マハーバーラタ · 章 5.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.40.1
योऽभ्यर्चितः मद्भिरसञ्जमानः ।
करोत्यर्थं शक्तिमहापयित्वा।
क्षिप्रं यशस्तं समुपैति मन्त-
मलं प्रसन्ना हि सुखाय सन्तः ॥ ५.४०.१ ॥
賢者に敬われ、執着せず、自らの力を損なうことなく務めを果たす者は、速やかに名声を得る。穏やかな善人こそ幸福に十分なのである。
5.40.2
महान्तमप्यर्थमधर्मयुक्तं ।
यः मन्त्यजत्यनपाकृष्ट एव।
सुखं सुदुःखान्यवमुच्य शेते ।
जीर्णां त्वचं सर्प इवावमुच्य ॥ ५.४०.२ ॥
不義と結びついた大きな富であっても、引きずられる前に捨てる者は、大きな苦しみを捨て去って安らかに眠る。ちょうど蛇が古い皮を脱ぎ捨てるように。
5.40.3
अनृते च समुत्कर्पो राजगामि च पैशुनम् ।
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ ५.४०.३ ॥
虚偽において自負すること、王に告げ口をすること、師に対して偽りに固執すること、これらはすべてバラモン殺しに等しい。
5.40.4
असूयैकपदं मृत्युरतिवादः श्रियो वधः ।
अशुश्रूषा त्वरा श्लाघा विद्यायाः शत्रवस्त्रः ॥ ५.४०.४ ॥
嫉妬は死への一歩であり、過度の饒舌は繁栄の破滅である。奉仕を厭うこと、性急さ、自画自賛は学問の敵である。
5.40.5
आलस्यं मदमोहौ च चापलं गोष्ठिरेव च ।
स्तब्धता चाभिमानित्वं तथा त्यागित्वमेव च ।
एते वै सप्त दोषाः स्युः सदा विद्यार्थिनां मताः ॥ ५.४०.५ ॥
怠惰、慢心と迷妄、軽薄さ、無駄話の集まり、硬直、高慢と自負、そして同じく分別のない施し、これら七つの欠点は、学を求める者に常にあるものとされる。
5.40.6
सुखार्थिनः कुतो विद्या नास्ति विद्यार्थिनः सुखं ।
सुखार्थी वा त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी वा त्यजेत्सुखम् ॥ ५.४०.६ ॥
快楽を求める者にどうして学問があろうか。学問を求める者には快楽がない。快楽を求める者は学問を捨てよ、あるいは学問を求める者は快楽を捨てよ。
5.40.7
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना ॥ ५.४०.७ ॥
火は薪で満たされず、大海は河で満たされない。死は一切の衆生で満たされず、男は美しい目の女で満たされない。
5.40.8
आशा धृतिं हन्ति समृद्धिमन्तकः ।
क्रोधः श्रियं हन्ति यशः कदर्यता ।
अपालनं हन्ति पशूंश्च राज-
न्नेकः क्रुद्धो ब्राह्मणो हन्ति राष्ट्रम् ॥ ५.४०.८ ॥
希望は堅忍を滅ぼし、死は繁栄を滅ぼす。怒りは幸運を、吝嗇は名声を滅ぼす。守護を怠ることは家畜を滅ぼし、王よ；そして怒った一人のバラモンは王国を滅ぼす。
5.40.9
अजाश्च कांस्यं रजतं च नित्यं ।
मध्वाकर्षः शकुनिः श्रोत्रियश्च ।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीन ।
एतानि ते सन्तु गृहे सदैव ॥ ५.४०.९ ॥
山羊、青銅、銀は常に。蜜を採る者、鳥、ヴェーダに通じたバラモン、長老、困窮した親族、名門の人——これらすべてが常に汝の家にあらんことを。
5.40.10
अजोक्षा चन्दनं वीणा आदर्शो मधुसर्पिषी ।
विषमौदुम्बरं शङ्खः स्वर्णनाभोऽथ रोचना ॥ ५.४०.१० ॥
山羊と雄牛、白檀、ヴィーナー、鏡、蜂蜜と澄ましバター、不揃いのウドゥンバラ木、法螺貝、金の臍の者、そしてロチャナー（黄色の顔料）。
5.40.11
गृहे स्थापयितव्यानि धन्यानि मनुरब्रवीत् ।
देवब्राह्मणपूजार्थमतिथीनां च भारत ॥ ५.४०.११ ॥
マヌは、神々とバラモンの供養のため、そして客人のために、吉祥な品々を家に置くべきだと説いた。バラタの子孫よ。
5.40.12
इदं च त्वां सर्वपरं ब्रवीमि ।
पुण्यं पदं तात महाविशिष्टम्।
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-
द्धर्मं जह्याज्जीविस्यापि हेतोः ॥ ५.४०.१२ ॥
私はこの、何にも勝る教えをおまえに告げる。愛しい子よ、これは功徳の偉大で最も優れた境地である。欲望からも恐れからも貪欲からも、命のためであってさえも、人はダルマを捨ててはならない。
5.40.13
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये ।
जीवो नित्यो धातुरस्य त्वनित्यः।
त्यक्त्वाऽनित्यं प्रतितिष्ठस्व नित्ये ।
संतुष्य सन्तोषपरा हि सन्तः ॥ ५.४०.१३ ॥
ダルマは永遠であり、苦楽は無常である。生命の主体は永遠だが、この身体の諸要素は無常である。無常を捨てて永遠に立て。満足を専らとする善人こそ、まことに満ち足りるのだから。
5.40.14
महाबलान्पश्य महानुभावान् ।
प्रशास्य भूमिं धनधान्यपूर्णाम्।
राज्यानि हित्वा विपुलांश्च भोगान् ।
गतान्नरेन्द्रान्वशमन्तकस्य ॥ ५.४०.१४ ॥
富と穀物に満ちた大地を統治した、あの偉大な力と威光を持つ王たちを見よ。広大な王国と豊かな享楽を捨てて、彼らは終滅者（死）の支配に入ってしまった。
5.40.15
मृतं पुत्रं दुःखपुष्टं मनुष्या ।
उत्क्षिप्य राजन्स्वगृहान्निर्हरन्ति।
तं मुक्तकेशाः करुणं रुदन्ति ।
चितामध्ये काष्ठमिव क्षिपन्ति ॥ ५.४०.१५ ॥
王よ、人々は悲しみの中で育てた死んだ息子を抱き上げ、家から運び出す。髪を乱し、哀れに泣きながら、彼を薪のように火葬の炎の真ん中へ投げ入れる。
5.40.16
अन्यो धनं प्रेतगतस्य भुङ्क्ते ।
वयांसि चाग्निश्च शरीरधातून्।
द्वाभ्यामयं सह गच्छत्यमुत्र ।
पुण्येन पापेन च वेष्ट्यमानः ॥ ५.४०.१६ ॥
死者の境地へ去った者の財産は、他の者が享受する。鳥と火が彼の身体の要素を運ぶ。功徳と罪に縛られたこの者は、その二つと共に来世へ赴く。
5.40.17
उसृज्य विनिवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदः सुताः ।
अपुष्पानफलान्वृक्षान्यथा तात पतत्रिणः ॥ ५.४०.१७ ॥
親族・友人・息子たちは彼を見捨てて帰っていく。愛する者よ、鳥が花も実もない木を去るように。
5.40.18
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम् ।
तस्मात्तु पुरुषो यत्नाद्धर्मं सञ्चिनुयाच्छनैः ॥ ५.४०.१८ ॥
火に投じられた人に従うのは、その人自身が行った行為のみである。ゆえに人は努力して少しずつダルマを積むべきである。
5.40.19
अस्माल्लोकादूर्ध्वममुष्य चाधो ।
महत्तमस्तिष्ठति ह्यन्धकारम्।
तद्वै महामोहनमिन्द्रियाणां ।
बुद्ध्यस्व मा त्वां प्रलभेत राजन् ॥ ५.४०.१९ ॥
この世の上、かの世の下には大いなる闇があり、それは感覚器官を大いに惑わす。王よ、理解せよ。それがお前を欺くことのないように。
5.40.20
इदं वचः शक्ष्यसि चेद्यथाव-
न्निशम्य सर्वं प्रतिपत्तुमेव।
यशः परं प्राप्स्यसि जीवलोके ।
भयं नचामुत्र नचेह तेऽस्ति ॥ ५.४०.२० ॥
この言葉を正しく聞いて全てを理解できるなら、生者の世界で最高の名声を得るであろう。ここにも彼の世にも、お前に恐れはないであろう。
5.40.21
आत्मा नदी भारत पुण्यतीर्था ।
सत्योदया धृतिकूला दयोर्मिः।
तस्यां स्नातः पूयते पुण्यकर्मा ।
पुण्यो ह्यात्मा नित्यमलोभ एव ॥ ५.४०.२१ ॥
バーラタよ、自己は聖なる渡し場をもつ川である。真実がその源、堅忍がその岸、慈悲がその波である。そこで沐浴する功徳ある者は清められる。自己は常に清浄で貪欲を離れているからである。
5.40.22
कामक्रोधग्राहवतीं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ५.४०.२२ ॥
堅忍を船として、欲望と怒りのワニに満ち、五感の水をたたえた川を渡れ。生まれという砦を越えよ。
5.40.23
प्रज्ञावृद्धं धर्मवृद्धं स्वबन्धुं ।
विद्यावृद्धं वयसा चापि वृद्धम् ।
कार्याकार्ये पूजयित्वा प्रसाद्य ।
यः संपृच्छेन्न स मुह्येत्कदाचित् ॥ ५.४०.२३ ॥
智慧・法・学問・年齢において年長の身内を敬い喜ばせ、なすべきこととなすべからざることを尋ねる者は、決して迷わない。
5.40.24
धृत्या शिश्रोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ॥ ५.४०.२४ ॥
堅忍によって生殖器と腹を守り、目によって手足を、心によって目と耳を、行いによって心と言葉を守るべきである。
5.40.25
नित्योदकी नित्ययज्ञोपवीती ।
नित्यस्वाध्यायी पतितान्नवर्जी ।
सत्यं ब्रुवन्गुरवे कर्म कुर्व-
न्न ब्राह्मणश्र्यवते ब्रह्मलोकात् ॥ ५.४०.२५ ॥
毎日水の供養を行い、常に聖紐を着け、毎日ヴェーダを学び、堕落者の食を避け、真実を語り、師のために務めを果たす婆羅門は、梵天界から堕ちることがない。
5.40.26
अधीत्य वेदान्परिसंस्तीर्य चाग्नी-
निष्ट्वा यज्ञैः पालयित्वा प्रजाश्च।
गोब्रह्मणार्थं शस्त्रपूतान्तरात्मा ।
हतः सङ्ग्रामे क्षत्रियः स्वर्गमेति ॥ ५.४०.२६ ॥
ヴェーダを学び、火の周りに聖草を敷き、祭祀で供養し、臣民を守り、牛と婆羅門のために武器によって内なる魂を清められた王族が戦死して、天界へ行く。
5.40.27
वैश्योऽधीत्य ब्राह्मणान्क्षत्रियांश्च ।
धनैः काले संविभज्याश्रितांश्च।
त्रेतापूतं धूममाघ्राय पुण्यं ।
प्रेत्य स्वर्गे दिव्यसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२७ ॥
ヴァイシャは婆羅門とクシャトリヤに学び、適時に財を扶養する者たちに分かち、三火によって清められた功徳の煙を嗅ぎ、死後、天界で神々の喜びを享受する。
5.40.28
ब्रह्म क्षत्रं वैश्यवर्णं च शूद्रः ।
क्रमेणैतान्न्यायतः पूजयानः।
तुष्टेष्वेतेष्वव्यथो दग्धपाप-
स्त्यक्त्वा देहं स्वर्गसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२८ ॥
シュードラは婆羅門、クシャトリヤ、ヴァイシャの諸ヴァルナを順序通り正しく敬い、彼らが満足すると、憂いなく罪を焼き尽くし、身体を捨てて天界の楽しみを享受する。
5.40.29
चातुर्वर्ण्यस्यैष धर्मस्तवोक्तो ।
हेतुं चानुब्रुवतो मे निबोध।
क्षात्राद्धर्माद्धीयते पाण्डुपुत्र-
स्तं त्वं राजन्राजधर्मे नियुङ्क्ष ॥ ५.४०.२९ ॥
あなたは四姓の義務をこのように述べた。今、私の言葉の理由を聞きなさい。パーンドゥの子はクシャトラの義務から離れようとしている。王よ、彼を王の義務に就かせなさい。
5.40.30
एवमेतद्यथा त्वं मामनुशासनि नित्यदा ।
ममापि च मतिः सौम्य भवत्येवं यथात्थ माम् ॥ ५.४०.३० ॥
ドリタラーシュトラは言った。お前がいつも私に教えてくれるとおりだ。やさしい者よ、私の考えもまた、お前が私に言ったとおりなのだ。
5.40.31
सा तु बुद्धिः कृताप्येवं पाण्डवान्प्रति मे सदा ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनर्विपरिवर्तते ॥ ५.४०.३१ ॥
ドリタラーシュトラは言った。パーンダヴァに対する私のその考えは常にこうであるが、ドゥルヨーダナのもとに至ると、再び変わってしまうのだ。
5.40.32
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं भूतेन केनचित् ।
दिष्टमेव ध्रुवं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ ५.४०.३२ ॥
ドリタラーシュトラは言った。定められたことを越えられる生き物は一つもない。私は確かに、定めこそが確かであり、人の努力は無益だと考える。