మహాభారతం · అధ్యాయం 5.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.35.1
ब्रूहि भूयो महाबुद्धे धर्मार्थसहितं वचः ।
शृण्वतो नास्ति मे तृप्तिर्विचित्राणीह भाषसे ॥ ५.३५.१ ॥
ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా, ధర్మార్థములతో కూడిన మాటలను మళ్ళీ చెప్పు. వింటున్నప్పటికీ నాకు తృప్తి కలుగదు, ఎందుకంటే నీవు ఇక్కడ విచిత్రమైన విషయాలు చెబుతున్నావు.
5.35.2
सर्वतीर्थेषु वा स्नानं सर्वभूतेषु चार्जवम् ।
उभे एते समे स्यातामार्जवं वा विशिष्यते ॥ ५.३५.२ ॥
అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేయడం, లేదా అన్ని ప్రాణుల పట్ల సరళత్వం, ఈ రెండూ సమానం కావచ్చు; కానీ సరళత్వమే శ్రేష్ఠమైనది.
5.35.3
आर्जवं प्रतिपद्यस्व पुत्रेषु सततं विभो ।
इह कीर्तिं परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ ५.३५.३ ॥
ఓ విభూ, నీ కుమారుల పట్ల ఎల్లప్పుడూ సరళత్వాన్ని పాటించు. ఇక్కడ పరమ కీర్తిని పొంది, మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందుతావు.
5.35.4
यावत्कीर्तिर्मनुष्यस्य पुण्या लोकेषु गीयते ।
तावत्स पुरुषव्याघ्र स्वर्गलोके महीयते ॥ ५.३५.४ ॥
ఒక మనిషి యొక్క పుణ్య కీర్తి లోకాలలో కీర్తించబడినంత కాలం, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవించబడతాడు.
5.35.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
विरोचनस्य संवादं केशिन्यर्थे सुधन्वना ॥ ५.३५.५ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదహరిస్తారు—కేశినిని గురించి సుధన్వా, విరోచనుల మధ్య జరిగిన సంవాదం.
5.35.6
केशिन्युवाच ।
किं ब्राह्मणाः स्विच्छ्रेयांसो दितिजाः स्विद्विरोचन ।
अथ केन स्म पर्यङ्कं सुधन्वा नाधिरोहति ॥ ५.३५.६ ॥
కేశిని ఇలా అంది: ఓ విరోచనా, బ్రాహ్మణులు శ్రేష్ఠులా, లేక దితి పుత్రులైన దైత్యులు శ్రేష్ఠులా? అయితే సుధన్వ ఎందుకు పర్యంకం ఎక్కడం లేదు?
5.35.7
प्राजापत्या हि वै श्रेष्ठा वयं केशिनि सत्तमाः ।
अस्माकं खल्विमे लोकाः के देवाः के द्विजातयः ॥ ५.३५.७ ॥
కేశిని, ప్రజాపతి వంశీయులమైన మనమే శ్రేష్ఠులం, ఉత్తములం. ఈ లోకాలు మనవే; దేవతలు ఎవరు, ద్విజులు ఎవరు?
5.35.8
केशिन्युवाच ।
इहैवास्स्व प्रतीक्षाव उपस्थाने विरोचन ।
सुधन्वा प्रातरागन्ता पश्येयं वां समागतौ ॥ ५.३५.८ ॥
కేశిని ఇలా అంది: విరోచనా, ఇక్కడే కూర్చో; సభాస్థానంలో ఎదురుచూద్దాం. సుధన్వుడు ఉదయం వస్తాడు; మీరిద్దరూ కలవడం నేను చూస్తాను.
5.35.9
तथा भद्रे करिष्यामि यथा त्वं भीरु भाषसे ।
सुधन्वानं च मां चैव प्रातर्द्रष्टासि सङ्गतौ ॥ ५.३५.९ ॥
విరోచనుడు అన్నాడు: భద్రే, భీరూ, నీవు చెప్పినట్లే చేస్తాను. ఉదయం సుధన్వుడు, నేనూ కలిసి ఉండగా నీవు చూస్తావు.
5.35.10
सुधन्वोवाच ।
अन्वालभे हिरण्मयं प्राह्रादेऽहं तवासनम् ।
एकत्वमुपसम्पन्नो न त्वासेयं त्वया सह ॥ ५.३५.१० ॥
సుధన్వుడు అన్నాడు: ప్రహ్లాదుని కుమారా, నీ బంగారు ఆసనాన్ని తాకుతున్నాను. ఏకత్వం పొందినా నేను నీతో కూర్చోను.
5.35.11
अन्वाहरन्तु फलकं कूर्चं वाप्यथ वा बृसीम् ।
सुधन्वन्न त्वमर्होऽसि मया सह समासनम् ॥ ५.३५.११ ॥
విరోచనుడు అన్నాడు: ఒక పలక, దర్భాసనం లేదా చాపను తెప్పించండి. సుధన్వా, నాతో సమానమైన ఆసనంపై కూర్చోవడానికి నీవు అర్హుడవు కావు.
5.35.12
सुधन्वोवाच ।
पितापि ते समासीनमुपासीतैव मामधः ।
बालः सुखैधितो गेहे न त्वं किञ्चन बुध्यसे ॥ ५.३५.१२ ॥
సుధన్వుడు అన్నాడు: నీ తండ్రి కూడా దగ్గర కూర్చున్నపుడు నన్ను కింద కూర్చోబెట్టేవాడు. బాలుడా, సుఖంగా ఇంట్లో పెరిగిన నీవు ఏమీ తెలుసుకోవు.
5.35.13
हिरण्यं च गवाश्वं च यद्वित्तमसुरेषु नः ।
सुधन्वन्विपणे तेन प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१३ ॥
బంగారం, గోవులు, గుర్రాలు — అసురుల వద్ద మనకున్న ధనమంతా — ఓ సుధన్వన్, దాన్ని పందెంగా పెట్టి, తెలిసినవారు తెలిసిన ఒక ప్రశ్నను అడుగుదాం.
5.35.14
सुधन्वोवाच ।
हिरण्यं च गवाश्वं च तवैवास्तु विरोचन ।
प्राणयोस्तु पणं कृत्वा प्रश्नं पृच्छाव ये विदुः ॥ ५.३५.१४ ॥
సుధన్వన్ అన్నాడు: ఓ విరోచనా, బంగారం, గోవులు, గుర్రాలు నీవే ఉండుగాక. కానీ మన ఇద్దరి ప్రాణాలను పందెంగా పెట్టి, తెలిసినవారు తెలిసిన ఒక ప్రశ్నను అడుగుదాం.
5.35.15
आवां कुत्र गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
न हि देवेष्वहं स्थाता न मनुष्येषु कर्हिचित् ॥ ५.३५.१५ ॥
విరోచనుడు: మన ప్రాణాలను పందెంగా పెట్టిన తర్వాత, మనమిద్దరం ఎక్కడికి వెళ్దాం? నేను దేవతల మధ్య కానీ, మనుషుల మధ్య కానీ ఎప్పుడూ నిలబడను.
5.35.16
सुधन्वोवाच ।
पितरं ते गमिष्यावः प्राणयोर्विपणे कृते ।
पुत्रस्यापि स हेतोर्हि प्रह्रादो नानृतं वदेत् ॥ ५.३५.१६ ॥
సుధన్వన్ అన్నాడు: మన ప్రాణాలు పందెంగా పెట్టబడిన తర్వాత, నీ తండ్రి వద్దకు వెళ్దాం. కుమారుని కోసం కూడా ప్రహ్లాదుడు అసత్యం పలకడు.
5.35.17
इमौ तौ सम्प्रदृश्येते याभ्यां न चरितं सह ।
आशीविषाविव क्रुद्धावेकमार्गमिहागतौ ॥ ५.३५.१७ ॥
ఇద్దరూ కనిపిస్తున్నారు; వారు కలిసి ఎన్నడూ ప్రవర్తించలేదు. కోపించిన రెండు సర్పాల వలె, ఒకే మార్గంలో ఇక్కడికి వచ్చారు.
5.35.18
किं वै सहैव चरतो न पुरा चरतः सह ।
विरोचनैतत्पृच्छामि किं ते सख्यं सुधन्वना ॥ ५.३५.१८ ॥
ప్రహ్లాదుడు: మీరిద్దరూ నిజంగా కలిసి నడుస్తున్నారా, లేక ముందు కలిసి నడవలేదా? ఓ విరోచనా, ఇది నేను అడుగుతున్నాను — సుధన్వన్‌తో నీకు స్నేహం ఏమిటి?
5.35.19
न मे सुधन्वना सख्यं प्राणयोर्विपणावहे ।
प्रह्राद तत्त्वां पृच्छामि मा प्रश्नमनृतं वदीः ॥ ५.३५.१९ ॥
సుధన్వతో నాకు స్నేహం లేదు; మనం ఇద్దరం మన ప్రాణాలను పణంగా పెడుతున్నాం. ప్రహ్లాదా, నిన్ను అడుగుతున్నాను; ఈ ప్రశ్నకు అబద్ధం చెప్పకు.
5.35.20
उदकं मधुपर्कं चाप्यानयन्तु सुधन्वने ।
ब्रह्मन्नभ्यर्चनीयोऽसि श्वेता गौः पीवरीकृता ॥ ५.३५.२० ॥
సుధన్వకు నీళ్ళు, మధుపర్కం తెప్పించండి. బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు పూజనీయుడవు; బాగా బలిష్టం చేసిన తెల్ల ఆవునూ తేవాలి.
5.35.21
सुधन्वोवाच ।
उदकं मधुपर्कं च पथ एवार्पितं मम ।
प्रह्राद त्वं तु नौ प्रश्नं तथ्यं प्रब्रूहि पृच्छतोः ॥ ५.३५.२१ ॥
నీళ్ళు, మధుపర్కం నాకు దారిలోనే ఇవ్వబడ్డాయి. ప్రహ్లాదా, అడుగుతున్న మా ఇద్దరికీ నిజమైన సమాధానం చెప్పు.
5.35.22
पुत्रो वान्यो भवान्ब्रह्मन्साक्ष्ये चैव भवेत्स्थितः ।
तयोर्विवदतोः प्रश्नं कथमस्मद्विधो वदेत् ॥ ५.३५.२२ ॥
బ్రాహ్మణుడా, నువ్వు కుమారుడివైనా మరెవరైనా, సాక్షిగా నిలిచి ఉండేవాడివి; వివాదం చేసే ఆ ఇద్దరి ప్రశ్నకు మాలాంటివాడు ఎలా సమాధానం చెప్పగలడు?
5.35.23
अथ यो नैव प्रब्रूयात्सत्यं वा यदि वानृतम् ।
एतत्सुधन्वन्पृच्छामि दुर्विवक्ता स्म किं वसेत् ॥ ५.३५.२३ ॥
ఇప్పుడు సత్యమైనా అసత్యమైనా ఏదీ చెప్పనివాడు — సుధన్వా, ఇది అడుగుతున్నాను: చెడుగా మాట్లాడేవాడు ఎక్కడ నివసించాలి?
5.35.24
सुधन्वोवाच ।
यां रात्रिमधिविन्ना स्त्री यां चैवाक्षपराजितः ।
यां च भाराभितप्ताङ्गो दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२४ ॥
స్త్రీ దుఃఖంతో ఉన్న రాత్రిలో, జూదంలో ఓడిపోయినవాడి రాత్రిలో, భారంతో శరీరం కాలినవాడి రాత్రిలో — అబద్ధం చెప్పేవాడు ఆ రాత్రిలోనే నివసించాలి.
5.35.25
नगरे प्रतिरुद्धः सन्बहिर्द्वारे बुभुक्षितः ।
अमित्रान्भूयसः पश्यन्दुर्विवक्ता स्म तां वसेत् ॥ ५.३५.२५ ॥
నగరంలో ముట్టడించబడి, ద్వారం బయట ఆకలితో, అనేక శత్రువులను చూస్తూ — అబద్ధం చెప్పేవాడు ఆ స్థితిలోనే ఉండనివ్వు.
5.35.26
पञ्च पश्वनृते हन्ति दश हन्ति गवानृते ।
शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं पुरुषानृते ॥ ५.३५.२६ ॥
పశువు గురించి అబద్ధంతో ఐదుగురిని, గోవు గురించి అబద్ధంతో పదిమందిని, గుర్రం గురించి అబద్ధంతో వందమందిని, మనుషుల గురించి అబద్ధంతో వేయిమందిని నాశనం చేస్తాడు.
5.35.27
हन्ति जातानजातांश्च हिरण्यार्थेऽनृतं वदन् ।
सर्वं भूम्यनृते हन्ति मा स्म भूम्यनृतं वदीः ॥ ५.३५.२७ ॥
బంగారం కోసం అబద్ధం పలికేవాడు పుట్టినవారిని, పుట్టనివారిని కూడా నాశనం చేస్తాడు; భూమి గురించిన అబద్ధంతో అన్నీ నాశనం చేస్తాడు — నువ్వు భూమి గురించి అబద్ధం చెప్పకు.
5.35.28
मत्तः श्रेयानङ्गिरा वै सुधन्वा त्वद्विरोचन ।
मातास्य श्रेयसी मातुस्तस्मात्त्वं तेन वै जितः ॥ ५.३५.२८ ॥
విరోచనా, నా కంటే అంగిరసుని కుమారుడు సుధన్వ శ్రేష్ఠుడు; నీ కంటే కూడా. అతని తల్లి ఆమె తల్లి కంటే శ్రేష్ఠురాలు; అందువల్ల నువ్వు అతని చేత ఓడింపబడ్డావు.
5.35.29
विरोचन सुधन्वायं प्राणानामीश्वरस्तव ।
सुधन्वन्पुनरिच्छामि त्वया दत्तं विरोचनम् ॥ ५.३५.२९ ॥
విరోచనా, ఈ సుధన్వ నీ ప్రాణాలకు ప్రభువు. సుధన్వా, నీ చేత ఇవ్వబడిన విరోచనుడిని నేను మళ్ళీ కోరుతున్నాను.
5.35.30
सुधन्वोवाच ।
यद्धर्ममवृणीथास्त्वं न कामादनृतं वदीः ।
पुनर्ददामि ते तस्मात्पुत्रं प्रह्राद दुर्लभम् ॥ ५.३५.३० ॥
సుధన్వ ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ధర్మాన్ని ఎంచుకున్నావు; కోరికతో అబద్ధం పలకలేదు. కాబట్టి ప్రహ్లాదా, దుర్లభమైన ఆ కుమారుడిని నీకు మళ్ళీ ఇస్తున్నాను.
5.35.31
एष प्रह्राद पुत्रस्ते मया दत्तो विरोचनः ।
पादप्रक्षालनं कुर्यात्कुमार्याः संनिधौ मम ॥ ५.३५.३१ ॥
ఓ ప్రహ్లాదా, ఇదిగో నీ కుమారుడు విరోచనుడు; నేను అతన్ని నీకు ఇచ్చాను. కన్య సమక్షంలో అతడు నా పాదాలు కడగాలి.
5.35.32
तस्माद्राजेन्द्र भूम्यर्थे नानृतं वक्तुमर्हसि ।
मा गमः ससुतामात्योऽत्ययं पुत्राननुभ्रमन् ॥ ५.३५.३२ ॥
కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, భూమి కోసం అసత్యం పలకకూడదు. కుమారులు, మంత్రులతో కలిసి, కుమారుల వెంట తిరుగుతూ నాశనం వైపు వెళ్ళకు.
5.35.33
न देवा यष्टिमादाय रक्षन्ति पशुपालवत् ।
यं तु रक्षितुमिच्छन्ति बुद्ध्या संविभजन्ति तम् ॥ ५.३५.३३ ॥
దేవతలు పశుపాలకుల్లా కర్ర పట్టుకుని రక్షించరు. ఎవరిని రక్షించాలని కోరుకుంటారో, వారికి బుద్ధితో భాగాలు పంచుతారు.
5.35.34
यथा यथा हि पुरुषः कल्याणे कुरुते मनः ।
तथा तथास्य सर्वार्थाः सिध्यन्ते नात्र संशयः ॥ ५.३५.३४ ॥
మనిషి మనసు ఎంత మేరకు కల్యాణం వైపు మళ్లుతుందో, అంతగా అతని సమస్త లక్ష్యాలు సిద్ధిస్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.
5.35.35
न छन्दांसि वृजिनात्तारयन्ति मायाविनं मायया वर्तमानम् ।
नीडं शकुन्ता इव जातपक्षा श्छन्दांस्येनं प्रजहत्यन्तकाले ॥ ५.३५.३५ ॥
మాయతో జీవించే మోసగాడిని వేదాలు పాపం నుండి ఒడ్డుకు చేర్చవు; రెక్కలు వచ్చిన పక్షులు గూడును విడిచిపెట్టినట్లు, మరణ సమయంలో వేదాలు అతన్ని విడిచిపెడతాయి.
5.35.36
मत्तापानं कलहं पूगवैरं भार्यापत्योरन्तरं ज्ञातिभेदम् ।
राजद्विष्टं स्त्रीपुमांसोर्विवादं वर्ज्यान्याहुर्यश्च पन्थाः प्रदुष्टः ॥ ५.३५.३६ ॥
మద్యపానం, కలహం, గుంపుల మధ్య వైరం, భార్యాభర్తల మధ్య విభేదం, బంధువుల చీలిక, రాజు పట్ల ద్వేషం, స్త్రీ-పురుషుల వివాదం, దుష్టమైన మార్గం — ఇవి విడిచిపెట్టదగినవని చెప్పబడ్డాయి.
5.35.37
सामुद्रिकं वणिजं चोरपूर्वं शलाकधूर्तं च चिकित्सकं च ।
अरिं च मित्रं च कुशीलवं च नैतान्साक्ष्येष्वधिकुर्वीत सप्त ॥ ५.३५.३७ ॥
సముద్రయాత్రికుడు, వ్యాపారి, పూర్వం దొంగ, పాచికలు-పావులతో మోసగాడు, వైద్యుడు, శత్రువు, మిత్రుడు, కుశీలవుడు అనే ఈ ఏడుగురిని సాక్ష్యాలలో చేర్చరాదు.
5.35.38
मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं मानेनाधीतमुत मानयज्ञः ।
एतानि चत्वार्यभयङ्कराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि ॥ ५.३५.३८ ॥
అహంకారంతో చేసే అగ్నిహోత్రం, అహంకారంతో పాటించే మౌనం, అహంకారంతో చేసే అధ్యయనం, అహంకారంతో చేసే యజ్ఞం — ఈ నాలుగూ భయంకరమైనవి; సరిగా చేయనప్పుడు భయాన్నే ఇస్తాయి.
5.35.39
अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी ।
पर्वकारश्च सूची च मित्रध्रुक्पारदारिकः ॥ ५.३५.३९ ॥
ఇల్లు కాల్చేవాడు, విషం ఇచ్చేవాడు, కుండాశి, సోమాన్ని అమ్మేవాడు, పర్వకారుడు, చాడీలు చెప్పేవాడు, మిత్రద్రోహి, పరస్త్రీగామి.
5.35.40
भ्रूणहा गुरुतल्पी च यश्च स्यात्पानपो द्विजः ।
अतितीक्ष्णश्च काकश्च नास्तिको वेदनिन्दकः ॥ ५.३५.४० ॥
గర్భహత్య చేసేవాడు, గురుపత్నిని కూడేవాడు, మద్యం తాగే ద్విజుడు, అతి కఠినుడు, కాకిలాంటివాడు, నాస్తికుడు, వేదనింద చేసేవాడు.
5.35.41
स्रुवप्रग्रहणो व्रात्यः कीनाशश्चार्थवानपि ।
रक्षेत्युक्तश्च यो हिंस्यात्सर्वे ब्रह्महणैः समाः ॥ ५.३५.४१ ॥
స్రువాన్ని పట్టేవాడు, వ్రాత్యుడు, లోభి లేదా క్రూరమైన రైతు, ధనవంతుడైనా, “రక్షించు” అని అడిగినా హింసించేవాడు — వీరంతా బ్రహ్మహత్యాపాతకులతో సమానులు.
5.35.42
तृणोल्कया ज्ञायते जातरूपं युगे भद्रो व्यवहारेण साधुः ।
शूरो भयेष्वर्थकृच्छ्रेषु धीरः कृच्छ्रास्वापत्सु सुहृदश्चारयश्च ॥ ५.३५.४२ ॥
గడ్డి మంటతో బంగారం పరీక్షించబడుతుంది; ప్రవర్తనతో మంచివాడు, సాధువు తెలుస్తారు; భయంలోను ధనసంకటంలోను శూరుడు తెలుస్తాడు; ఘోర విపత్తుల్లో ధీరుడు, మిత్రుడు, శత్రువు తెలుస్తారు.
5.35.43
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया ।
क्रोधः श्रियं शीलमनार्यसेवा ह्रियं कामः सर्वमेवाभिमानः ॥ ५.३५.४३ ॥
ముసలితనం అందాన్ని హరిస్తుంది; ఆశ ధైర్యాన్ని; మృత్యువు ప్రాణాలను; అసూయ ధర్మాచరణను. కోపం సంపదను; అనార్యులను సేవించడం శీలాన్ని; కామం సిగ్గును; అభిమానం అన్నింటినీ హరిస్తుంది.
5.35.44
श्रीर्मङ्गलात्प्रभवति प्रागल्भ्यात्सम्प्रवर्धते ।
दाक्ष्यात्तु कुरुते मूलं संयमात्प्रतितिष्ठति ॥ ५.३५.४४ ॥
సంపద మంగళం నుండి పుడుతుంది; ప్రాగల్భ్యం వల్ల పెరుగుతుంది. దక్షత వల్ల అది వేరు నాటుకుంటుంది; సంయమం వల్ల స్థిరపడుతుంది.
5.35.45
अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च ।
पराक्रमश्चाबहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च ॥ ५.३५.४५ ॥
ఎనిమిది గుణాలు మనిషిని ప్రకాశింపజేస్తాయి: ప్రజ్ఞ, కౌల్యం, దమం, శ్రుతం, పరాక్రమం, తక్కువగా మాట్లాడటం, యథాశక్తి దానం, కృతజ్ఞత.
5.35.46
एतान्गुणांस्तात महानुभावा नेको गुणः संश्रयते प्रसह्य ।
राजा यदा सत्कुरुते मनुष्यं सर्वान्गुणानेष गुणोऽतिभाति ॥ ५.३५.४६ ॥
తాతా, మహానుభావులు ఈ గుణాలలో ఒక్కదానిని బలవంతంగా ఆశ్రయించరు. రాజు ఒక మనిషిని సత్కరించినప్పుడు, ఈ ఒక్క గుణమే అతని అన్ని గుణాలకన్నా మించి ప్రకాశిస్తుంది.
5.35.47
अष्टौ नृपेमानि मनुष्यलोके स्वर्गस्य लोकस्य निदर्शनानि ।
चत्वार्येषामन्ववेतानि सद्भि श्चत्वार्येषामन्ववयन्ति सन्तः ॥ ५.३५.४७ ॥
ఓ రాజా, మనుష్యలోకంలో ఈ ఎనిమిది స్వర్గలోకానికి సూచనలు. వీటిలో నాలుగింటిని సజ్జనులు అనుసరిస్తారు; మరో నాలుగింటిని సజ్జనులు అనుసరించి పాటిస్తారు.
5.35.48
यज्ञो दानमध्ययनं तपश्च चत्वार्येतान्यन्ववेतानि सद्भिः ।
दमः सत्यमार्जवमानृशंस्यं चत्वार्येतान्यन्ववयन्ति सन्तः ॥ ५.३५.४८ ॥
యజ్ఞం, దానం, అధ్యయనం, తపస్సు — ఈ నాలుగింటిని సజ్జనులు అనుసరిస్తారు. దమం, సత్యం, ఆర్జవం, ఆనృశంస్యం — ఈ నాలుగింటిని సాధువులు ఆచరిస్తారు.
5.35.49
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम् ।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ ५.३५.४९ ॥
పెద్దలు లేని సభ సభ కాదు; ధర్మాన్ని పలకని వారు పెద్దలు కారు. సత్యం లేని ధర్మం ధర్మం కాదు; కపటంతో కలుషితమైన సత్యం సత్యం కాదు.
5.35.50
सत्यं रूपं श्रुतं विद्या कौल्यं शीलं बलं धनम् ।
शौर्यं च चित्रभाष्यं च दश संसर्गयोनयः ॥ ५.३५.५० ॥
సత్యం, రూపం, శ్రుతం, విద్య, కులం, శీలం, బలం, ధనం, శౌర్యం, మధుర వచనం — ఇవి పది సంసర్గ మూలాలు.
5.35.51
पापं कुर्वन्पापकीर्तिः पापमेवाश्नुते फलम् ।
पुण्यं कुर्वन्पुण्यकीर्तिः पुण्यमेवाश्नुते फलम् ॥ ५.३५.५१ ॥
పాపం చేసేవాడు, పాపకీర్తి గలవాడు, పాపఫలాన్నే పొందుతాడు; పుణ్యం చేసేవాడు, పుణ్యకీర్తి గలవాడు, పుణ్యఫలాన్నే పొందుతాడు.
5.35.52
पापं प्रज्ञां नाशयति क्रियमाणं पुनः पुनः ।
नष्टप्रज्ञः पापमेव नित्यमारभते नरः ॥ ५.३५.५२ ॥
పాపం పదే పదే చేయబడినప్పుడు ప్రజ్ఞను నాశనం చేస్తుంది; ప్రజ్ఞ నశించిన మనిషి నిత్యం పాపాన్నే ఆరంభిస్తాడు.
5.35.53
पुण्यं प्रज्ञां वर्धयति क्रियमाणं पुनः पुनः ।
वृद्धप्रज्ञः पुण्यमेव नित्यमारभते नरः ॥ ५.३५.५३ ॥
పుణ్యం పదే పదే చేయబడినప్పుడు ప్రజ్ఞను పెంచుతుంది; ప్రజ్ఞ వృద్ధి చెందిన మనిషి నిత్యం పుణ్యాన్నే ఆరంభిస్తాడు.
5.35.54
असूयको दन्दशूको निष्ठुरो वैरकृन्नरः ।
स कृच्छ्रं महदाप्नोति नचिरात्पापमाचरन् ॥ ५.३५.५४ ॥
అసూయ కలవాడు, కఠినంగా మాట్లాడేవాడు, నిర్దయుడు, వైరం సృష్టించేవాడు అయిన మనిషి పాపం చేస్తూ త్వరలోనే గొప్ప కష్టాన్ని పొందుతాడు.
5.35.55
अनसूयः कृतप्रज्ञः शोभनान्याचरन्सदा ।
अकृच्छ्रात्सुखमाप्नोति सर्वत्र च विराजते ॥ ५.३५.५५ ॥
అసూయ లేనివాడు, జ్ఞానాన్ని పెంచుకున్నవాడు, ఎల్లప్పుడూ మంచి పనులు చేసేవాడు కష్టం లేకుండా సుఖాన్ని పొంది అన్ని చోట్లా ప్రకాశిస్తాడు.
5.35.56
प्रज्ञामेवागमयति यः प्राज्ञेभ्यः स पण्डितः ।
प्राज्ञो ह्यवाप्य धर्मार्थौ शक्नोति सुखमेधितुम् ॥ ५.३५.५६ ॥
జ్ఞానవంతుల నుండి జ్ఞానాన్ని పొందేవాడే పండితుడు. జ్ఞాని ధర్మార్థాలను పొంది సుఖాన్ని పెంచుకోగలడు.
5.35.57
दिवसेनैव तत्कुर्याद्येन रात्रौ सुखं वसेत् ।
अष्टमासेन तत्कुर्याद्येन वर्षाः सुखं वसेत् ॥ ५.३५.५७ ॥
రాత్రి సుఖంగా ఉండేలా దానిని పగటిలోనే చేయాలి. సంవత్సరాల పాటు సుఖంగా ఉండేలా దానిని ఎనిమిది నెలల్లో చేయాలి.
5.35.58
पूर्वे वयसि तत्कुर्याद्येन वृद्धः सुखं वसेत् ।
यावज्जीवेन तत्कुर्याद्येन प्रेत्य सुखं वसेत् ॥ ५.३५.५८ ॥
వృద్ధాప్యంలో సుఖంగా ఉండేలా దానిని యౌవనంలోనే చేయాలి. మరణానంతరం సుఖంగా ఉండేలా దానిని జీవితాంతం చేయాలి.
5.35.59
जीर्णमन्नं प्रशंसन्ति भार्यां च गतयौवनाम् ।
शूरं विगतसङ्ग्रामं गतपारं तपस्विनम् ॥ ५.३५.५९ ॥
పాత అన్నాన్ని, యౌవనం దాటిన భార్యను, యుద్ధం ముగిసిన శూరుడిని, భవసాగరాన్ని దాటిన తపస్వినిని ప్రజలు ప్రశంసిస్తారు.
5.35.60
धनेनाधर्मलब्धेन यच्छिद्रमपिधीयते ।
असंवृतं तद्भवति ततोऽन्यदवदीर्यते ॥ ५.३५.६० ॥
అధర్మంగా సంపాదించిన ధనంతో ఏ లోపం కప్పబడుతుందో, అది కప్పబడనిదిగానే ఉంటుంది; తరువాత మరొకటి బయటపడుతుంది.
5.35.61
गुरुरात्मवतां शास्ता शास्ता राजा दुरात्मनाम् ।
अथ प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः ॥ ५.३५.६१ ॥
ఆత్మనిగ్రహం కలవారికి గురువే శాసకుడు; దుష్టులకు రాజే శాసకుడు; రహస్యంగా పాపం చేసేవారికి వైవస్వతుడైన యముడే శాసకుడు.
5.35.62
ऋषीणां च नदीनां च कुलानां च महात्मनाम् ।
प्रभवो नाधिगन्तव्यः स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ ५.३५.६२ ॥
ఋషుల, నదుల, మహాత్ముల కులాల, స్త్రీల, దుశ్చరితల మూలాన్ని తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు.
5.35.63
द्विजातिपूजाभिरतो दाता ज्ञातिषु चार्जवी ।
क्षत्रियः स्वर्गभाग्राजंश्चिरं पालयते महीम् ॥ ५.३५.६३ ॥
ద్విజులను పూజించడంలో ఆనందించే, దాతృత్వం గల, బంధువుల పట్ల సరళమైన క్షత్రియుడు, ఓ రాజా, స్వర్గభాగి అయి చిరకాలం భూమిని పాలిస్తాడు.
5.35.64
सुवर्णपुष्पां पृथिवीं चिन्वन्ति पुरुषास्त्रयः ।
शूरश्च कृतविद्यश्च यश्च जानाति सेवितुम् ॥ ५.३५.६४ ॥
బంగారు పువ్వులతో నిండిన భూమిని ముగ్గురు పురుషులు సేకరిస్తారు: శూరుడు, విద్యావంతుడు, సేవించడం తెలిసినవాడు.
5.35.65
बुद्धिश्रेष्ठानि कर्माणि बाहुमध्यानि भारत ।
तानि जङ्घाजघन्यानि भारप्रत्यवराणि च ॥ ५.३५.६५ ॥
ఓ భారతా, బుద్ధితో శ్రేష్ఠమైన కర్మలు; బాహుబలంతో మధ్యమమైనవి; తొడల బలంతో అధమమైనవి, భారంలో తక్కువైనవి.
5.35.66
दुर्योधने च शकुनौ मूढे दुःशासने तथा ।
कर्णे चैश्वर्यमाधाय कथं त्वं भूतिमिच्छसि ॥ ५.३५.६६ ॥
దుర్యోధనుడిపై, మూఢుడైన శకునిపై, దుఃశాసనుడిపై, అలాగే కర్ణునిపై అధికారాన్ని ఉంచి, నువ్వు ఎలా శ్రేయస్సును కోరుకుంటావు?
5.35.67
सर्वैर्गुणैरुपेताश्च पाण्डवा भरतर्षभ ।
पितृवत्त्वयि वर्तन्ते तेषु वर्तस्व पुत्रवत् ॥ ५.३५.६७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! సర్వగుణాలతో కూడిన పాండవులు నీ పట్ల తండ్రిలా ప్రవర్తిస్తున్నారు; నువ్వు వారి పట్ల కొడుకులా ప్రవర్తించు.