതിന്റെ ലാഭം, ജനസഭയിലെ ബഹുമാനം.
5.33.106
अष्टौ गुमाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३३.१०६ ॥
എട്ടു ഗുണങ്ങൾ മനുഷ്യനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു: പ്രജ്ഞ, കുലീനത, ദമം, ശ്രുതം, പരാക്രമം, മിതഭാഷണം, ശക്തിക്കനുസരിച്ചുള്ള ദാനം, കൃതജ്ഞത.
5.33.107
नवद्वारमिदं वेश्म त्रिस्थूणं पञ्चसाक्षिकम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं विद्वान्यो वेद स परः कविः ॥ ५.३३.१०७ ॥
ഒമ്പത് വാതിലുകളും മൂന്ന് തൂണുകളും അഞ്ച് സാക്ഷികളുമുള്ള ഈ വീട്; ക്ഷേത്രജ്ഞനാൽ അധിഷ്ഠിതം. ഇതറിയുന്ന വിദ്വാനാണ് ശ്രേഷ്ഠനായ കവി.
5.33.108
दश धर्मं न जानन्ति धृतराष्ट्र निबोध तान् ।
मत्तः प्रमत्त उन्मत्तः श्रान्तः क्रुद्धो बुभुक्षितः ॥ ५.३३.१०८ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രാ, ധർമ്മം അറിയാത്ത പത്തുപേരെ അറിയുക: മത്തന്മാർ, പ്രമത്തന്മാർ, ഉന്മത്തന്മാർ, ക്ഷീണിതർ, കോപിതർ, വിശക്കുന്നവർ.
5.33.109
त्वरमाणश्च लुब्धश्च भीतः कामी च ते दश ।
तस्मादेतेषु भावेषु न प्रसञ्जेत पण्डितः ॥ ५.३३.१०९ ॥
തിടുക്കമുള്ളവൻ, ലോഭി, ഭയമുള്ളവൻ, കാമി, ഈ പത്തും; അതിനാൽ പണ്ഡിതൻ ഈ അവസ്ഥകളിൽ മുറുകരുത്.
5.33.110
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुत्रार्थमसुरेन्द्रेण गीतं चैव सुधन्वना ॥ ५.३३.११० ॥
ഇവിടെ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട്; പുത്രനുവേണ്ടി അസുരേന്ദ്രനും സുധന്വാവും പാടിയത് ഇതാണ്.
5.33.111
यः काममन्यू प्रजहाति राजा ।
पात्रे प्रतिष्ठापयते धनं च।
विशेषविच्छ्रुतवान्क्षिप्रकारी ।
तं सर्वलोकः कुरुते प्रमाणम् ॥ ५.३३.१११ ॥
കാമക്രോധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന, യോഗ്യർക്ക് ധനം നൽകുന്ന, വിവേചനം അറിയുന്ന, പഠിച്ച, വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രാജാവിനെ സർവ്വലോകവും മാനദണ്ഡമായി കരുതുന്നു.
5.33.112
जानाति विश्वासयितुं मनुष्यान् ।
विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम्।
जानाति मात्रां च तथा क्षमां च ।
तं तादृशं श्रीर्जुषते समग्रा ॥ ५.३३.११२ ॥
മനുഷ്യരുടെ വിശ്വാസം നേടാൻ അറിയുന്നവൻ, അറിഞ്ഞ തെറ്റുകൾക്ക് ദണ്ഡം നൽകുന്നവൻ, അളവും ക്ഷമയും അറിയുന്നവൻ — അത്തരക്കാരനെ സമഗ്രമായ ശ്രീ സേവിക്കുന്നു.
5.33.113
सुदुर्बलं नावजानाति कंचि-
द्युक्तो रिपुं सेवते बुद्धिपूर्वम्।
न विग्रहं रोचयते बलस्थैः ।
काले च यो विक्रमते स धीरः ॥ ५.३३.११३ ॥
അതിദുർബലനെയും ആരെയും നിസ്സാരമായി കാണാത്തവൻ, ജാഗ്രതയോടെ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ശത്രുവിനെ സമീപിക്കുന്നവൻ, ശക്തരോട് യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കാത്തവൻ, ഉചിത കാലത്ത് വിക്രമം കാട്ടുന്നവൻ — അവനാണ് ധീരൻ.
5.33.114
प्राप्याप न व्यथते कदाचि-
दुद्योगमान्वच्छति चाप्रमत्तः ।
दुःखं च काले सहते महात्मा ।
धुरन्धरस्तस्य जिताः सपत्नाः ॥ ५.३३.११४ ॥
ആപത്ത് പ്രാപിച്ചാലും അവൻ ഒരിക്കലും വ്യഥിതനാകുന്നില്ല; ജാഗ്രതയോടെ ഉദ്യമത്തെ തേടുന്നു. ഉചിതമായ കാലത്ത് ദുഃഖം സഹിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവ് ധുരന്ധരൻ; അവന്റെ ശത്രുക്കൾ ജയിക്കപ്പെടുന്നു.
5.33.115
अनर्थकं विप्रवासं गृहेभ्यः ।
पापैः सन्धिं परदाराभिमर्शम्।
दम्भं स्तैन्यं पैशुनं मद्यमानं ।
न सेवते यः स सुखी सदैव ॥ ५.३३.११५ ॥
നിരർത്ഥകമായ, വീട് വിട്ടുള്ള അലച്ചിൽ, പാപികളോടുള്ള സന്ധി, പരസ്ത്രീസ്പർശം, കപടത, മോഷണം, കുറ്റം പറച്ചിൽ, മദ്യം, അഹങ്കാരം—ഇവ സേവിക്കാത്തവനാണ് എന്നും സുഖി.
5.33.116
न संरम्भेणारभते त्रिवर्ग-
माकारितः शंसति तत्त्वमेव।
न मित्रार्थे रोचयते विवादं ।
नापूजितः कुप्यति चाप्यमूढः ॥ ५.३३.११६ ॥
ആവേശത്തോടെ അവൻ ത്രിവർഗം ആരംഭിക്കുന്നില്ല; വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ സത്യം മാത്രം പറയുന്നു. സുഹൃത്തിനുവേണ്ടി തർക്കം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല; അപമാനിക്കപ്പെടാതെയും മൂഢനാകാതെ കോപിക്കുന്നില്ല.
5.33.117
न योऽभ्यसूयत्सयनुकम्पते च ।
न दुर्बलः प्रातिभाव्यं करोति।
नात्याह किंचित्क्षमते विवादं ।
सर्वत्र तादृग्लभते प्रशंसाम् ॥ ५.३३.११७ ॥
മറ്റുള്ളവരിൽ കുറ്റം കാണാതെ ദയ കാണിക്കുന്നവൻ; ദുർബലനായി ജാമ്യം നൽകാത്തവൻ; അധികം പറയാതെ വിവാദം സഹിക്കുന്നവൻ—ഇവൻ എവിടെയും പ്രശംസ നേടുന്നു.
5.33.118
यो नोद्धतं कुरुते जातु वेषं ।
न पौरुषेणापि विकत्थतेऽन्यान्।
न मूर्च्छितः कटुकान्याह किंचि-
त्प्रियं सदा तं कुरुते जनो हि ॥ ५.३३.११८ ॥
ഒരിക്കലും ധിക്കാരവേഷം ധരിക്കുന്നില്ല; വീര്യത്താലും മറ്റുള്ളവരെ പുകഴ്ത്തി പറയുന്നില്ല; മയങ്ങിയതുപോലെ കടുംവാക്കുകൾ ഒന്നും പറയുന്നില്ല—അവനെ ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും പ്രിയനായി കാണുന്നു.
5.33.119
न वैरमुद्दिपयति प्रशान्तं ।
न दर्पमारोहति शान्तिमेति।
न दुर्गतोऽस्मीति करोत्यकार्यं ।
तमार्यशीलं परमाहुरार्याः ॥ ५.३३.११९ ॥
ശാന്തനായവനോട് വൈരം ഇളക്കാത്തവനും, അഹങ്കാരത്തിൽ കയറാത്തവനും, ശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നവനും, 'ഞാൻ ദുർഗതിയിലാണ്' എന്നു കരുതി അകാര്യം ചെയ്യാത്തവനുമാണ് ഉത്തമ ആര്യശീലനെന്ന് ആര്യന്മാർ പറയുന്നു.
5.33.120
न स्वे सुखे वै कुरुते प्रहर्षं ।
नान्यस्य दुःखे भवति प्रहृष्टः।
दत्त्वा न पश्चात्कुरुतेऽनुतापं ।
स कथ्यते सत्पुरुषार्यशीलः ॥ ५.३३.१२० ॥
സ്വന്തം സുഖത്തിൽ സന്തോഷിക്കാത്തവനും, മറ്റൊരാളുടെ ദുഃഖത്തിൽ സന്തോഷിക്കാത്തവനും, ദാനം ചെയ്ത ശേഷം പശ്ചാത്തപിക്കാത്തവനുമാണ് സത്പുരുഷനും ആര്യശീലനുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
5.33.121
देशाचारान्समयाञ्जातिधर्मान् ।
बुभूषते यः स परावरज्ञः।
स यत्र तत्राभिगतः सदैव ।
महाजनस्याधिपत्यं करोति ॥ ५.३३.१२१ ॥
ദേശാചാരങ്ങളെയും സമയങ്ങളെയും ജാതിധർമ്മങ്ങളെയും നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, പരാവരജ്ഞനായവൻ എവിടെ ചെന്നാലും എപ്പോഴും മഹാജനത്തിന്റെ നായകത്വം വഹിക്കുന്നു.
5.33.122
दम्भं मोहं मत्सरं पापकृत्यं ।
राजद्विष्टं पैशुनं पूगवैरम्।
मत्तोन्मत्तैर्दुर्जनैश्चापि वादं ।
यः प्रज्ञावान्वर्जयेत्स प्रधानः ॥ ५.३३.१२२ ॥
ദംഭം, മോഹം, മത്സരം, പാപകർമ്മം, രാജദ്വേഷം, പരദൂഷണം, സംഘങ്ങളുടെ വൈരം, ഉന്മത്തരും മത്തരും ദുർജനരുമായുള്ള വാദം എന്നിവ ബുദ്ധിമാൻ ഒഴിവാക്കുന്നവനാണ് പ്രധാനൻ.
5.33.123
दमं शौचं दैविकं मङ्गलानि ।
प्रायश्चित्तान्विविधाँल्लोकवादान्।
एतानि यः कुरुते नैत्यकानि ।
तस्योत्थानं देवता राधयन्ति ॥ ५.३३.१२३ ॥
ദമം, ശൗചം, ദൈവികമായ മംഗളകർമ്മങ്ങൾ, വിവിധ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ, ലോകവാദങ്ങൾ — ഇവയെ നിത്യകർമ്മങ്ങളായി ചെയ്യുന്നവന്റെ ഉയർച്ചയെ ദേവതകൾ സഫലമാക്കുന്നു.
5.33.124
समैर्विवाहं कुरुते न हीनैः ।
समैः सख्यं व्यवहारं कथां च।
गुणैर्विशिष्टांश्च पुरो दधाति ।
विपश्चितस्तस्य नयाः सुनीताः ॥ ५.३३.१२४ ॥
സമന്മാരുമായി വിവാഹം ചെയ്യുന്നു, താഴ്ന്നവരുമായി അല്ല; സമന്മാരുമായി സൗഹൃദവും ഇടപാടും സംഭാഷണവും നടത്തുന്നു; ഗുണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠരെ മുന്നിൽ നിർത്തുന്നു — ആ വിദ്വാന്റെ നയങ്ങൾ സുനീതങ്ങളാണ്.
5.33.125
मितं भुङ्क्ते संविभज्याश्रितेभ्यो ।
मितं स्वपित्यमितं कर्म कृत्वा।
ददात्यमित्रेष्वपि याचितः सं-
स्तमात्मवन्तं प्रजहत्यनर्थाः ॥ ५.३३.१२५ ॥
ആശ്രിതർക്ക് പങ്കുവെച്ച് മിതമായി ഭക്ഷിക്കുന്നു, മിതമായി ഉറങ്ങുന്നു, അളവില്ലാത്ത കർമ്മം ചെയ്യുന്നു, ചോദിച്ചാൽ ശത്രുക്കൾക്കുപോലും കൊടുക്കുന്നു — അത്തരം സജ്ജനവും ആത്മസംയമിയുമായവനെ അനർത്ഥങ്ങൾ വിട്ടുപോകുന്നു.
5.33.126
चिकीर्षितं विप्रकृतं च यस्य ।
नान्ये जनाः कर्म जानन्ति किंचित्।
मन्त्रे गुप्ते सम्यगनुष्ठिते च ।
नाल्पोऽप्यस्य च्यवते कश्चिदर्थः ॥ ५.३३.१२६ ॥
ആരുടെ ലക്ഷ്യവും അപമാനത്തിനുള്ള പ്രതികാരവും മറ്റുള്ളവർ ചെറുതായിപ്പോലും അറിയുന്നില്ലയോ; രഹസ്യാലോചനയിലും ശരിയായി നിർവഹിച്ച കർമ്മത്തിലും അവന്റെ ചെറിയ ലക്ഷ്യംപോലും പാളുന്നില്ല.
5.33.127
यः सर्वभूतप्रशमे निविष्टः ।
सत्यो मृदुर्मानकृच्छुद्धभावः
अतीव स ज्ञायते ज्ञातिमध्ये ।
महामणिर्जात्य इव सप्रन्नः ॥ ५.३३.१२७ ॥
സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും ശാന്തിയിൽ മുഴുകിയവൻ, സത്യവാൻ, മൃദുവായവൻ, മറ്റുള്ളവരെ ബഹുമാനിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധസ്വഭാവി — അവൻ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ വളരെ അറിയപ്പെടുന്നു, ഉത്തമജാതിയിലെ മഹാമണി തന്റെ പ്രഭയാൽ തിളങ്ങുന്നതുപോലെ.
5.33.128
य आत्मनाऽपत्रपते भृशं नरः ।
स सर्वलोकस्य गुरुर्भवत्युत
अनन्तजेजाः सुमनाः समाहितः ।
स तेजसा सूर्य इवावभासते ॥ ५.३३.१२८ ॥
തന്നിൽത്തന്നെ അത്യധികം ലജ്ജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ ലോകത്തിനും ഗുരുവായിത്തീരുന്നു; അനന്തതേജസ്സുള്ളവനായി, പ്രസന്നമനസ്കനായി, സമാഹിതനായി അവൻ തന്റെ തേജസ്സാൽ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
5.33.129
वने जाताः शापदग्धस्य राज्ञः ।
पाण्डोः पुत्राः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पाः ।
त्वयैव बाला वर्धिताः शिक्षिताश्च ।
तवादेशं पालयन्त्याम्बिकेय ॥ ५.३३.१२९ ॥
ശപിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ അഞ്ചുപേർ, അഞ്ച് ഇന്ദ്രന്മാർക്ക് തുല്യർ, കാട്ടിൽ ജനിച്ചവരാണ്. ബാലന്മാരായിരിക്കെ നീ തന്നെ അവരെ വളർത്തി പരിശീലിപ്പിച്ചു; ഹേ അംബികേയാ, അവർ ഇപ്പോഴും നിന്റെ കല്പന അനുസരിക്കുന്നു.
5.33.130
प्रदायैषामुचितं तातराज्यं ।
सुखी पुत्रैः सहितो मोदमानः ।
न देवानां नापि च मानुषाणां ।
भविष्यसि त्वं गर्हणीयो नरेन्द्र ॥ ५.३३.१३० ॥
അവർക്ക് യോഗ്യമായ പിതൃരാജ്യം നൽകി, നിന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം സുഖിച്ചും സന്തോഷിച്ചും ജീവിക്കുക; ഹേ നരേന്ദ്രാ, അപ്പോൾ ദേവന്മാരിലോ മനുഷ്യരിലോ നീ നിന്ദ്യനാകില്ല.