マハーバーラタ · 章 5.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.33.1
द्वाःस्थं प्राह महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
विदुरं द्रष्टुमिच्छामि तमिहानय मा चिरम् ॥ ५.३३.१ ॥
大いなる知恵を持つ大地の主ドリタラーシュトラは門番に言った。「ヴィドゥラに会いたい。彼をここへ連れて来い、遅れるな。」
5.33.2
प्रहितो धृतराष्ट्रेण दूतः क्षत्तारमब्रवीत् ।
ईश्वरस्त्वां महाराजो महाप्राज्ञ दिदृक्षति ॥ ५.३३.२ ॥
ドリタラーシュトラに遣わされた使者は家令に言った。「大いなる知者よ、偉大な王、我が主があなたに会いたがっています。」
5.33.3
एवमुक्तस्तु विदुरः प्राप्य राजनिवेशनम् ।
अब्रवीद्धृतराष्ट्राय द्वाःस्थं मां प्रतिवेदय ॥ ५.३३.३ ॥
そう言われたヴィドゥラは王宮に着き、ドリタラーシュトラに言った。「門番に私の到着を伝えよ。」
5.33.4
विदुरोऽयमनुप्राप्तो राजेन्द्र तव शासनात् ।
द्रुष्टुमिच्छति ते पादौ किं करोतु प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.४ ॥
門番が言った。「王の中の王よ、ヴィドゥラはあなたの命によって到着し、御足を拝したいと願っています。彼はどうすればよいでしょうか。私にお命じください。」
5.33.5
प्रवेशय महाप्रज्ञं विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
अहं हि विदुरस्यास्य नाकल्पो जातु दर्शने ॥ ५.३३.५ ॥
ドリタラーシュトラは言った。「大いなる知恵を持ち、遠くを見通すヴィドゥラを通せ。ヴィドゥラに会うことは、私にとって決して不適当ではない。」
5.33.6
प्रविशान्तःपुरं क्षत्तर्महारादजस्य धीमतः ।
न हि ते दर्शनेऽकल्पो जातु राजाऽब्रवीद्धि माम् ॥ ५.३३.६ ॥
門番は言った。「家令よ、奥御殿にお入りください。あなたがあの賢明な大王にお会いすることは決して不適当ではありません。王御自身がそう仰せになりました。」
5.33.7
ततः प्रविश्य विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम् ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं चिन्तयानं नराधिपम् ॥ ५.३३.७ ॥
そこでヴィドゥラはドリタラーシュトラの館に入り、合掌して、物思いに沈む王にこの言葉を告げた。
5.33.8
विदुरोऽहं महाप्राज्ञ संप्राप्तस्तव शासनात् ।
यदि किंचन कर्तव्यमयमस्मि प्रशाधि माम् ॥ ५.३३.८ ॥
ヴィドゥラ：大智の人よ、あなたの命によって私は参りました。何かなすべきことがあれば、ここに私がおります。どうぞお命じください。
5.33.9
सञ्जयो विदुर प्राप्तो गर्हयित्वा च मां गतः ।
अजातशत्रोः श्वो वाक्यं सभामध्ये स वक्ष्यति ॥ ५.३३.९ ॥
ドリタラーシュトラ：ヴィドゥラよ、サンジャヤが来て私を責めて去った。明日、彼は集会の真ん中でアジャータシャトル（ユディシュティラ）の言葉を述べるだろう。
5.33.10
तस्याद्य कुरुवीरस्य न विज्ञातं वचो मया ।
तन्मे दहति गात्राणि तदकार्षीत्प्रजागरम् ॥ ५.३३.१० ॥
ドリタラーシュトラ：今日、あのクルの英雄の言葉を私は理解できなかった。それが私の四肢を焼き、そのために私は眠れぬ夜を過ごした。
5.33.11
आग्रतो दह्यमानस्य श्रेयो यदनुपश्यसि ।
तद्ब्रूहि त्वं हि नस्तात धर्मार्थकुशलो ह्यसि ॥ ५.३३.११ ॥
ドリタラーシュトラ：私はあなたの前で焼かれている。愛しい者よ、あなたが見る善を告げよ。あなたは法と利に通じているのだから。
5.33.12
यतः प्राप्तः सञ्जयः पाण्डवेभ्यो ।
न मे यथावन्मनसः प्रशान्तिः ।
सर्वेन्द्रियाण्यप्रकृतिं गतानि ।
किं वक्ष्यतीत्येव मेऽद्य प्रचिन्ता ॥ ५.३३.१२ ॥
ドリタラーシュトラ：サンジャヤがパーンドゥの子らのもとから来たので、私の心は正しい平安を失い、すべての感官は本来の状態から離れてしまった。「彼は何を言うのだろうか」——これが今日の私の憂いだ。
5.33.13
तन्मे ब्रूहि विदुर त्वं यथाव-
न्मनीषितं सर्वमजातशत्रोः ।
यथा न नस्तात हितं भवेच्च ।
प्रजाश्च सर्वाः सुखिता भवेयुः ॥ ५.३३.१३ ॥
ヴィドゥラよ、アジャータシャトルの望むすべてを正しく私に語れ。我らの益となり、すべての民が幸せになるように。
5.33.14
अभियुक्तं बलवता दुर्बलं हीनसाधनम् ।
हृतस्वं कामिनं चोरमाविशन्ति प्रजागराः ॥ ५.३३.१४ ॥
強者に告発された者、弱き者、資力なき者、財を奪われた者、好色の者、盗人には、眠れぬ憂いが入り込む。
5.33.15
कच्चिदेतैर्महादोषैर्न स्पृष्टोऽसि नराधिप ।
कच्चिच्च परवित्तेषु गृद्ध्यन्न परितप्यसे ॥ ५.३३.१५ ॥
人主よ、これら大きな過ちに汝は染まっていないか。他人の富を貪って苦しんではいないか。
5.33.16
श्रोतुमिच्छामि ते धर्म्यं परं नैश्रेयसं वचः ।
अस्मिन्रादर्षिवंशे हि त्वमेकः प्राज्ञसंमतः ॥ ५.३३.१६ ॥
汝より法にかない、至高で至福へ導く言葉を聞きたい。この王仙の系譜において、賢者に認められているのは汝ただ一人なのだから。
5.33.17
राजा लक्षणसंपन्नस्त्रैलोक्यस्याधिपो भवेत् ।
प्रेष्यस्ते प्रेषितश्चैव धृतराष्ट्र युधिष्ठिरः ॥ ५.३३.१७ ॥
王の相を具えた王は三界の主となりうる。ドリタラーシュトラよ、ユディシュティラは汝の臣下であり、汝によって遣わされた者でもある。
5.33.18
विपरीततरश्च त्वं भागधेये न संमतः ।
अर्चिषां प्रक्षयाच्चैव धर्मात्मा धर्मकोविदः ॥ ५.३३.१८ ॥
汝は運命にさからうこと甚だしく、ゆえに運命に認められない。だが法の心を持ち法に通じたユディシュティラは、炎の消滅から生まれたのである。
5.33.19
आनृशंस्यादनुक्रोशाद्धर्मात्सत्यात्पराक्रमात् ।
गुरुत्वात्त्वयि संप्रेक्ष्य बहून्क्लेशांस्तितिक्षते ॥ ५.३३.१९ ॥
慈悲、哀れみ、法、真実、武勇のゆえに、またあなたの尊厳を思って、彼は多くの苦難を耐え忍ぶ。
5.33.20
दुर्योधने सौबले च कर्णे दुःशासने तथा ।
एतेष्वैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३३.२० ॥
ドゥルヨーダナ、スバラの子シャクニ、カルナ、ドゥッシャーサナに権力を委ねて、どうして繁栄を望むのか。
5.33.21
आत्मज्ञानं समारम्भस्तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२१ ॥
自己の知、精進、忍耐、法への不変の帰依——これらによって目的から逸らされない人こそ、賢者と呼ばれる。
5.33.22
एकस्माद्वृक्षाद्यज्ञपात्राणि राज-
न्स्रुक्व द्रोणी पेठनीपीडने च।
एतस्माद्राजन्ब्रुवतो मे निबोध ।
एकस्माद्वै जायतेऽसच्च सच्च ॥ ५.३३.२२ ॥
王よ、同じ一本の木から祭器が作られる——スルク、ドローニー、ペータニー、圧搾器。王よ、私の言うことを聞け。その同じ一つから、無も有も生じるのだ。
5.33.23
निषेवते प्रशस्तानि निन्दितानि न सेवते ।
अनास्तिकः श्रद्दधान एतत्पण्डितलक्षणम् ॥ ५.३३.२३ ॥
賞賛されるものに親しみ、非難されるものに親しまず、無信ではなく信仰をもつ者——これが賢者の特徴である。
5.33.24
क्रोधो हर्षश्च दर्पश्च ह्रीः स्तम्भो मान्यमानिता ।
यमर्थान्नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२४ ॥
怒り、喜び、高慢、羞恥、頑迷、尊ばれることへの慢心——これらによって目的から逸らされない人こそ、賢者と呼ばれる。
5.33.25
यस्य कृत्यं न जानन्ति मन्त्रं वा मन्त्रितं परे ।
कृतमेवास्य जानन्ति स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२५ ॥
その人の行いと秘密の謀議を他人が知らず、なされたことだけを知るとき、その人こそ賢者（パンディタ）と呼ばれる。
5.33.26
यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः ।
समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२६ ॥
寒さも暑さも、恐れも喜びも、繁栄も困窮も、その人の行いを妨げないとき、その人こそ賢者（パンディタ）と呼ばれる。
5.33.27
यस्य संसारिणी प्रज्ञा धर्मार्थावनुवर्तते ।
कामादर्थं वृणीते यः स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.२७ ॥
世間に向かう知恵が法と利に従い、欲望からではなく利を選ぶ人、その人こそ賢者（パンディタ）と呼ばれる。
5.33.28
यथाशक्ति चिकीर्षन्ति यथाशक्ति च कुर्वते ।
किंचिदवमन्यन्ते नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.२८ ॥
賢者の心を持つ人々は、自分の力に応じて行おうと望み、力に応じて行い、どんなことも軽んじない。
5.33.29
क्षिप्रं विजानाति चिरं श्रृणोति ।
विज्ञाय चार्थं भजते न कामात्।
नासंपृष्टो ह्युपयुङ्क्ते परार्थे ।
तत्प्रज्ञानं प्रथमं पण्डितस्य ॥ ५.३३.२९ ॥
彼は速やかに理解し、長く耳を傾ける。事の道理を悟ってから取り組むのであり、欲望からではない。求められないのに他人の事に口出しはしない。これが賢者の第一の知恵である。
5.33.30
नाप्राप्यमभिवाञ्छन्ति नष्टं नेच्छन्ति शोचितुम् ।
आपत्सु च न मुह्यन्ति नराः पण्डितबुद्धयः ॥ ५.३३.३० ॥
賢者の心を持つ人々は、得られないものを望まず、失ったものを嘆こうとせず、困難に際しても惑わない。
5.33.31
निश्चित्य यः प्रक्रमते नान्तर्वसति कर्मणः ।
अवन्ध्यकालो वश्यात्मा स वै पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३१ ॥
決心して行動に取りかかり、行為の途中でためらわず、時を無駄にせず、自己を制御している者こそ賢者と呼ばれる。
5.33.32
आर्यकर्मणि रज्यन्ते भूतिकर्माणि कुर्वते ।
हितं च नाभ्यसूयन्ति पण्डिता भरतर्षभ ॥ ५.३३.३२ ॥
バラタの雄牛よ、賢者は高貴な行いを喜び、幸福をもたらす行為をなし、益あるものを妬むことがない。
5.33.33
न हृष्यत्यात्मसंमाने नावमानेन तप्यते ।
गाङ्गो ह्रद इवाक्षोभ्यो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३३ ॥
自らの名誉に喜ばず、侮辱に苦しまず、ガンジス川の湖のように揺るがぬ者こそ賢者と呼ばれる。
5.33.34
तत्त्वज्ञः सर्वभूतानां योगज्ञः सर्वकर्मणाम् ।
उपायज्ञो मनुष्याणां नरः पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३४ ॥
あらゆる存在の真理、あらゆる行為の方法、人々のための手段を知る人、その人こそ賢者と呼ばれる。
5.33.35
प्रवृत्तवाक् चित्रकथ ऊहवान्प्रतिभानवान् ।
आशु ग्रन्थस्य वक्ता च यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३५ ॥
流暢に語り、驚くべき話をし、推理に優れ、機転が利き、書物を速やかに説き明かす者こそ賢者と呼ばれる。
5.33.36
श्रुतं प्रज्ञानुगं यस्य प्रज्ञा चैव श्रुतानुगा ।
असंभिन्नार्यमर्यादः पण्डिताख्यां लभेत सः ॥ ५.३३.३६ ॥
学識が智慧に従い、智慧が学識に従い、高貴な規範を破らない者、その者こそ賢者の名を得るがよい。
5.33.37
अर्थं महान्तमासाद्य विद्यामेश्वर्यमेव च ।
विचरत्यसमुन्नद्धो यः स पण्डित उच्यते ॥ ५.३३.३७ ॥
大いなる富、学問、権力を得てもおごらず振る舞う者が、賢者（パンディタ）と呼ばれる。
5.33.38
अश्रुतश्च समुन्नद्धो दरिद्रश्च महामनाः ।
अर्थांश्चाकर्मणा प्रेप्सुर्मूढ इत्युच्यते बुधैः ॥ ५.३३.३८ ॥
無学で高慢、貧しく大志を抱きながら、行いなくして富を求める者を、賢者は愚者（ムーダ）と呼ぶ。
5.33.39
स्वमर्थं यः परित्यज्य परार्थमनुतिष्ठति ।
मिथ्या चरति मित्रार्थे यश्च मूढः स उच्यते ॥ ५.३३.३९ ॥
自らの利益を捨てて他人の利益を追い、友のために偽りを行う者は、愚者（ムーダ）と呼ばれる。
5.33.40
अकामान्कामयति यः कामयानान्परित्यजेत् ।
बलवन्तं च यो द्वेष्टि तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४० ॥
自分を望まぬ者を求め、自分を望む者を捨て、強者を憎む者を、人は心の迷った者（ムーダチェタス）と呼ぶ。
5.33.41
अमित्रं कुरुते मित्रं मित्रं द्वेष्टि हिनस्ति च ।
कर्म चारभते दुष्टं तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४१ ॥
友を敵とし、友を憎んで害し、悪事に手を染める者を、人は心の迷った者（ムーダチェタス）と呼ぶ。
5.33.42
संसारयति कृत्यानि सर्वत्र विचिकित्सते ।
चिरं करोति क्षिप्रार्थे स मूढो भरतर्षभ ॥ ५.३३.४२ ॥
あらゆる仕事を先延ばしにし、すべてを疑い、急ぐべきことにも長く時間をかける者は愚者である、バラタの牡牛よ。
5.33.43
श्राद्धं पितृभ्यो न ददाति दैवतानि न चार्चति ।
सुहृन्मित्रं न लभते तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४३ ॥
祖霊に祭祀（シュラーッダ）を捧げず、神々を敬わず、友を得ない者——それを心の迷えるものと呼ぶ。
5.33.44
अनाहूतः प्रविशति ह्यपृष्टो बहु भाषते ।
अविश्वस्ते विश्वसिति मूढचेता नराधमः ॥ ५.३३.४४ ॥
招かれもせず入り込み、問われもせず多くを語り、信頼に足らぬ者を信ずる者——その心の迷える者は人の中で最も卑しい。
5.33.45
परं क्षिपति दोषेण वर्तमानः स्वयं तथा ।
यश्च क्रुध्यत्यनीशानः स च मूढतमो नरः ॥ ५.३३.४५ ॥
自らも同じ過ちの中にありながら他人をその過ちで責め、無力であるのに怒る者——その人は最も迷える者である。
5.33.46
आत्मनो बलमाज्ञाय धर्मार्थपरिवर्जितम् ।
अलभ्यमिच्छन्नैष्कर्म्यान्मूढबुद्धिरिहोच्यते ॥ ५.३३.४६ ॥
自らの力を知りながら、法も利も欠き、得られぬものを行為の放棄によって得ようとする者——ここではその人を知恵の迷えるものと呼ぶ。
5.33.47
अशिष्यं शास्ति यो राजन्यश्च शिष्यं न शास्ति च ।
कदर्यं भजते यश्च तमाहुर्मूढचेतसम् ॥ ५.३३.४७ ॥
王よ。弟子でない者を教え、弟子を教えず、けちな者に仕える者——その人を心の迷える者と呼ぶ。
5.33.48
एकः संपन्नमाश्नाति वस्ते वासश्च शोभनम् ।
योऽसंविभज्य भृत्येभ्यः को नृशंसतरस्ततः ॥ ५.३३.४८ ॥
召使に分けずに、ひとり美味しいものを食べ、美しい衣をまとう者——彼より残酷な者が誰かいるだろうか。
5.33.49
एकः पापानि कुरुते फलं भुङ्क्ते महाजनः ।
भोक्तारो विप्रमुच्यन्ते कर्ता दोषेण लिप्यते ॥ ५.३३.४९ ॥
一人が罪を犯すが、その果実は多くの人々が享受する。享受する者は罪から解放され、行う者だけが罪に汚される。
5.33.50
एकं हन्यान्न वा हन्यादिषुर्मुक्तो धनुष्मता ।
बुद्धिर्बुद्धिमतोत्सृष्टा हन्याद्राष्ट्रं सराजकम् ॥ ५.३३.५० ॥
弓使いが放つ矢は一人を殺すこともあれば、殺さないこともある。しかし賢者が放つ策略は、王もろとも国全体を滅ぼしうる。
5.33.51
एकया द्वे विनिश्चित्य त्रींश्चतुर्भिर्वशे कुरु ।
पञ्च जित्वा विदित्वा षट् सप्त हित्वा सुखी भवा ॥ ५.३३.५१ ॥
一によって二を定め、四によって三を制せよ。五を征服し、六と七を知って捨て去れば、幸福になるであろう。
5.33.52
एकं विषरसो हन्ति शस्त्रेणैकश्च वध्यते ।
सराष्ट्रं सप्रजं हन्ति राजानं मन्त्रपिप्लवः ॥ ५.३३.५२ ॥
毒の汁は一人を殺し、武器によって一人が殺される。しかし謀略の腐敗は、王を民と国土もろとも滅ぼす。
5.33.53
एकः स्वादु न भुञ्जीत एकश्चार्थान्न चिन्तयेत् ।
एको न गच्छेदध्वानं नैकः सुप्तेषु जागृयात् ॥ ५.३३.५३ ॥
美味な食事を一人で食べてはならず、事柄を一人で考えてもならない。一人で道を行ってはならず、眠っている者たちの中で一人だけ起きていてもならない。
5.33.54
एकमेवाद्वितीयं तद्यद्राजन्नावबुध्यसे ।
सत्यं स्वगस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ॥ ५.३३.५४ ॥
王よ、それこそが唯一無二のものであるのに、あなたは理解していない。真実は天への階段であり、大海を渡る舟のようなものである。
5.33.55
एकः क्षमावतां दोषो द्वितीयो नोपपद्यते ।
यदेनं क्षमया युक्तमशक्तं मन्यते जनः ॥ ५.३३.५५ ॥
忍耐を備えた者には一つの欠点があるのみで、二つ目は生じない。人は忍耐を具えた者を無力だと思うのだ。
5.33.56
सोऽस्य दोषो न मन्तव्यः क्षमा हि परमं बलम् ।
क्षमा गुणो ह्यशक्तानां शक्तानां भूषणं क्षमा ॥ ५.३३.५६ ॥
それを彼の欠点と見なしてはならない。忍耐こそ最高の力である。忍耐は無力な者の徳であり、忍耐は力ある者の飾りでもある。
5.33.57
क्षमा वशीकृतीर्लोके क्षमया किं न साध्यते ।
शान्तिखङ्गः करे यस्य किं करिष्यति दुर्जनः ॥ ५.३३.५७ ॥
忍耐は世界を従わせる。忍耐によって成し遂げられないものがあろうか。平和の剣をその手に持つ者に、悪人は何をなし得ようか。
5.33.58
अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति ।
अक्षमावान्परं दोषैरात्मानं चैव योजयेत् ॥ ५.३३.५८ ॥
草のない地に落ちた火は、おのずから消えてゆく。忍耐のない者は、他人の欠点に自ら巻き込まれる。
5.33.59
एको धर्मः परं श्रेयः क्षमैका शान्तिरुत्तमा ।
विद्यैका परमा तृप्तिरहिंसैका सुखावहा ॥ ५.३३.५९ ॥
ただ法のみが最高の善であり、ただ忍耐のみが最上の寂静である。ただ学問のみが最高の満足であり、ただ不殺生のみが幸福をもたらす。
5.33.60
द्वाविमौ ग्रसते भूमिः सर्पो बलिशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ ५.३३.६० ॥
大地はこの二者を呑み込む。穴に住む蛇が鼠を呑むように——抵抗しない王と、旅に出ないバラモンを。
5.33.61
द्वे कर्मणी नरः कुर्वन्नस्मिँल्लोके विरोचते ।
अब्रुवन्परुषं किंचिदसतोऽनर्चयंस्तथा ॥ ५.३३.६१ ॥
この世で二つのことを行う人は輝く。荒々しい言葉を一つも言わず、悪人を敬わないことである。
5.33.62
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र परप्रत्ययकारिणौ ।
स्त्रियः कामितकामिन्यो मूर्खाः पूजितपूजकाः ॥ ५.३३.६२ ॥
人中の虎よ、他人に信頼させる者は二種である。望まれたものを望む女たちと、すでに尊ばれた者を尊ぶ愚か者である。
5.33.63
द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ ।
यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः ॥ ५.३३.६३ ॥
これら二つは体を干からびさせる鋭い棘である。貧しいのに欲する者と、力がないのに怒る者である。
5.33.64
द्वावेव न विराजेते विपरीतेन कर्मणा ।
गृहस्थश्च निरारम्भः कार्यवांश्चैव भिक्षुकः ॥ ५.३३.६४ ॥
逆の行いのゆえに輝かない二種がある。努力しない家住者と、なお務めのある托鉢僧である。
5.33.65
द्वाविमौ पुरुषौ राजन्स्वर्गस्योपरि तिष्ठतः ।
प्रभुश्च क्षमया युक्तो दरिद्रश्च प्रदानवान् ॥ ५.३३.६५ ॥
王よ、天の上に立つ二人の人がいる。忍耐を備えた力ある人と、貧しくとも施しをする人である。
5.33.66
न्यायागतस्य द्रव्यस्य बोद्धव्यौ द्वावतिक्रमौ ।
अपात्रे प्रतिपत्तिश्च पात्रे चात्प्रतिपादनम् ॥ ५.३३.६६ ॥
正当に得た財産には二つの過ちがあることを知るべきである。ふさわしくない者に与えることと、ふさわしい者に与えないことである。
5.33.67
द्वावभ्यसि निवेष्टव्यौ गले बध्वा दृढां शिलाम् ।
धनवन्तमदातारं दरिद्रं चातपस्विनम् ॥ ५.३३.६७ ॥
二人は首に固い石を結びつけて水に沈めるべきである。施しをしない富者と、苦行をしない貧者である。
5.33.68
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्र सूर्यमण्डलभेदिनौ ।
परिव्राड्योगयुक्तश्च रणे चाभिमुखो हतः ॥ ५.३३.६८ ॥
人中の虎よ、太陽の円盤を貫く者は二人である。ヨーガに専心する遊行者と、戦場で敵に向かって倒れた者である。
5.33.69
त्रयो न्याया मनुष्याणां श्रूयन्ते भरतर्षभ ।
कनीयान्मध्यमः श्रेष्ठ इति वेदविदो विदुः ॥ ५.३३.६९ ॥
バラタ族の牡牛よ、人間の三つの正義が伝えられている。劣等、中等、最上であり、ヴェーダに通じた者はそう知っている。
5.33.70
त्रिविधाः पुरुषा राजन्नुत्तमाधममध्यमाः ।
नियोजयेद्यथावत्तांस्त्रिविधेष्वेव कर्मसु ॥ ५.३३.७० ॥
王よ、人間には三種ある。最上、最下、中位である。彼らを三種の職務に正しく任命すべきである。
5.33.71
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः ।
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्यैते तस्य तद्धनम् ॥ ५.३३.७१ ॥
王よ、自分の財産を持たないのは三者だけである。妻、奴隷、息子である。彼らが得るものは、彼らが属する主人のものである。
5.33.72
हरणं च परस्वानां परदाराभिमर्शनम् ।
सुहृदश्च परित्यागस्त्रयो दोषाः क्षयावहाः ॥ ५.३३.७२ ॥
他人の財を奪うこと、他人の妻に触れること、友を見捨てること。この三つの過失は破滅をもたらす。
5.33.73
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्रयं त्यजेत् ॥ ५.३३.७३ ॥
この三種の地獄の門は自己を滅ぼす。すなわち欲望、怒り、そして貪欲である。ゆえにこの三つを捨てるべきである。
5.33.74
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च भारत ।
शत्रोश्च मोक्षणं कृच्छ्रात्रीणि चैकं च तत्समम् ॥ ५.३३.७४ ॥
バーラタよ、恩恵を与えること、王国、息子の誕生、そして困難から敵を解放すること。これが三つであり、それらに等しいものが一つある。
5.33.75
भक्तं च भजमानं च तवास्मीति च वादिनम् ।
त्रीनेताञ्छरणं प्राप्तान्विषमेऽपि कन सन्त्यजेत् ॥ ५.३३.७५ ॥
信者、奉仕する者、「私はあなたのものです」と言う者。避難所を求めて来たこの三者は、困難の中でも誰も見捨ててはならない。
5.33.76
चत्वारि राज्ञा तु महाबलेन ।
वर्ज्यान्याहुः पण्डितस्तानि विद्यात्।
अल्पप्रज्ञैः सह मन्त्रं न कुर्या-
न्न दीर्घसूत्रैरलसैश्चारणैश्च ॥ ५.३३.७६ ॥
偉大な力を持つ王は四つのことを避けるべきだと賢者は言う。知者はそれを知るべきである。才の乏しい者、ぐずぐずする者、怠け者、間者とは謀議してはならない。
5.33.77
चतवारि ते तात गृहे वसन्तु ।
श्रियाऽभिजुष्टस्य गृहस्थधर्मे।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीनः ।
सखा दरिद्रो भगिनी चानपत्या ॥ ५.३३.७७ ॥
愛しき者よ、繁栄に恵まれ家長の義務を果たすおまえの家に四人を住まわせよ。年長者、困窮に陥った良家の親族、貧しい友、そして子のない姉妹である。
5.33.78
चत्वार्याह महाराज साद्यस्कानि बृहस्पतिः ।
पृच्छते त्रिदशेन्द्राय तानीमानि निबोध मे ॥ ५.३३.७८ ॥
偉大な王よ、三十の神々の主インドラに問われたとき、ブリハスパティは速やかに効果をもたらす四つのことを語った。それを私から聞きなさい。
5.33.79
देवतानां च सङ्कल्पमनुभावं च धीमताम् ।
विनयं कृतविद्यानां विनाशं पापकर्मणाम् ॥ ५.३३.७९ ॥
神々の決意と賢者の力、学を修めた者の謙虚さ、そして悪行をなす者の滅びを。
5.33.80
चत्वारि कर्माण्यभयंकराणि ।
भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ।
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं ।
मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ॥ ५.३३.८० ॥
四つの行いは恐ろしく、不適切に行えば恐怖をもたらす。高慢から行う火への供犠、高慢から守る沈黙、高慢から学ぶ読誦、高慢から行う祭祀である。
5.33.81
पञ्चाग्नयो मनुष्येण परिचर्याः प्रयत्नतः ।
पिता माताग्निरात्मा च गुरुश्च भरतर्षभ ॥ ५.३३.८१ ॥
人は五つの火を懸命に仕えるべきである。父、母、聖火、自己、師である。バラタの牡牛よ。
5.33.82
पञ्चैव पूजयँल्लोके यशः प्राप्नोति केवलम् ।
देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च भिक्षूनतिथिपञ्चमान् ॥ ५.३३.८२ ॥
世にあって五者のみを敬う者が名声を得る。神々、祖霊、人間、托鉢僧、そして五番目の客人である。
5.33.83
पञ्च त्वाऽनुगमिष्यन्ति यत्र यत्र गमिष्यसि ।
मित्राण्यमित्रा मध्यस्था उपजीव्योपजीविनः । ॥ ५.३३.८३ ॥
お前がどこへ行こうと、五者がついてくる。友、敵、中立の者、お前が頼る者、そしてお前を頼る者である。
5.33.84
पञ्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्य छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम् ।
ततोऽस्य स्रवति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम् ॥ ५.३३.८४ ॥
五感を持つ人間に、ただ一つでも穴の開いた感覚があれば、その智慧は革の器から水が漏れるように流れ去る。
5.33.85
षड्दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।
निद्रा तन्द्री भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता । ॥ ५.३३.८५ ॥
繁栄を望む人は、ここで六つの欠点を捨てるべきである。すなわち、睡眠、怠惰な眠気、恐怖、怒り、怠け癖、先延ばしである。
5.33.86
षडिमान्पुरुषो जह्याद्भिन्नां नावमिवार्णवे ।
अप्रवक्तारमाचार्यमनधीयानमृत्विजम् ॥ ५.३३.८६ ॥
海で壊れた舟を捨てるように、人は次の六者を捨てるべきである。教えない師、学ばない者、そして祭祀を行う祭官である。
5.33.87
अरक्षितारं राजानं भार्यां चाप्रियवादिनीम् ।
ग्रामकामं च गोपालं वनकामं च नापितम् ॥ ५.३३.८७ ॥
民を守らない王、耳障りなことを言う妻、村を望む牧人、そして森を望む理髪師は、捨てるべきである。
5.33.88
षडेव तु गुणाः पुंसा न हातव्याः कदाचन ।
सत्यं दानमनालस्यमनसूया क्षमा धृतिः ॥ ५.३३.८८ ॥
しかし、人は次の六つの徳を決して捨ててはならない。真実、布施、怠らないこと、妬まないこと、忍耐、そして堅固さである。
5.33.89
अर्थागमो नित्यमरोगिता च ।
प्रिया च भार्या प्रियवादिनी च।
वश्यश्च पुत्रोऽर्थकरी च विद्या ।
षड्जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.८९ ॥
王よ、生ける世界には六つの幸福がある。常に富を得ること、健康、甘く語る愛しい妻、従順な息子、そして富をもたらす学問である。
5.33.90
षण्णामात्मनि नित्यानामैश्वर्यं योऽधिगच्छति ।
न स पापैः कुतोऽनर्थैर्युज्यते विजितेन्द्रियः ॥ ५.३३.९० ॥
自らの内にある六つの永遠のものを支配し、感覚を制した者が、どうして罪や災いに結びつくことがあろうか。
5.33.91
षडिमे षट्सु जीवन्ति सप्तमो नोपलभ्यते ।
चोराः प्रमत्ते जीवन्ति व्याधितेषु चिकित्सकाः ॥ ५.३३.९१ ॥
この六者は六者によって生きる。第七者は見当たらない。盗賊は油断した者の間で生き、医者は病人の間で生きる。
5.33.92
प्रमदाः कामयानेषु यजमानेषु याजकाः ।
राजा विवदमानेषु नित्यं मूर्खेषु पण्डिताः ॥ ५.३३.९२ ॥
女性は欲望する者の間で生き、司祭は供犠を行う者の間で生きる。王は争う者の間で生き、賢者は常に愚者の間で生きる。
5.33.93
षडिमानि विनश्यन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् ।
गावः सेवा कृषिर्भार्या विद्या वृषलसङ्गतिः ॥ ५.३३.९३ ॥
この六つは一瞬の怠慢によって滅びる。牛、奉仕、農耕、妻、学問、そして低い生まれの者との交わりである。
5.33.94
षडेते ह्यवमन्यन्ते नित्यं पूर्वोपकारिणम् ।
आचार्यं शिक्षिताः शिष्याः कृतदाराश्च मातरं ॥ ५.३३.९४ ॥
この六者は常に、以前恩恵を施してくれた者を軽んじる。教えを受けた弟子は師を、妻を娶った者は母を軽んじる。
5.33.95
नारीं विगतकामास्तु कृतार्थाश्च प्रयोजकम् ।
नावं निस्तीर्णकान्तारा नातुराश्च चिकित्सकं ॥ ५.३३.९५ ॥
欲望の去った者は女を捨て、目的を遂げた者はそれを助けた者を捨てる。荒野を渡りきった者は舟を捨て、病の癒えた者は医者を捨てる。
5.33.96
आरोग्यमानृण्यमविप्रवासः ।
सद्भिर्मनुष्यैः सह संप्रयोगः।
स्वप्रत्यया वृत्तिरभीतवासः ।
षट् जीवलोकस्य सुखानि राजन् ॥ ५.३३.९६ ॥
健康、負債のないこと、他国に住まないこと、善人との交わり、自らに頼る生計、恐れなく住まうこと。王よ、これらが生ある世界の六つの幸福である。
5.33.97
ईर्षुर्धृणी नसन्तुष्टः क्रोधनो नित्यशङ्कितः ।
परभाग्योपजीवी च षडेते नित्यदुःखिताः ॥ ५.३३.९७ ॥
嫉妬深い者、無慈悲な者、満足しない者、怒りっぽい者、常に疑い深い者、他人の幸運に頼って生きる者――この六人は常に苦しむ。
5.33.98
सप्त दोषाः सदा राज्ञा हातव्या व्यसनोदयाः ।
प्रायशो यैर्विनश्यन्ति कृतमूला अपीश्वराः ॥ ५.३३.९८ ॥
王は常に、悪習から生じる七つの過ちを捨てるべきである。それによって、根の深く張った支配者でさえ大抵は滅びるのだから。
5.33.99
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानं वाक्पारुष्यं च पञ्चमम् ।
महच्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमेव च ॥ ५.३३.९९ ॥
女色、賭博、狩猟、飲酒、粗暴な言葉を第五とし、重い刑罰の過酷さ、財産の浪費――これらである。
5.33.100
अष्टौ पूर्वनिमित्तानि नरस्य विनशिष्यतः ।
ब्राह्मणान्प्रथमं द्वेष्टि ब्राह्मणैश्च विरुध्यते ॥ ५.३३.१०० ॥
滅びようとする人には八つの前兆がある。まず、彼はバラモンを憎み、バラモンに逆らう。
5.33.101
ब्राह्मणस्वानि चादत्ते ब्राह्मणांश्च जिघांसति ।
रमते निन्दया चैषां प्रशंसां नाभिनन्दति ॥ ५.३३.१०१ ॥
彼はバラモンの財産を奪い、バラモンを殺そうと望み、彼らを非難することを喜び、彼らの賞賛を喜ばない。
5.33.102
नैनान्स्मरति कृत्येषु याचितश्चाभ्यसूयति ।
एतान्दोषान्नरः प्राज्ञो बुद्ध्या बुध्वा विसर्जयेत् ॥ ५.३३.१०२ ॥
義務においてかれらを思い出さず、頼まれると腹を立てる。賢者はこれらの過ちを知性によって見極め、捨てるべきである。
5.33.103
अष्टाविमानि हर्षस्य नवनीतानि भारत ।
वर्तमानानि दृश्यन्ते तान्येव स्वसुखान्यपि ॥ ५.३३.१०३ ॥
バーラタよ、これが喜びの八つの生酥である。見えるように存在し、それらがそのまま自分の楽しみでもある。
5.33.104
समागमश्च सखिभिर्महांश्चैव धनागमः ।
पुत्रेण च परिष्वङ्गः सन्निपातश्च मैथुने ॥ ५.३३.१०४ ॥
友人との出会い、大きな富の到来、息子の抱擁、そして愛の営みにおける結合。
5.33.105
समये च प्रियालापः स्वयूथ्येषु समुन्नतिः ।
अभिप्रेतस्य लाभश्च पूजा च जनसंसदि ॥ ५.३३.१०५ ॥
ふさわしい時の心地よい語らい、身内の中での出世、望むものの獲得、そして人々の集まりでの尊敬。
5.33.106
अष्टौ गुमाः पुरुषं दीपयन्ति ।
प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च ।
दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३३.१०६ ॥
八つの徳が人を輝かせる。知恵、高貴な家柄、自制、学識、勇気、口数の少なさ、力に応じた施し、そして感謝である。
5.33.107
नवद्वारमिदं वेश्म त्रिस्थूणं पञ्चसाक्षिकम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं विद्वान्यो वेद स परः कविः ॥ ५.३३.१०७ ॥
この家は九つの門、三本の柱、五人の証人を持ち、場の知者に支配されている。これを知る賢者こそ至高の聖者である。
5.33.108
दश धर्मं न जानन्ति धृतराष्ट्र निबोध तान् ।
मत्तः प्रमत्त उन्मत्तः श्रान्तः क्रुद्धो बुभुक्षितः ॥ ५.३३.१०८ ॥
ドリタラーシュトラよ、十種の者はダルマを知らない。彼らを理解せよ。酔った者、怠慢な者、狂った者、疲れた者、怒った者、空腹の者である。
5.33.109
त्वरमाणश्च लुब्धश्च भीतः कामी च ते दश ।
तस्मादेतेषु भावेषु न प्रसञ्जेत पण्डितः ॥ ५.३३.१०९ ॥
性急な者、貪欲な者、怯えた者、情欲の者、これら十である。ゆえに賢者はこれらの状態に執着してはならない。
5.33.110
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुत्रार्थमसुरेन्द्रेण गीतं चैव सुधन्वना ॥ ५.३३.११० ॥
ここではこの古い物語が語られる。それは息子のために阿修羅の王と蘇陀那が歌ったものである。
5.33.111
यः काममन्यू प्रजहाति राजा ।
पात्रे प्रतिष्ठापयते धनं च।
विशेषविच्छ्रुतवान्क्षिप्रकारी ।
तं सर्वलोकः कुरुते प्रमाणम् ॥ ५.३३.१११ ॥
欲と怒りを捨て、ふさわしい者に富を授け、区別を知り、学識があり、速やかに行う王——世界はこの人を基準とする。
5.33.112
जानाति विश्वासयितुं मनुष्यान् ।
विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम्।
जानाति मात्रां च तथा क्षमां च ।
तं तादृशं श्रीर्जुषते समग्रा ॥ ५.३३.११२ ॥
人々の信頼を得る術を知り、明らかな過ちには罰を与え、程度と寛容の両方を知る人——このような人に完全な吉祥が仕える。
5.33.113
सुदुर्बलं नावजानाति कंचि-
द्युक्तो रिपुं सेवते बुद्धिपूर्वम्।
न विग्रहं रोचयते बलस्थैः ।
काले च यो विक्रमते स धीरः ॥ ५.३३.११३ ॥
最も弱い者さえも軽んじず、警戒を怠らず慎重に敵に対し、強者との戦いを望まず、好機に力を振るう者——それこそ剛毅な人である。
5.33.114
प्राप्याप न व्यथते कदाचि-
दुद्योगमान्वच्छति चाप्रमत्तः ।
दुःखं च काले सहते महात्मा ।
धुरन्धरस्तस्य जिताः सपत्नाः ॥ ५.३३.११४ ॥
不幸に出会っても彼は決して苦しまず、注意深く努力を求める。時に応じて苦しみに耐える——その大いなる魂の人こそ重荷を担う者であり、その敵は打ち負かされる。
5.33.115
अनर्थकं विप्रवासं गृहेभ्यः ।
पापैः सन्धिं परदाराभिमर्शम्।
दम्भं स्तैन्यं पैशुनं मद्यमानं ।
न सेवते यः स सुखी सदैव ॥ ५.३३.११५ ॥
無益なこと、家を離れた放浪、悪人との同盟、他人の妻に触れること、偽善、盗み、中傷、酒、そして高慢に従わない者、その者だけが常に幸福である。
5.33.116
न संरम्भेणारभते त्रिवर्ग-
माकारितः शंसति तत्त्वमेव।
न मित्रार्थे रोचयते विवादं ।
नापूजितः कुप्यति चाप्यमूढः ॥ ५.३३.११६ ॥
怒りによって三つの目的を始めることはなく、呼ばれれば真実のみを語る。友のためにも争いを好まず、敬われなくとも迷うことなく怒らない。
5.33.117
न योऽभ्यसूयत्सयनुकम्पते च ।
न दुर्बलः प्रातिभाव्यं करोति।
नात्याह किंचित्क्षमते विवादं ।
सर्वत्र तादृग्लभते प्रशंसाम् ॥ ५.३३.११७ ॥
他人を責めず慈悲をもち、弱い身で保証を与えず、多くを語らず争いに耐える者は、どこでも称賛を得る。
5.33.118
यो नोद्धतं कुरुते जातु वेषं ।
न पौरुषेणापि विकत्थतेऽन्यान्।
न मूर्च्छितः कटुकान्याह किंचि-
त्प्रियं सदा तं कुरुते जनो हि ॥ ५.३३.११८ ॥
傲慢な態度を決してとらず、勇気で他人を自慢せず、たとえ朦朧としても粗暴な言葉を口にしない者——人々は常にその者を愛しいと思う。
5.33.119
न वैरमुद्दिपयति प्रशान्तं ।
न दर्पमारोहति शान्तिमेति।
न दुर्गतोऽस्मीति करोत्यकार्यं ।
तमार्यशीलं परमाहुरार्याः ॥ ५.३३.११९ ॥
穏やかな人に敵意をかき立てず、慢心に登らず、安らぎに至り、「私は不遇にある」と思って不当なことをしない者——その人を賢者たちは最高の高潔な性格の人と呼ぶ。
5.33.120
न स्वे सुखे वै कुरुते प्रहर्षं ।
नान्यस्य दुःखे भवति प्रहृष्टः।
दत्त्वा न पश्चात्कुरुतेऽनुतापं ।
स कथ्यते सत्पुरुषार्यशीलः ॥ ५.३३.१२० ॥
自分の幸せに喜ばず、他人の不幸に喜ばず、施しの後に悔いない者——その人は善き人、高潔な性格の人と呼ばれる。
5.33.121
देशाचारान्समयाञ्जातिधर्मान् ।
बुभूषते यः स परावरज्ञः।
स यत्र तत्राभिगतः सदैव ।
महाजनस्याधिपत्यं करोति ॥ ५.३३.१२१ ॥
地方の習慣、取り決め、種姓の義務を守ろうとし、上と下を知る者は、どこへ行っても常に大衆の指導者となる。
5.33.122
दम्भं मोहं मत्सरं पापकृत्यं ।
राजद्विष्टं पैशुनं पूगवैरम्।
मत्तोन्मत्तैर्दुर्जनैश्चापि वादं ।
यः प्रज्ञावान्वर्जयेत्स प्रधानः ॥ ५.३३.१२२ ॥
賢者は偽善、迷い、嫉妬、罪深い行い、王への敵意、中傷、党派の争い、そして酔った者・狂った者・悪人との論争を避ける——その者こそが第一人者である。
5.33.123
दमं शौचं दैविकं मङ्गलानि ।
प्रायश्चित्तान्विविधाँल्लोकवादान्।
एतानि यः कुरुते नैत्यकानि ।
तस्योत्थानं देवता राधयन्ति ॥ ५.३३.१२३ ॥
自制、清浄、神聖な吉祥の儀礼、種々の贖罪、世間の教えを日々の務めとして行う者には、神々がその興隆を成就させる。
5.33.124
समैर्विवाहं कुरुते न हीनैः ।
समैः सख्यं व्यवहारं कथां च।
गुणैर्विशिष्टांश्च पुरो दधाति ।
विपश्चितस्तस्य नयाः सुनीताः ॥ ५.३३.१२४ ॥
対等な者と婚姻し、劣った者とはしない。対等な者と友情・交際・会話を持ち、徳において優れた者を前に置く。その賢者の策略は善く導かれている。
5.33.125
मितं भुङ्क्ते संविभज्याश्रितेभ्यो ।
मितं स्वपित्यमितं कर्म कृत्वा।
ददात्यमित्रेष्वपि याचितः सं-
स्तमात्मवन्तं प्रजहत्यनर्थाः ॥ ५.३३.१२५ ॥
依存する人々に分け与えてから節度をもって食べ、節度をもって眠り、限りなく働き、求められれば敵にさえ与える。このような正しく自制した人から、災いは去っていく。
5.33.126
चिकीर्षितं विप्रकृतं च यस्य ।
नान्ये जनाः कर्म जानन्ति किंचित्।
मन्त्रे गुप्ते सम्यगनुष्ठिते च ।
नाल्पोऽप्यस्य च्यवते कश्चिदर्थः ॥ ५.३३.१२६ ॥
その意図や受けた侮辱への報復を、他の人々は少しも知らない。秘密の謀議と適切に遂行された行動において、彼のわずかな目的さえも失われない。
5.33.127
यः सर्वभूतप्रशमे निविष्टः ।
सत्यो मृदुर्मानकृच्छुद्धभावः
अतीव स ज्ञायते ज्ञातिमध्ये ।
महामणिर्जात्य इव सप्रन्नः ॥ ५.३३.१२७ ॥
あらゆる生き物の安寧に身を捧げ、真実を語り、穏やかで、他者を敬い、本性が清らかな者は、親族の間で大いに知られる。あたかも高貴な出自の大宝珠がその輝きで光るように。
5.33.128
य आत्मनाऽपत्रपते भृशं नरः ।
स सर्वलोकस्य गुरुर्भवत्युत
अनन्तजेजाः सुमनाः समाहितः ।
स तेजसा सूर्य इवावभासते ॥ ५.३३.१२८ ॥
自らの内に深い慚愧を抱く人は、全世界の師となる。無限の力を持ち、心安らかで定まった彼は、その輝きで太陽のように照り輝く。
5.33.129
वने जाताः शापदग्धस्य राज्ञः ।
पाण्डोः पुत्राः पञ्च पञ्चेन्द्रकल्पाः ।
त्वयैव बाला वर्धिताः शिक्षिताश्च ।
तवादेशं पालयन्त्याम्बिकेय ॥ ५.३३.१२९ ॥
呪いに焼かれた王パーンドゥの五人の息子は、五人のインドラに等しく、森に生まれた。幼い頃に彼らを育て教えたのはあなたである。アンビカーの子よ、彼らは今もなお、あなたの命令に従っている。
5.33.130
प्रदायैषामुचितं तातराज्यं ।
सुखी पुत्रैः सहितो मोदमानः ।
न देवानां नापि च मानुषाणां ।
भविष्यसि त्वं गर्हणीयो नरेन्द्र ॥ ५.३३.१३० ॥
彼らにふさわしい父祖の王国を与え、息子たちとともに幸福に喜び暮らせ。人の主よ、そうすれば神々の間でも人間の間でも、あなたは非難されることはないだろう。