มหาภารตะ · อัธยายะ 5.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.40.1
योऽभ्यर्चितः मद्भिरसञ्जमानः ।
करोत्यर्थं शक्तिमहापयित्वा।
क्षिप्रं यशस्तं समुपैति मन्त-
मलं प्रसन्ना हि सुखाय सन्तः ॥ ५.४०.१ ॥
ผู้ที่บรรดาปราชญ์ให้เกียรติ ไม่ยึดติด ทำกิจของตนโดยไม่ทำลายกำลัง ย่อมได้ชื่อเสียงโดยเร็ว เพราะคนสงบและดีงามย่อมพอใจในความสุขโดยแท้
5.40.2
महान्तमप्यर्थमधर्मयुक्तं ।
यः मन्त्यजत्यनपाकृष्ट एव।
सुखं सुदुःखान्यवमुच्य शेते ।
जीर्णां त्वचं सर्प इवावमुच्य ॥ ५.४०.२ ॥
ผู้ที่ละทิ้งทรัพย์อันยิ่งใหญ่ซึ่งปนด้วยอธรรม ก่อนจะถูกลากจากทรัพย์นั้นไป ย่อมนอนเป็นสุข หลุดพ้นจากทุกข์ใหญ่ ดุจงูที่ลอกคราบเก่าทิ้งไป
5.40.3
अनृते च समुत्कर्पो राजगामि च पैशुनम् ।
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ ५.४०.३ ॥
ความทะนงในการพูดเท็จ การใส่ความที่ไปถึงพระราชา และการยืนกรานในการพูดเท็จต่ออาจารย์ ล้วนเทียบเท่ากับการฆ่าพราหมณ์
5.40.4
असूयैकपदं मृत्युरतिवादः श्रियो वधः ।
अशुश्रूषा त्वरा श्लाघा विद्यायाः शत्रवस्त्रः ॥ ५.४०.४ ॥
ความริษยาเป็นก้าวหนึ่งสู่ความตาย การพูดมากเกินควรเป็นความวิบัติของความเจริญรุ่งเรือง ความไม่เต็มใจรับใช้ ความรีบร้อน และการยกตนข่มท่าน เป็นศัตรูของการศึกษา
5.40.5
आलस्यं मदमोहौ च चापलं गोष्ठिरेव च ।
स्तब्धता चाभिमानित्वं तथा त्यागित्वमेव च ।
एते वै सप्त दोषाः स्युः सदा विद्यार्थिनां मताः ॥ ५.४०.५ ॥
ความเกียจคร้าน ความมัวเมาและหลงผิด ความไม่มั่นคง การรวมกลุ่มคุยไร้สาระ ความแข็งกระด้าง ความถือตัว และความหยิ่งผยอง รวมทั้งการให้ทานโดยไม่เลือกหน้า สองอย่างนี้ถือกันว่าเป็นโทษเจ็ดประการที่มีอยู่เสมอในผู้แสวงหาความรู้
5.40.6
सुखार्थिनः कुतो विद्या नास्ति विद्यार्थिनः सुखं ।
सुखार्थी वा त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी वा त्यजेत्सुखम् ॥ ५.४०.६ ॥
ผู้แสวงหาความสุขจะมีความรู้ได้อย่างไร ผู้แสวงหาความรู้ย่อมไม่มีความสุข ผู้แสวงหาความสุขควรละทิ้งความรู้ หรือผู้แสวงหาความรู้ควรละทิ้งความสุขเสีย
5.40.7
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना ॥ ५.४०.७ ॥
ไฟไม่อิ่มด้วยฟืน มหาสมุทรไม่อิ่มด้วยแม่น้ำ ความตายไม่อิ่มด้วยสรรพสัตว์ และชายทั้งหลายก็ไม่อิ่มด้วยหญิงผู้มีดวงตางดงาม
5.40.8
आशा धृतिं हन्ति समृद्धिमन्तकः ।
क्रोधः श्रियं हन्ति यशः कदर्यता ।
अपालनं हन्ति पशूंश्च राज-
न्नेकः क्रुद्धो ब्राह्मणो हन्ति राष्ट्रम् ॥ ५.४०.८ ॥
ความหวังทำลายความมั่นคงใจ ความตายทำลายความเจริญรุ่งเรือง ความโกรธทำลายโชคลาภ ความตระหนี่ถี่เหนียวทำลายชื่อเสียง การไม่ปกป้องทำลายฝูงสัตว์ ข้าแต่พระราชา และพราหมณ์ผู้โกรธเพียงคนเดียวก็ทำลายแว่นแคว้นได้
5.40.9
अजाश्च कांस्यं रजतं च नित्यं ।
मध्वाकर्षः शकुनिः श्रोत्रियश्च ।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीन ।
एतानि ते सन्तु गृहे सदैव ॥ ५.४०.९ ॥
แพะ ทองสัมฤทธิ์ และเงินอยู่เสมอ ผู้เก็บน้ำผึ้ง นกนั้น พราหมณ์ผู้ศึกษาพระเวท ผู้เฒ่า ญาติผู้ยากจน และบุรุษแห่งตระกูลสูง ขอให้สิ่งเหล่านี้อยู่ในเรือนของท่านเสมอไป
5.40.10
अजोक्षा चन्दनं वीणा आदर्शो मधुसर्पिषी ।
विषमौदुम्बरं शङ्खः स्वर्णनाभोऽथ रोचना ॥ ५.४०.१० ॥
แพะและวัวตัวผู้ จันทน์ พิณ กระจก น้ำผึ้งและเนยใส ไม้อุทุมพรที่ไม่เรียบ สังข์ ผู้มีสะดือเป็นทอง และโรจนาสีเหลือง
5.40.11
गृहे स्थापयितव्यानि धन्यानि मनुरब्रवीत् ।
देवब्राह्मणपूजार्थमतिथीनां च भारत ॥ ५.४०.११ ॥
มนุได้กล่าวว่า สิ่งมงคลทั้งหลายควรตั้งไว้ในเรือน เพื่อบูชาเทพและพราหมณ์ และเพื่อแขกผู้มาเยือน ข้าแต่ลูกหลานแห่งภรต
5.40.12
इदं च त्वां सर्वपरं ब्रवीमि ।
पुण्यं पदं तात महाविशिष्टम्।
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-
द्धर्मं जह्याज्जीविस्यापि हेतोः ॥ ५.४०.१२ ॥
เราจะบอกสิ่งนี้แก่เจ้า ซึ่งสูงสุดยิ่งกว่าสิ่งทั้งปวง ลูกรัก นี่คือฐานะแห่งบุญอันยิ่งใหญ่และประเสริฐที่สุด ไม่ควรละทิ้งธรรมเลยเพราะความใคร่ เพราะความกลัว หรือเพราะความโลภ แม้เพื่อรักษาชีวิตก็ตาม
5.40.13
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये ।
जीवो नित्यो धातुरस्य त्वनित्यः।
त्यक्त्वाऽनित्यं प्रतितिष्ठस्व नित्ये ।
संतुष्य सन्तोषपरा हि सन्तः ॥ ५.४०.१३ ॥
ธรรมเป็นนิรันดร์ สุขและทุกข์เป็นอนิจจัง ชีวาตมันเป็นนิรันดร์ ส่วนธาตุของร่างกายนี้เป็นอนิจจัง จงละทิ้งสิ่งที่ไม่เที่ยงแล้วตั้งมั่นในสิ่งที่เที่ยงแท้ เพราะคนสงบผู้มุ่งความพอใจย่อมพอใจอย่างแท้จริง
5.40.14
महाबलान्पश्य महानुभावान् ।
प्रशास्य भूमिं धनधान्यपूर्णाम्।
राज्यानि हित्वा विपुलांश्च भोगान् ।
गतान्नरेन्द्रान्वशमन्तकस्य ॥ ५.४०.१४ ॥
จงดูเหล่ากษัตริย์ผู้มีกำลังมากและมีบุญบารมี ผู้เคยปกครองแผ่นดินที่เต็มไปด้วยทรัพย์และธัญญาหาร เมื่อละทิ้งแว่นแคว้นและความสุขอันมากมาย พวกท่านก็ไปอยู่ใต้อำนาจของพระยม ผู้ทำให้สิ้นสุด คือความตาย
5.40.15
मृतं पुत्रं दुःखपुष्टं मनुष्या ।
उत्क्षिप्य राजन्स्वगृहान्निर्हरन्ति।
तं मुक्तकेशाः करुणं रुदन्ति ।
चितामध्ये काष्ठमिव क्षिपन्ति ॥ ५.४०.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา มนุษย์ยกบุตรผู้ตายแล้วซึ่งเลี้ยงดูมาด้วยความทุกข์ขึ้นแล้วนำออกจากเรือนของตน พวกเขาปล่อยผมหลุดลุ่ย ร้องไห้คร่ำครวญอย่างน่าสงสาร แล้วโยนเขาเข้าไปกลางกองฟืนเผาศพเหมือนท่อนไม้
5.40.16
अन्यो धनं प्रेतगतस्य भुङ्क्ते ।
वयांसि चाग्निश्च शरीरधातून्।
द्वाभ्यामयं सह गच्छत्यमुत्र ।
पुण्येन पापेन च वेष्ट्यमानः ॥ ५.४०.१६ ॥
อีกผู้หนึ่งย่อมเสวยทรัพย์ของผู้ที่ไปสู่โลกของผู้ตาย นกและไฟรับเอาธาตุแห่งร่างกาย ผู้นี้ถูกผูกด้วยบุญและบาป ย่อมไปยังโลกหน้าพร้อมกับสองสิ่งนั้น
5.40.17
उसृज्य विनिवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदः सुताः ।
अपुष्पानफलान्वृक्षान्यथा तात पतत्रिणः ॥ ५.४०.१७ ॥
ญาติ มิตรสหาย และบุตรละทิ้งเขาแล้วหันกลับไป ลูกรัก ดุจนกที่ละทิ้งต้นไม้ซึ่งไม่มีดอกและไม่มีผล
5.40.18
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम् ।
तस्मात्तु पुरुषो यत्नाद्धर्मं सञ्चिनुयाच्छनैः ॥ ५.४०.१८ ॥
เฉพาะกรรมที่บุรุษได้กระทำด้วยตนเองเท่านั้นที่ติดตามเขาไป เมื่อเขาถูกนำไปเผาในไฟ เพราะฉะนั้น บุรุษพึงสะสมธรรมโดยค่อยเป็นค่อยไปด้วยความเพียร
5.40.19
अस्माल्लोकादूर्ध्वममुष्य चाधो ।
महत्तमस्तिष्ठति ह्यन्धकारम्।
तद्वै महामोहनमिन्द्रियाणां ।
बुद्ध्यस्व मा त्वां प्रलभेत राजन् ॥ ५.४०.१९ ॥
เหนือโลกนี้และใต้โลกนั้นมีความมืดมหาศาลดำรงอยู่ ซึ่งทำให้อินทรีย์หลงผิดอย่างยิ่ง ข้าแต่พระราชา จงเข้าใจสิ่งนั้นเถิด เกรงว่ามันจะหลอกลวงท่าน
5.40.20
इदं वचः शक्ष्यसि चेद्यथाव-
न्निशम्य सर्वं प्रतिपत्तुमेव।
यशः परं प्राप्स्यसि जीवलोके ।
भयं नचामुत्र नचेह तेऽस्ति ॥ ५.४०.२० ॥
หากท่านสามารถฟังถ้อยคำนี้โดยถูกต้อง และเข้าใจทั้งหมดได้ ท่านจะได้ชื่อเสียงอันสูงสุดในโลกของผู้มีชีวิต และสำหรับท่านจะไม่มีความกลัวทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
5.40.21
आत्मा नदी भारत पुण्यतीर्था ।
सत्योदया धृतिकूला दयोर्मिः।
तस्यां स्नातः पूयते पुण्यकर्मा ।
पुण्यो ह्यात्मा नित्यमलोभ एव ॥ ५.४०.२१ ॥
ภารตะ อาตมันเป็นแม่น้ำ มีท่าน้ำอันศักดิ์สิทธิ์ สัตย์คือต้นน้ำ ความมั่นคงคือฝั่ง ความเมตตาคือคลื่น ผู้ที่ลงอาบในแม่น้ำนั้น ผู้ทำกรรมดี ย่อมบริสุทธิ์ เพราะอาตมันนั้นบริสุทธิ์เสมอและปราศจากความโลภ
5.40.22
कामक्रोधग्राहवतीं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ५.४०.२२ ॥
จงทำเรือด้วยความมั่นคง แล้วข้ามแม่น้ำที่เต็มไปด้วยจระเข้คือกามและโทสะ มีน้ำคือประสาททั้งห้า จงข้ามป้อมปราการแห่งการเกิด
5.40.23
प्रज्ञावृद्धं धर्मवृद्धं स्वबन्धुं ।
विद्यावृद्धं वयसा चापि वृद्धम् ।
कार्याकार्ये पूजयित्वा प्रसाद्य ।
यः संपृच्छेन्न स मुह्येत्कदाचित् ॥ ५.४०.२३ ॥
ผู้ใดเคารพและทำให้ญาติผู้ใหญ่ซึ่งเจริญด้วยปัญญา เจริญด้วยธรรม เจริญด้วยความรู้ และเจริญด้วยวัยพอใจ แล้วปรึกษาท่านถึงสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ ผู้นั้นจะไม่หลงผิดเลย
5.40.24
धृत्या शिश्रोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ॥ ५.४०.२४ ॥
ด้วยความมั่นคง พึงรักษาอวัยวะเพศและท้อง ด้วยตา พึงรักษามือและเท้า ด้วยใจ พึงรักษาตาและหู ด้วยการกระทำ พึงรักษาใจและวาจา
5.40.25
नित्योदकी नित्ययज्ञोपवीती ।
नित्यस्वाध्यायी पतितान्नवर्जी ।
सत्यं ब्रुवन्गुरवे कर्म कुर्व-
न्न ब्राह्मणश्र्यवते ब्रह्मलोकात् ॥ ५.४०.२५ ॥
พราหมณ์ผู้ทำอุทกทานทุกวัน สวมสายยัชโญปวีตอยู่เสมอ ศึกษาเวทอยู่ทุกวัน เว้นอาหารจากผู้ตกต่ำ กล่าวแต่สัตย์ และทำหน้าที่ต่อครูอาจารย์ ย่อมไม่ตกจากพรหมโลก
5.40.26
अधीत्य वेदान्परिसंस्तीर्य चाग्नी-
निष्ट्वा यज्ञैः पालयित्वा प्रजाश्च।
गोब्रह्मणार्थं शस्त्रपूतान्तरात्मा ।
हतः सङ्ग्रामे क्षत्रियः स्वर्गमेति ॥ ५.४०.२६ ॥
กษัตริย์ผู้ศึกษาเวท ปูหญ้าศักดิ์สิทธิ์รอบไฟ บูชาด้วยยัญ และปกป้องประชาชน ผู้มีอันตรากรณ์บริสุทธิ์ด้วยศาสตรา ถูกฆ่าในสงครามเพื่อโคและพราหมณ์ ย่อมขึ้นสู่สวรรค์
5.40.27
वैश्योऽधीत्य ब्राह्मणान्क्षत्रियांश्च ।
धनैः काले संविभज्याश्रितांश्च।
त्रेतापूतं धूममाघ्राय पुण्यं ।
प्रेत्य स्वर्गे दिव्यसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२७ ॥
ไวศยะผู้ศึกษาจากพราหมณ์และกษัตริย์ แบ่งปันทรัพย์ให้ผู้พึ่งพาตามกาลอันควร และสูดควันอันเป็นบุญซึ่งบริสุทธิ์ด้วยไฟตรีเพลิง เมื่อสิ้นชีวิตแล้วจะเสวยความสุขทิพย์ในสวรรค์
5.40.28
ब्रह्म क्षत्रं वैश्यवर्णं च शूद्रः ।
क्रमेणैतान्न्यायतः पूजयानः।
तुष्टेष्वेतेष्वव्यथो दग्धपाप-
स्त्यक्त्वा देहं स्वर्गसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२८ ॥
ศูทรผู้บูชาวรรณะพราหมณ์ กษัตริย์ และไวศยะตามลำดับโดยชอบธรรม เมื่อท่านเหล่านั้นพอพระทัย ปราศจากความทุกข์ บาปถูกเผาสิ้นแล้ว เมื่อละร่างแล้วย่อมเสวยความสุขแห่งสวรรค์
5.40.29
चातुर्वर्ण्यस्यैष धर्मस्तवोक्तो ।
हेतुं चानुब्रुवतो मे निबोध।
क्षात्राद्धर्माद्धीयते पाण्डुपुत्र-
स्तं त्वं राजन्राजधर्मे नियुङ्क्ष ॥ ५.४०.२९ ॥
นี่คือธรรมของวรรณะทั้งสี่ที่ท่านได้กล่าวไว้ บัดนี้จงฟังเหตุผลของสิ่งที่เรากล่าว โอรสของปาณฑุกำลังเสื่อมจากกษัตริยธรรม ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์โปรดให้เขาดำรงอยู่ในราชธรรมเถิด
5.40.30
एवमेतद्यथा त्वं मामनुशासनि नित्यदा ।
ममापि च मतिः सौम्य भवत्येवं यथात्थ माम् ॥ ५.४०.३० ॥
ธฤตราษฎร์กล่าวว่า สิ่งนี้เป็นจริงดังที่ท่านสั่งสอนเรามาเสมอ ข้าแต่ผู้อ่อนโยน ความคิดของเราเองก็เป็นดังที่ท่านได้กล่าวแก่เรา
5.40.31
सा तु बुद्धिः कृताप्येवं पाण्डवान्प्रति मे सदा ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनर्विपरिवर्तते ॥ ५.४०.३१ ॥
ธฤตราษฎร์กล่าวว่า แม้ความคิดนั้นจะถูกตั้งขึ้นเช่นนี้เสมอต่อปาณฑพ แต่เมื่อถึงทุรโยธน์แล้ว ก็กลับแปรเปลี่ยนไปอีก
5.40.32
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं भूतेन केनचित् ।
दिष्टमेव ध्रुवं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ ५.४०.३२ ॥
ธฤตราษฎร์กล่าวว่า ไม่มีสัตว์ใดจะล่วงพ้นสิ่งที่ถูกกำหนดไว้ได้ เราเชื่อแน่ว่าโชคชะตาเท่านั้นมั่นคง ส่วนความพยายามของมนุษย์นั้นไร้ผลแท้จริง