ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.40.1
योऽभ्यर्चितः मद्भिरसञ्जमानः ।
करोत्यर्थं शक्तिमहापयित्वा।
क्षिप्रं यशस्तं समुपैति मन्त-
मलं प्रसन्ना हि सुखाय सन्तः ॥ ५.४०.१ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅନାସକ୍ତ, ନିଜ ଶକ୍ତି ନ କମାଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶୀଘ୍ର ଯଶ ପାଏ; ପ୍ରସନ୍ନ ସଜ୍ଜନମାନେ ହିଁ ସୁଖ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ।
5.40.2
महान्तमप्यर्थमधर्मयुक्तं ।
यः मन्त्यजत्यनपाकृष्ट एव।
सुखं सुदुःखान्यवमुच्य शेते ।
जीर्णां त्वचं सर्प इवावमुच्य ॥ ५.४०.२ ॥
ଅଧର୍ମସହିତ ମହାନ ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କେହି ଟାଣିବା ପୂର୍ବରୁ ଯିଏ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ସୁଖରେ ଶୋଇଥାଏ; ସାପ ଯେପରି ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡ଼େ।
5.40.3
अनृते च समुत्कर्पो राजगामि च पैशुनम् ।
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ ५.४०.३ ॥
ମିଥ୍ୟାରେ ଅହଂକାର, ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଉଥିବା ଚୁଗଲି, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ମିଥ୍ୟା ଜିଦ୍—ଏସବୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସମାନ।
5.40.4
असूयैकपदं मृत्युरतिवादः श्रियो वधः ।
अशुश्रूषा त्वरा श्लाघा विद्यायाः शत्रवस्त्रः ॥ ५.४०.४ ॥
ଈର୍ଷା ମୃତ୍ୟୁର ଏକ ପାଦ; ଅତିବାକ୍ୟ ଶ୍ରୀର ବିନାଶ; ସେବାରୁ ବିମୁଖତା, ତ୍ୱରା ଓ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା ବିଦ୍ୟାର ଶତ୍ରୁ।
5.40.5
आलस्यं मदमोहौ च चापलं गोष्ठिरेव च ।
स्तब्धता चाभिमानित्वं तथा त्यागित्वमेव च ।
एते वै सप्त दोषाः स्युः सदा विद्यार्थिनां मताः ॥ ५.४०.५ ॥
ଆଳସ୍ୟ, ମଦ ଓ ମୋହ, ଚପଳତା, ଅଳସ ଗପସପ, ଜଡ଼ତା, ଅହଂକାର ଓ ଅନୁଚିତ ତ୍ୟାଗ—ଏହି ସାତଟି ଦୋଷ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଗଣାଯାଏ।
5.40.6
सुखार्थिनः कुतो विद्या नास्ति विद्यार्थिनः सुखं ।
सुखार्थी वा त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी वा त्यजेत्सुखम् ॥ ५.४०.६ ॥
ସୁଖାଭିଳାଷୀ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟା କୁଆଡ଼େ? ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ପାଇଁ ସୁଖ ନାହିଁ। ସୁଖାର୍ଥୀ ବିଦ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରୁ, ଅଥବା ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରୁ।
5.40.7
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः ।
नान्तकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना ॥ ५.४०.७ ॥
ଅଗ୍ନି କାଠରେ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ମହାସାଗର ନଦୀରେ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ମୃତ୍ୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ପୁରୁଷମାନେ ସୁନ୍ଦର ନୟନା ନାରୀରେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
5.40.8
आशा धृतिं हन्ति समृद्धिमन्तकः ।
क्रोधः श्रियं हन्ति यशः कदर्यता ।
अपालनं हन्ति पशूंश्च राज-
न्नेकः क्रुद्धो ब्राह्मणो हन्ति राष्ट्रम् ॥ ५.४०.८ ॥
ଆଶା ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। କ୍ରୋଧ ଶ୍ରୀକୁ, କୃପଣତା ଯଶକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ରକ୍ଷଣ ନ କରିବା ପଶୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ହେ ରାଜନ୍; ଓ ଜଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
5.40.9
अजाश्च कांस्यं रजतं च नित्यं ।
मध्वाकर्षः शकुनिः श्रोत्रियश्च ।
वृद्धो ज्ञातिरवसन्नः कुलीन ।
एतानि ते सन्तु गृहे सदैव ॥ ५.४०.९ ॥
ଛେଳି, କାଂସା, ରୂପା ସର୍ବଦା; ମହୁ ସଂଗ୍ରହକାରୀ, ପକ୍ଷୀ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ, ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଜ୍ଞାତି, କୁଳୀନ — ଏସବୁ ତୁମ ଘରେ ସର୍ବଦା ରହୁ।
5.40.10
अजोक्षा चन्दनं वीणा आदर्शो मधुसर्पिषी ।
विषमौदुम्बरं शङ्खः स्वर्णनाभोऽथ रोचना ॥ ५.४०.१० ॥
ଛେଳି ଓ ବଳଦ, ଚନ୍ଦନ, ବୀଣା, ଦର୍ପଣ, ମହୁ ଓ ଘିଅ, ବିଷମ ଔଦୁମ୍ବର, ଶଙ୍ଖ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣନାଭ ଓ ରୋଚନା।
5.40.11
गृहे स्थापयितव्यानि धन्यानि मनुरब्रवीत् ।
देवब्राह्मणपूजार्थमतिथीनां च भारत ॥ ५.४०.११ ॥
ଘରେ ରଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ବସ୍ତୁ ମନୁ କହିଛନ୍ତି — ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଏବଂ ଅତିଥିମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଭାରତ।
5.40.12
इदं च त्वां सर्वपरं ब्रवीमि ।
पुण्यं पदं तात महाविशिष्टम्।
न जातु कामान्न भयान्न लोभा-
द्धर्मं जह्याज्जीविस्यापि हेतोः ॥ ५.४०.१२ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା ସର୍ବୋପରି କହୁଛି। ହେ ତାତ, ଏହା ପୁଣ୍ୟର ମହାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ: କାମନାରୁ, ଭୟରୁ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ, ଜୀବନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ ନ କରୁ।
5.40.13
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये ।
जीवो नित्यो धातुरस्य त्वनित्यः।
त्यक्त्वाऽनित्यं प्रतितिष्ठस्व नित्ये ।
संतुष्य सन्तोषपरा हि सन्तः ॥ ५.४०.१३ ॥
ଧର୍ମ ନିତ୍ୟ; ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଅନିତ୍ୟ। ଜୀବ ନିତ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶରୀରର ଧାତୁ ଅନିତ୍ୟ। ଅନିତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନିତ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୁଅ; ସନ୍ତୋଷରେ ରତ ସାଧୁମାନେ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
5.40.14
महाबलान्पश्य महानुभावान् ।
प्रशास्य भूमिं धनधान्यपूर्णाम्।
राज्यानि हित्वा विपुलांश्च भोगान् ।
गतान्नरेन्द्रान्वशमन्तकस्य ॥ ५.४०.१४ ॥
ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିଥିବା ସେହି ମହାବଳୀ ଓ ମହାପ୍ରତାପୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଦେଖ। ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅପାର ଭୋଗ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ଗଲେ।
5.40.15
मृतं पुत्रं दुःखपुष्टं मनुष्या ।
उत्क्षिप्य राजन्स्वगृहान्निर्हरन्ति।
तं मुक्तकेशाः करुणं रुदन्ति ।
चितामध्ये काष्ठमिव क्षिपन्ति ॥ ५.४०.१५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦୁଃଖରେ ପୋଷିତ ମୃତ ପୁତ୍ରକୁ ଲୋକେ ଉଠାଇ ନିଜ ଘରୁ ବାହାର କରି ନିଅନ୍ତି। ଆଲୁଅ କେଶରେ କରୁଣ ଭାବେ କାନ୍ଦି ସେମାନେ ତାକୁ ଚିତା ମଧ୍ୟରେ କାଠ ପରି ପକାନ୍ତି।
5.40.16
अन्यो धनं प्रेतगतस्य भुङ्क्ते ।
वयांसि चाग्निश्च शरीरधातून्।
द्वाभ्यामयं सह गच्छत्यमुत्र ।
पुण्येन पापेन च वेष्ट्यमानः ॥ ५.४०.१६ ॥
ପ୍ରେତଗତ ଲୋକର ଧନ ଅନ୍ୟେ ଭୋଗ କରେ। ପକ୍ଷୀ ଓ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଧାତୁଗୁଡ଼ିକୁ ନିଏ। ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପରେ ବନ୍ଧା ଏହି ଜୀବ ସେ ଦୁଇଟି ସହିତ ପରଲୋକକୁ ଯାଏ।
5.40.17
उसृज्य विनिवर्तन्ते ज्ञातयः सुहृदः सुताः ।
अपुष्पानफलान्वृक्षान्यथा तात पतत्रिणः ॥ ५.४०.१७ ॥
ହେ ତାତ, ଜ୍ଞାତି, ସୁହୃଦ୍ ଓ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଫେରିଯା ଆସନ୍ତି; ଯେପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳହୀନ ଗଛକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି।
5.40.18
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम् ।
तस्मात्तु पुरुषो यत्नाद्धर्मं सञ्चिनुयाच्छनैः ॥ ५.४०.१८ ॥
ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଇଥିବା ମଣିଷ ପଛେ କେବଳ ତାଙ୍କ ନିଜ କୃତ କର୍ମ ଯାଏ। ଅତଏବ ମଣିଷ ଯତ୍ନରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଧର୍ମ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।
5.40.19
अस्माल्लोकादूर्ध्वममुष्य चाधो ।
महत्तमस्तिष्ठति ह्यन्धकारम्।
तद्वै महामोहनमिन्द्रियाणां ।
बुद्ध्यस्व मा त्वां प्रलभेत राजन् ॥ ५.४०.१९ ॥
ଏହି ଲୋକ ଉପରେ ଓ ସେହି ଲୋକ ତଳେ ମହା ଅନ୍ଧକାର ଅଛି। ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ମହାମୋହରେ ପକାଏ। ହେ ରାଜା, ବୁଝ; ସେ ଯେମିତି ତୁମକୁ ପ୍ରତାରଣା ନ କରେ।
5.40.20
इदं वचः शक्ष्यसि चेद्यथाव-
न्निशम्य सर्वं प्रतिपत्तुमेव।
यशः परं प्राप्स्यसि जीवलोके ।
भयं नचामुत्र नचेह तेऽस्ति ॥ ५.४०.२० ॥
ଏହି ବାଣୀକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଶୁଣି ସବୁ ବୁଝିପାରିବ ଯଦି, ତେବେ ଜୀବଲୋକରେ ତୁମେ ପରମ ଯଶ ପାଇବ; ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ତୁମର ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ।
5.40.21
आत्मा नदी भारत पुण्यतीर्था ।
सत्योदया धृतिकूला दयोर्मिः।
तस्यां स्नातः पूयते पुण्यकर्मा ।
पुण्यो ह्यात्मा नित्यमलोभ एव ॥ ५.४०.२१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଆତ୍ମା ଏକ ନଦୀ, ଯାହାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସତ୍ୟ ତାହାର ଉତ୍ସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କୂଳ, ଦୟା ତାହାର ଢେଉ। ସେଥିରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଆତ୍ମା ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ଲୋଭରହିତ।
5.40.22
कामक्रोधग्राहवतीं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ५.४०.२२ ॥
କାମ-କ୍ରୋଧ ରୂପ କୁମ୍ଭୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ ଜଳବିଶିଷ୍ଟ ନଦୀକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ନୌକାରେ ପାର କର; ଜନ୍ମର ଦୁର୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କର।
5.40.23
प्रज्ञावृद्धं धर्मवृद्धं स्वबन्धुं ।
विद्यावृद्धं वयसा चापि वृद्धम् ।
कार्याकार्ये पूजयित्वा प्रसाद्य ।
यः संपृच्छेन्न स मुह्येत्कदाचित् ॥ ५.४०.२३ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞା, ଧର୍ମ, ବିଦ୍ୟା ଓ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, କାର୍ଯ୍ୟ-ଅକାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଯିଏ ପଚାରେ, ସେ କଦାପି ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.40.24
धृत्या शिश्रोदरं रक्षेत्पाणिपादं च चक्षुषा ।
चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा ॥ ५.४०.२४ ॥
ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଉଦରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଆଖିରେ ହାତ-ପାଦକୁ, ମନରେ ଆଖି-କାନକୁ, କର୍ମରେ ମନ ଓ ବାଣୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
5.40.25
नित्योदकी नित्ययज्ञोपवीती ।
नित्यस्वाध्यायी पतितान्नवर्जी ।
सत्यं ब्रुवन्गुरवे कर्म कुर्व-
न्न ब्राह्मणश्र्यवते ब्रह्मलोकात् ॥ ५.४०.२५ ॥
ନିତ୍ୟ ଜଳକ୍ରିୟା କରୁଥିବା, ନିତ୍ୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ନିତ୍ୟ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କରୁଥିବା, ପତିତଙ୍କ ଅନ୍ନ ବର୍ଜନ କରୁଥିବା, ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଖସେ ନାହିଁ।
5.40.26
अधीत्य वेदान्परिसंस्तीर्य चाग्नी-
निष्ट्वा यज्ञैः पालयित्वा प्रजाश्च।
गोब्रह्मणार्थं शस्त्रपूतान्तरात्मा ।
हतः सङ्ग्रामे क्षत्रियः स्वर्गमेति ॥ ५.४०.२६ ॥
ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ କୁଶ ବିଛାଇ, ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଗାଇ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ଅନ୍ତରାତ୍ମା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
5.40.27
वैश्योऽधीत्य ब्राह्मणान्क्षत्रियांश्च ।
धनैः काले संविभज्याश्रितांश्च।
त्रेतापूतं धूममाघ्राय पुण्यं ।
प्रेत्य स्वर्गे दिव्यसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२७ ॥
ବୈଶ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କଠାରୁ ଶିଖି, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଧନ ଆଶ୍ରିତଙ୍କ ସହିତ ବାଣ୍ଟି, ତ୍ରେତାଗ୍ନିରେ ପବିତ୍ର ପୁଣ୍ୟ ଧୂଆଁ ଆଘ୍ରାଣ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
5.40.28
ब्रह्म क्षत्रं वैश्यवर्णं च शूद्रः ।
क्रमेणैतान्न्यायतः पूजयानः।
तुष्टेष्वेतेष्वव्यथो दग्धपाप-
स्त्यक्त्वा देहं स्वर्गसुखानि भुङ्क्ते ॥ ५.४०.२८ ॥
ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କ୍ରମରେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଦୁଃଖରହିତ ଓ ପାପଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଦେହତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
5.40.29
चातुर्वर्ण्यस्यैष धर्मस्तवोक्तो ।
हेतुं चानुब्रुवतो मे निबोध।
क्षात्राद्धर्माद्धीयते पाण्डुपुत्र-
स्तं त्वं राजन्राजधर्मे नियुङ्क्ष ॥ ५.४०.२९ ॥
ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ୍ୟର ଏହି ଧର୍ମ ତୁମେ କହିଲ; ଏବେ ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ତାହାର କାରଣ ଶୁଣ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରୁ ଖସି ପଡ଼ୁଛି; ହେ ରାଜନ, ତାହାକୁ ରାଜଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ କର।
5.40.30
एवमेतद्यथा त्वं मामनुशासनि नित्यदा ।
ममापि च मतिः सौम्य भवत्येवं यथात्थ माम् ॥ ५.४०.३० ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ: ତୁମେ ସର୍ବଦା ମୋତେ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦିଅ, ଏହା ସେପରି ହିଁ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେପରି କହିଛ, ମୋ ମତ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହିଁ।
5.40.31
सा तु बुद्धिः कृताप्येवं पाण्डवान्प्रति मे सदा ।
दुर्योधनं समासाद्य पुनर्विपरिवर्तते ॥ ५.४०.३१ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ: ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ସେହି ବୁଦ୍ଧି ସର୍ବଦା ଏହିପରି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାମାତ୍ରେ ତାହା ପୁଣି ବଦଳିଯାଏ।
5.40.32
न दिष्टमभ्यतिक्रान्तुं शक्यं भूतेन केनचित् ।
दिष्टमेव ध्रुवं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् ॥ ५.४०.३२ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ: କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଦୈବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୈବକୁ ହିଁ ମାନେ; ପୌରୁଷ ତ ନିରର୍ଥକ।