ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.35.1
ब्रूहि भूयो महाबुद्धे धर्मार्थसहितं वचः ।
शृण्वतो नास्ति मे तृप्तिर्विचित्राणीह भाषसे ॥ ५.३५.१ ॥
ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥସହିତ ବାକ୍ୟ ପୁଣି କୁହ। ଶୁଣିବାରେ ମୋର ତୃପ୍ତି ହେଉନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ଏଠାରେ ବିଚିତ୍ର କଥା କହୁଛ।
5.35.2
सर्वतीर्थेषु वा स्नानं सर्वभूतेषु चार्जवम् ।
उभे एते समे स्यातामार्जवं वा विशिष्यते ॥ ५.३५.२ ॥
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସରଳତା, ଏହି ଦୁଇଟି ସମାନ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ସରଳତା ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.35.3
आर्जवं प्रतिपद्यस्व पुत्रेषु सततं विभो ।
इह कीर्तिं परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ ५.३५.३ ॥
ହେ ବିଭୋ, ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବଦା ସରଳତା ଆଚରଣ କର। ଏଠାରେ ପରମ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ।
5.35.4
यावत्कीर्तिर्मनुष्यस्य पुण्या लोकेषु गीयते ।
तावत्स पुरुषव्याघ्र स्वर्गलोके महीयते ॥ ५.३५.४ ॥
ମନୁଷ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାଯିତ ହେଉଥିବା ଯାଏଁ, ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
5.35.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विरोचनस्य संवादं केशिन्यर्थे सुधन्वना ॥ ५.३५.५ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି—କେଶିନୀ ପାଇଁ ସୁଧନ୍ୱା ଓ ବିରୋଚନଙ୍କ ସଂବାଦ।
5.35.6
केशिन्युवाच ।
किं ब्राह्मणाः स्विच्छ्रेयांसो दितिजाः स्विद्विरोचन ।
अथ केन स्म पर्यङ्कं सुधन्वा नाधिरोहति ॥ ५.३५.६ ॥
କେଶିନୀ କହିଲେ: ହେ ବିରୋଚନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କି ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ତେବେ ସୁଧନ୍ୱା କାହିଁକି ପର୍ଯଙ୍କରେ ଚଢ଼େ ନାହିଁ?
5.35.7
प्राजापत्या हि वै श्रेष्ठा वयं केशिनि सत्तमाः ।
अस्माकं खल्विमे लोकाः के देवाः के द्विजातयः ॥ ५.३५.७ ॥
କେଶିନୀ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବଂଶଜ ଆମେ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ। ଏହି ଲୋକ ଆମର; ଦେବତା କିଏ, ଦ୍ବିଜାତି କିଏ?
5.35.8
केशिन्युवाच ।
इहैवास्स्व प्रतीक्षाव उपस्थाने विरोचन ।
सुधन्वा प्रातरागन्ता पश्येयं वां समागतौ ॥ ५.३५.८ ॥
କେଶିନୀ କହିଲା: ବିରୋଚନ, ଏଠାରେ ହିଁ ବସ; ସଭାସ୍ଥାନରେ ଆମେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା। ସୁଧନ୍ୱା ସକାଳେ ଆସିବ; ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଦେଖିବି।
5.35.9
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
सुधन्वानं च मां चैव प्रातर्द्रष्टासि सङ्गतौ ॥ ५.३५.९ ॥
ବିରୋଚନ କହିଲା: ହେ ଭଦ୍ରେ, ହେ ଭୀରୁ, ତୁମେ ଯେମିତି କହୁଛ ସେମିତି କରିବି। ସକାଳେ ସୁଧନ୍ୱା ଓ ମୋତେ ଏକତ୍ର ଦେଖିବ।
5.35.10
सुधन्वोवाच ।
अन्वालभे हिरण्मयं प्राह्रादेऽहं तवासनम् ।
एकत्वमुपसम्पन्नो न त्वासेयं त्वया सह ॥ ५.३५.१० ॥
ସୁଧନ୍ୱା କହିଲା: ହେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ-ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି। ଏକତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମ ସହ ବସିବି ନାହିଁ।
5.35.11
अन्वाहरन्तु फलकं कूर्चं वाप्यथ वा बृसीम् ।
सुधन्वन्न त्वमर्होऽसि मया सह समासनम् ॥ ५.३५.११ ॥
ବିରୋଚନ କହିଲା: ଗୋଟିଏ ଫଳକ, କୁଶାସନ କିମ୍ବା ଚଟାଣ ଆଣନ୍ତୁ। ହେ ସୁଧନ୍ୱା, ମୋ ସହ ସମାନ ଆସନରେ ବସିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
5.35.12
सुधन्वोवाच ।
पितापि ते समासीनमुपासीतैव मामधः ।
बालः सुखैधितो गेहे न त्वं किञ्चन बुध्यसे ॥ ५.३५.१२ ॥
ସୁଧନ୍ୱା କହିଲା: ତୁମ ପିତା ମଧ୍ୟ ପାଖରେ ବସି ମୋତେ ତଳେ ହିଁ ବସାଇଥାଆନ୍ତେ। ବାଳକ, ସୁଖରେ ଘରେ ବଢ଼ିଥିବା ତୁମେ କିଛି ବୁଝୁନ।
5.35.13
हिरण्यं च गवाश्वं च यद्वित्तमसुरेषु नः ।
सुधन्वन्विपणे तेन प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१३ ॥
ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଘୋଡା — ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଆମ ଧନ — ହେ ସୁଧନ୍ୱନ, ତାକୁ ପଣ ରଖି, ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଜାଣିଥିବା ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା।
5.35.14
सुधन्वोवाच ।
हिरण्यं च गवाश्वं च तवैवास्तु विरोचन ।
प्राणयोस्तु पणं कृत्वा प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१४ ॥
ସୁଧନ୍ୱା କହିଲେ: ହେ ବିରୋଚନ, ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଘୋଡା ତୁମର ହେଉ। କିନ୍ତୁ ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ପ୍ରାଣକୁ ପଣ ରଖି, ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଜାଣିଥିବା ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା।
5.35.15
आवां कुत्र गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
न हि देवेष्वहं स्थाता न मनुष्येषु कर्हिचित् ॥ ५.३५.१५ ॥
ବିରୋଚନ: ପ୍ରାଣ ପଣ ରଖାଗଲା ପରେ ଆମେ ଦୁହେଁ କେଉଁଠାକୁ ଯିବା? ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ହେଁ ଠିଆ ହେବି ନାହିଁ।
5.35.16
सुधन्वोवाच ।
पितरं ते गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
पुत्रस्यापि स हेतोर्हि प्रह्रादो नानृतं वदेत् ॥ ५.३५.१६ ॥
ସୁଧନ୍ୱା କହିଲେ: ପ୍ରାଣ ପଣ ରଖାଗଲା ପରେ ଆମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା। ପୁତ୍ରର ହିତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ।
5.35.17
इमौ तौ सम्प्रदृश्येते याभ्यां न चरितं सह ।
आशीविषाविव क्रुद्धावेकमार्गमिहागतौ ॥ ५.३५.१७ ॥
ଏହି ଦୁହେଁ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଏକତ୍ର ଆଚରଣ ହୋଇନାହିଁ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦୁଇ ସାପ ପରି ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକ ପଥରେ ଆସିଛନ୍ତି।
5.35.18
किं वै सहैव चरतो न पुरा चरतः सह ।
विरोचनैतत्पृच्छामि किं ते सख्यं सुधन्वना ॥ ५.३५.१८ ॥
ପ୍ରହ୍ଲାଦ: ତୁମେ ଦୁହେଁ ପ୍ରକୃତରେ ଏକତ୍ର ଚାଲୁଛ କି, ନା ପୂର୍ବରୁ ଏକତ୍ର ଚାଲୁନଥିଲ? ହେ ବିରୋଚନ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି — ସୁଧନ୍ୱା ସହିତ ତୁମର ମିତ୍ରତା କିପରି?
5.35.19
न मे सुधन्वना सख्यं प्राणयोर्विपणावहे ।
प्रह्राद तत्त्वां पृच्छामि मा प्रश्नमनृतं वदीः ॥ ५.३५.१९ ॥
ସୁଧନ୍ୱାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ସଖ୍ୟ ନାହିଁ; ଆମେ ଦୁହେଁ ଆମ ପ୍ରାଣର ବାଜି ଲଗାଉଛୁ। ହେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ମିଥ୍ୟା ଉତ୍ତର ଦିଅ ନାହିଁ।
5.35.20
उदकं मधुपर्कं चाप्यानयन्तु सुधन्वने ।
ब्रह्मन्नभ्यर्चनीयोऽसि श्वेता गौः पीवरीकृता ॥ ५.३५.२० ॥
ସୁଧନ୍ୱାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ମଧୁପର୍କ ଆଣନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ; ପୃଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିବା ଧଳା ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଆଣନ୍ତୁ।
5.35.21
सुधन्वोवाच ।
उदकं मधुपर्कं च पथ एवार्पितं मम ।
प्रह्राद त्वं तु नौ प्रश्नं तथ्यं प्रब्रूहि पृच्छतोः ॥ ५.३५.२१ ॥
ଜଳ ଓ ମଧୁପର୍କ ମୋତେ ବାଟରେ ହିଁ ଅର୍ପିତ ହୋଇସାରିଛି। ହେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ପଚାରୁଥିବା ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଅ।
5.35.22
पुत्रो वान्यो भवान्ब्रह्मन्साक्ष्ये चैव भवेत्स्थितः ।
तयोर्विवदतोः प्रश्नं कथमस्मद्विधो वदेत् ॥ ५.३५.२२ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ପୁତ୍ର ହୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଛ; ବିବାଦ କରୁଥିବା ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମ ପରି ଲୋକ କିପରି ଦେବ?
5.35.23
अथ यो नैव प्रब्रूयात्सत्यं वा यदि वानृतम् ।
एतत्सुधन्वन्पृच्छामि दुर्विवक्ता स्म किं वसेत् ॥ ५.३५.२३ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯିଏ ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କିଛି ହିଁ କହେ ନାହିଁ — ହେ ସୁଧନ୍ୱନ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି: ମିଥ୍ୟା କହିଥିବା ଲୋକ କେଉଁଠି ବାସ କରିବ?
5.35.24
सुधन्वोवाच ।
यां रात्रिमधिविन्ना स्त्री यां चैवाक्षपराजितः ।
यां च भाराभितप्ताङ्गो दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२४ ॥
ଯେଉଁ ରାତିରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁଃଖିତ ରହେ, ଯେଉଁ ରାତିରେ ପାଶାରେ ପରାଜିତ ଲୋକ ରହେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ରାତିରେ ଭାରରେ ଅଙ୍ଗ ତପ୍ତ ଥାଏ — ମିଥ୍ୟା କହିଥିବା ଲୋକ ସେହି ରାତିରେ ବାସ କରୁ।
5.35.25
नगरे प्रतिरुद्धः सन्बहिर्द्वारे बुभुक्षितः ।
अमित्रान्भूयसः पश्यन्दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२५ ॥
ନଗରରେ ଅବରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦ୍ୱାର ବାହାରେ ଭୋକିଲା, ଅନେକ ଶତ୍ରୁ ଦେଖି — ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁ।
5.35.26
पञ्च पश्वनृते हन्ति दश हन्ति गवानृते ।
शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ ५.३५.२६ ॥
ପଶୁ ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟାରେ ପାଞ୍ଚ ଜଣଙ୍କୁ, ଗାଈ ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟାରେ ଦଶ ଜଣଙ୍କୁ, ଘୋଡା ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟାରେ ଶହେ ଜଣଙ୍କୁ, ମନୁଷ୍ୟ ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟାରେ ହଜାର ଜଣଙ୍କୁ ସେ ନଷ୍ଟ କରେ।
5.35.27
हन्ति जातानजातांश्च हिरण्यार्थेऽनृतं वदन् ।
सर्वं भूम्यनृते हन्ति मा स्म भूम्यनृतं वदीः ॥ ५.३५.२७ ॥
ସୁନା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହୁଥିବା ଲୋକ ଜନ୍ମିତ ଓ ଅଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଭୂମି ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟାରେ ସବୁ ନଷ୍ଟ କରେ — ଭୂମି ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କୁହନି।
5.35.28
मत्तः श्रेयानङ्गिरा वै सुधन्वा त्वद्विरोचन ।
मातास्य श्रेयसी मातुस्तस्मात्त्वं तेन वै जितः ॥ ५.३५.२८ ॥
ହେ ବିରୋଚନ, ମୋ ଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁଧନ୍ୱା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତୁମ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କ ମାତା ତାଙ୍କ ମାତା ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା; ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲ।
5.35.29
विरोचन सुधन्वायं प्राणानामीश्वरस्तव ।
सुधन्वन्पुनरिच्छामि त्वया दत्तं विरोचनम् ॥ ५.३५.२९ ॥
ହେ ବିରୋଚନ, ଏ ସୁଧନ୍ୱା ତୁମ ପ୍ରାଣର ଈଶ୍ୱର। ହେ ସୁଧନ୍ୱା, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ବିରୋଚନକୁ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଇଚ୍ଛା କରେ।
5.35.30
सुधन्वोवाच ।
यद्धर्ममवृणीथास्त्वं न कामादनृतं वदीः ।
पुनर्ददामि ते तस्मात्पुत्रं प्रह्राद दुर्लभम् ॥ ५.३५.३० ॥
ସୁଧନ୍ୱା କହିଲେ: ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ବରଣ କଲ, ଇଚ୍ଛାରେ ମିଥ୍ୟା କହିଲ ନାହିଁ। ତେଣୁ ହେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଦୁର୍ଲଭ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନର୍ବାର ଦେଉଛି।
5.35.31
एष प्रह्राद पुत्रस्ते मया दत्तो विरोचनः ।
पादप्रक्षालनं कुर्यात्कुमार्याः संनिधौ मम ॥ ५.३५.३१ ॥
ହେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଏହି ତୁମ ପୁତ୍ର ବିରୋଚନ; ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି। କୁମାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ମୋ ପାଦ ଧୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
5.35.32
तस्माद्राजेन्द्र भूम्यर्थे नानृतं वक्तुमर्हसि ।
मा गमः ससुतामात्योऽत्ययं पुत्राननुभ्रमन् ॥ ५.३५.३२ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭୂମି ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୁତ୍ର ଓ ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପଛେ ବୁଲି ବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ଯାଅ ନାହିଁ।
5.35.33
न देवा यष्टिमादाय रक्षन्ति पशुपालवत् ।
यं तु रक्षितुमिच्छन्ति बुद्ध्या संविभजन्ति तम् ॥ ५.३५.३३ ॥
ଦେବତା ଗୋପାଳଙ୍କ ପରି ଦଣ୍ଡ ଧରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭାଗ ଦିଅନ୍ତି।
5.35.34
यथा यथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथा तथास्य सर्वार्थाः सिध्यन्ते नात्र संशयः ॥ ५.३५.३४ ॥
ମଣିଷ ଯେତେ କଲ୍ୟାଣ ଆଡ଼କୁ ମନ ଦିଏ, ସେତେ ତା'ର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
5.35.35
न छन्दांसि वृजिनात्तारयन्ति मायाविनं मायया वर्तमानम् ।
नीडं शकुन्ता इव जातपक्षा श्छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ ५.३५.३५ ॥
ମାୟାରେ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରତାରକକୁ ବେଦ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ନାହିଁ; ପକ୍ଷ ଉଠିଲେ ଚଢ଼ିଆମାନେ ବସା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେହିପରି ଅନ୍ତକାଳରେ ବେଦ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
5.35.36
मत्तापानं कलहं पूगवैरं भार्यापत्योरन्तरं ज्ञातिभेदम् ।
राजद्विष्टं स्त्रीपुमांसोर्विवादं वर्ज्यान्याहुर्यश्च पन्थाः प्रदुष्टः ॥ ५.३५.३६ ॥
ମଦ୍ୟପାନ, କଳହ, ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା, ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର, ଜ୍ଞାତିଭେଦ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ବିବାଦ ଏବଂ ଦୂଷିତ ପଥ — ଏଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଜନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
5.35.37
सामुद्रिकं वणिजं चोरपूर्वं शलाकधूर्तं च चिकित्सकं च ।
अरिं च मित्रं च कुशीलवं च नैतान्साक्ष्येष्वधिकुर्वीत सप्त ॥ ५.३५.३७ ॥
ସାମୁଦ୍ରିକ, ବଣିକ, ପୂର୍ବରୁ ଚୋର ଥିବା ଲୋକ, ପାଶା ଓ ଶଳାକାରେ ଧୂର୍ତ୍ତ, ଚିକିତ୍ସକ, ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର ଓ କୁଶୀଳବ — ଏହି ସାତଜଣଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.35.38
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ।
एतानि चत्वार्यभयङ्कराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ॥ ५.३५.३८ ॥
ଅହଂକାରରେ କରାଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଅହଂକାରରେ ପାଳିତ ମୌନ, ଅହଂକାରରେ କରାଯାଉଥିବା ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଅହଂକାରରେ କରାଯାଉଥିବା ଯଜ୍ଞ — ଏହି ଚାରିଟି ଭୟଙ୍କର; ଯଥାବିଧି ନ କଲେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଭୟ ହିଁ ଦିଏ।
5.35.39
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक्पारदारिकः ॥ ५.३५.३९ ॥
ଘର ଜାଳୁଥିବା, ବିଷ ଦେଉଥିବା, କୁଣ୍ଡାଶୀ, ସୋମ ବିକ୍ରୟକାରୀ, ପର୍ବକାର, ଚୁଗୁଲିଖୋର, ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ।
5.35.40
भ्रूणहा गुरुतल्पी च यश्च स्यात्पानपो द्विजः ।
अतितीक्ष्णश्च काकश्च नास्तिको वेदनिन्दकः ॥ ५.३५.४० ॥
ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ, ଅତି କଠୋର, କାଉ ପରି (ଲୋଭୀ ଓ ଛଳନାକାରୀ), ନାସ୍ତିକ ଓ ବେଦନିନ୍ଦକ।
5.35.41
स्रुवप्रग्रहणो व्रात्यः कीनाशश्चार्थवानपि ।
रक्षेत्युक्तश्च यो हिंस्यात्सर्वे ब्रह्महणैः समाः ॥ ५.३५.४१ ॥
ସ୍ରୁବ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବ୍ରାତ୍ୟ, କୃପଣ ବା କ୍ରୂର କୃଷକ, ଧନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ 'ରକ୍ଷା କର' କୁହାଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ହିଂସା କରେ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ସମାନ।
5.35.42
तृणोल्कया ज्ञायते जातरूपं युगे भद्रो व्यवहारेण साधुः ।
शूरो भयेष्वर्थकृच्छ्रेषु धीरः कृच्छ्रास्वापत्सु सुहृदश्चारयश्च ॥ ५.३५.४२ ॥
ତୃଣର ମଶାଲରେ ସୁନା ପରଖା ଯାଏ; ବ୍ୟବହାରରେ ଭଲ ଓ ସାଧୁ ଚିହ୍ନାଯାଏ; ଭୟ ଓ ଧନସଙ୍କଟରେ ଶୂର ଚିହ୍ନାଯାଏ; କଠିନ ବିପଦରେ ଧୀର, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।
5.35.43
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया ।
क्रोधः श्रियं शीलमनार्यसेवा ह्रियं कामः सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३५.४३ ॥
ଜରା ରୂପ ହରଣ କରେ, ଆଶା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରଣ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଣ ହରଣ କରେ, ଈର୍ଷା ଧର୍ମାଚରଣ ହରଣ କରେ। କ୍ରୋଧ ଶ୍ରୀ ହରଣ କରେ, ଅନାର୍ଯ୍ୟ ସେବା ଶୀଳ ହରଣ କରେ, କାମ ଲଜ୍ଜା ହରଣ କରେ, ଅଭିମାନ ସବୁକିଛି ହରଣ କରେ।
5.35.44
श्रीर्मङ्गलात्प्रभवति प्रागल्भ्यात्सम्प्रवर्धते ।
दाक्ष्यात्तु कुरुते मूलं संयमात्प्रतितिष्ठति ॥ ५.३५.४४ ॥
ଶ୍ରୀ ମଙ୍ଗଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପ୍ରାଗଲ୍ଭ୍ୟରୁ ବଢ଼େ। ଦକ୍ଷତାରେ ସେ ମୂଳ ଗଢ଼େ, ସଂଯମରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
5.35.45
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च ।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३५.४५ ॥
ଆଠଟି ଗୁଣ ପୁରୁଷକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ: ପ୍ରଜ୍ଞା, କୌଲ୍ୟ, ଦମ, ଶ୍ରୁତ, ପରାକ୍ରମ, କମ୍ କଥା କହିବା, ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଓ କୃତଜ୍ଞତା।
5.35.46
एतान्गुणांस्तात महानुभावा नेको गुणः संश्रयते प्रसह्य ।
राजा यदा सत्कुरुते मनुष्यं सर्वान्गुणानेष गुणोऽतिभाति ॥ ५.३५.४६ ॥
ହେ ତାତ, ମହାନୁଭବମାନେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଜା ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ମଣିଷକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହି ଗୋଟିଏ ଗୁଣ ତାର ସବୁ ଗୁଣଠାରୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
5.35.47
अष्टौ नृपेमानि मनुष्यलोके स्वर्गस्य लोकस्य निदर्शनानि ।
चत्वार्येषामन्ववेतानि सद्भि श्चत्वार्येषामन्ववयन्ति सन्तः ॥ ५.३५.४७ ॥
ହେ ନୃପ, ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଏହି ଆଠଟି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ସଙ୍କେତ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଟିକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଆଉ ଚାରିଟିକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ପାଳନ କରନ୍ତି।
5.35.48
यज्ञो दानमध्ययनं तपश्च चत्वार्येतान्यन्ववेतानि सद्भिः ।
दमः सत्यमार्जवमानृशंस्यं चत्वार्येतान्यन्ववयन्ति सन्तः ॥ ५.३५.४८ ॥
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ତପ — ଏହି ଚାରିକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଦମ, ସତ୍ୟ, ଆର୍ଜବ ଓ ଆନୃଶଂସ୍ୟ — ଏହି ଚାରିକୁ ସନ୍ତମାନେ ଆଚରଣ କରନ୍ତି।
5.35.49
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम् ।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ ५.३५.४९ ॥
ଯେଉଁଠି ବୃଦ୍ଧ ନାହାନ୍ତି ସେ ସଭା ସଭା ନୁହେଁ; ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ କହନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହଁନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ଛଳରେ ବିଦ୍ଧ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.35.50
सत्यं रूपं श्रुतं विद्या कौल्यं शीलं बलं धनम् ।
शौर्यं च चित्रभाष्यं च दश संसर्गयोनयः ॥ ५.३५.५० ॥
ସତ୍ୟ, ରୂପ, ଶ୍ରୁତ, ବିଦ୍ୟା, କୁଳ, ଶୀଳ, ବଳ, ଧନ, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଧୁର ବାଣୀ — ଏହି ଦଶ ସଂସର୍ଗର ଉତ୍ସ।
5.35.51
पापं कुर्वन्पापकीर्तिः पापमेवाश्नुते फलम् ।
पुण्यं कुर्वन्पुण्यकीर्तिः पुण्यमेवाश्नुते फलम् ॥ ५.३५.५१ ॥
ପାପ କରୁଥିବା, ପାପକୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାପର ଫଳ ହିଁ ପାଏ; ପୁଣ୍ୟ କରୁଥିବା, ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ହିଁ ପାଏ।
5.35.52
पापं प्रज्ञां नाशयति क्रियमाणं पुनः पुनः ।
नष्टप्रज्ञः पापमेव नित्यमारभते नरः ॥ ५.३५.५२ ॥
ପାପ ବାରମ୍ବାର କରାଗଲେ ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ କରେ; ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ମଣିଷ ସର୍ବଦା ପାପକୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ କରେ।
5.35.53
पुण्यं प्रज्ञां वर्धयति क्रियमाणं पुनः पुनः ।
वृद्धप्रज्ञः पुण्यमेव नित्यमारभते नरः ॥ ५.३५.५३ ॥
ପୁଣ୍ୟ ବାରମ୍ବାର କରାଗଲେ ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ; ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ିଥିବା ମଣିଷ ସର୍ବଦା ପୁଣ୍ୟକୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ କରେ।
5.35.54
असूयको दन्दशूको निष्ठुरो वैरकृन्नरः ।
स कृच्छ्रं महदाप्नोति नचिरात्पापमाचरन् ॥ ५.३५.५४ ॥
ଈର୍ଷାପରାୟଣ, କଟୁଭାଷୀ, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଶତ୍ରୁତା ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ମଣିଷ ପାପ କରି ଅଚିରେ ମହା ଦୁଃଖ ପାଏ।
5.35.55
अनसूयः कृतप्रज्ञः शोभनान्याचरन्सदा ।
अकृच्छ्रात्सुखमाप्नोति सर्वत्र च विराजते ॥ ५.३५.५५ ॥
ଈର୍ଷାରହିତ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଓ ସଦା ଶୁଭ କର୍ମ କରୁଥିବା ମଣିଷ କଷ୍ଟ ବିନା ସୁଖ ପାଏ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ଶୋଭା ପାଏ।
5.35.56
प्रज्ञामेवागमयति यः प्राज्ञेभ्यः स पण्डितः ।
प्राज्ञो ह्यवाप्य धर्मार्थौ शक्नोति सुखमेधितुम् ॥ ५.३५.५६ ॥
ଯେ ପ୍ରାଜ୍ଞମାନଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଜ୍ଞା ପାଏ, ସେ ହିଁ ପଣ୍ଡିତ। ପ୍ରାଜ୍ଞ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇ ସୁଖ ବଢ଼ାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ।
5.35.57
दिवसेनैव तत्कुर्याद्येन रात्रौ सुखं वसेत् ।
अष्टमासेन तत्कुर्याद्येन वर्षाः सुखं वसेत् ॥ ५.३५.५७ ॥
ଯେପରି ରାତ୍ରିରେ ସୁଖରେ ରହିପାରିବ, ତାହା ଦିନରେ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ସୁଖରେ ରହିପାରିବ, ତାହା ଆଠ ମାସରେ କରିବା ଉଚିତ।
5.35.58
पूर्वे वयसि तत्कुर्याद्येन वृद्धः सुखं वसेत् ।
यावज्जीवेन तत्कुर्याद्येन प्रेत्य सुखं वसेत् ॥ ५.३५.५८ ॥
ଯେପରି ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ସୁଖରେ ରହିପାରିବ, ତାହା ଯୌବନରେ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖରେ ରହିପାରିବ, ତାହା ଜୀବନସାରା କରିବା ଉଚିତ।
5.35.59
जीर्णमन्नं प्रशंसन्ति भार्यां च गतयौवनाम् ।
शूरं विगतसङ्ग्रामं गतपारं तपस्विनम् ॥ ५.३५.५९ ॥
ଲୋକେ ପୁରୁଣା ଅନ୍ନ, ଯୌବନ ପାର ହୋଇଥିବା ପତ୍ନୀ, ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରିଥିବା ଶୂରବୀର ଏବଂ ଭବସାଗର ପାର କରିଥିବା ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
5.35.60
धनेनाधर्मलब्धेन यच्छिद्रमपिधीयते ।
असंवृतं तद्भवति ततोऽन्यदवदीर्यते ॥ ५.३५.६० ॥
ଅଧର୍ମରେ ଲବ୍ଧ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଛିଦ୍ର ଢଙ୍କାଯାଏ, ତାହା ଅସଂବୃତ ହିଁ ରହେ; ତା'ପରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଫାଟି ବାହାରେ।
5.35.61
गुरुरात्मवतां शास्ता शास्ता राजा दुरात्मनाम् ।
अथ प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः ॥ ५.३५.६१ ॥
ଆତ୍ମସଂଯମୀଙ୍କ ଗୁରୁ ଶାସକ; ଦୁରାତ୍ମାଙ୍କ ଶାସକ ରାଜା; ଓ ଗୁପ୍ତରେ ପାପ କରୁଥିବାଙ୍କ ଶାସକ ବିବସ୍ୱାନ୍ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯମ।
5.35.62
ऋषीणां च नदीनां च कुलानां च महात्मनाम् ।
प्रभवो नाधिगन्तव्यः स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ ५.३५.६२ ॥
ଋଷି, ନଦୀ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ କୁଳ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଦୁରାଚରଣର ଉତ୍ସ ଜଣାଯାଇପାରେ ନାହିଁ।
5.35.63
द्विजातिपूजाभिरतो दाता ज्ञातिषु चार्जवी ।
क्षत्रियः स्वर्गभाग्राजंश्चिरं पालयते महीम् ॥ ५.३५.६३ ॥
ଦ୍ୱିଜପୂଜାରେ ରତ, ଦାତା, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସରଳ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ହେ ରାଜନ୍, ସ୍ୱର୍ଗର ଭାଗୀ ହୋଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ପୃଥିବୀ ପାଳନ କରେ।
5.35.64
सुवर्णपुष्पां पृथिवीं चिन्वन्ति पुरुषास्त्रयः ।
शूरश्च कृतविद्यश्च यश्च जानाति सेवितुम् ॥ ५.३५.६४ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ପୁରୁଷ ଚୟନ କରନ୍ତି: ଶୂର, ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ସେବା କରିବାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ।
5.35.65
बुद्धिश्रेष्ठानि कर्माणि बाहुमध्यानि भारत ।
तानि जङ्घाजघन्यानि भारप्रत्यवराणि च ॥ ५.३५.६५ ॥
ହେ ଭାରତ, ବୁଦ୍ଧିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ ଅଛି; ବାହୁବଳରେ ମଧ୍ୟମ; ଆଉ ଊରୁବଳରେ ନିମ୍ନ, ଭାରରେ ଲଘୁ।
5.35.66
दुर्योधने च शकुनौ मूढे दुःशासने तथा ।
कर्णे चैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३५.६६ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ମୂର୍ଖ ଶକୁନି, ଦୁଃଶାସନ ଏବଂ ସେହିପରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷମତା ସମର୍ପଣ କରି ତୁମେ କିପରି ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
5.35.67
सर्वैर्गुणैरुपेताश्च पाण्डवा भरतर्षभ ।
पितृवत्त्वयि वर्तन्ते तेषु वर्तस्व पुत्रवत् ॥ ५.३५.६७ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମ ପ୍ରତି ପିତା ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପୁତ୍ର ପରି ଆଚରଣ କର।