ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.35.1
ब्रूहि भूयो महाबुद्धे धर्मार्थसहितं वचः ।
शृण्वतो नास्ति मे तृप्तिर्विचित्राणीह भाषसे ॥ ५.३५.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਚਨ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਹੋ। ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਅਨੋਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ।
5.35.2
सर्वतीर्थेषु वा स्नानं सर्वभूतेषु चार्जवम् ।
उभे एते समे स्यातामार्जवं वा विशिष्यते ॥ ५.३५.२ ॥
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਲਤਾ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਰਲਤਾ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।
5.35.3
आर्जवं प्रतिपद्यस्व पुत्रेषु सततं विभो ।
इह कीर्तिं परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ ५.३५.३ ॥
ਹੇ ਵਿਭੂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਸਰਲਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰੋ। ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਕੀਰਤੀ ਪਾ ਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਪਾਓਗੇ।
5.35.4
यावत्कीर्तिर्मनुष्यस्य पुण्या लोकेषु गीयते ।
तावत्स पुरुषव्याघ्र स्वर्गलोके महीयते ॥ ५.३५.४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪੁੰਨ ਕੀਰਤੀ ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.35.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विरोचनस्य संवादं केशिन्यर्थे सुधन्वना ॥ ५.३५.५ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਲਈ ਸੁਧਨਵਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
5.35.6
केशिन्युवाच ।
किं ब्राह्मणाः स्विच्छ्रेयांसो दितिजाः स्विद्विरोचन ।
अथ केन स्म पर्यङ्कं सुधन्वा नाधिरोहति ॥ ५.३५.६ ॥
ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਬੋਲੀ: ਹੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਕੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਜਾਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੈਤ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ? ਫਿਰ ਸੁਧਨਵਾ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ?
5.35.7
प्राजापत्या हि वै श्रेष्ठा वयं केशिनि सत्तमाः ।
अस्माकं खल्विमे लोकाः के देवाः के द्विजातयः ॥ ५.३५.७ ॥
ਕੇਸ਼ਿਨੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹਾਂ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਕੌਣ ਹਨ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਕੌਣ ਹਨ?
5.35.8
केशिन्युवाच ।
इहैवास्स्व प्रतीक्षाव उपस्थाने विरोचन ।
सुधन्वा प्रातरागन्ता पश्येयं वां समागतौ ॥ ५.३५.८ ॥
ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਰੋਚਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠ; ਸਭਾ-ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਡੀਕ ਕਰੀਏ। ਸੁਧਨਵਾ ਸਵੇਰੇ ਆਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਦੇ ਵੇਖਾਂਗੀ।
5.35.9
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
सुधन्वानं च मां चैव प्रातर्द्रष्टासि सङ्गतौ ॥ ५.३५.९ ॥
ਵਿਰੋਚਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਹੇ ਭੀਰੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਵੇਰੇ ਸੁਧਨਵਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖੇਂਗੀ।
5.35.10
सुधन्वोवाच ।
अन्वालभे हिरण्मयं प्राह्रादेऽहं तवासनम् ।
एकत्वमुपसम्पन्नो न त्वासेयं त्वया सह ॥ ५.३५.१० ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ-ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਸਨ ਛੂੰਹਦਾ ਹਾਂ। ਏਕਤਾ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾਂਗਾ।
5.35.11
अन्वाहरन्तु फलकं कूर्चं वाप्यथ वा बृसीम् ।
सुधन्वन्न त्वमर्होऽसि मया सह समासनम् ॥ ५.३५.११ ॥
ਵਿਰੋਚਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਆਸਨ ਜਾਂ ਚਟਾਈ ਲਿਆਈ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਸੁਧਨਵਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਤੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
5.35.12
सुधन्वोवाच ।
पितापि ते समासीनमुपासीतैव मामधः ।
बालः सुखैधितो गेहे न त्वं किञ्चन बुध्यसे ॥ ५.३५.१२ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਬਿਠਾਉਂਦਾ। ਬਾਲਕ, ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਘਰ ਪਲਿਆ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
5.35.13
हिरण्यं च गवाश्वं च यद्वित्तमसुरेषु नः ।
सुधन्वन्विपणे तेन प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१३ ॥
ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ — ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲ ਸਾਡਾ ਜੋ ਧਨ ਹੈ — ਹੇ ਸੁਧਨਵਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਐਸਾ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੀਏ।
5.35.14
सुधन्वोवाच ।
हिरण्यं च गवाश्वं च तवैवास्तु विरोचन ।
प्राणयोस्तु पणं कृत्वा प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१४ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਰਹਿਣ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਐਸਾ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੀਏ।
5.35.15
आवां कुत्र गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
न हि देवेष्वहं स्थाता न मनुष्येषु कर्हिचित् ॥ ५.३५.१५ ॥
ਵਿਰੋਚਨ: ਪ੍ਰਾਣ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ? ਮੈਂ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਟਿਕਾਂਗਾ, ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ।
5.35.16
सुधन्वोवाच ।
पितरं ते गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
पुत्रस्यापि स हेतोर्हि प्रह्रादो नानृतं वदेत् ॥ ५.३५.१६ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਾਣ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇਗਾ।
5.35.17
इमौ तौ सम्प्रदृश्येते याभ्यां न चरितं सह ।
आशीविषाविव क्रुद्धावेकमार्गमिहागतौ ॥ ५.३५.१७ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਇਕੱਠੇ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੋ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਇੱਥੇ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਤੇ ਆਏ ਹਨ।
5.35.18
किं वै सहैव चरतो न पुरा चरतः सह ।
विरोचनैतत्पृच्छामि किं ते सख्यं सुधन्वना ॥ ५.३५.१८ ॥
ਪ੍ਰਹਲਾਦ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੱਲਦੇ? ਹੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ — ਸੁਧਨਵਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
5.35.19
न मे सुधन्वना सख्यं प्राणयोर्विपणावहे ।
प्रह्राद तत्त्वां पृच्छामि मा प्रश्नमनृतं वदीः ॥ ५.३५.१९ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਝੂਠਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਈਂ।
5.35.20
उदकं मधुपर्कं चाप्यानयन्तु सुधन्वने ।
ब्रह्मन्नभ्यर्चनीयोऽसि श्वेता गौः पीवरीकृता ॥ ५.३५.२० ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਧੂਪਰਕ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ; ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਚਿੱਟੀ ਗਾਂ ਵੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ।
5.35.21
सुधन्वोवाच ।
उदकं मधुपर्कं च पथ एवार्पितं मम ।
प्रह्राद त्वं तु नौ प्रश्नं तथ्यं प्रब्रूहि पृच्छतोः ॥ ५.३५.२१ ॥
ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਧੂਪਰਕ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਉੱਤਰ ਦੇ।
5.35.22
पुत्रो वान्यो भवान्ब्रह्मन्साक्ष्ये चैव भवेत्स्थितः ।
तयोर्विवदतोः प्रश्नं कथमस्मद्विधो वदेत् ॥ ५.३५.२२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ; ਝਗੜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਾਡੇ ਵਰਗਾ ਬੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇ?
5.35.23
अथ यो नैव प्रब्रूयात्सत्यं वा यदि वानृतम् ।
एतत्सुधन्वन्पृच्छामि दुर्विवक्ता स्म किं वसेत् ॥ ५.३५.२३ ॥
ਹੁਣ ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ — ਹੇ ਸੁਧਨਵਨ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
5.35.24
सुधन्वोवाच ।
यां रात्रिमधिविन्ना स्त्री यां चैवाक्षपराजितः ।
यां च भाराभितप्ताङ्गो दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२४ ॥
ਜਿਸ ਰਾਤ ਇਸਤਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਰਾਤ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਰਾਤ ਬੋਝ ਨਾਲ ਅੰਗ ਤਪੇ ਹੋਣ — ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਉਸੇ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ।
5.35.25
नगरे प्रतिरुद्धः सन्बहिर्द्वारे बुभुक्षितः ।
अमित्रान्भूयसः पश्यन्दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२५ ॥
ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਭੁੱਖਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ — ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
5.35.26
पञ्च पश्वनृते हन्ति दश हन्ति गवानृते ।
शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ ५.३५.२६ ॥
ਪਸ਼ੂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਪੰਜ ਨੂੰ, ਗਾਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਦਸ ਨੂੰ, ਘੋੜੇ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਸੌ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
5.35.27
हन्ति जातानजातांश्च हिरण्यार्थेऽनृतं वदन् ।
सर्वं भूम्यनृते हन्ति मा स्म भूम्यनृतं वदीः ॥ ५.३५.२७ ॥
ਸੋਨੇ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਜੰਮਿਆਂ ਅਤੇ ਅਣਜੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਜ਼ਮੀਨ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲ।
5.35.28
मत्तः श्रेयानङ्गिरा वै सुधन्वा त्वद्विरोचन ।
मातास्य श्रेयसी मातुस्तस्मात्त्वं तेन वै जितः ॥ ५.३५.२८ ॥
ਹੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਨਵਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।
5.35.29
विरोचन सुधन्वायं प्राणानामीश्वरस्तव ।
सुधन्वन्पुनरिच्छामि त्वया दत्तं विरोचनम् ॥ ५.३५.२९ ॥
ਹੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਇਹ ਸੁਧਨਵਾ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਧਨਵਾ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਫਿਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
5.35.30
सुधन्वोवाच ।
यद्धर्ममवृणीथास्त्वं न कामादनृतं वदीः ।
पुनर्ददामि ते तस्मात्पुत्रं प्रह्राद दुर्लभम् ॥ ५.३५.३० ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਦੁਰਲਭ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
5.35.31
एष प्रह्राद पुत्रस्ते मया दत्तो विरोचनः ।
पादप्रक्षालनं कुर्यात्कुमार्याः संनिधौ मम ॥ ५.३५.३१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋਵੇ।
5.35.32
तस्माद्राजेन्द्र भूम्यर्थे नानृतं वक्तुमर्हसि ।
मा गमः ससुतामात्योऽत्ययं पुत्राननुभ्रमन् ॥ ५.३५.३२ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਧਰਤੀ ਲਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਓ।
5.35.33
न देवा यष्टिमादाय रक्षन्ति पशुपालवत् ।
यं तु रक्षितुमिच्छन्ति बुद्ध्या संविभजन्ति तम् ॥ ५.३५.३३ ॥
ਦੇਵਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਕਾਂ ਵਾਂਗ ਡੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਰਾਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਦੇ ਹਨ।
5.35.34
यथा यथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथा तथास्य सर्वार्थाः सिध्यन्ते नात्र संशयः ॥ ५.३५.३४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕਲਿਆਣ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
5.35.35
न छन्दांसि वृजिनात्तारयन्ति मायाविनं मायया वर्तमानम् ।
नीडं शकुन्ता इव जातपक्षा श्छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ ५.३५.३५ ॥
ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪਾਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਤਾਰਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਖੰਭ ਲੱਗੇ ਪੰਛੀ ਆਲ੍ਹਣਾ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਵੇਦ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
5.35.36
मत्तापानं कलहं पूगवैरं भार्यापत्योरन्तरं ज्ञातिभेदम् ।
राजद्विष्टं स्त्रीपुमांसोर्विवादं वर्ज्यान्याहुर्यश्च पन्थाः प्रदुष्टः ॥ ५.३५.३६ ॥
ਮਦਿਰਾ ਪੀਣਾ, ਝਗੜਾ, ਟੋਲੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਫੁੱਟ, ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਹ — ਇਹ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
5.35.37
सामुद्रिकं वणिजं चोरपूर्वं शलाकधूर्तं च चिकित्सकं च ।
अरिं च मित्रं च कुशीलवं च नैतान्साक्ष्येष्वधिकुर्वीत सप्त ॥ ५.३५.३७ ॥
ਜਲ-ਯਾਤਰੀ, ਵਪਾਰੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਰ ਰਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਲਾਕਾ ਵਿੱਚ ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਵੈਦ, ਵੈਰੀ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਲਵ, ਇਹਨਾਂ ਸੱਤਾਂ ਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
5.35.38
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ।
एतानि चत्वार्यभयङ्कराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ॥ ५.३५.३८ ॥
ਮਾਣ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਧਾਰਿਆ ਮੌਨ, ਮਾਣ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਯੱਗ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ; ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਇਹ ਭੈ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
5.35.39
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक्पारदारिकः ॥ ५.३५.३९ ॥
ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕੁੰਡਾਸ਼ੀ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਵਕਾਰ, ਚੁਗਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਤਰ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ।
5.35.40
भ्रूणहा गुरुतल्पी च यश्च स्यात्पानपो द्विजः ।
अतितीक्ष्णश्च काकश्च नास्तिको वेदनिन्दकः ॥ ५.३५.४० ॥
ਭਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜ, ਅਤਿ ਕਠੋਰ, ਕਾਂ ਵਰਗਾ (ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼), ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
5.35.41
स्रुवप्रग्रहणो व्रात्यः कीनाशश्चार्थवानपि ।
रक्षेत्युक्तश्च यो हिंस्यात्सर्वे ब्रह्महणैः समाः ॥ ५.३५.४१ ॥
ਸ੍ਰੁਵ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ, ਕੰਜੂਸ ਜਾਂ ਕਰੂਰ ਕਿਸਾਨ, ਧਨੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਅਤੇ “ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ” ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਕਰੇ — ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
5.35.42
तृणोल्कया ज्ञायते जातरूपं युगे भद्रो व्यवहारेण साधुः ।
शूरो भयेष्वर्थकृच्छ्रेषु धीरः कृच्छ्रास्वापत्सु सुहृदश्चारयश्च ॥ ५.३५.४२ ॥
ਘਾਹ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਭਲਾ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੈ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਔਖੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀਰ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
5.35.43
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया ।
क्रोधः श्रियं शीलमनार्यसेवा ह्रियं कामः सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३५.४३ ॥
ਬੁਢਾਪਾ ਰੂਪ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਸ ਧੀਰਜ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਈਰਖਾ ਧਰਮਾਚਰਣ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਦਾ ਹੈ, ਅਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੀਲ ਹਰਦੀ ਹੈ, ਕਾਮ ਲਾਜ ਹਰਦਾ ਹੈ, ਅਭਿਮਾਨ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
5.35.44
श्रीर्मङ्गलात्प्रभवति प्रागल्भ्यात्सम्प्रवर्धते ।
दाक्ष्यात्तु कुरुते मूलं संयमात्प्रतितिष्ठति ॥ ५.३५.४४ ॥
ਸ਼੍ਰੀ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਗਲਭਤਾ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਦਕਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਜੜ੍ਹ ਫੜਦੀ ਹੈ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਟਿਕਦੀ ਹੈ।
5.35.45
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च ।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३५.४५ ॥
ਅੱਠ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਗਿਆ, ਕੌਲਯ, ਦਮ, ਸ਼ਰੁਤ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਘੱਟ ਬੋਲਣਾ, ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਦਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਗਿਆਤਾ।
5.35.46
एतान्गुणांस्तात महानुभावा नेको गुणः संश्रयते प्रसह्य ।
राजा यदा सत्कुरुते मनुष्यं सर्वान्गुणानेष गुणोऽतिभाति ॥ ५.३५.४६ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫੜਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਗੁਣ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
5.35.47
अष्टौ नृपेमानि मनुष्यलोके स्वर्गस्य लोकस्य निदर्शनानि ।
चत्वार्येषामन्ववेतानि सद्भि श्चत्वार्येषामन्ववयन्ति सन्तः ॥ ५.३५.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੱਠ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਨੂੰ ਸੱਜਣ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਦਾ ਸੱਜਣ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.35.48
यज्ञो दानमध्ययनं तपश्च चत्वार्येतान्यन्ववेतानि सद्भिः ।
दमः सत्यमार्जवमानृशंस्यं चत्वार्येतान्यन्ववयन्ति सन्तः ॥ ५.३५.४८ ॥
ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਤਪ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜੱਣ ਪੁਰਸ਼ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਦਮ, ਸੱਚ, ਆਰਜਵ ਤੇ ਆਨ੍ਰਿਸ਼ੰਸਯ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤ ਆਚਰਦੇ ਹਨ।
5.35.49
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम् ।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ ५.३५.४९ ॥
ਜਿੱਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਹੀਂ ਉਹ ਸਭਾ ਸਭਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਛਲ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਸੱਚ ਸੱਚ ਨਹੀਂ।
5.35.50
सत्यं रूपं श्रुतं विद्या कौल्यं शीलं बलं धनम् ।
शौर्यं च चित्रभाष्यं च दश संसर्गयोनयः ॥ ५.३५.५० ॥
ਸੱਚ, ਰੂਪ, ਸ਼ਰੁਤ, ਵਿੱਦਿਆ, ਕੁਲ, ਸ਼ੀਲ, ਬਲ, ਧਨ, ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ — ਇਹ ਦਸ ਸੰਗ ਦੇ ਸੋਤ ਹਨ।
5.35.51
पापं कुर्वन्पापकीर्तिः पापमेवाश्नुते फलम् ।
पुण्यं कुर्वन्पुण्यकीर्तिः पुण्यमेवाश्नुते फलम् ॥ ५.३५.५१ ॥
ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ-ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨ-ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ, ਪੁੰਨ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
5.35.52
पापं प्रज्ञां नाशयति क्रियमाणं पुनः पुनः ।
नष्टप्रज्ञः पापमेव नित्यमारभते नरः ॥ ५.३५.५२ ॥
ਪਾਪ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪਾਪ ਹੀ ਆਰੰਭਦਾ ਹੈ।
5.35.53
पुण्यं प्रज्ञां वर्धयति क्रियमाणं पुनः पुनः ।
वृद्धप्रज्ञः पुण्यमेव नित्यमारभते नरः ॥ ५.३५.५३ ॥
ਪੁੰਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਬੁੱਧੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪੁੰਨ ਹੀ ਆਰੰਭਦਾ ਹੈ।
5.35.54
असूयको दन्दशूको निष्ठुरो वैरकृन्नरः ।
स कृच्छ्रं महदाप्नोति नचिरात्पापमाचरन् ॥ ५.३५.५४ ॥
ਈਰਖਾਲੂ, ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.35.55
अनसूयः कृतप्रज्ञः शोभनान्याचरन्सदा ।
अकृच्छ्रात्सुखमाप्नोति सर्वत्र च विराजते ॥ ५.३५.५५ ॥
ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
5.35.56
प्रज्ञामेवागमयति यः प्राज्ञेभ्यः स पण्डितः ।
प्राज्ञो ह्यवाप्य धर्मार्थौ शक्नोति सुखमेधितुम् ॥ ५.३५.५६ ॥
ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੰਡਿਤ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਪਾ ਕੇ ਸੁਖ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.35.57
दिवसेनैव तत्कुर्याद्येन रात्रौ सुखं वसेत् ।
अष्टमासेन तत्कुर्याद्येन वर्षाः सुखं वसेत् ॥ ५.३५.५७ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੋ, ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੋ, ਉਹ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.35.58
पूर्वे वयसि तत्कुर्याद्येन वृद्धः सुखं वसेत् ।
यावज्जीवेन तत्कुर्याद्येन प्रेत्य सुखं वसेत् ॥ ५.३५.५८ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੋ, ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੋ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5.35.59
जीर्णमन्नं प्रशंसन्ति भार्यां च गतयौवनाम् ।
शूरं विगतसङ्ग्रामं गतपारं तपस्विनम् ॥ ५.३५.५९ ॥
ਲੋਕ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਨ ਦੀ, ਜਵਾਨੀ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਪਤਨੀ ਦੀ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਿਹਲੇ ਹੋਏ ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਅਤੇ ਭਵਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
5.35.60
धनेनाधर्मलब्धेन यच्छिद्रमपिधीयते ।
असंवृतं तद्भवति ततोऽन्यदवदीर्यते ॥ ५.३५.६० ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਨਾਲ ਜੋ ਛੇਕ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਫੁੱਟ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
5.35.61
गुरुरात्मवतां शास्ता शास्ता राजा दुरात्मनाम् ।
अथ प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः ॥ ५.३५.६१ ॥
ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੀ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ; ਦੁਰਾਤਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਮ ਹੈ।
5.35.62
ऋषीणां च नदीनां च कुलानां च महात्मनाम् ।
प्रभवो नाधिगन्तव्यः स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ ५.३५.६२ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ, ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਲਾਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਲੱਭਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
5.35.63
द्विजातिपूजाभिरतो दाता ज्ञातिषु चार्जवी ।
क्षत्रियः स्वर्गभाग्राजंश्चिरं पालयते महीम् ॥ ५.३५.६३ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਦਾਤਾ, ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਰਲ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿਰ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
5.35.64
सुवर्णपुष्पां पृथिवीं चिन्वन्ति पुरुषास्त्रयः ।
शूरश्च कृतविद्यश्च यश्च जानाति सेवितुम् ॥ ५.३५.६४ ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੁਰਸ਼ ਚੁਣਦੇ ਹਨ: ਸੂਰਮਾ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
5.35.65
बुद्धिश्रेष्ठानि कर्माणि बाहुमध्यानि भारत ।
तानि जङ्घाजघन्यानि भारप्रत्यवराणि च ॥ ५.३५.६५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਾਹੂ-ਬਲ ਨਾਲ ਮੱਧਮ; ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਨੀਵੇਂ, ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ।
5.35.66
दुर्योधने च शकुनौ मूढे दुःशासने तथा ।
कर्णे चैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३५.६६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਉੱਤੇ, ਮੂਰਖ ਸ਼ਕੁਨੀ ਉੱਤੇ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
5.35.67
सर्वैर्गुणैरुपेताश्च पाण्डवा भरतर्षभ ।
पितृवत्त्वयि वर्तन्ते तेषु वर्तस्व पुत्रवत् ॥ ५.३५.६७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਾਂਡਵ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤ।