ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.44.1
सनत्सुजात यामिमां परां त्वं ।
ब्राह्मीं वाचं वदसे विश्वरूपाम्।
परां हि कामेन सुदुर्लभां कथां ।
प्रब्रूहि मे वाक्यमिदं कुमार । ॥ ५.४४.१ ॥
ହେ ସନତ୍ସୁଜାତ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପରମ, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ ବିଶ୍ୱରୂପ ବାଣୀ କହୁଛ, କାମନାରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ସେହି ପରମ କଥା, ହେ କୁମାର, ମୋତେ ଏହି ବାକ୍ୟ ବୁଝାଇ କୁହ।
5.44.2
नैतद्ब्रह्म त्वरमाणेन लभ्यं ।
यन्मां पृच्छन्नतिहृष्यस्यतीव।
बुद्धौ विलीने मनसि प्रचिन्त्य ।
विद्या हि सा ब्रह्मचर्येण लभ्या ॥ ५.४४.२ ॥
ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଉତାବଳା ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ ନାହିଁ; ମୋତେ ପଚାରି ତୁମେ ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ହେଉଛ। ବୁଦ୍ଧି ମନରେ ବିଲୀନ ହେଲେ ଭଲ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ସେହି ବିଦ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ମିଳେ।
5.44.3
अत्यन्तविद्यामिति यत्सनातनीं ।
ब्रवीषि त्वं ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्।
अनारभ्यां वसतीह कार्यकाले ।
कथं ब्राह्मण्यममृतत्वं लभेत ॥ ५.४४.३ ॥
ତୁମେ ଯାହାକୁ ସନାତନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟା କହୁଛ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ତାହା କର୍ମକାଳରେ ଏଠାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇ ପାରେ ନାହିଁ; ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଓ ଅମୃତତ୍ୱ କିପରି ମିଳିବ?
5.44.4
अव्यक्तविद्यामभिधास्ये पराणीं ।
बुद्ध्या च तेषां ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्।
यां प्राप्यैनं मर्त्यलोकं त्यजन्ति ।
या वै विद्या गुरुवृद्धेषु नित्या ॥ ५.४४.४ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପରମ ବିଦ୍ୟାର ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ତାହା ବୁଦ୍ଧି ଓ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଯାହା ପାଇ ଲୋକେ ଏହି ମର୍ତ୍ୟଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ସେହି ବିଦ୍ୟା ଗୁରୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କଠାରେ ନିତ୍ୟ ରହେ।
5.44.5
ब्रह्मचर्येण या विद्या शक्या वेदितुमञ्चसा ।
तत्कथं ब्रह्मचर्यं स्यादेतद्ब्रह्मन्ब्रवीहि मे ॥ ५.४४.५ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଜାଣିହେଉଥିବା ସେହି ବିଦ୍ୟା କିପରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
5.44.6
आचार्ययोनिमिह ये प्रविश्य ।
भूत्वा गर्भे ब्रह्मचर्यं चरन्ति।
इहैव ते शास्त्रकारा भवन्ति ।
प्रहाय देहं परमं यान्ति योगम् ॥ ५.४४.६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗର୍ଭରେ ଥିବାପରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ହିଁ ଶାସ୍ତ୍ରକାର ହୁଅନ୍ତି; ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପରମ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
5.44.7
अस्मिँल्लोके वै जयन्तीह कामा-
न्ब्राह्मीं स्थितिं ह्यनुतितिक्षमाणाः।
त आत्मानं निर्हरन्तीह देहा-
न्मुञ्जादिषीकामिव सत्वसंस्थाः ॥ ५.४४.७ ॥
ଏହି ଲୋକରେ ସେମାନେ କାମନାଙ୍କୁ ଜିତନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମୀ ସ୍ଥିତିକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସହି, ସତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ସେମାନେ ଏଠାରେ ମୁଞ୍ଜ ଘାସର ଶଳାପରି ଆତ୍ମାକୁ ଦେହରୁ ଟାଣି ବାହାର କରନ୍ତି।
5.44.8
शरीरमेतौ कुरुतः पिता माता च भारत ।
आचार्यशास्ता या जातिः सा पुण्या साऽऽजराऽमम ॥ ५.४४.८ ॥
ହେ ଭାରତ, ପିତା ଓ ମାତା ଏହି ଦୁଇଟି ଶରୀର ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶାସ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ତାହା ପବିତ୍ର, ଜରାହୀନ ଓ ଅବିକାରୀ।
5.44.9
यः प्रावृणोत्यवितथेन वर्णा-
नृतं कुर्वन्नमृतं संप्रयच्छम्।
तं मन्येत पितरं मातरं च ।
तस्मै न द्रुह्येत्कतमस्य जानन् ॥ ५.४४.९ ॥
ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ ଆବୃତ କରେ, ସତ୍ୟ ଆଚରଣ କରି ଅମୃତ ଦିଏ, ତାକୁ ପିତା ଓ ମାତା ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ; ଜାଣି ଶୁଣି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାହା ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.44.10
गुरुं शिष्यो नित्यमभिवादयीत ।
स्वाध्यायमिच्छेच्छुचिरप्रमत्तः।
मानं न कुर्यान्नादधीत रोप-
मेप प्रथमो ब्रह्मचर्यस्य पादः ॥ ५.४४.१० ॥
ଶିଷ୍ୟ ସର୍ବଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରିବ। ଶୁଚି ଓ ସାବଧାନ ହୋଇ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଇଚ୍ଛା କରିବ। ଅହଂକାର କରିବ ନାହିଁ, କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କରିବ ନାହିଁ। ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଥମ ପାଦ।
5.44.11
शिष्यवृत्तिक्रमेणैव विद्यामाप्नोति यः शुचिः ।
ब्रह्मचर्यव्रतस्यास्य प्रथमः पाद उच्यते ॥ ५.४४.११ ॥
ଯିଏ ଶୁଚି ହୋଇ ଶିଷ୍ୟବୃତ୍ତିର କ୍ରମରେ ବିଦ୍ୟା ଲାଭ କରେ, ତାହା ହିଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତର ପ୍ରଥମ ପାଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
5.44.12
आचार्यस्य प्रियं कुर्यात्प्राणैरपि धनैरपि ।
कर्मणा मनसा वाचा द्वितीयः पाद उच्यते ॥ ५.४४.१२ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଓ ଧନ ଦେଇ। କର୍ମ, ମନ ଓ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
5.44.13
समा गुरौ यथा वृत्तिर्गरुपत्न्यां तथा चरेत् ।
तत्पुत्रे च तथा कुर्वन्द्वितीयः पाद उच्यते ॥ ५.४४.१३ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଆଚରଣ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସେପରି ଆଚରଣ କରିବ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେପରି କରୁଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
5.44.14
आचार्येणात्मकृतं विजानन् ।
ज्ञात्वा चार्थं भावितोऽस्मीत्यनेन ।
यन्मन्यते तं प्रति हृष्टबुद्धिः ।
स वै तृतीयो ब्रह्मचर्यस्य पादः ॥ ५.४४.१४ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କରାଯାଇଥିବା ଉପକାରକୁ ଜାଣି, ଅର୍ଥ ବୁଝି, 'ଏଥିରେ ମୁଁ ସଂସ୍କୃତ ହେଲି' ବୋଲି ମନେ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ଯିଏ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟର ତୃତୀୟ ପାଦ।
5.44.15
नाचार्यस्यानपाकृत्य प्रवासं ।
प्राज्ञः कुर्वीत नैतदहं करोमि।
इतीव मन्येत न भाषयेत ।
स वै चतुर्थो ब्रह्मचर्यस्य पादः ॥ ५.४४.१५ ॥
ଆଚାର୍ଯଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ବିଦେଶବାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନୀ ତାହା କରନ୍ତି ନାହିଁ। 'ମୁଁ ଏହା କରେ ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟର ଚତୁର୍ଥ ପାଦ।
5.44.16
कालेन पादं लभते तथार्थं ।
ततश्च पादं गुरुयोगतश्च।
उत्साहयोगेन च पादमृच्छे-
च्छास्त्रेण पादं च ततोऽभियाति ॥ ५.४४.१६ ॥
କାଳକ୍ରମେ ସେ ଏକ ପାଦ ପାଏ; ସେହିପରି ଧନ ମଧ୍ୟ। ତା'ପରେ ଗୁରୁଯୋଗରୁ ଏକ ପାଦ, ଉତ୍ସାହଯୋଗରୁ ଏକ ପାଦ, ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଏକ ପାଦ ପାଇ ସେ ଆଗକୁ ଯାଏ।
5.44.17
धर्मादयो द्वादश यस्य रूप-
मन्यानि चाङ्गानि तथा बलं च।
आचार्ययोगे फलतीति चाहु-
र्ब्रह्मार्थयोगेन च ब्रह्मचर्यम् ॥ ५.४४.१७ ॥
ଧର୍ମ ଆଦି ବାର ଯାହାର ରୂପ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଓ ବଳ ମଧ୍ୟ; 'ଆଚାର୍ଯଯୋଗରେ ଫଳେ' ବୋଲି ସେମାନେ କୁହନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଥଯୋଗରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ।
5.44.18
एवं प्रवृत्तो यदुपालभेत वै ।
धनमाचार्याय तदनुप्रयच्छेत्।
स तां वृत्तिं बहुगुणामेवमेति ।
गुरोः पुत्रे भवति च वृत्तिरेषा ॥ ५.४४.१८ ॥
ଏହିପରି ନିୟୋଜିତ ହୋଇ ଯଦି ସେ ଆଚାର୍ଯଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ତେବେ ସେହି ଧନ ଆଚାର୍ଯଙ୍କୁ ହିଁ ଦେବା ଉଚିତ। ସେ ବହୁଗୁଣଯୁକ୍ତ ସେହି ଆଚରଣ ଏହିପରି ପାଏ; ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଚରଣ।
5.44.19
एवं वसन्सर्वतो वर्धतीह ।
बहून्पुत्रांल्लभते च प्रतिष्ठाम्।
वर्षन्ति चास्मै प्रदिशो दिशश्च ।
वसत्यस्मिन्ब्रह्मचर्ये जनाश्च ॥ ५.४४.१९ ॥
ଏହିପରି ବାସ କରି ସେ ଏଠାରେ ସବୁ ଦିଗରେ ବଢ଼େ, ବହୁ ପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଏ। ତା' ପାଇଁ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବାସ କରନ୍ତି।
5.44.20
एतेन ब्रह्मंचर्येण देवा देवत्वमाप्नुवन् ।
ऋषयश्च महाभागा ब्रह्मलोकं मनीषिणः ॥ ५.४४.२० ॥
ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଲେ; ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଋଷି ଓ ମନୀଷୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇଲେ।
5.44.21
गन्धर्वाणामनेनैव रूपमप्सरसमभूत् ।
एतेन ब्रह्मचर्येण सूर्योऽप्यह्नाय जायते ॥ ५.४४.२१ ॥
ଏହି ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଅପ୍ସରା ରୂପ ମିଳିଲା; ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦିନ ପାଇଁ ଜନ୍ମେ।
5.44.22
आकाङ्क्ष्यार्थस्य संयोगाद्रसभेदार्थिनामिव ।
एवं ह्येते समाज्ञाय तादृग्भावं गता इमे ॥ ५.४४.२२ ॥
ରସଭେଦ ଇଚ୍ଛୁକମାନେ ଯେପରି ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟର ସଂଯୋଗରେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଏମାନେ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣି ସେହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ।
5.44.23
य आश्रयेत्पावयेच्चापि राज-
न्सर्वं शरीरं तपसा तप्यमानः।
एतेन वै बाल्यमभ्येति विद्वान् ।
मृत्युं तथा स जयत्यन्तकाले ॥ ५.४४.२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ଏହାର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ନିଜ ସମସ୍ତ ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ସେ ବିଦ୍ୱାନ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୈଶବକୁ ପୁଣି ପାଏ; ଅନ୍ତକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଜିଏ।
5.44.24
अन्तवतः क्षत्रिय ते जयन्ति ।
लोकाञ्जनाः कर्मणा निर्मलेन ।
ब्रह्मैव विद्वांस्तेन चाभ्येति सर्वं ।
नान्यः पन्था अयनाथ विद्यते ॥ ५.४४.२४ ॥
ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମଣିଷମାନେ ନଶ୍ୱର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜିଣନ୍ତି; ନିର୍ମଳ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୱାନ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସବୁ ପାଆନ୍ତି; ଯିବା ପାଇଁ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ପଥ ନାହିଁ।
5.44.25
आभाति शुक्लमिव लोहितमि-
वाथो कृष्णमथाञ्जनं काद्रवं वा।
सद्ब्रह्मणः पश्यति योऽत्र विद्वा-
न्कथं रूपं तदमृतमक्षरं पदम् ॥ ५.४४.२५ ॥
ଏଠାରେ ସତ୍ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଦେଖୁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ, ଧଳା, ଲାଲ, କଳା, ଅଞ୍ଜନ କିମ୍ବା କାଦ୍ରବ ପରି ଦିଶୁଥିବା ସେହି ଅମୃତ ଅକ୍ଷର ପଦର ରୂପ କିପରି ଜାଣେ?
5.44.26
आभाति शुक्लमिव लोहितमि-
वाथो कृष्णमायसमर्कवर्णम्।
न पृथिव्यां तिष्ठति नान्तरिक्षे ।
नैतत्समुद्रे सलिलं बिभर्ति ॥ ५.४४.२६ ॥
ତାହା ଧଳା ପରି, ଲାଲ ପରି, ଅଥବା କଳା, ଲୌହ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦେଖାଯାଏ; ତାହା ପୃଥିବୀରେ ରୁହେ ନାହିଁ, ଅନ୍ତରୀକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ରୁହେ ନାହିଁ; ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ।
5.44.27
न तारकासु न च विद्युदाश्रितं ।
न चाभ्रेषु दृश्यते रूपमस्य।
न चापि वायौ न च देवतासु ।
नैतच्चन्द्रे दृश्यते नोत सूर्ये ॥ ५.४४.२७ ॥
ତାରକାମାନଙ୍କରେ ନୁହେଁ, ବିଦ୍ୟୁତରେ ଆଶ୍ରିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମେଘମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ବାୟୁରେ ନୁହେଁ, ଦେବତାମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
5.44.28
नैवर्क्षु तन्न यजुष्षु नाप्यथर्वसु ।
न दृश्यते वै विमलेषु सामसु।
रथन्तरे बार्हद्रथे वापि राज-
न्महाव्रते नैव दृश्येद्भ्रुवं तत् ॥ ५.४४.२८ ॥
ତାହା ଋକ୍ମାନଙ୍କରେ ନାହିଁ, ଯଜୁଃମାନଙ୍କରେ ନାହିଁ, ଅଥର୍ବମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ନିର୍ମଳ ସାମମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ହେ ରାଜନ୍, ରଥନ୍ତର, ବାର୍ହଦ୍ରଥ କିମ୍ବା ମହାବ୍ରତରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ।
5.44.29
अपारणीयं तमसः परस्ता-
त्तदन्तकोऽप्येति विनाशकाले।
अणीयो रूपं क्षुरधारया समं ।
महच्च रूपं तद्वै पर्वतेभ्यः ॥ ५.४४.२९ ॥
ତାହା ଅନ୍ଧକାରର ପାରରେ ଅଛି, ଯାହା ପାର ହେବା କଠିନ; ବିନାଶ କାଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ପାଏ। ସେହି ରୂପ ସୂକ୍ଷ୍ମଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, କ୍ଷୁରଧାର ପରି; ଆଉ ସେହି ରୂପ ପର୍ବତଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମହତ୍।
5.44.30
सा प्रतिष्ठा तदमृतं लोकास्तद्ब्रह्म तद्यशः ।
भूतानि जझिरे तस्मात्प्रलयं यान्ति तत्र हि ॥ ५.४४.३० ॥
ତାହା ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ତାହା ହିଁ ଅମୃତ, ସେହି ସବୁ ଲୋକ; ତାହା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ, ତାହା ହିଁ ଯଶ। ଭୂତମାନେ ତାହାଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଆଉ ତାହାରେ ହିଁ ସେମାନେ ପ୍ରଳୟ ପାଆନ୍ତି।
5.44.31
अनामयं तन्महदुद्यतं यशो ।
वाचो विकारं कवयो वदन्ति।
यस्मिञ्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४४.३१ ॥
ତାହା ନିରାମୟ, ମହାନ ଓ ଉନ୍ନତ ଯଶ; କବିମାନେ ତାହାକୁ ବାଣୀର ବିକାର ବୋଲନ୍ତି। ଯାହାଠାରେ ଏ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି।
5.44.32
तदेतदह्ना संस्थितं भाति सर्वं ।
तदात्मवित्पश्यति ज्ञानयोगात्।
तस्मिञ्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४४.३२ ॥
ସେହି ଏହି, ଦିନର ଆଲୋକରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ସବୁ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଆତ୍ମଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନଯୋଗରେ ତାହାକୁ ଦେଖେ। ଯାହାଠାରେ ଏ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତାହାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି।