ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.38.1
ऊर्ध्वं प्राणा ह्युत्क्रामन्ति यूनः स्थविर आयति ।
प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यां पुनस्तान्प्रतिपद्यते ॥ ५.३८.१ ॥
ವೃದ್ಧನು ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಯುವಕನ ಪ್ರಾಣಗಳು ಮೇಲೇರುತ್ತವೆ; ಎದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತವೆ.
5.38.2
पीठं दत्त्वा साधवेऽभ्यागताय ।
आनीयापः परिनिर्णिज्य पादौ।
सुखं पृष्ट्वा प्रतिवेद्यात्मसंस्थां ।
ततो दद्यादन्नमवेक्ष्य धीरः ॥ ५.३८.२ ॥
ಬಂದ ಸಜ್ಜನ ಅತಿಥಿಗೆ ಆಸನವನ್ನಿತ್ತು, ನೀರು ತಂದು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು; ಕುಶಲ ವಿಚಾರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ನಂತರ ಧೀರನು ಯೋಚಿಸಿ ಅನ್ನ ನೀಡಬೇಕು.
5.38.3
यस्योदकं मधुपर्कं च गां च ।
न मन्त्रवित्प्रतिगृह्णाति गेहे ।
लोभाद्भयादथ कार्पण्यतो वा ।
तस्यानर्थं जीवितमाहुरर्याः ॥ ५.३८.३ ॥
ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವಿದನು ನೀರು, ಮಧುಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಗೋವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ — ಲೋಭದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಜಿಪುಣತನದಿಂದ — ಅವನ ಜೀವನ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಆರ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
5.38.4
चिकित्सकः शल्यकर्तावकीर्णी ।
स्तेनः क्रूरो मद्यपो भ्रूणहा च।
सेनाजीवी श्रुतिविक्रायकश्च ।
भृशं प्रियोऽप्यतिथिर्नोदकार्हः ॥ ५.३८.४ ॥
ವೈದ್ಯ, ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯ, ವ್ರತಭಂಗಿ, ಕಳ್ಳ, ಕ್ರೂರಿ, ಮದ್ಯಪಾನಿ, ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವ, ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಜೀವಿಸುವವ, ವೇದವನ್ನು ಮಾರುವವ — ಅತಿ ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯಾದರೂ ಅವನು ನೀರಿಗೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
5.38.5
अविक्रेयं लवणं पक्वमन्नं ।
दधि क्षीरं मधु तैलं घृतं च।
तिला मांसं फलमूलानि शाकं ।
रक्तं वासः सर्वगन्धा गुडाश्च ॥ ५.३८.५ ॥
ಉಪ್ಪು, ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಮೊಸರು, ಹಾಲು, ಜೇನು, ಎಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ, ಎಳ್ಳು, ಮಾಂಸ, ಹಣ್ಣು-ಗೆಡ್ಡೆ, ತರಕಾರಿ, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ, ಎಲ್ಲ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳು, ಬೆಲ್ಲ — ಇವು ಮಾರಬಾರದವು.
5.38.6
अरोषणो यः समलोष्ठाश्मकाञ्चनः ।
प्रहीणशोको गतसन्धिविग्रहः ।
निन्दाप्रशंसोपरतः प्रियाप्रिये ।
त्यजन्नुदासीनवदेष भिक्षुकः ॥ ५.३८.६ ॥
ಕೋಪರಹಿತನು, ಮಣ್ಣಿನ ಹೆಂಟೆ, ಕಲ್ಲು, ಚಿನ್ನ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದವನು, ಸಂಧಿ-ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನು, ನಿಂದೆ-ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ವಿರತನಾದವನು, ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಉದಾಸೀನನಂತೆ ತ್ಯಜಿಸುವವನು — ಇವನೇ ಭಿಕ್ಷುಕ.
5.38.7
नीवारमूलेङ्गुदशाकवृत्तिः ।
सुसंयतात्माग्निकार्येषु चोद्यः।
वने वसन्नतिथिष्वप्रमत्तो ।
धुरन्धरः पुण्यकृदेष तापसः ॥ ५.३८.७ ॥
ನೀವಾರ, ಬೇರು, ಇಂಗುದಿ, ಸೊಪ್ಪು ಇವುಗಳಿಂದ ಜೀವಿಸುವವನು, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಅತಿಥಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕನು, ಭಾರ ಹೊರುವವನು, ಪುಣ್ಯ ಮಾಡುವವನು — ಇವನೇ ತಾಪಸ.
5.38.8
अपकृत्य बुद्धिमतो दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
दीर्घौ बुद्धिमतो बाहू याभ्यां हिंसति हिंसितः ॥ ५.३८.८ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿ 'ನಾನು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಬಾರದು; ಬುದ್ಧಿವಂತನ ತೋಳುಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಅವನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಹೊಡೆಸಿಕೊಂಡವನು ನರಳುತ್ತಾನೆ.
5.38.9
न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।
विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति ॥ ५.३८.९ ॥
ನಂಬಲರ್ಹನಲ್ಲದವನನ್ನು ನಂಬಬಾರದು; ನಂಬಲರ್ಹನನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು; ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭಯವು ಬೇರುಗಳನ್ನೂ ಕಡಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.
5.38.10
अनीर्षुर्गुप्तदारश्च संविभागी प्रियंवदः ।
श्लक्ष्णो मधुरवाक्स्त्रीणां न चासां वशगो भवेत् ॥ ५.३८.१० ॥
ಅಸೂಯೆರಹಿತನು, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು, ಹಂಚಿ ಉಣ್ಣುವವನು, ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಮೃದು ಮತ್ತು ಮಧುರವಾದ ಮಾತಿನವನು — ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಶನಾಗಬಾರದು.
5.38.11
पूजनीया महाभागाः पुण्याश्च गृहदीप्तयः ।
स्त्रियः श्रियो गृहस्योक्तास्तस्माद्रक्ष्या विशेषतः ॥ ५.३८.११ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪೂಜನೀಯರು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಪವಿತ್ರರು, ಮನೆಯ ದೀಪಗಳು; ಅವರು ಮನೆಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
5.38.12
पितुरन्तःपुरं दद्यान्मातुर्दद्यान्महानसम् ।
गोषु चात्मसमं दद्यात्स्वयमेव कृषिं व्रजेत्।
भृत्यैर्वाणिज्यचारं च पुत्रैः सेवेत च द्विजान् ॥ ५.३८.१२ ॥
ತಂದೆಗೆ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು, ತಾಯಿಗೆ ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಸುಗಳನ್ನು ತನ್ನಷ್ಟೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಕೃಷಿಯನ್ನು ತಾನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸೇವಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಬೇಕು; ದ್ವಿಜರನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
5.38.13
अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् ।
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति ॥ ५.३८.१३ ॥
ನೀರಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿ, ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಕ್ಷಾತ್ರ, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸು ತನ್ನ ತನ್ನ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಶಮಿಸುತ್ತದೆ.
5.38.14
नित्यं सन्तं कुले जाताः पावकोपमतेजसः ।
क्षमावन्तो निराकाराः काष्ठेऽग्निरिव शेरते ॥ ५.३८.१४ ॥
ಸದಾ ಸತ್ಪುರುಷರಾಗಿ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು, ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು, ಆಡಂಬರರಹಿತರು—ಅವರು ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಮಲಗಿರುತ್ತಾರೆ.
5.38.15
यस्य मन्त्रं न जानन्ति बाह्याश्चाभ्यन्तराश्च ये ।
स राजा सर्वतश्चक्षुश्चिरमैश्वर्यमश्नुते ॥ ५.३८.१५ ॥
ಯಾರ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಗಿನವರೂ ಒಳಗಿನವರೂ ತಿಳಿಯರೋ, ಆ ರಾಜ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಣ್ಣಿರುವವನು—ದೀರ್ಘಕಾಲ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.38.16
करिष्यन्न प्रभाषेत कृतान्येव तु दर्शयेत् ।
धर्मकामार्थकार्याणि तथा मन्त्रो न भिद्यते ॥ ५.३८.१६ ॥
ಮಾಡಲಿರುವುದನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಾರದು; ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೇ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಂತ್ರಣೆ ಭಂಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.38.17
गिरिपृष्ठमुपारुह्य प्रासादं वा रहोगतः ।
अरण्ये निःशलाके वा तत्र मन्त्रोऽभिधीयते ॥ ५.३८.१७ ॥
ಪರ್ವತ ಶಿಖರವೇರಿ, ಅಥವಾ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕಿಟಕಿಯಿಲ್ಲದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಂತ್ರಣೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
5.38.18
नासुहृत्परमं मन्त्रं भारतार्हति वेदितुम् ।
अपण्डितो वापि सुहृत्पण्डितो वाप्यनात्मवान् ॥ ५.३८.१८ ॥
ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲದವನು, ಓ ಭಾರತ, ಪರಮ ಗುಪ್ತ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಅವನು ಅಪಂಡಿತನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪಂಡಿತ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿರಲಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದರೆ.
5.38.19
नापरीक्ष्य महीपालः कुर्यात्सचिवमात्मनः ।
अमात्ये ह्यर्थलिप्सा च मन्त्ररक्षणमेव च ॥ ५.३८.१९ ॥
ರಾಜನು ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ ತನಗೆ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅಮಾತ್ಯನಲ್ಲದವನಲ್ಲಿ ಧನಲೋಭವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಂತ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಕೂಡ.
5.38.20
कृतानि सर्वकार्याणि यस्य पारिषदा विदुः ।
धर्मे चार्थे च कामे च स राजा राजसत्तमः। ॥ ५.३८.२० ॥
ಯಾವ ರಾಜನ ಸಭಾಸದರು ಅವನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು — ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ — ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವನೇ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ.
5.38.21
गूढमन्त्रस्य नृपतेस्तस्य सिद्धिरसंशयम् ।
अप्रशस्तानि कार्याणि यो मोहादनुतिष्ठति। ॥ ५.३८.२१ ॥
ಗುಪ್ತ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರಾಜನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ಅಪ್ರಶಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಅಲ್ಲ.
5.38.22
स तेषां विपरिभ्रंशाद्भ्रश्यते जीवितादपि ।
कर्मणां तु प्रशस्तानामनुष्ठानं सुखावहम्। ॥ ५.३८.२२ ॥
ಅವನು ಅವುಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗುವುದರಿಂದ ಜೀವನದಿಂದಲೇ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಶಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆ ಸುಖ ತರುತ್ತದೆ.
5.38.23
तेषामेवाननुष्ठानं पश्चात्तापकरं मतम् ।
अनधीत्य यथा वेदान्न विप्रः श्राद्धमर्हति । ॥ ५.३८.२३ ॥
ಅವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸದಿರುವುದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ; ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲದಂತೆ.
5.38.24
एवमश्रुतषाङ्गुण्यो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ।
स्थानवृद्धिक्षयज्ञस्य षाङ्गुण्यविदितात्मनः। ॥ ५.३८.२४ ॥
ಹೀಗೆ ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯವನ್ನು ಕೇಳದವನು ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಸ್ಥಾನ, ವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯವನ್ನು ಅರಿತು ಷಾಡ್ಗುಣ್ಯದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಅರಿತವನೇ (ಅರ್ಹ).
5.38.25
अनवज्ञातशीलस्य स्वाधीना पृथिवी नृप ।
अमोघक्रोधहर्षस्य स्वयं कृत्वान्ववेक्षिणः। ॥ ५.३८.२५ ॥
ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಡದ ಶೀಲವುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಭೂಮಿ ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಕೋಪ ಮತ್ತು ಹರ್ಷ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದವನಿಗೆ, ತಾನೇ ಮಾಡಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವವನಿಗೆ.
5.38.26
आत्मप्रत्ययकोशस्य वसुदैव वसुन्धरा ।
नाममात्रेणा तुष्येत छत्रेण च महीपतिः। ॥ ५.३८.२६ ॥
ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೇ ಭಂಡಾರವಾಗಿರುವವನಿಗೆ ಭೂಮಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕೇವಲ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಛತ್ರದಿಂದಲೂ ರಾಜನು ತೃಪ್ತನಾಗಲಿ.
5.38.27
भृत्येभ्यो विसृजेदर्थान्नैकः सर्वहरो भवेत् ।
ब्राह्मणं ब्राह्मणो वेद भर्ता वेद स्त्रियं तथा। ॥ ५.३८.२७ ॥
ಸೇವಕರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ಹಂಚಬೇಕು; ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನಾಗಬಾರದು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಗಂಡನು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ.
5.38.28
अमात्यं नृपतिर्वेद राजा राजानमेव च ।
न शत्रुर्वशमापन्नो मोक्तव्यो वध्यतां गतः। ॥ ५.३८.२८ ॥
ರಾಜನು ಅಮಾತ್ಯನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ರಾಜನು ರಾಜನನ್ನೂ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಶತ್ರುವು ವಶವಾದರೆ ಬಿಡಬಾರದು; ವಧೆಗೆ ಒಳಗಾದರೆ (ಬಿಡಬಾರದು).
5.38.29
न्यग्भूत्वा पर्युपासीत वध्वं हन्याद्बले सति ।
अहताद्धि भयं तस्माज्जायते नचिरादिव ॥ ५.३८.२९ ॥
ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಬಲವಿರುವಾಗ ಹೊಡೆಯಬೇಕು; ಹೊಡೆಯದ (ಶತ್ರುವಿನಿಂದ) ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
5.38.30
दैवतेषु प्रयत्नेन राजसु ब्राह्मणेषु च ।
नियन्तव्यः सदा क्रोधो वृद्धबालातुरेषु च ॥ ५.३८.३० ॥
ದೇವತೆಗಳು, ರಾಜರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧರು, ಬಾಲಕರು, ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸದಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
5.38.31
निरर्थं कलहं प्राज्ञो वर्जयेन्मूढसेवितम् ।
कीर्ति च लभते लोके न चानर्थेन युज्यते ॥ ५.३८.३१ ॥
ಜ್ಞಾನಿ ಮೂರ್ಖರು ಅನುಸರಿಸುವ ನಿರರ್ಥಕ ಕಲಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅನರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
5.38.32
प्रसादो निष्फलो यस्य क्रोधश्चापि निरर्थकः ।
न तं भर्तारमिच्छन्ति षण्ढं पतिमिव स्त्रियः ॥ ५.३८.३२ ॥
ಯಾರ ಕೃಪೆ ನಿಷ್ಫಲವೋ, ಕೋಪವೂ ನಿರರ್ಥಕವೋ, ಅಂಥ ಒಡೆಯನನ್ನು ಜನರು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಷಂಡ ಪತಿಯನ್ನು ಬಯಸದಂತೆ.
5.38.33
न बुद्धिर्धनलाभाय न जाड्यमसमृद्धये ।
लोकपर्यायवृत्तान्तं प्राज्ञो जानाति नेतरः ॥ ५.३८.३३ ॥
ಬುದ್ಧಿ ಧನಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಜಡತ್ವ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಲೋಕದ ಪರ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಾಜ್ಞನೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಇತರರಲ್ಲ.
5.38.34
विद्याशीलवयोवृद्धान्बुद्धिवृद्धांश्च भारत ।
धनाभिजातवृद्धांश्च नित्यं मूढोऽवमन्यते ॥ ५.३८.३४ ॥
ಓ ಭಾರತ! ಮೂಢನು ಸದಾ ವಿದ್ಯೆ, ಶೀಲ, ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರನ್ನು, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರನ್ನು, ಧನ ಮತ್ತು ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.38.35
अनार्यवृत्तमप्राज्ञमसूयकमधार्मिकम् ।
अनर्थाः क्षिप्रमायान्ति वाग्दुष्टं क्रोधनं तथा ॥ ५.३८.३५ ॥
ಅನಾರ್ಯ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನು, ಅಜ್ಞಾನಿ, ಅಸೂಯೆಯುಳ್ಳವನು, ಅಧಾರ್ಮಿಕ, ದುರ್ವಾಕ್ಯ ಆಡುವವ, ಕೋಪಿಷ್ಠ—ಇವರಿಗೆ ಅನರ್ಥಗಳು ಬೇಗನೆ ಬರುತ್ತವೆ.
5.38.36
अविसंवादनं दानं समयस्याव्यतिक्रमः ।
आवर्तयन्ति भूतानि सम्यक्प्रणिहिता च वाक् ॥ ५.३८.३६ ॥
ವಿವಾದವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ದಾನ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮೀರದಿರುವುದು, ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಮಾತು — ಇವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ.
5.38.37
अविसंवादको दक्षः कृतज्ञो मतिमानृजुः ।
अपि संक्षीणकोशोऽपि लभते परिवारणम् ॥ ५.३८.३७ ॥
ವಿವಾದ ಮಾಡದವನು, ದಕ್ಷ, ಕೃತಜ್ಞ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ನೇರ ನಡೆಯವನು — ಖಜಾನೆ ಖಾಲಿಯಾದರೂ ಪರಿವಾರದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
5.38.38
धृतिः शमो दमः शौचं कारुण्यं वागनिष्ठुरा ।
मित्राणां चानभिद्रोहः सप्तैताः समिधः श्रियः ॥ ५.३८.३८ ॥
ಧೈರ್ಯ, ಶಮ, ದಮ, ಶೌಚ, ಕರುಣೆ, ಕಠಿಣವಲ್ಲದ ಮಾತು, ಮಿತ್ರರಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡದಿರುವುದು — ಈ ಏಳು ಶ್ರೀಯ ಸಮಿಧೆಗಳು.
5.38.39
असंविभागी दुष्टात्मा कृतघ्नो निरपत्रपः ।
तादृङ्वराधिपो लोके वर्जनीयो नराधिप ॥ ५.३८.३९ ॥
ಹಂಚದವನು, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವನು, ಕೃತಘ್ನ, ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನು — ಅಂಥ ರಾಜನೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನು, ನರಾಧಿಪ.
5.38.40
न च रात्रौ सुखं शेते ससर्प इव वेश्मनि ।
यः कोपयति निर्दोषं सदोषोऽभ्यन्तरं जनम् ॥ ५.३८.४० ॥
ದೋಷಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ನಿರ್ದೋಷಿಯನ್ನು, ಆಪ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸುವವನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದವನಂತೆ ರಾತ್ರಿ ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.38.41
येषु दुष्टेषु दोषः स्याद्योगक्षेमस्य भारत ।
सदा प्रसादनं तेषां देवतानामिवाचरेत् ॥ ५.३८.४१ ॥
ಭಾರತ, ಯಾರು ದುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರೆ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಬರುತ್ತದೋ, ಅವರನ್ನು ಸದಾ ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬೇಕು.
5.38.42
येऽर्थाः स्त्रीषु समायुक्ताः प्रमत्तपतितेषु च ।
ये चानार्ये समासक्ताः सर्वे ते संशयं गताः ॥ ५.३८.४२ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ, ಅಪ್ರಮತ್ತರು ಮತ್ತು ಪತಿತರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಥಗಳು, ಅನಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಂಡವುಗಳು—ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.
5.38.43
यत्र स्त्री यत्र कितवो बालो यत्रानुशासिता ।
मञ्जन्ति तेऽवशा राजन्नद्यामश्मप्लवा इव ॥ ५.३८.४३ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಎಲ್ಲಿ, ಜೂಜುಕೋರ ಎಲ್ಲಿ, ಬಾಲಕ ಎಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದವನು ಎಲ್ಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಸಹಾಯರಾಗಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ತೆಪ್ಪಗಳಂತೆ.
5.38.44
प्रयोजनेषु ये सक्ता न विशेषेषु भारत ।
तानहं पण्डितान्मन्ये विशेषा हि प्रसङ्गिनः ॥ ५.३८.४४ ॥
ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರನ್ನು, ಓ ಭರತನ ವಂಶಜನೇ, ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಲ್ಲ—ಅಂಥವರನ್ನು ನಾನು ಪಂಡಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶೇಷಗಳೇ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
5.38.45
यं प्रशंसन्ति कितवा यं प्रशंसन्ति चारणाः ।
यं प्रशंसन्ति बन्धक्यो न स जीवति मानवः ॥ ५.३८.४५ ॥
ಯಾರನ್ನು ಜೂಜುಕೋರರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೋ, ಯಾರನ್ನು ಚಾರಣರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೋ, ಯಾರನ್ನು ವೇಶ್ಯೆಯರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೋ—ಆ ಮನುಷ್ಯ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.
5.38.46
हित्वा तान्परमेष्वासान्पाण्डवानमितौजसः ।
आहितं भारतैश्वर्यं त्वया दुर्योधने महत् ॥ ५.३८.४६ ॥
ಆ ಮಹಾ ಧನುರ್ಧರರನ್ನು, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪಾಂಡವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಭರತರ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ದುರ್ಯೋಧನನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿರುವೆ.
5.38.47
तं द्रक्ष्यसि परिभ्रष्टं तस्मात्त्वमचिरादिव ।
ऐश्वर्यमदसंमूढं बलिं लोकत्रयादिव ॥ ५.३८.४७ ॥
ಐಶ್ವರ್ಯಮದದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಬಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದಂತೆ, ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪತನಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೀನು ಕಾಣುವೆ.