మహాభారతం · అధ్యాయం 5.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.40.1
योऽभ्यर्चितः मद्भिरसञ्जमानः ।
करोत्यर्थं शक्तिमहापयित्वा।
क्षिप्रं यशस्तं समुपैति मन्त-
मलं प्रसन्ना हि सुखाय सन्तः ॥ ५.४०.१ ॥
జ్ఞానులచే గౌరవించబడి, ఆసక్తి లేకుండా, తన శక్తిని తగ్గించుకోకుండా తన కార్యాన్ని చేసేవాడు త్వరగా కీర్తిని పొందుతాడు; ప్రసన్నులైన సజ్జనులు సుఖానికి చాలినవారే.
5.40.2
महान्तमप्यर्थमधर्मयुक्तं ।
यः मन्त्यजत्यनपाकृष्ट एव।
सुखं सुदुःखान्यवमुच्य शेते ।
जीर्णां त्वचं सर्प इवावमुच्य ॥ ५.४०.२ ॥
అధర్మంతో కూడిన గొప్ప ధనాన్ని కూడా, ఇతరులు లాగకముందే త్యజించేవాడు దుఃఖాలను విడిచి సుఖంగా నిద్రిస్తాడు; పాము పాత చర్మాన్ని విడిచినట్లు.
5.40.3
अनृते च समुत्कर्पो राजगामि च पैशुनम् ।
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ ५.४०.३ ॥
అబద్ధంలో గర్వించడం, రాజు వద్దకు నడిపించే చాడీలు చెప్పడం, గురువుపై అబద్ధపు పట్టుదల—ఇవి బ్రాహ్మణ హత్యతో సమానం.
5.40.4
असूयैकपदं मृत्युरतिवादः श्रियो वधः ।
अशुश्रूषा त्वरा श्लाघा विद्यायाः शत्रवस्त्रः ॥ ५.४०.४ ॥
అసూయ మృత్యువుకు ఒక అడుగు; అతిమాటలు సంపదకు నాశనం; సేవకు విముఖత, తొందరపాటు, స్వస్తుతి విద్యకు శత్రువులు.
5.40.5
आलस्यं मदमोहौ च चापलं गोष्ठिरेव च ।
स्तब्धता चाभिमानित्वं तथा त्यागित्वमेव च ।
एते वै सप्त दोषाः स्युः सदा विद्यार्थिनां मताः ॥ ५.४०.५ ॥
బద్ధకం, మదం మరియు మోహం, చపలత్వం, కబుర్ల సమావేశాలు, స్తబ్ధత, అహంకారం, అలాగే అనుచిత త్యాగభావం—ఇవి విద్యార్థులకు ఎల్లప్పుడూ ఏడు దోషాలుగా భావించబడతాయి.
5.40.6
सुखार्थिनः कुतो विद्या नास्ति विद्यार्थिनः सुखं ।
सुखार्थी वा त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी वा त्यजेत्सुखम् ॥ ५.४०.६ ॥
సుఖాన్ని కోరేవాడికి విద్య ఎక్కడిది? విద్యను కోరేవాడికి సుఖం లేదు. సుఖాన్ని కోరేవాడు విద్యను వదలాలి, లేదా విద్యను కోరేవాడు సుఖాన్ని వదలాలి.
5.40.7
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना ॥ ५.४०.७ ॥
అగ్ని కట్టెలతో తృప్తి చెందదు; మహాసముద్రం నదులతో తృప్తి చెందదు; మృత్యువు సర్వ ప్రాణులతో తృప్తి చెందదు; పురుషులు అందమైన కన్నులున్న స్త్రీతో తృప్తి చెందరు.
5.40.8
आशा धृतिं हन्ति समृद्धिमन्तकः ।
क्रोधः श्रियं हन्ति यशः कदर्यता ।
अपालनं हन्ति पशूंश्च राज-
न्नेकः क्रुद्धो ब्राह्मणो हन्ति राष्ट्रम् ॥ ५.४०.८ ॥
ఆశ ధైర్యాన్ని నాశనం చేస్తుంది; మృత్యువు సమృద్ధిని నాశనం చేస్తుంది. క్రోధం శ్రీని, లోభత్వం కీర్తిని నాశనం చేస్తాయి. రక్షణ లేకపోవడం పశువులను నాశనం చేస్తుంది, ఓ రాజా; కోపించిన ఒక్క బ్రాహ్మణుడు రాజ్యాన్ని నాశనం చేస్తాడు.
5.40.9
अजाश्च कांस्यं रजतं च नित्यं ।
मध्वाकर्षः शकुनिः श्रोत्रियश्च ।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीन ।
एतानि ते सन्तु गृहे सदैव ॥ ५.४०.९ ॥
మేకలు, కంచు, వెండి ఎల్లప్పుడూ; తేనె తీసేవాడు, పక్షి, శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుడు, వృద్ధుడు, కష్టాల్లో ఉన్న బంధువు, కులీనుడు — ఇవన్నీ నీ ఇంట్లో ఎల్లప్పుడూ ఉండుగాక.
5.40.10
अजोक्षा चन्दनं वीणा आदर्शो मधुसर्पिषी ।
विषमौदुम्बरं शङ्खः स्वर्णनाभोऽथ रोचना ॥ ५.४०.१० ॥
మేక, ఎద్దు, చందనం, వీణ, అద్దం, తేనె మరియు నెయ్యి, విషమ ఔదుంబరం, శంఖం, స్వర్ణనాభి, మరియు రోచనా.
5.40.11
गृहे स्थापयितव्यानि धन्यानि मनुरब्रवीत् ।
देवब्राह्मणपूजार्थमतिथीनां च भारत ॥ ५.४०.११ ॥
ఇంట్లో ఉంచవలసిన శుభ వస్తువులను మనువు చెప్పాడు — దేవతలు, బ్రాహ్మణుల పూజ కోసం, అతిథుల కోసం కూడా, ఓ భారతా.
5.40.12
इदं च त्वां सर्वपरं ब्रवीमि ।
पुण्यं पदं तात महाविशिष्टम्।
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-
द्धर्मं जह्याज्जीविस्यापि हेतोः ॥ ५.४०.१२ ॥
నీకు ఇది అన్నింటికంటే మించినదిగా చెబుతున్నాను. ప్రియ పుత్రా, ఇది పుణ్యానికి గొప్ప, శ్రేష్ఠమైన స్థానం: కోరికవల్ల, భయంవల్ల, లోభంవల్ల, ప్రాణం కోసమైనా మనిషి ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.
5.40.13
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये ।
जीवो नित्यो धातुरस्य त्वनित्यः।
त्यक्त्वाऽनित्यं प्रतितिष्ठस्व नित्ये ।
संतुष्य सन्तोषपरा हि सन्तः ॥ ५.४०.१३ ॥
ధర్మం నిత్యం; సుఖదుఃఖాలు అనిత్యం. జీవుడు నిత్యుడు; కానీ ఈ శరీర ధాతువులు అనిత్యం. అనిత్యాన్ని విడిచి నిత్యంలో స్థిరంగా నిలువుము; సంతృప్తిని ప్రియంగా భావించే సత్పురుషులే నిజంగా తృప్తి చెందుతారు.
5.40.14
महाबलान्पश्य महानुभावान् ।
प्रशास्य भूमिं धनधान्यपूर्णाम्।
राज्यानि हित्वा विपुलांश्च भोगान् ।
गतान्नरेन्द्रान्वशमन्तकस्य ॥ ५.४०.१४ ॥
ధనధాన్య సమృద్ధమైన భూమిని పాలించిన ఆ మహాబలులు, మహాప్రభావులను చూడు. విశాల రాజ్యాలను, అపారమైన భోగాలను విడిచి వారు మృత్యువు వశమయ్యారు.
5.40.15
मृतं पुत्रं दुःखपुष्टं मनुष्या ।
उत्क्षिप्य राजन्स्वगृहान्निर्हरन्ति।
तं मुक्तकेशाः करुणं रुदन्ति ।
चितामध्ये काष्ठमिव क्षिपन्ति ॥ ५.४०.१५ ॥
ఓ రాజా, దుఃఖంతో పెంచిన మృత పుత్రుడిని ప్రజలు ఎత్తుకుని తమ ఇంటినుండి బయటకు తీసుకెళ్తారు. విరబోసుకున్న జుట్టుతో దీనంగా ఏడుస్తూ, అతడిని చితి మధ్యలో కట్టెలా విసిరివేస్తారు.
5.40.16
अन्यो धनं प्रेतगतस्य भुङ्क्ते ।
वयांसि चाग्निश्च शरीरधातून्।
द्वाभ्यामयं सह गच्छत्यमुत्र ।
पुण्येन पापेन च वेष्ट्यमानः ॥ ५.४०.१६ ॥
ప్రేతగతుడైన వ్యక్తి ధనాన్ని మరొకడు అనుభవిస్తాడు. పక్షులు, అగ్ని అతని శరీర ధాతువులను తీసుకుంటాయి. పుణ్యముతోను పాపముతోను బంధింపబడిన ఇతడు ఆ రెంటితో కలిసి పరలోకానికి వెళ్తాడు.
5.40.17
उसृज्य विनिवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदः सुताः ।
अपुष्पानफलान्वृक्षान्यथा तात पतत्रिणः ॥ ५.४०.१७ ॥
ప్రియ వత్సా, బంధువులు, మిత్రులు, కుమారులు అతన్ని విడిచిపెట్టి తిరిగి వెళ్తారు; పువ్వులూ పండ్లూ లేని చెట్లను పక్షులు వదిలివెళ్లినట్లు.
5.40.18
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम् ।
तस्मात्तु पुरुषो यत्नाद्धर्मं सञ्चिनुयाच्छनैः ॥ ५.४०.१८ ॥
అగ్నిలో వేయబడిన మనిషిని అనుసరించేది అతడు స్వయంగా చేసిన కర్మమే. కాబట్టి మనిషి ప్రయత్నంతో క్రమంగా ధర్మాన్ని కూడబెట్టుకోవాలి.
5.40.19
अस्माल्लोकादूर्ध्वममुष्य चाधो ।
महत्तमस्तिष्ठति ह्यन्धकारम्।
तद्वै महामोहनमिन्द्रियाणां ।
बुद्ध्यस्व मा त्वां प्रलभेत राजन् ॥ ५.४०.१९ ॥
ఈ లోకానికి పైన, ఆ లోకానికి కిందన గొప్ప చీకటి ఉంది. అది ఇంద్రియాలను మహా మోహంలో పడవేస్తుంది. రాజా, గ్రహించు; అది నిన్ను మోసం చేయకుండా చూసుకో.
5.40.20
इदं वचः शक्ष्यसि चेद्यथाव-
न्निशम्य सर्वं प्रतिपत्तुमेव।
यशः परं प्राप्स्यसि जीवलोके ।
भयं नचामुत्र नचेह तेऽस्ति ॥ ५.४०.२० ॥
ఈ మాటను యథావిధిగా విని అంతా గ్రహించగలిగితే, జీవలోకంలో నీవు పరమ కీర్తిని పొందుతావు; ఇక్కడా, పరలోకంలోనా నీకు భయం ఉండదు.
5.40.21
आत्मा नदी भारत पुण्यतीर्था ।
सत्योदया धृतिकूला दयोर्मिः।
तस्यां स्नातः पूयते पुण्यकर्मा ।
पुण्यो ह्यात्मा नित्यमलोभ एव ॥ ५.४०.२१ ॥
ఓ భారతా, ఆత్మ ఒక నది; దానికి పవిత్రమైన తీర్థాలు ఉన్నాయి. దాని ఉద్భవం సత్యం, దాని తీరాలు ధైర్యం, దాని అలలు దయ. దానిలో స్నానం చేసినవాడు పుణ్యకర్ముడై పవిత్రుడవుతాడు; ఆత్మ ఎల్లప్పుడూ పవిత్రమూ లోభరహితమూ.
5.40.22
कामक्रोधग्राहवतीं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ५.४०.२२ ॥
కామ-క్రోధాలనే మొసళ్ళతో, పంచేంద్రియాల జలంతో నిండిన నదిని ధైర్యంతో చేసిన నావగా చేసి దాటు; జన్మమనే కోటలను దాటు.
5.40.23
प्रज्ञावृद्धं धर्मवृद्धं स्वबन्धुं ।
विद्यावृद्धं वयसा चापि वृद्धम् ।
कार्याकार्ये पूजयित्वा प्रसाद्य ।
यः संपृच्छेन्न स मुह्येत्कदाचित् ॥ ५.४०.२३ ॥
ప్రజ్ఞలో, ధర్మంలో, విద్యలో, వయసులో పెద్దలైన తన బంధువులను గౌరవించి, సంతృప్తిపరచి, ఏది చేయదగినదో ఏది కాదో అడిగేవాడు ఎప్పుడూ మోహంలో పడడు.
5.40.24
धृत्या शिश्रोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ॥ ५.४०.२४ ॥
ధైర్యంతో జననేంద్రియం, ఉదరాన్ని రక్షించాలి; కళ్ళతో చేతులు కాళ్ళను, మనసుతో కళ్ళు చెవులను, కర్మతో మనసు వాక్కును రక్షించాలి.
5.40.25
नित्योदकी नित्ययज्ञोपवीती ।
नित्यस्वाध्यायी पतितान्नवर्जी ।
सत्यं ब्रुवन्गुरवे कर्म कुर्व-
न्न ब्राह्मणश्र्यवते ब्रह्मलोकात् ॥ ५.४०.२५ ॥
నిత్యం జలతర్పణం చేసి, నిత్యం యజ్ఞోపవీతం ధరించి, నిత్యం స్వాధ్యాయం చేసి, పతితుల అన్నాన్ని విడిచి, సత్యం పలికి, గురువు కోసం కర్మ చేసే బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మలోకం నుండి పడిపోడు.
5.40.26
अधीत्य वेदान्परिसंस्तीर्य चाग्नी-
निष्ट्वा यज्ञैः पालयित्वा प्रजाश्च।
गोब्रह्मणार्थं शस्त्रपूतान्तरात्मा ।
हतः सङ्ग्रामे क्षत्रियः स्वर्गमेति ॥ ५.४०.२६ ॥
వేదాలను అధ్యయనం చేసి, అగ్నులను చుట్టూ దర్భలు పరచి, యజ్ఞాలతో ఆరాధించి, ప్రజలను పాలించి, ఆవులకు మరియు బ్రాహ్మణులకు కోసం ఆయుధాలతో పవిత్రమైన అంతరాత్మ కలిగిన క్షత్రియుడు యుద్ధంలో చంపబడి స్వర్గానికి వెళ్తాడు.
5.40.27
वैश्योऽधीत्य ब्राह्मणान्क्षत्रियांश्च ।
धनैः काले संविभज्याश्रितांश्च।
त्रेतापूतं धूममाघ्राय पुण्यं ।
प्रेत्य स्वर्गे दिव्यसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२७ ॥
వైశ్యుడు బ్రాహ్మణులు మరియు క్షత్రియుల నుండి నేర్చుకొని, సరైన సమయంలో ధనాన్ని ఆశ్రితులకు పంచి, త్రేతాగ్నితో పవిత్రమైన పుణ్యధూమాన్ని ఆఘ్రాణించి, మరణానంతరం స్వర్గంలో దివ్యసుఖాలను అనుభవిస్తాడు.
5.40.28
ब्रह्म क्षत्रं वैश्यवर्णं च शूद्रः ।
क्रमेणैतान्न्यायतः पूजयानः।
तुष्टेष्वेतेष्वव्यथो दग्धपाप-
स्त्यक्त्वा देहं स्वर्गसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२८ ॥
శూద్రుడు బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య వర్ణాలను క్రమంగా, న్యాయంగా పూజించి, వారు సంతృప్తిచెందగా దుఃఖరహితుడై, పాపం దగ్ధమై, దేహత్యాగం చేసి స్వర్గసుఖాలను అనుభవిస్తాడు.
5.40.29
चातुर्वर्ण्यस्यैष धर्मस्तवोक्तो ।
हेतुं चानुब्रुवतो मे निबोध।
क्षात्राद्धर्माद्धीयते पाण्डुपुत्र-
स्तं त्वं राजन्राजधर्मे नियुङ्क्ष ॥ ५.४०.२९ ॥
చాతుర్వర్ణ్యధర్మం ఇదే అని నీవు చెప్పావు; ఇప్పుడు నేను చెప్పేదానికి కారణం విను. పాండుపుత్రుడు క్షాత్రధర్మం నుండి జారిపోతున్నాడు; ఓ రాజా, అతడిని రాజధర్మంలో నియమించు.
5.40.30
एवमेतद्यथा त्वं मामनुशासनि नित्यदा ।
ममापि च मतिः सौम्य भवत्येवं यथात्थ माम् ॥ ५.४०.३० ॥
ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ఎల్లప్పుడూ నాకు బోధించేది ఇదే విధంగా సరైనది. ఓ సౌమ్యా, నువ్వు నాతో చెప్పినట్లే నా అభిప్రాయం కూడా ఉంది.
5.40.31
सा तु बुद्धिः कृताप्येवं पाण्डवान्प्रति मे सदा ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनर्विपरिवर्तते ॥ ५.४०.३१ ॥
ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా అన్నాడు: పాండవుల పట్ల నా బుద్ధి ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే ఉంటుంది. కానీ దుర్యోధనుని దగ్గరకు వెళ్ళగానే అది మళ్ళీ మారిపోతుంది.
5.40.32
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं भूतेन केनचित् ।
दिष्टमेव ध्रुवं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ ५.४०.३२ ॥
ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఏ ప్రాణీ దైవాన్ని అతిక్రమించలేదు. దైవమే నిశ్చయమని నేను భావిస్తాను; మానవ ప్రయత్నం వ్యర్థం.