摩诃婆罗多 · 章 5.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.34.1
जाग्रतो दह्यमानस्य यत्कार्यमनुपश्यसि ।
तद्ब्रूहि त्वं हि नस्तात धर्मार्थकुशलः शुचिः ॥ ५.३४.१ ॥
亲爱的，你且告诉我，对我这醒着、焚烧着的人，你看到了什么职责；你精通法与利，且清净。
5.34.2
तस्माद्यथावद्विदुर प्रशाधि ।
प्रज्ञापूर्वं सर्वमजातशत्रोः।
यन्मन्यसे पथ्यमदीनसत्व ।
श्रेयस्करं ब्रूहि तद्वै कुरूणाम् ॥ ५.३४.२ ॥
因此，维杜罗啊，请如实教导我；为阿阇多设咤，凡事以智慧相告。无畏之心的你，把你认为有益、利于众俱卢的，告诉俱卢们吧。
5.34.3
पापाशङ्की पापमेवानुपश्यन् ।
पृच्छामि त्वां व्याकुलेनात्मनाहम् ।
कजे तन्मे ब्रूहि तत्पं यथाव-
न्मनीषितं सर्वमजातशत्रोः ॥ ५.३४.३ ॥
畏惧罪恶，眼中只见罪恶，我怀着烦乱之心问你：请如实告诉我，凡对阿阇多设咤所希求的，一一说来……
5.34.4
शुभं वा यदि वा पापं द्वेष्यं वा यदि वा प्रियम् ।
नापृष्टः कस्यचिद्ब्रूयाद्यः स नेच्छेत्पराभवम् ॥ ५.३४.४ ॥
无论吉祥还是不祥，可憎还是可爱，不经询问便不向任何人开口的人，不愿遭遇失败。
5.34.5
तस्माद्वक्ष्यामि ते राजन्हितं यत्स्यान्कुरून्प्रति ।
वचः श्रेयस्करं धर्म्यं ब्रुवतस्तन्निबोध मे ॥ ५.३४.५ ॥
因此，大王啊，我将告诉你对俱卢有益的事。请听我这合于法、利于福祉的言语。
5.34.6
मिथ्योपेतानि कर्माणि सिद्ध्येतादीनि भारत ।
अनुपायप्रयुक्तानि मा स्म ते…मनः कृथाः ॥ ५.३४.६ ॥
婆罗多啊，与虚妄相连的行为，以及以不当手段发动的事业，都不会成功。不要将你的心思放在它们身上……
5.34.7
तथैव योगविहितं यत्तु कर्म न सिध्यति ।
उपाययुक्तं मेधावी न तत्र ग्लपयेन्मनः ॥ ५.३४.७ ॥
同样，若依正当方法所行之事不成，智者不应因此而使心意困扰。
5.34.8
अनुबन्धानवेक्षेत सानुबन्धेषु कर्मसु ।
संप्रधार्य च कुर्वीत सहसा न समाचरेत् ॥ ५.३४.८ ॥
对于有后续影响的行为，应当考察其后果；审慎权衡之后再行动，不可轻率妄为。
5.34.9
अनुबन्धं च संप्रेक्ष्य विपाकं चैव कर्मणाम् ।
उत्थानमात्मनश्चैव धीरः कुर्वीत वा न वा ॥ ५.३४.९ ॥
智者应细察行为的后续与结果，并审视自身的能力，然后决定行动与否。
5.34.10
यः प्रमाणं न जानाति स्थाने वृद्धौ तथा क्षये ।
कोशे जनपदे दण्डे न स राज्येऽवतिष्ठते ॥ ५.३४.१० ॥
若不知在稳定、增长与衰减之时，对府库、国土与军力的分寸，此人便不能在王国中立足。
5.34.11
यस्त्वेतानि प्रमाणानि यथोक्तान्यनुपश्यति ।
युक्तो धर्मार्थयोर्ज्ञाने स राज्यमधिगच्छति ॥ ५.३४.११ ॥
然而，能如所说那样明察这些尺度，并具备法与利之知识者，便能得到王国。
5.34.12
न राज्यं प्राप्तमित्येव वर्तितव्यमसांप्रतम् ।
श्रियं ह्यविनयो हन्ति जरा रूपमिवोत्तमम् ॥ ५.३४.१२ ॥
不可因已得王国便行事失当；因为骄慢无礼正会败坏福德，如同衰老毁坏上好的容颜。
5.34.13
भक्ष्योत्तमप्रतिच्छन्नं मत्स्यो बडिशमायसम् ।
अन्नाभिलाषी ग्रसते नानुबन्धमवेक्षते ॥ ५.३४.१३ ॥
渴望食物的鱼吞下藏在最好诱饵下的铁钩，却不看它的后果。
5.34.14
यच्छक्यं ग्रसितुं ग्रस्यं ग्रस्तं परिणमेच्च यत् ।
हितं च परिणामे यत्तदाद्यं भूतिमिच्छता ॥ ५.३४.१४ ॥
凡能吞下、能消化、且结果有益的，才是追求兴盛者应首先取用的。
5.34.15
वनस्पतेरपक्वानि फलानि प्रचिनोति यः ।
स नाप्नोति रसं तेभ्यो बीजं चास्य विनश्यति ॥ ५.३४.१५ ॥
采摘树上未成熟果实的人得不到其中的汁液，而他的种子也会毁灭。
5.34.16
यस्तु पक्वमुपादत्ते काले परिणतं फलम् ।
फलाद्रसं स लभते बीजाच्चैव फलं पुनः ॥ ५.३४.१६ ॥
然而，在适当时候摘取成熟果实的人，能从果实得到汁液，又能从种子得到果实。
5.34.17
यथा मधु समादत्ते रक्षन्पुष्पाणि षट्पदः ।
तद्वदर्थान्मनुष्येभ्य आदद्यादविहिंसया ॥ ५.३४.१७ ॥
如同蜜蜂在保护花朵的同时采集蜂蜜，人们的财富也应当不伤害地取得。
5.34.18
पुष्पं पुष्पं विचिन्वीत मूलच्छेदं न कारयेत् ।
मालाकार इवारामे न यथाङ्गारकारकः ॥ ५.३४.१८ ॥
应当一朵一朵地采摘，不应砍断根部——像园中的花匠，而不像烧炭的人。
5.34.19
किं नु मे स्यादिदं कृत्वा किं नु मे स्यादकुर्वतः ।
इति कर्माणि सञ्चिन्त्य कुर्याद्वा पुरुषो न वा ॥ ५.३४.१९ ॥
做此事于我有何益处？不做此事于我又有何损失？如此思量诸业之后，人或做或不做。
5.34.20
अनारभ्या भवन्त्यर्थाः केचिन्नित्यं यथाऽगताः ।
कृतः पुरुषकारोऽहि भवेद्येषु निरर्थकः ॥ ५.३४.२० ॥
有些事务永远不可开始，它们仿佛自行到来。在这些事务中，人的努力也会变得徒劳无益。
5.34.21
अनर्थे चैव निरतमर्थे चैव पराङ्भुखम् ।
न तं भर्तारमिच्छन्ति षण्ढं पतिमिव स्त्रियः ॥ ५.३४.२१ ॥
沉溺于无益之事而背离有益之事者，女子不愿以他为夫，正如她们不愿以阉人为夫。
5.34.22
प्रसादो निष्फलो यस्य क्रोधश्चापि निरर्थकः ।
न तं भर्तारमिच्छन्ति षण्ढं पतिमिव स्त्रियः ॥ ५.३४.२२ ॥
其恩惠无效、其愤怒亦无益者，女子不愿以他为夫，正如她们不愿以阉人为夫。
5.34.23
कांश्चिदर्थान्नरः प्राज्ञो लघुमूलान्महाफलान् ।
क्षिप्रमारभते कर्तुं न दीर्घयति तादृशान् ॥ ५.३४.२३ ॥
智者迅速着手那些根小而果大的事务，并不拖延此类事务。
5.34.24
ऋजु पश्यति यः सर्वं चक्षुषा नु पिबन्निव ।
आसीनमपि तूष्णीकमनुरज्यन्ति तं प्रजाः ॥ ५.३४.२४ ॥
凡事都能正直地看清，仿佛用眼睛饮尽一般；即便他静坐不语，百姓也依然归附于他。
5.34.25
सुपुष्पितः स्यादफलः फलितः स्याद्दुरारुहः ।
अपक्वः पक्वसङ्काशो न तु शीर्येत कर्हिचित् ॥ ५.३४.२५ ॥
它可能花开繁盛却无果；可能结果却难以攀登；可能未熟却看似已熟，但绝不应凋落。
5.34.26
चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् ।
प्रसादयति यो लोकं तं लोकोऽनुप्रसीदति ॥ ५.३४.२६ ॥
若有人以眼、心、言、行四种方式使民众欢喜，民众也会对他欢喜。
5.34.27
यस्मात्रस्यन्ति भूतानि मृगव्याधान्मृगा इव ।
सागरान्तामपि महीं लब्ध्वा स परिहीयते ॥ ५.३४.२७ ॥
众生畏惧他，如鹿畏惧猎人，此人即便得到直至大海的大地，也会衰败。
5.34.28
पितृपैतामहं राज्यं प्राप्यापि स्वेन कर्मणा ।
वायुरभ्रमिवासाद्य भ्रंशयत्यनये स्थितः ॥ ५.३४.२८ ॥
即便得到父祖传下的王国，若因自身所为而陷于不义，他便会使之倾覆，如风遇云而将其吹散。
5.34.29
धर्ममाचरतो राज्ञः सद्भिश्चरितमादितः ।
वसुधा वसुसंपूर्णा वर्धते भूतिवर्धनी ॥ ५.३४.२९ ॥
对于奉行法义的君王，其行为自始便为善人所遵循，那富饶充盈的大地便会增长，并使繁荣增进。
5.34.30
अथ संत्यजतो धर्ममधर्मं चानुतिष्ठतः ।
प्रतिसंवेष्टते भूमिरग्नौ चर्माहितं यथा। ॥ ५.३४.३० ॥
然而，舍弃法义而行非法者，大地便会在他周围收缩，如置于火中的皮革蜷缩。
5.34.31
य एव यत्नः क्रियते परराष्ट्रविमर्दने ।
स एव यत्नः कर्तव्यः स्वराष्ट्रपरिपालने । ॥ ५.३४.३१ ॥
征服他国所付出的努力，也应当用于保卫自己的国家。
5.34.32
धर्मेण राज्यं विन्देत धर्मेण परिपालयेत् ।
धर्ममूलां श्रियं प्राप्य न जहाति न हीयते ॥ ५.३४.३२ ॥
应当依法（达摩）获得王国，也依法守护它。得到以法为根基的兴盛者，不会失去它，也不会衰败。
5.34.33
अप्युन्मत्तात्प्रलपतो बालाच्च परिजल्पतः ।
सर्वतः सारमादद्यादश्मभ्य इव काञ्चनम् ॥ ५.३४.३३ ॥
即使从疯人的胡言和孩童的喋喋不休中，也应从各方面汲取精华，如同从石头中取出黄金。
5.34.34
सुव्याहृतानि महतां सुकृतानि ततस्ततः ।
सञ्चिन्वन्धीर आसीत शिलाहारी शिलं यथा ॥ ५.३४.३४ ॥
从各处收集大人物善言与善行的智者，应当像拾取谷粒的人一样。
5.34.35
गन्धेन गावः पश्यन्ति वेदैः पश्यन्ति ब्राह्मणाः ।
चारैः पश्यन्ति राजानश्चक्षुर्भ्यामितरे जनाः ॥ ५.३४.३५ ॥
牛以嗅觉看，婆罗门以吠陀看，国王以间谍看，其他人以眼睛看。
5.34.36
भूयांसं लभते क्लेशं या गौर्भवति दुर्दुहा ।
अथ या सुदुघा राजन्नैव तां वितुदन्त्यपि ॥ ५.३४.३६ ॥
难挤奶的母牛遭受很大的痛苦；但是，国王啊，容易挤奶的母牛，人们是不会去折磨它的。
5.34.37
यदतप्तं प्रणमति न तत्सन्तापमर्हति ।
यच्च स्वयं नतं दारु न तत्संनामयेद्बुधः ॥ ५.३४.३७ ॥
未经烘烤而自行弯曲的木材，不值得去烤；本已自行弯曲的木材，智者不应再去弯它。
5.34.38
एतयोपमया धीरः सन्नमेत बलीयसे ।
इन्द्राय स प्रणमते नमते यो बलीयसे ॥ ५.३४.३८ ॥
以此为喻，坚定的人应向强者低头；向强者低头的人，实则向因陀罗低头。
5.34.39
पर्जन्यनाथाः पशवो राजानो मन्त्रिबान्धवाः ।
पतयो बान्धवाः स्त्रीणां ब्राह्मणा वेदबान्धवाः ॥ ५.३४.३९ ॥
牲畜以雨神为主，君王以大臣为亲属，妇女以丈夫为亲属，婆罗门以吠陀为亲属。
5.34.40
सत्येन रक्ष्यते धर्मो विद्या योगेन रक्ष्यते ।
मृजया रक्ष्यते रूपं कुलं वृत्तेन रक्ष्यते ॥ ५.३४.४० ॥
法以真实为护，学问以修习为护，容貌以洁净为护，家族以德行为护。
5.34.41
मानेन रक्ष्यते धान्यमश्वान्रक्षेदनुक्रमात् ।
अभीक्ष्णदर्शनाद्गावः स्त्रियो रक्ष्याः कुचेलतः ॥ ५.३४.४१ ॥
以敬重护粮；依次照料马匹；常常照看以护牛；远离褴褛之衣以护妇女。
5.34.42
न कुलं वृत्तहीनस्य प्रमाणमिति मे मतिः ।
अन्तेष्वपि हि जातानां वृत्तमेव विशिष्यते ॥ ५.३४.४२ ॥
我的看法是：缺乏德行之人，家世不足为凭；即便出身卑微之人，唯有德行使其出众。
5.34.43
य ईर्षुः परवित्तेषु रूपे वीर्ये कुलान्वये ।
सुखसौभाग्यसत्कारे तस्य व्याधिरनन्तकः ॥ ५.३४.४३ ॥
嫉妒他人的财富、容貌、勇力、高贵的家世、幸福、好运与荣誉的人，他的疾病是无穷无尽的。
5.34.44
अकार्यकरणाद्भीतः कार्याणां च विवर्जनात् ।
अकाले मन्त्रभेदाच्च येन माद्येन्न तत्पिबेत् ॥ ५.३४.४४ ॥
畏惧做不该做的事、废弃本分、不合时宜、泄露机密的人，不应饮用使人迷醉的东西。
5.34.45
विद्यामदो धनमदस्तृतीयोऽभिजनो मदः ।
मदा एतेऽवलिप्तानामेत एव सतां दमाः ॥ ५.३४.४५ ॥
学问的狂妄、财富的狂妄，第三是门第的狂妄——这些是骄傲者的迷醉；而这些恰恰是善人的约束。
5.34.46
असन्तोऽभ्यर्थिताः सद्भिः क्वचित्कार्ये कदाचन ।
मन्यन्ते सन्तमात्मानमसन्तमपि विश्रुतम् ॥ ५.३४.४६ ॥
不善之人，偶尔被善人为某事请托时，便自以为是善人——尽管他们并不善良，即使他们有名望。
5.34.47
गतिरात्मवतां सन्तः सन्त एव सतां गतिः ।
असतां च गतिः सन्तो न त्वसन्तः सतां गतिः ॥ ५.३४.४७ ॥
自律者的归宿是善人；善人本身也是善人的归宿。善人也是不善者的归宿，但不善者不是善人的归宿。
5.34.48
जिता सभा वस्त्रवता मिष्टाशा गोमता जिता ।
अध्वा जितो यानवता सर्वं शीलवता जितम् ॥ ५.३४.४८ ॥
有衣服的人赢得了集会；渴望甜食者，有牛群者获胜；有车乘者赢得了道路；品行高尚者赢得一切。
5.34.49
शीलं प्रधानं पुरुषे तद्यस्येह प्रणश्यति ।
न तस्य जीवितेनार्थो न धनेन न बन्धुभिः ॥ ५.३४.४९ ॥
人之根本在于品行；若在此世失去品行，则生命、财富与亲族对他都已无益。
5.34.50
आढ्यानां मांसपरमं मध्यानां गोरसोत्तरम् ।
तैलोत्तरं दरिद्राणां भोजनं भरतर्षभ ॥ ५.३४.५० ॥
富人的饮食以肉为主，中等人家以乳制品为主，贫者以油为主，婆罗多之雄啊。
5.34.51
संपन्नतरमेवान्नं दरिद्रा भुञ्जते सदा ।
श्रुत्स्वादुतां जनयति सा चाढ्येषु सुदुर्लभा ॥ ५.३४.५१ ॥
贫者常吃最为可口的食物，而这种美味在富人中极为罕见。
5.34.52
प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते ।
जीर्यन्त्यपि हि काष्ठानि दरिद्राणां महीपते ॥ ५.३४.५२ ॥
世间富人大多没有进食的能力；君王啊，连木柴在贫者身上都能消化。
5.34.53
अवृत्तिर्भयमन्त्यानां मध्यानां मरणाद्भयम् ।
उत्तमानां तु मर्त्यानामवमानात्परं भयम् ॥ ५.३४.५३ ॥
下等人所惧的是生计无着，中等人所惧的是死亡，而对于最高尚的人来说，耻辱带来的恐惧最为沉重。
5.34.54
ऐश्वर्यमदपापिष्ठा मदाः पानमदादयः ।
ऐश्वर्यमदमत्तो हि नो पतित्वाऽवबुध्यते ॥ ५.३४.५४ ॥
权势之醉最为罪过，饮酒之醉等其他醉态亦然；被权势所醉的人，只有跌倒之后才会醒悟。
5.34.55
इन्द्रियौरिन्द्रियार्थेषु वर्तमानैरनिग्रहैः ।
तैरयं ताप्यते लोको नक्षत्राणि ग्रहैरिव ॥ ५.३४.५५ ॥
这个世界被那些沉溺于感官对象、不加约束的感官所折磨，正如星宿被行星所困扰。
5.34.56
यो जितः पञ्चवर्गेण सहजेनात्मकर्षिणा ।
आपदस्तस्य वर्धन्ते शुक्लपक्ष इवोडुराट् ॥ ५.३४.५६ ॥
被那与生俱来、将人拉向自身的五组感官所征服者，灾祸便如月亮在白半月中渐增。
5.34.57
अविजित्य य आत्मानममात्यान्विजिगीषते ।
अमित्रान्वा जितामात्यः सोऽवशः परिहीयते ॥ ५.३४.५७ ॥
未能先克制自己而想要征服大臣或敌人的人，或其大臣已被征服者，便无所依靠而走向衰败。
5.34.58
आत्मानमेव प्रथमं द्वेष्यरूपेण योजयेत् ।
ततोऽमात्यानमित्रांश्च न मोघं विजिगीषते ॥ ५.३४.५८ ॥
人应先把自己视为敌人加以约束；然后征服大臣与敌人的愿望便不会落空。
5.34.59
वश्येन्द्रियं जितामात्यं धृतदण्डं विकारिषु ।
परीक्ष्यकारिणं धीरमत्यन्तं श्रीर्निषेवते ॥ ५.३४.५९ ॥
吉祥完全依附于那感官受控、大臣已被制服、对作恶者执行刑罚、三思而后行、坚定沉着的人。
5.34.60
रथः शरीरं पुरुषस्य राज-
न्नात्मा नियन्तेन्द्रियाण्यस्य चाश्वाः।
तैरप्रमत्तः कुशली सदश्वै-
र्दान्तैः सुखं याति रथीव धीरः ॥ ५.३४.६० ॥
大王啊，身体是人的战车，自我是它的御者，感官是它的马。智者警觉而熟练，驾驭着调伏良好的骏马，便如御车者般安稳前行。
5.34.61
एतान्यनिगृहीतानि व्यापादयितुमप्यलम् ।
अविधेया इवादान्ताः सरथं सारथिं हयम् ॥ ५.३४.६१ ॥
这些未被制约的感官完全有能力毁灭，犹如未驯服的马一同毁坏车、御者与马。
5.34.62
अनर्थमर्थतः पश्यन्नर्थं चैवाप्यनर्थतः ।
इन्द्रियैरजितैर्बालः सुदुःखं मन्यते सुखम् ॥ ५.३४.६२ ॥
愚人因未被征服的感官，把损害看作利益、把利益看作损害，并把极大的痛苦当作快乐。
5.34.63
धर्मार्थौ यः परित्यज्य स्यादिन्द्रियवशानुगः ।
श्रीप्राणधनदारेभ्यः क्षिप्रं स परिहीयते ॥ ५.३४.६३ ॥
舍弃法与利、随从感官之支配的人，很快就会失去吉祥、生命、财富和妻子。
5.34.64
अर्थानामीश्वरो यः स्यादिन्द्रियाणामनीश्वरः ।
इन्द्रियाणामनैश्वर्यादैश्वार्याद्भूश्यते हि सः ॥ ५.३४.६४ ॥
掌握财富却不能掌控感官的人，因不能驾驭感官而从其尊荣之位跌落。
5.34.65
आत्मनात्मानमन्विच्छेन्मनोबुद्धीन्द्रियैर्यतैः ।
आत्मा ह्येवात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ५.३४.६५ ॥
应当以自我，约束心、智与感官，去寻求自我；因为唯有自我是自我的朋友，唯有自我是自我的敌人。
5.34.66
बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनैवात्मात्मना जितः ।
स एव नियतो बन्धुः स एव नियतो रिपुः ॥ ५.३४.६६ ॥
凡以自我战胜自我者，其自我便是他的朋友；受约束的自我是朋友，不受约束的自我是敌人。
5.34.67
क्षुद्राक्षेणेव जालेन झपावपिहितावुरू ।
कामश्च राजन्क्रोधश्च तौ प्रज्ञानं विलुम्पतः ॥ ५.३४.६७ ॥
大王啊，如同两条鱼落入小网，欲望与愤怒劫掠智慧。
5.34.68
समवेक्ष्येह धर्मार्थौ संभारान्योऽधिगच्छति ।
स वै संभृतसंभारः सततं सुखमेधते ॥ ५.३४.६८ ॥
若有人在此审慎权衡法与利，积聚所需资财，他便资财充足，并永远在快乐中兴盛。
5.34.69
यः पञ्चाभ्यन्तराञ्शत्रूनविजित्य मनोमयान् ।
जिगीषति रिपूनन्यान्रिपवोऽभिभवन्ति तम् ॥ ५.३४.६९ ॥
若有人不先战胜由心而生的五种内敌，却想征服外敌，那么这些敌人反而会压倒他。
5.34.70
दृश्यन्ते हि महात्मानो बध्यमानाः स्वकर्मभिः ।
इन्द्रियाणामनीशत्वाद्राजानो राज्यविभ्रमैः ॥ ५.३४.७० ॥
可以看到伟大的君王被自己的行为所束缚；因不能驾驭诸根，他们陷入王权的迷妄之中。
5.34.71
असंत्यागात्पापकृतामपापां-
स्तुल्यो दण्डः स्पृशते मिश्रभावात्।
शुष्केणार्द्रं दह्यते मिश्रभावा-
त्तस्मात्पापैः सह सन्धिं न कुर्यात् ॥ ५.३४.७१ ॥
因不舍弃作恶者，无罪之人也遭受同样的惩罚；因混杂，湿的也会随干的一起烧毁。所以不应与恶人结盟。
5.34.72
निजानुत्पततः शत्रून्पश्च पञ्चप्रयोजनान् ।
यो मोहान्न निगृह्णाति तमापद्ग्रसते नरम् ॥ ५.३४.७२ ॥
人若看到内心升起的敌人与二十五种目的，却因迷惑而不加制止，灾祸便会吞噬他。
5.34.73
अनसूयार्जवं शौचं सन्तोषः प्रियवादिता ।
दमः सत्यमनायासो न भवन्ति दुरात्मनाम् ॥ ५.३४.७३ ॥
无嫉妒、正直、清净、知足、言语和善、克制、诚实与从容，不见于恶人之中。
5.34.74
आत्मज्ञानमानायासस्तितिक्षा धर्मनित्यता ।
वाक्चैव गुप्ता दानं च नैतान्यन्त्येषु भारत ॥ ५.३४.७४ ॥
自知、从容、忍耐、恒守法道、慎言与布施，不见于卑劣之人，婆罗多啊。
5.34.75
आक्रोशपरिवादाभ्यां विहिंसन्त्यबुधा बुधान् ।
वक्ता पापमुपादत्ते क्षममाणो विमुच्यते ॥ ५.३४.७५ ॥
愚人以辱骂和诽谤伤害智者；出言者承受罪过，而忍让者得解脱。
5.34.76
हिंसा बलमसाधूनां राज्ञां दण्डविधिर्बलम् ।
शुश्रूपा तु वलं स्त्रीणां क्षमा गुणवतां बलम् ॥ ५.३४.७६ ॥
暴力是恶人的力量；刑罚之法是王者的力量；侍奉是女子的力量；宽恕是有德者的力量。
5.34.77
वाक्संयमो हि नृपते सुदुष्करतमो मतः ।
अर्थवच्च विचित्रं च न शक्यं बहु भाषितुम् ॥ ५.३४.७७ ॥
大王啊，言语的克制被认为最为困难；有意义而丰富多样的话，不可能说得太多。
5.34.78
अभ्यावहति कल्याणं विविधं वाक् सुभाषिता ।
सैव दुर्भाषिता राजन्ननर्थायोपपद्यते ॥ ५.३४.७८ ॥
善言带来种种福祉；然而，大王啊，同样的话若说得不善，便会导致祸患。
5.34.79
रोहते सायकैर्विद्धं वनं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं बीभत्सं न संरोहति वाक्क्षतम् ॥ ५.३४.७९ ॥
树林被箭射穿、被斧头砍倒，还能重新发芽；可是口中说出的恶毒粗暴的话所造成的言语伤口，永远不会愈合。
5.34.80
कर्णिनालीकनाराचान्निर्हरन्ति शरीरतः ।
वाक्छशल्यस्तु न निर्हर्तुं शक्यो हृदिशयो हि सः ॥ ५.३४.८० ॥
带倒钩的箭和铁制箭镞可以从身体中拔出；可是留在心中的言语之刺，却无法拔出。
5.34.81
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति ।
यैराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेभ्यः ॥ ५.३४.८१ ॥
言语的箭从口中射出；被其所伤的人日夜悲伤。它们落在别人的要害之处；智者不会把它们射向他人。
5.34.82
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम् ।
बुद्धिं तस्यापकर्षन्ति सोऽवाचीनानि पश्यति ॥ ५.३४.८२ ॥
诸神要使某人遭受败亡时，便夺去他的智慧；于是他只能看到低劣的事物。
5.34.83
बुद्धौ कलुषभूतायां विनाशे प्रत्युपस्थिते ।
अनयो नयसङ्काशो हृदयान्नापसर्पति ॥ ५.३४.८३ ॥
智慧一旦昏暗、毁灭临近时，看似合乎政道的不义便不会离开心头。
5.34.84
सेयं बुद्धिः परीता ते पुत्राणां भरतर्षभ ।
पाण्डवानां विरोधेन न चैनानवबुध्यसे ॥ ५.३४.८४ ॥
婆罗多之雄啊，你的这份智慧已被你的儿子们笼罩；因为与般度五子结怨，你并不能认清他们。
5.34.85
राजा लक्षणसंपन्नस्त्रैलोक्यस्यापि यो भवेत् ।
शिष्यस्ते शासिता सोऽस्तु धृतराष्ट्र युधिष्ठिरः ॥ ५.३४.८५ ॥
愿具备可统治三界之王相的般度子坚战，做你的弟子，哦持国王；愿他来教导你。
5.34.86
अतीव सर्वान्पुत्रांस्ते भागधेयपुरस्कृतः ।
तेजसा प्रज्ञया चैव युक्तो धर्मर्थतत्त्ववित् ॥ ५.३४.८६ ॥
他比你所有的儿子更受命运的眷顾，具备光辉与智慧，通晓法与利之真谛。
5.34.87
अनुक्रोशादानृशंस्याद्योऽसौ धर्मभृतां वरः ।
गौरवात्तव राजेन्द्र बहून्क्लेशांस्तितिक्षति ॥ ५.३४.८७ ॥
出于慈悲与温和，他——法之守护者中最优秀者，哦诸王之王——因敬重你而忍受许多苦难。