Mahābhārata · Adhyāya 5.35

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

5.35.1

ब्रूहि भूयो महाबुद्धे धर्मार्थसहितं वचः ।
शृण्वतो नास्ति मे तृप्तिर्विचित्राणीह भाषसे ॥ ५.३५.१ ॥

¡Oh tú de gran sabiduría, habla de nuevo palabras unidas al dharma y a la riqueza! Aunque escucho, no me siento satisfecho, pues aquí hablas cosas maravillosas.

5.35.2

सर्वतीर्थेषु वा स्नानं सर्वभूतेषु चार्जवम् ।
उभे एते समे स्यातामार्जवं वा विशिष्यते ॥ ५.३५.२ ॥

Bañarse en todos los vados sagrados, o la rectitud hacia todos los seres: estos dos pueden ser iguales; sin embargo, la rectitud es considerada superior.

5.35.3

आर्जवं प्रतिपद्यस्व पुत्रेषु सततं विभो ।
इह कीर्तिं परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ ५.३५.३ ॥

¡Oh poderoso, practica siempre la rectitud con tus hijos! Habiendo alcanzado aquí una fama suprema, tras la muerte alcanzarás el cielo.

5.35.4

यावत्कीर्तिर्मनुष्यस्य पुण्या लोकेषु गीयते ।
तावत्स पुरुषव्याघ्र स्वर्गलोके महीयते ॥ ५.३५.४ ॥

Mientras la gloria meritoria de un hombre sea cantada entre los mundos, tanto tiempo, oh tigre entre los hombres, será honrado en el mundo celestial.

5.35.5

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विरोचनस्य संवादं केशिन्यर्थे सुधन्वना ॥ ५.३५.५ ॥

Aquí también se cita esta antigua leyenda: el diálogo entre Virocana y Sudhanvan por causa de Keśinī.

5.35.6

केशिन्युवाच ।
किं ब्राह्मणाः स्विच्छ्रेयांसो दितिजाः स्विद्विरोचन ।
अथ केन स्म पर्यङ्कं सुधन्वा नाधिरोहति ॥ ५.३५.६ ॥

Keśinī dijo: ¡Oh Virocana!, ¿son los brahmanes superiores, o lo son los hijos de Diti? Entonces, ¿por qué Sudhanvan no sube al lecho?

5.35.7

प्राजापत्या हि वै श्रेष्ठा वयं केशिनि सत्तमाः ।
अस्माकं खल्विमे लोकाः के देवाः के द्विजातयः ॥ ५.३५.७ ॥

Nosotros, descendientes de Prajāpati, somos los mejores, oh Keśinī, los más excelentes. Estos mundos son nuestros; ¿quiénes son los dioses y quiénes los dvijas?

5.35.8

केशिन्युवाच ।
इहैवास्स्व प्रतीक्षाव उपस्थाने विरोचन ।
सुधन्वा प्रातरागन्ता पश्येयं वां समागतौ ॥ ५.३५.८ ॥

Keśinī dijo: Virocana, siéntate aquí; esperemos en el lugar de la asamblea. Sudhanvan vendrá por la mañana; veré a los dos reunidos.

5.35.9

तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
सुधन्वानं च मां चैव प्रातर्द्रष्टासि सङ्गतौ ॥ ५.३५.९ ॥

Virocana dijo: Buena señora, temerosa, haré como dices. Por la mañana verás a Sudhanvan y a mí reunidos.

5.35.10

सुधन्वोवाच ।
अन्वालभे हिरण्मयं प्राह्रादेऽहं तवासनम् ।
एकत्वमुपसम्पन्नो न त्वासेयं त्वया सह ॥ ५.३५.१० ॥

Sudhanvan dijo: Hijo de Prahrāda, toco tu asiento dorado. Aunque haya alcanzado la unidad contigo, no me sentaré a tu lado.

5.35.11

अन्वाहरन्तु फलकं कूर्चं वाप्यथ वा बृसीम् ।
सुधन्वन्न त्वमर्होऽसि मया सह समासनम् ॥ ५.३५.११ ॥

Virocana dijo: Que traigan una tabla, un cojín de hierba kuśa o una estera. Sudhanvan, no eres digno de sentarte conmigo en un asiento igual.

5.35.12

सुधन्वोवाच ।
पितापि ते समासीनमुपासीतैव मामधः ।
बालः सुखैधितो गेहे न त्वं किञ्चन बुध्यसे ॥ ५.३५.१२ ॥

Sudhanvan dijo: Incluso tu padre, sentado cerca, me haría sentar abajo. Niño, criado con comodidades en casa, no entiendes nada.

5.35.13

हिरण्यं च गवाश्वं च यद्वित्तमसुरेषु नः ।
सुधन्वन्विपणे तेन प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१३ ॥

Oro, ganado y caballos —toda la riqueza que tenemos entre los asuras—, oh Sudhanvan, apostemos eso y hagamos una pregunta que quienes la saben puedan responder.

5.35.14

सुधन्वोवाच ।
हिरण्यं च गवाश्वं च तवैवास्तु विरोचन ।
प्राणयोस्तु पणं कृत्वा प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१४ ॥

Sudhanvan dijo: Oh Virocana, que el oro, el ganado y los caballos sean tuyos. Pero, apostando nuestras dos vidas, hagamos una pregunta que quienes la saben puedan responder.

5.35.15

आवां कुत्र गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
न हि देवेष्वहं स्थाता न मनुष्येषु कर्हिचित् ॥ ५.३५.१५ ॥

Virocana: Una vez apostadas nuestras vidas, ¿adónde iremos los dos? Pues yo nunca me sostendré entre los dioses, ni jamás entre los hombres.

5.35.16

सुधन्वोवाच ।
पितरं ते गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
पुत्रस्यापि स हेतोर्हि प्रह्रादो नानृतं वदेत् ॥ ५.३५.१६ ॥

Sudhanvan dijo: Una vez apostadas nuestras vidas, vayamos a tu padre. Ni siquiera por su propio hijo Prahlāda dirá una falsedad.

5.35.17

इमौ तौ सम्प्रदृश्येते याभ्यां न चरितं सह ।
आशीविषाविव क्रुद्धावेकमार्गमिहागतौ ॥ ५.३५.१७ ॥

Estos dos que se ven, que nunca anduvieron juntos, han llegado aquí a un mismo camino como dos serpientes airadas.

5.35.18

किं वै सहैव चरतो न पुरा चरतः सह ।
विरोचनैतत्पृच्छामि किं ते सख्यं सुधन्वना ॥ ५.३५.१८ ॥

Prahlāda: ¿Caminan ustedes dos realmente juntos, o no caminaban juntos antes? Oh Virocana, esto te pregunto: ¿qué amistad tienes con Sudhanvan?

5.35.19

न मे सुधन्वना सख्यं प्राणयोर्विपणावहे ।
प्रह्राद तत्त्वां पृच्छामि मा प्रश्नमनृतं वदीः ॥ ५.३५.१९ ॥

No tengo amistad con Sudhanvan; ambos apostamos nuestras vidas. Prahrāda, te pregunto: no respondas a esta pregunta con falsedad.

5.35.20

उदकं मधुपर्कं चाप्यानयन्तु सुधन्वने ।
ब्रह्मन्नभ्यर्चनीयोऽसि श्वेता गौः पीवरीकृता ॥ ५.३५.२० ॥

Que traigan agua y una ofrenda de madhuparka para Sudhanvan. Brahmán, eres digno de honor; que traigan también una vaca blanca bien cebada.

5.35.21

सुधन्वोवाच ।
उदकं मधुपर्कं च पथ एवार्पितं मम ।
प्रह्राद त्वं तु नौ प्रश्नं तथ्यं प्रब्रूहि पृच्छतोः ॥ ५.३५.२१ ॥

El agua y la ofrenda de madhuparka ya me fueron presentadas en el camino. Prahrāda, respóndenos la verdad a nosotros dos, que preguntamos.

5.35.22

पुत्रो वान्यो भवान्ब्रह्मन्साक्ष्ये चैव भवेत्स्थितः ।
तयोर्विवदतोः प्रश्नं कथमस्मद्विधो वदेत् ॥ ५.३५.२२ ॥

Brahmán, seas hijo o cualquier otro, estás presente como testigo; ¿cómo podría alguien como nosotros responder la pregunta de esos dos que disputan?

5.35.23

अथ यो नैव प्रब्रूयात्सत्यं वा यदि वानृतम् ।
एतत्सुधन्वन्पृच्छामि दुर्विवक्ता स्म किं वसेत् ॥ ५.३५.२३ ॥

Ahora bien, quien no dice ni verdad ni mentira — Sudhanvan, lo pregunto: ¿dónde debe morar el que habla falsamente?

5.35.24

सुधन्वोवाच ।
यां रात्रिमधिविन्ना स्त्री यां चैवाक्षपराजितः ।
यां च भाराभितप्ताङ्गो दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२४ ॥

La noche en que la mujer está afligida, la noche que pasa el derrotado en el juego de dados, y la noche en que el cuerpo arde por la carga — esa noche debe morar el que habla falsamente.

5.35.25

नगरे प्रतिरुद्धः सन्बहिर्द्वारे बुभुक्षितः ।
अमित्रान्भूयसः पश्यन्दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२५ ॥

Sitiado en la ciudad, hambriento fuera de la puerta, viendo a muchos enemigos: que el que miente habite en ese estado.

5.35.26

पञ्च पश्वनृते हन्ति दश हन्ति गवानृते ।
शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ ५.३५.२६ ॥

Con una mentira sobre el ganado destruye a cinco; con una mentira sobre vacas, a diez; sobre caballos, a cien; sobre hombres, a mil.

5.35.27

हन्ति जातानजातांश्च हिरण्यार्थेऽनृतं वदन् ।
सर्वं भूम्यनृते हन्ति मा स्म भूम्यनृतं वदीः ॥ ५.३५.२७ ॥

Diciendo mentiras por el oro, destruye a los nacidos y a los no nacidos; con una mentira sobre la tierra destruye todo: no digas mentiras sobre la tierra.

5.35.28

मत्तः श्रेयानङ्गिरा वै सुधन्वा त्वद्विरोचन ।
मातास्य श्रेयसी मातुस्तस्मात्त्वं तेन वै जितः ॥ ५.३५.२८ ॥

Oh Virocana, superior a mí es Sudhanvan, hijo de Aṅgiras, y superior a ti; su madre es superior a la madre de él, y por eso fuiste vencido por él.

5.35.29

विरोचन सुधन्वायं प्राणानामीश्वरस्तव ।
सुधन्वन्पुनरिच्छामि त्वया दत्तं विरोचनम् ॥ ५.३५.२९ ॥

Oh Virocana, este Sudhanvan es el señor de tus alientos vitales. Oh Sudhanvan, deseo de nuevo a Virocana, que fue entregado por ti.

5.35.30

सुधन्वोवाच ।
यद्धर्ममवृणीथास्त्वं न कामादनृतं वदीः ।
पुनर्ददामि ते तस्मात्पुत्रं प्रह्राद दुर्लभम् ॥ ५.३५.३० ॥

Sudhanvan dijo: Porque elegiste el dharma y no dijiste mentiras por deseo, por eso, oh Prahlāda, te devuelvo aquel hijo raro.

5.35.31

एष प्रह्राद पुत्रस्ते मया दत्तो विरोचनः ।
पादप्रक्षालनं कुर्यात्कुमार्याः संनिधौ मम ॥ ५.३५.३१ ॥

Oh Prahlāda, aquí está tu hijo Virocana, a quien te he dado. Que él lave mis pies en presencia de la doncella.

5.35.32

तस्माद्राजेन्द्र भूम्यर्थे नानृतं वक्तुमर्हसि ।
मा गमः ससुतामात्योऽत्ययं पुत्राननुभ्रमन् ॥ ५.३५.३२ ॥

Por tanto, oh señor de reyes, no debes decir falsedad por causa de la tierra. No vayas a la ruina con tus hijos y ministros, vagando tras tus hijos.

5.35.33

न देवा यष्टिमादाय रक्षन्ति पशुपालवत् ।
यं तु रक्षितुमिच्छन्ति बुद्ध्या संविभजन्ति तम् ॥ ५.३५.३३ ॥

Los dioses no protegen como los pastores con su vara; a quien desean proteger, se lo reparten con inteligencia.

5.35.34

यथा यथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथा तथास्य सर्वार्थाः सिध्यन्ते नात्र संशयः ॥ ५.३५.३४ ॥

Según el hombre dirige su mente hacia el bien, así se cumplen todos sus fines; de ello no hay duda.

5.35.35

न छन्दांसि वृजिनात्तारयन्ति मायाविनं मायया वर्तमानम् ।
नीडं शकुन्ता इव जातपक्षा श्छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ ५.३५.३५ ॥

Los Vedas no libran del pecado al engañador que vive por el engaño; como los pájaros con alas crecidas abandonan su nido, así los Vedas lo abandonan en la hora de la muerte.

5.35.36

मत्तापानं कलहं पूगवैरं भार्यापत्योरन्तरं ज्ञातिभेदम् ।
राजद्विष्टं स्त्रीपुमांसोर्विवादं वर्ज्यान्याहुर्यश्च पन्थाः प्रदुष्टः ॥ ५.३५.३६ ॥

La embriaguez, la riña, la enemistad entre grupos, la discordia entre marido y mujer, la división entre parientes, el odio al rey, la disputa entre hombre y mujer, y un camino corrompido: se dice que estos son cosas que deben evitarse.

5.35.37

सामुद्रिकं वणिजं चोरपूर्वं शलाकधूर्तं च चिकित्सकं च ।
अरिं च मित्रं च कुशीलवं च नैतान्साक्ष्येष्वधिकुर्वीत सप्त ॥ ५.३५.३७ ॥

Un navegante, un mercader, quien antes fue ladrón, un tramposo con dados y fichas, un médico, un enemigo, un amigo y un cantor o actor: no se deben admitir como testigos estos siete.

5.35.38

मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ।
एतानि चत्वार्यभयङ्कराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ॥ ५.३५.३८ ॥

El sacrificio del fuego hecho por orgullo, el silencio guardado por orgullo, el estudio hecho por orgullo y el sacrificio hecho por orgullo: estos cuatro son temibles; si no se realizan como corresponde, sólo traen temor.

5.35.39

अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक्पारदारिकः ॥ ५.३५.३९ ॥

El incendiario, el envenenador, el que come la comida del kuṇḍa, el vendedor de soma, el que provoca divisiones, el calumniador, el traidor de amigos y el adúltero.

5.35.40

भ्रूणहा गुरुतल्पी च यश्च स्यात्पानपो द्विजः ।
अतितीक्ष्णश्च काकश्च नास्तिको वेदनिन्दकः ॥ ५.३५.४० ॥

El asesino de un embrión, el que yace con la esposa de su maestro, el dvija que bebe licor, el excesivamente duro, el parecido a un cuervo (codicioso y astuto), el ateo y el que injuria los Vedas.

5.35.41

स्रुवप्रग्रहणो व्रात्यः कीनाशश्चार्थवानपि ।
रक्षेत्युक्तश्च यो हिंस्यात्सर्वे ब्रह्महणैः समाः ॥ ५.३५.४१ ॥

El que empuña el sruva, el vrātya, el avaro o cruel labrador aunque sea rico, y quien daña cuando se le pidió proteger: todos ellos son iguales a los asesinos de brahmanes.

5.35.42

तृणोल्कया ज्ञायते जातरूपं युगे भद्रो व्यवहारेण साधुः ।
शूरो भयेष्वर्थकृच्छ्रेषु धीरः कृच्छ्रास्वापत्सु सुहृदश्चारयश्च ॥ ५.३५.४२ ॥

El oro se prueba con una antorcha de paja; el bueno y el virtuoso se conocen por su conducta; el héroe se conoce en el peligro y en las estrecheces; en las grandes calamidades se conocen al firme, al amigo y al enemigo.

5.35.43

जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया ।
क्रोधः श्रियं शीलमनार्यसेवा ह्रियं कामः सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३५.४३ ॥

La vejez arrebata la belleza, la esperanza arrebata la firmeza, la muerte arrebata los alientos vitales, la envidia arrebata la práctica del dharma. La ira arrebata la fortuna, servir a los innobles arrebata la buena conducta, el deseo arrebata la modestia, y el orgullo arrebata todo.