ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.45.1
शोकः क्रोधश्च लोभश्च कामो मानः परासुता ।
ईर्ष्या मोहो विवित्सा च कृपाऽसूया जुगुप्सुता ॥ ५.४५.१ ॥
ଶୋକ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, କାମ, ମାନ, ପରାସୁତା, ଈର୍ଷା, ମୋହ, ବିବିତ୍ସା, କୃପା, ଅସୂୟା ଏବଂ ଜୁଗୁପ୍ସୁତା।
5.45.2
द्वादशैते महादोषा मनुष्यप्राणनाशनाः ।
एकैकमेते राजेन्द्र मनुष्यान्पर्युपासते।
यौराविष्टो नरः पापं मूढसंज्ञो व्यवस्यति ॥ ५.४५.२ ॥
ଏହି ବାରଟି ମହାଦୋଷ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରାଣନାଶ କରେ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏମାନେ ଏକ ଏକ କରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବିଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ମୂଢ଼ ବୁଦ୍ଧିରେ ପାପର ହିଁ ସଂକଳ୍ପ କରେ।
5.45.3
स्पृहयालुरुग्रः परुषो वा वदान्यः ।
क्रोधं बिभ्रन्मनसा वै विकत्थी।
नृशंसधर्माः षडिमे जना वै ।
प्राप्याप्यर्थं नोत सभाजयन्ते ॥ ५.४५.३ ॥
ଲୋଭୀ, ଉଗ୍ର, କଠୋର କିମ୍ବା ଦାନଶୀଳ, ମନରେ କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସକ — ଏହି ଛଅ ଜଣ ନୃଶଂସ ସ୍ୱଭାବର। ଧନ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।
5.45.4
संभोगसंविद्विषमोऽतिमानी ।
दत्त्वा विकत्थी कृपणो दुर्बलश्च।
बहुप्रशंकसी वनिताद्विट् सदैव ।
सप्तैवोक्ताः पापशीला नृशंसाः ॥ ५.४५.४ ॥
ଭୋଗ ବିଷୟରେ ଅସମ, ଅତି ଅଭିମାନୀ, ଦାନ କରି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, କୃପଣ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ଅଧିକ ପ୍ରଶଂସା ଚାହୁଁଥିବା, ଏବଂ ସର୍ବଦା ସ୍ତ୍ରୀଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା — ଏହି ସାତ ଜଣ ହିଁ ପାପସ୍ୱଭାବୀ ଓ ନୃଶଂସ ବୋଲି କଥିତ।
5.45.5
धर्मश्च सत्यं च तपो दमश्च ।
अमात्सर्यं ह्रीस्तितिक्षानसूया।
दानं श्रुतं चैव धृतिः क्षमा च ।
महाव्रता द्वादश ब्राह्मणस्य ॥ ५.४५.५ ॥
ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ତପ, ଦମ, ଅମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟ, ହ୍ରୀ, ତିତିକ୍ଷା, ଅନସୂୟା, ଦାନ, ଶ୍ରୁତ, ଧୃତି ଓ କ୍ଷମା — ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବାର ମହାବ୍ରତ।
5.45.6
यो नैतेभ्यः प्रच्यवेद्द्वादशभ्यः ।
सर्वामपीमां पृथिवीं स शिष्यात्।
त्रिभिर्द्वाभ्यामेकतो वार्थितो यो ।
नास्य स्वमस्तीति च वेदितव्यम् ॥ ५.४५.६ ॥
ଏହି ବାର ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଚ୍ୟୁତ ନ ହୁଏ, ସେ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିପାରେ। ତିନି, ଦୁଇ କିମ୍ବା ଏକ ଦ୍ୱାରା ଯାଚିତ ହେଲେ ତାହାର ନିଜର କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
5.45.7
दमस्त्यागोऽथाप्रमाद इत्येतेष्वमृतं स्थितम् ।
एतानि ब्रह्ममुख्यानां ब्राह्मणानां मनीषिणाम् ॥ ५.४५.७ ॥
ଦମ, ତ୍ୟାଗ ଓ ଅପ୍ରମାଦ—ଏଥିରେ ଅମୃତ ସ୍ଥିତ। ବ୍ରହ୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୀଷୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଏହିସବୁ ଗୁଣ।
5.45.8
सद्वाऽसद्वा परीवादे ब्राह्मणस्य न शस्यते ।
नरकप्रतिष्ठास्ते स्युर्य एवं कुरुते जनाः ॥ ५.४५.८ ॥
ସତ ହେଉ କି ମିଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିନ୍ଦାରେ କହିବା ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏପରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବେ।
5.45.9
मदोऽष्टादशदोषः स स्यात्पुरा योऽप्रकीर्तितः ।
लोकद्वेष्यं प्रतिकूल्यमभ्यसूया मृषावचः ॥ ५.४५.९ ॥
ମଦ ଅଠର ଦୋଷବିଶିଷ୍ଟ; ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କୁହାଯାଇ ନ ଥିଲା: ଲୋକଦ୍ୱେଷ, ପ୍ରତିକୂଳତା, ଅସୂୟା, ମିଥ୍ୟା ବଚନ।
5.45.10
कामक्रोधौ पारतन्त्र्यं परिवादोऽथ पैशुनम् ।
अर्थहानिर्विवादश्च मात्सर्यं प्राणिपीडनम् ॥ ५.४५.१० ॥
କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ପରାଧୀନତା, ନିନ୍ଦା ଓ ଚୁଗୁଲି, ଧନହାନି ଓ ବିବାଦ, ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ନ।
5.45.11
ईर्ष्या मोदोऽतिवादश्च संज्ञानाशोऽभ्यसूयिता ।
तस्मात्प्राज्ञो न माद्येत सदा ह्येतद्विगर्हितम् ॥ ५.४५.११ ॥
ଈର୍ଷା, ହର୍ଷ, ଅତିବାଦ, ସଂଜ୍ଞାନାଶ ଓ ଅସୂୟା। ତେଣୁ ପ୍ରାଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ମଦମତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସଦା ନିନ୍ଦନୀୟ।
5.45.12
नभ्यर्थितश्चार्हति शुद्धभावः ॥ ५.४५.१२ ॥
ଶୁଦ୍ଧଭାବବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ଯାଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ (ଦାନର) ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
5.45.13
त्यक्तद्रव्यः संवसेन्नेह कामा-
द्भिङ्क्ते कर्मस्वाशिषं बाधते च ॥ ५.४५.१३ ॥
ଯିଏ ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ସେ ଏଠାରେ କାମନାରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କର୍ମରେ ଫଳାଶା ରଖୁଥିବା ଲୋକ ତାହା ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ବାଧିତ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
5.45.14
द्रव्यवान्गुणवानेवं त्यागी भवति सात्विकः ।
पञ्चभूतानि पञ्चभ्यो निवर्तयति तादृशः ॥ ५.४५.१४ ॥
ଧନବାନ, ଗୁଣବାନ ଓ ତ୍ୟାଗୀ ଏହିପରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ହୁଏ; ଏପରି ଲୋକ ପଞ୍ଚଭୂତକୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ପୃଥକ କରେ।
5.45.15
एतत्समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ।
सत्वात्प्रच्यवमानानां सङ्कल्पेन समाहितम् ॥ ५.४५.१५ ॥
ଏହି ତପ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ସମୃଦ୍ଧି ହିଁ ରହେ; ସତ୍ତ୍ୱରୁ ଖସିଯାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କର ତପ ସଂକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମାହିତ ହୁଏ।
5.45.16
यतो यज्ञः प्रवर्धन्ते मत्यस्यैवावरोधनात् ।
मनसान्यस्य भवति वाच्यन्यस्याथ कर्मणा ॥ ५.४५.१६ ॥
ମଣିଷର ସଂଯମରୁ ହିଁ ଯଜ୍ଞ ବଢ଼େ; କିନ୍ତୁ ମନରେ ଅନ୍ୟ, ବାଣୀରେ ଅନ୍ୟ ଏବଂ କର୍ମରେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ହୁଏ।
5.45.17
सङ्कल्पसिद्धं पुरुषमसङ्कल्पोऽधितिष्ठति ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण किञ्चान्यदपि मे श्रृणु ॥ ५.४५.१७ ॥
ସଂକଳ୍ପରେ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଅସଂକଳ୍ପ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରେ; ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପରେ। ମୋଠାରୁ ଆଉ କିଛି ଶୁଣ।
5.45.18
अध्यापयेन्महदेतद्यशस्यं ।
वाचो विकराः कवयो वदन्ति।
अस्मिन्योगे सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४५.१८ ॥
ଏହା ମହାନ ଏବଂ ଯଶସ୍କର ଶିକ୍ଷା, ଯାହା ଦେବା ଉଚିତ। କବିମାନେ ବାଣୀର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ କହନ୍ତି। ଏହି ଯୋଗରେ ଏ ସବୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେଉଁମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି।
5.45.19
न कर्मणा सुकृतेनैव राजन् ।
सत्यं जयेज्जुहुयाद्वा यजेद्वा।
नैतेन वालोऽमृत्युमभ्येति राजन् ।
रतिं चासौ न लभत्यन्तकाले ॥ ५.४५.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କେବଳ କର୍ମ ବା ସୁକୃତରେ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ ଜିଣି, ହୋମ କରି ବା ଯଜ୍ଞ କରି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ରାଜନ୍, ଏ ସବୁରେ ମାନବ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ନାହିଁ ଏବଂ ଅନ୍ତକାଳରେ ତାକୁ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ ନାହିଁ।
5.45.20
तृष्णीमेक उपासीत चेष्टेत मनसापि न ।
तथा संस्तुतिनिन्दाभ्यां प्रीतिरोषौ विवर्जयेत् ॥ ५.४५.२० ॥
ଏକାକୀ ମୌନ ହୋଇ ବସିବା ଉଚିତ, ମନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେହିପରି ପ୍ରଶଂସା ଓ ନିନ୍ଦାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରେମ ଓ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
5.45.21
अत्रैव तिष्ठन्क्षत्रिय ब्रह्माविशति पश्यति ।
वेदेषु चानुपूर्व्येण एतद्विद्वन्ब्रवीमि ते ॥ ५.४५.२१ ॥
ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଏଠାରେ ହିଁ ରହିବାରୁ ମଣିଷ ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଓ ତାକୁ ଦେଖେ। ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ବେଦରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।