มหาภารตะ · อัธยายะ 5.44

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

5.44.1

सनत्सुजात यामिमां परां त्वं ।
ब्राह्मीं वाचं वदसे विश्वरूपाम्।
परां हि कामेन सुदुर्लभां कथां ।
प्रब्रूहि मे वाक्यमिदं कुमार । ॥ ५.४४.१ ॥

โอ สนัตสุชาตะ ขอท่านโปรดกล่าวถ้อยคำอันสูงสุด ซึ่งเกิดจากพรหมัน มีรูปหลากหลาย ที่ท่านกล่าวอยู่นี้ เป็นเรื่องราวอันยากจะได้มาแม้ด้วยความปรารถนา โอ กุมารผู้เป็นเจ้าชาย โปรดอธิบายถ้อยคำนี้แก่ข้าพเจ้าด้วย

5.44.2

नैतद्ब्रह्म त्वरमाणेन लभ्यं ।
यन्मां पृच्छन्नतिहृष्यस्यतीव।
बुद्धौ विलीने मनसि प्रचिन्त्य ।
विद्या हि सा ब्रह्मचर्येण लभ्या ॥ ५.४४.२ ॥

พรหมันนี้ไม่อาจได้มาด้วยผู้ที่เร่งรีบ ท่านยินดีอย่างยิ่งขณะซักถามข้าพเจ้า เมื่อปัญญาถูกดูดซึมลงในใจและพิจารณาอย่างถ่องแท้แล้ว ความรู้นั้นจึงจะได้มาด้วยการศึกษาในพรหมจรรย์

5.44.3

अत्यन्तविद्यामिति यत्सनातनीं ।
ब्रवीषि त्वं ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्।
अनारभ्यां वसतीह कार्यकाले ।
कथं ब्राह्मण्यममृतत्वं लभेत ॥ ५.४४.३ ॥

ท่านกล่าวถึงความรู้อันสูงสุดและนิรันดร์นี้ ซึ่งสำเร็จได้ด้วยการศึกษาในพรหมจรรย์ แต่ในยามที่ต้องลงมือกระทำ ความรู้นั้นยังคงอยู่ที่นี่โดยมิได้เริ่มปฏิบัติ แล้วจะได้ความเป็นพราหมณ์และความเป็นอมตะได้อย่างไร

5.44.4

अव्यक्तविद्यामभिधास्ये पराणीं ।
बुद्ध्या च तेषां ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्।
यां प्राप्यैनं मर्त्यलोकं त्यजन्ति ।
या वै विद्या गुरुवृद्धेषु नित्या ॥ ५.४४.४ ॥

ข้าพเจ้าจะอธิบายความรู้อันสูงสุดที่ยังไม่ปรากฏ ซึ่งสำเร็จด้วยปัญญาและการศึกษาในพรหมจรรย์ของบุคคลเหล่านั้น เมื่อได้บรรลุความรู้นั้นแล้ว ผู้คนจึงละทิ้งโลกมนุษย์นี้ ความรู้นั้นเป็นนิรันดร์ในหมู่ครูและผู้เฒ่าผู้แก่

5.44.5

ब्रह्मचर्येण या विद्या शक्या वेदितुमञ्चसा ।
तत्कथं ब्रह्मचर्यं स्यादेतद्ब्रह्मन्ब्रवीहि मे ॥ ५.४४.५ ॥

ความรู้ที่อาจรู้ได้โดยง่ายด้วยพรหมจรรย์ จะเหมือนกับพรหมจรรย์นั้นเองได้อย่างไร โอ พราหมณ์ ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าด้วย

5.44.6

आचार्ययोनिमिह ये प्रविश्य ।
भूत्वा गर्भे ब्रह्मचर्यं चरन्ति।
इहैव ते शास्त्रकारा भवन्ति ।
प्रहाय देहं परमं यान्ति योगम् ॥ ५.४४.६ ॥

ผู้ที่เข้าสู่ครรภ์ของอาจารย์ที่นี่ และทำตนเหมือนอยู่ในครรภ์ แล้วปฏิบัติพรหมจรรย์ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้แต่งตำราอยู่ที่นี่เอง เมื่อละทิ้งร่างแล้ว ย่อมเข้าสู่โยคะอันสูงสุด

5.44.7

अस्मिँल्लोके वै जयन्तीह कामा-
न्ब्राह्मीं स्थितिं ह्यनुतितिक्षमाणाः।
त आत्मानं निर्हरन्तीह देहा-
न्मुञ्जादिषीकामिव सत्वसंस्थाः ॥ ५.४४.७ ॥

ในโลกนี้ พวกเขาย่อมชนะกามทั้งหลาย ด้วยการอดทนต่อการดำรงอยู่ในพรหมัน พวกเขาดึงอาตมันออกจากร่างในโลกนี้ ดุจดึงก้านหญ้ามุญชะออกมา ขณะดำรงอยู่ในความดี

5.44.8

शरीरमेतौ कुरुतः पिता माता च भारत ।
आचार्यशास्ता या जातिः सा पुण्या साऽऽजराऽमम ॥ ५.४४.८ ॥

โอ ภารตะ บิดาและมารดาทำให้เกิดร่างสองร่างนี้ ส่วนการเกิดที่อาจารย์และครูผู้สั่งสอนให้นั้นเป็นการเกิดอันศักดิ์สิทธิ์ ไม่เสื่อมโทรมและไม่แปรเปลี่ยน

5.44.9

यः प्रावृणोत्यवितथेन वर्णा-
नृतं कुर्वन्नमृतं संप्रयच्छम्।
तं मन्येत पितरं मातरं च ।
तस्मै न द्रुह्येत्कतमस्य जानन् ॥ ५.४४.९ ॥

ผู้ที่คุ้มครองวรรณะทั้งหลายด้วยความจริงแท้ กระทำโดยความสัตย์ และประทานความเป็นอมตะ พึงถือว่าเป็นบิดาและมารดา รู้เช่นนี้แล้ว ไม่พึงทำร้ายท่านในทางใดๆ เลย

5.44.10

गुरुं शिष्यो नित्यमभिवादयीत ।
स्वाध्यायमिच्छेच्छुचिरप्रमत्तः।
मानं न कुर्यान्नादधीत रोप-
मेप प्रथमो ब्रह्मचर्यस्य पादः ॥ ५.४४.१० ॥

ศิษย์พึงกราบไหว้อาจารย์ด้วยความเคารพอยู่เสมอ พึงปรารถนาศึกษาพระเวทด้วยจิตบริสุทธิ์และไม่ประมาท ไม่พึงถือตัว และไม่พึงยึดถือความโกรธ นี่คือบาทแรกของพรหมจรรย์แห่งการศึกษา

5.44.11

शिष्यवृत्तिक्रमेणैव विद्यामाप्नोति यः शुचिः ।
ब्रह्मचर्यव्रतस्यास्य प्रथमः पाद उच्यते ॥ ५.४४.११ ॥

ผู้บริสุทธิ์ที่ได้ความรู้ด้วยวิธีแห่งการประพฤติของศิษย์ ท่านกล่าวว่าเป็นบาทแรกของวรตพรหมจรรย์นี้

5.44.12

आचार्यस्य प्रियं कुर्यात्प्राणैरपि धनैरपि ।
कर्मणा मनसा वाचा द्वितीयः पाद उच्यते ॥ ५.४४.१२ ॥

พึงทำสิ่งที่เป็นที่รักของอาจารย์ แม้ด้วยชีวิตและทรัพย์สิน การกระทำนั้นด้วยกาย ใจ และวาจา เรียกว่าบาทที่สอง

5.44.13

समा गुरौ यथा वृत्तिर्गरुपत्न्यां तथा चरेत् ।
तत्पुत्रे च तथा कुर्वन्द्वितीयः पाद उच्यते ॥ ५.४४.१३ ॥

ดังที่ประพฤติต่ออาจารย์เช่นใด พึงประพฤติต่อภริยาของอาจารย์เช่นนั้น และการกระทำเช่นเดียวกันต่อบุตรของท่าน เรียกว่าบาทที่สอง

5.44.14

आचार्येणात्मकृतं विजानन् ।
ज्ञात्वा चार्थं भावितोऽस्मीत्यनेन ।
यन्मन्यते तं प्रति हृष्टबुद्धिः ।
स वै तृतीयो ब्रह्मचर्यस्य पादः ॥ ५.४४.१४ ॥

รู้การรับใช้ที่อาจารย์ได้กระทำแล้ว เข้าใจความหมายของสิ่งนั้น และคิดว่า ด้วยสิ่งนี้ข้าพเจ้าได้รับการอบรมแล้ว ผู้ที่มีจิตเบิกบานน้อมความคิดไปยังท่านนั้น ผู้นั้นแลคือบาทที่สามของพรหมจรรย์

5.44.15

नाचार्यस्यानपाकृत्य प्रवासं ।
प्राज्ञः कुर्वीत नैतदहं करोमि।
इतीव मन्येत न भाषयेत ।
स वै चतुर्थो ब्रह्मचर्यस्य पादः ॥ ५.४४.१५ ॥

ผู้มีปัญญาไม่พึงจากไปอาศัยอยู่ที่อื่นโดยไม่ได้ลาอาจารย์ ไม่พึงกระทำเช่นนั้น แม้คิดว่า ข้าพเจ้าไม่ทำเช่นนี้ ก็ไม่พึงพูดออกมา ผู้นั้นแลคือบาทที่สี่ของพรหมจรรย์

5.44.16

कालेन पादं लभते तथार्थं ।
ततश्च पादं गुरुयोगतश्च।
उत्साहयोगेन च पादमृच्छे-
च्छास्त्रेण पादं च ततोऽभियाति ॥ ५.४४.१६ ॥

ตามกาลเวลา ศิษย์ย่อมได้บาทหนึ่ง และเช่นเดียวกันทรัพย์สินที่ควรได้ ต่อมาด้วยการผูกพันกับอาจารย์ได้อีกบาทหนึ่ง ด้วยการผูกพันกับความพากเพียรได้อีกบาทหนึ่ง และด้วยคัมภีร์ได้อีกบาทหนึ่ง จากนั้นจึงก้าวไปข้างหน้า

5.44.17

धर्मादयो द्वादश यस्य रूप-
मन्यानि चाङ्गानि तथा बलं च।
आचार्ययोगे फलतीति चाहु-
र्ब्रह्मार्थयोगेन च ब्रह्मचर्यम् ॥ ५.४४.१७ ॥

ธรรมะและสิบสองประการอื่น เป็นรูปของพรหมจรรย์นั้น ทั้งอวัยวะอื่นและกำลังก็เช่นกัน ท่านกล่าวว่าพรหมจรรย์ย่อมให้ผลด้วยการผูกพันกับอาจารย์ และด้วยการผูกพันกับจุดหมายอันศักดิ์สิทธิ์

5.44.18

एवं प्रवृत्तो यदुपालभेत वै ।
धनमाचार्याय तदनुप्रयच्छेत्।
स तां वृत्तिं बहुगुणामेवमेति ।
गुरोः पुत्रे भवति च वृत्तिरेषा ॥ ५.४४.१८ ॥

ศิษย์ผู้ดำเนินตนเช่นนี้ หากพึงตำหนิอาจารย์ ก็พึงมอบทรัพย์นั้นให้แก่อาจารย์เอง ด้วยวิธีนี้เขาย่อมได้รับความประพฤติอันมีคุณมากนั้น และนี่ก็เป็นความประพฤติต่อบุตรของอาจารย์เช่นกัน

5.44.19

एवं वसन्सर्वतो वर्धतीह ।
बहून्पुत्रांल्लभते च प्रतिष्ठाम्।
वर्षन्ति चास्मै प्रदिशो दिशश्च ।
वसत्यस्मिन्ब्रह्मचर्ये जनाश्च ॥ ५.४४.१९ ॥

ผู้อาศัยอยู่เช่นนี้ ย่อมเจริญขึ้นทุกด้านในโลกนี้ ได้บุตรมากมายและความมั่นคง ทิศทั้งหลายและทิศกลางย่อมโปรยปรายแก่เขา และผู้คนก็อาศัยอยู่ในพรหมจรรย์นี้เช่นกัน

5.44.20

एतेन ब्रह्मंचर्येण देवा देवत्वमाप्नुवन् ।
ऋषयश्च महाभागा ब्रह्मलोकं मनीषिणः ॥ ५.४४.२० ॥

ด้วยพรหมจรรย์นี้เอง เหล่าเทวดาจึงบรรลุความเป็นเทพ และเหล่าฤๅษีผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่และนักปราชญ์ ได้ถึงพรหมโลก

5.44.21

गन्धर्वाणामनेनैव रूपमप्सरसमभूत् ।
एतेन ब्रह्मचर्येण सूर्योऽप्यह्नाय जायते ॥ ५.४४.२१ ॥

คนธรรพ์ทั้งหลายก็ด้วยวินัยนี้เองจึงได้รูปเป็นอัปสร และด้วยพรหมจรรย์นี้เองพระอาทิตย์ก็เกิดขึ้นเพื่อกลางวัน

5.44.22

आकाङ्क्ष्यार्थस्य संयोगाद्रसभेदार्थिनामिव ।
एवं ह्येते समाज्ञाय तादृग्भावं गता इमे ॥ ५.४४.२२ ॥

เหมือนผู้ที่ปรารถนารสต่างๆ ย่อมพอใจด้วยการได้สิ่งที่ตนมุ่งหมาย ฉันใด คนเหล่านี้เมื่อรู้แจ้งเช่นนี้แล้วก็บรรลุภาวะเช่นนั้น ฉันนั้น

5.44.23

य आश्रयेत्पावयेच्चापि राज-
न्सर्वं शरीरं तपसा तप्यमानः।
एतेन वै बाल्यमभ्येति विद्वान् ।
मृत्युं तथा स जयत्यन्तकाले ॥ ५.४४.२३ ॥

ข้าแต่พระราชา ผู้มีปัญญาที่ยึดมั่นในสิ่งนี้และชำระกายทั้งหมดด้วยตบะ ด้วยวิธีนี้เองย่อมกลับไปสู่วัยเด็ก และในวาระสุดท้ายก็ย่อมชนะความตายเช่นกัน

5.44.24

अन्तवतः क्षत्रिय ते जयन्ति ।
लोकाञ्जनाः कर्मणा निर्मलेन ।
ब्रह्मैव विद्वांस्तेन चाभ्येति सर्वं ।
नान्यः पन्था अयनाथ विद्यते ॥ ५.४४.२४ ॥

ข้าแต่กษัตริย์ มนุษย์ย่อมชนะโลกที่มีความสิ้นสุด ด้วยการกระทำที่บริสุทธิ์ ผู้มีปัญญาย่อมบรรลุพรหมันเท่านั้น และด้วยสิ่งนั้นก็บรรลุทุกสิ่ง ไม่มีทางอื่นสำหรับการไปสู่สิ่งนั้น

5.44.25

आभाति शुक्लमिव लोहितमि-
वाथो कृष्णमथाञ्जनं काद्रवं वा।
सद्ब्रह्मणः पश्यति योऽत्र विद्वा-
न्कथं रूपं तदमृतमक्षरं पदम् ॥ ५.४४.२५ ॥

ที่นี่ ผู้มีปัญญาที่เห็นพรหมันอันแท้จริง จะรู้รูปของสภาวะอมตะ ไม่เสื่อมสลายนั้นได้อย่างไร ซึ่งปรากฏเป็นสีขาว หรือสีแดง หรือสีดำดุจยาหยอดตา หรือสีน้ำตาลอ่อน

5.44.26

आभाति शुक्लमिव लोहितमि-
वाथो कृष्णमायसमर्कवर्णम्।
न पृथिव्यां तिष्ठति नान्तरिक्षे ।
नैतत्समुद्रे सलिलं बिभर्ति ॥ ५.४४.२६ ॥

มันปรากฏดุจสีขาว ดุจสีแดง หรือสีดำดุจเหล็ก มีสีดุจดวงอาทิตย์ มันไม่ตั้งอยู่บนแผ่นดิน ไม่อยู่ในอากาศ และไม่รับน้ำของมหาสมุทรไว้

5.44.27

न तारकासु न च विद्युदाश्रितं ।
न चाभ्रेषु दृश्यते रूपमस्य।
न चापि वायौ न च देवतासु ।
नैतच्चन्द्रे दृश्यते नोत सूर्ये ॥ ५.४४.२७ ॥

ไม่อยู่ในดวงดาว ไม่อาศัยอยู่ในสายฟ้า รูปของมันไม่ปรากฏในเมฆ ไม่อยู่ในลม ไม่อยู่ในเหล่าเทพ ไม่ปรากฏในดวงจันทร์ และไม่ปรากฏในดวงอาทิตย์

5.44.28

नैवर्क्षु तन्न यजुष्षु नाप्यथर्वसु ।
न दृश्यते वै विमलेषु सामसु।
रथन्तरे बार्हद्रथे वापि राज-
न्महाव्रते नैव दृश्येद्भ्रुवं तत् ॥ ५.४४.२८ ॥

มันไม่ปรากฏในฤคเวท ไม่อยู่ในยชุรเวท และไม่อยู่ในอถรรพเวทเช่นกัน มันไม่ปรากฏแม้ในสามเวทอันบริสุทธิ์ ข้าแต่พระราชา แม้ในรถันตระ พารหัทรถ หรือมหาวรตะ มันก็แน่นอนว่าไม่ปรากฏ

5.44.29

अपारणीयं तमसः परस्ता-
त्तदन्तकोऽप्येति विनाशकाले।
अणीयो रूपं क्षुरधारया समं ।
महच्च रूपं तद्वै पर्वतेभ्यः ॥ ५.४४.२९ ॥

มันอยู่เหนือความมืด ข้ามได้ยาก แม้มัจจุราชก็เข้าใกล้มันในเวลาแห่งการทำลายล้าง รูปของมันเล็กยิ่งกว่าสิ่งเล็กที่สุด เสมอด้วยคมของมีดโกน และรูปนั้นก็ใหญ่กว่าภูเขาทั้งหลาย

5.44.30

सा प्रतिष्ठा तदमृतं लोकास्तद्ब्रह्म तद्यशः ।
भूतानि जझिरे तस्मात्प्रलयं यान्ति तत्र हि ॥ ५.४४.३० ॥

นั่นคือที่ตั้งมั่น นั่นคืออมตะ เหล่านั้นคือโลกทั้งหลาย นั่นคือพรหมัน นั่นคือเกียรติยศ สรรพสัตว์เกิดขึ้นจากสิ่งนั้น และเมื่อถึงกาลสิ้นสุดก็ย่อมกลับเข้าไปในสิ่งนั้น

5.44.31

अनामयं तन्महदुद्यतं यशो ।
वाचो विकारं कवयो वदन्ति।
यस्मिञ्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४४.३१ ॥

นั่นคือเกียรติยศที่ไม่มีโทษ ยิ่งใหญ่ และเปล่งประกาย กวีทั้งหลายเรียกสิ่งนั้นว่าเป็นการแปรเปลี่ยนของถ้อยคำ ผู้ที่รู้จักสิ่งที่โลกทั้งสิ้นนี้ตั้งมั่นอยู่ในนั้น ย่อมกลายเป็นอมตะ

5.44.32

तदेतदह्ना संस्थितं भाति सर्वं ।
तदात्मवित्पश्यति ज्ञानयोगात्।
तस्मिञ्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४४.३२ ॥

สิ่งนั้น ตั้งมั่นอยู่ในแสงแห่งวัน ปรากฏเป็นทุกสิ่งทั้งปวง ผู้รู้จักอาตมันย่อมเห็นสิ่งนั้นด้วยโยคะแห่งปัญญา ผู้รู้จักสิ่งที่โลกทั้งสิ้นนี้ตั้งมั่นอยู่ในนั้น ย่อมกลายเป็นอมตะ