มหาภารตะ · อัธยายะ 5.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.45.1
शोकः क्रोधश्च लोभश्च कामो मानः परासुता ।
ईर्ष्या मोहो विवित्सा च कृपाऽसूया जुगुप्सुता ॥ ५.४५.१ ॥
ความโศก ความโกรธ ความโลภ ความใคร่ ความถือตัว ความปรารถนาให้ชีวิตผู้อื่นพินาศ ความอิจฉา ความหลง ความอยากรู้อยากเห็นด้วยตัณหา ความสงสาร การจับผิด และการดูหมิ่น
5.45.2
द्वादशैते महादोषा मनुष्यप्राणनाशनाः ।
एकैकमेते राजेन्द्र मनुष्यान्पर्युपासते।
यौराविष्टो नरः पापं मूढसंज्ञो व्यवस्यति ॥ ५.४५.२ ॥
โทษใหญ่สิบสองประการนี้ทำลายลมปราณแห่งชีวิตของมนุษย์ ข้าแต่จอมกษัตริย์ โทษเหล่านี้ครอบงำมนุษย์ทีละประการ และมนุษย์ที่ถูกมันเข้าสิงย่อมใจลุ่มหลง ตกลงใจทำบาป
5.45.3
स्पृहयालुरुग्रः परुषो वा वदान्यः ।
क्रोधं बिभ्रन्मनसा वै विकत्थी।
नृशंसधर्माः षडिमे जना वै ।
प्राप्याप्यर्थं नोत सभाजयन्ते ॥ ५.४५.३ ॥
ผู้ที่ใฝ่หาสิ่งของอย่างโลภมาก ผู้ดุร้าย ผู้หยาบคาย หรือผู้ใจกว้าง ผู้ที่ในใจยังคงเก็บความโกรธไว้ และผู้คุยโวโอ้อวด คนทั้งหกประเภทนี้มีจิตใจโหดร้ายโดยธรรมชาติ แม้ได้ทรัพย์มาแล้ว ก็ไม่ให้เกียรติผู้อื่น
5.45.4
संभोगसंविद्विषमोऽतिमानी ।
दत्त्वा विकत्थी कृपणो दुर्बलश्च।
बहुप्रशंकसी वनिताद्विट् सदैव ।
सप्तैवोक्ताः पापशीला नृशंसाः ॥ ५.४५.४ ॥
ผู้ที่อยุติธรรมในการเสพสุข ผู้ที่ถือตัวเกินพอดี ผู้ที่คุยโวแม้หลังจากให้ทานแล้ว ผู้ที่ตระหนี่และอ่อนแอ ผู้ที่แสวงหาคำสรรเสริญมากมาย และผู้ที่เกลียดชังสตรีอยู่เสมอ คนเจ็ดประเภทนี้เท่านั้นที่กล่าวกันว่ามีความประพฤติชั่วและจิตใจโหดร้าย
5.45.5
धर्मश्च सत्यं च तपो दमश्च ।
अमात्सर्यं ह्रीस्तितिक्षानसूया।
दानं श्रुतं चैव धृतिः क्षमा च ।
महाव्रता द्वादश ब्राह्मणस्य ॥ ५.४५.५ ॥
ธรรม สัตย์ ตบะ การข่มใจ การไม่มีความริษยา ความถ่อมตน ความอดทน การไม่จับผิดผู้อื่น การให้ทาน การศึกษาพระเวท ความมั่นคง และความอดกลั้น เหล่านี้คือมหาวัตรสิบสองประการของพราหมณ์
5.45.6
यो नैतेभ्यः प्रच्यवेद्द्वादशभ्यः ।
सर्वामपीमां पृथिवीं स शिष्यात्।
त्रिभिर्द्वाभ्यामेकतो वार्थितो यो ।
नास्य स्वमस्तीति च वेदितव्यम् ॥ ५.४५.६ ॥
ผู้ที่ไม่เสื่อมจากมหาวัตรสิบสองประการนี้ ย่อมสามารถปกครองแผ่นดินทั้งผืนได้ ผู้ที่ถูกขอจากคนสามคน สองคน หรือคนเดียว พึงทราบว่าไม่มีทรัพย์สินของตนเลย
5.45.7
दमस्त्यागोऽथाप्रमाद इत्येतेष्वमृतं स्थितम् ।
एतानि ब्रह्ममुख्यानां ब्राह्मणानां मनीषिणाम् ॥ ५.४५.७ ॥
การข่มใจ การสละ และความไม่ประมาท อมฤตดำรงอยู่ในสิ่งเหล่านี้ คุณสมบัติเหล่านี้เป็นของพราหมณ์ผู้เป็นเลิศในพรหมัน ผู้เป็นปราชญ์
5.45.8
सद्वाऽसद्वा परीवादे ब्राह्मणस्य न शस्यते ।
नरकप्रतिष्ठास्ते स्युर्य एवं कुरुते जनाः ॥ ५.४५.८ ॥
ไม่ว่าจริงหรือเท็จ การกล่าวร้ายพราหมณ์ย่อมไม่เป็นที่สรรเสริญ ผู้คนที่กระทำเช่นนี้จะตั้งอยู่ในนรก
5.45.9
मदोऽष्टादशदोषः स स्यात्पुरा योऽप्रकीर्तितः ।
लोकद्वेष्यं प्रतिकूल्यमभ्यसूया मृषावचः ॥ ५.४५.९ ॥
ความถือตัวมีโทษสิบแปดประการ ซึ่งเมื่อก่อนยังไม่ได้ประกาศไว้ ได้แก่ ความเกลียดชังโลก การต่อต้าน ความริษยา และถ้อยคำเท็จ
5.45.10
कामक्रोधौ पारतन्त्र्यं परिवादोऽथ पैशुनम् ।
अर्थहानिर्विवादश्च मात्सर्यं प्राणिपीडनम् ॥ ५.४५.१० ॥
ความใคร่และความโกรธ การพึ่งพาผู้อื่น การกล่าวร้ายและการนินทา การสูญเสียทรัพย์และการทะเลาะวิวาท ความหึงหวง และการทำร้ายสิ่งมีชีวิต
5.45.11
ईर्ष्या मोदोऽतिवादश्च संज्ञानाशोऽभ्यसूयिता ।
तस्मात्प्राज्ञो न माद्येत सदा ह्येतद्विगर्हितम् ॥ ५.४५.११ ॥
ความอิจฉา ความลำพองใจ การพูดมากเกินไป การสูญเสียสติปัญญา และการจับผิดด้วยความริษยา ฉะนั้น ผู้มีปัญญาไม่ควรลำพองใจเลย เพราะเรื่องนี้ถูกตำหนิเสมอ
5.45.12
नभ्यर्थितश्चार्हति शुद्धभावः ॥ ५.४५.१२ ॥
แม้ถูกขอ ผู้มีจิตใจบริสุทธิ์ก็ไม่สมควรให้
5.45.13
त्यक्तद्रव्यः संवसेन्नेह कामा-
द्भिङ्क्ते कर्मस्वाशिषं बाधते च ॥ ५.४५.१३ ॥
ผู้ที่สละทรัพย์แล้วไม่ควรอยู่ในโลกนี้เพราะความใคร่ ผู้ที่แสวงหาผลแห่งกรรมย่อมได้เสวยผลนั้น แต่ก็ถูกกรรมนั้นขัดขวางไว้ด้วย
5.45.14
द्रव्यवान्गुणवानेवं त्यागी भवति सात्विकः ।
पञ्चभूतानि पञ्चभ्यो निवर्तयति तादृशः ॥ ५.४५.१४ ॥
ผู้ที่มีทรัพย์ มีคุณธรรม และเป็นผู้ให้ จึงเป็นผู้มีสัตตวะ ผู้เช่นนั้นย่อมแยกธาตุทั้งห้าออกจากตัวธาตุทั้งห้าเอง
5.45.15
एतत्समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ।
सत्वात्प्रच्यवमानानां सङ्कल्पेन समाहितम् ॥ ५.४५.१५ ॥
แม้ตบะนี้จะเจริญรุ่งเรืองอุดมสมบูรณ์ ก็เป็นเพียงเท่านั้น สำหรับผู้ที่เสื่อมจากสัตตวะ ตบะย่อมรวมอยู่ได้ด้วยความตั้งใจเท่านั้น
5.45.16
यतो यज्ञः प्रवर्धन्ते मत्यस्यैवावरोधनात् ।
मनसान्यस्य भवति वाच्यन्यस्याथ कर्मणा ॥ ५.४५.१६ ॥
เพราะการควบคุมตนของมนุษย์ผู้ตาย ยัญจึงเจริญขึ้น แต่สิ่งหนึ่งอยู่ในใจ อีกสิ่งหนึ่งกล่าวออกมา และอีกสิ่งหนึ่งทำด้วยการกระทำ
5.45.17
सङ्कल्पसिद्धं पुरुषमसङ्कल्पोऽधितिष्ठति ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण किञ्चान्यदपि मे श्रृणु ॥ ५.४५.१७ ॥
ผู้ที่สำเร็จด้วยความตั้งใจ ย่อมถูกความไม่ตั้งใจครอบงำ โดยเฉพาะพราหมณ์ ขอท่านจงฟังสิ่งอื่นอีกจากข้าพเจ้าด้วย
5.45.18
अध्यापयेन्महदेतद्यशस्यं ।
वाचो विकराः कवयो वदन्ति।
अस्मिन्योगे सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४५.१८ ॥
ควรสอนคำสอนอันยิ่งใหญ่และนำมาซึ่งเกียรติยศนี้ กวีผู้รอบรู้กล่าวถึงรูปแบบต่าง ๆ ของถ้อยคำ ในโยคะนี้สิ่งทั้งปวงนี้ตั้งมั่นอยู่ ผู้ที่รู้สิ่งนี้ย่อมเป็นอมตะ
5.45.19
न कर्मणा सुकृतेनैव राजन् ।
सत्यं जयेज्जुहुयाद्वा यजेद्वा।
नैतेन वालोऽमृत्युमभ्येति राजन् ।
रतिं चासौ न लभत्यन्तकाले ॥ ५.४५.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา มิใช่ด้วยการกระทำ หรือด้วยกุศลกรรมเพียงอย่างเดียว มิใช่ด้วยการชนะความจริง หรือด้วยการถวายเครื่องบูชาหรือประกอบยัญ ที่จะบรรลุความไม่ตาย ข้าแต่พระราชา ด้วยสิ่งเหล่านี้ คนหนึ่งย่อมไม่ข้ามพ้นความตาย และเมื่อถึงกาลสิ้นชีวิต เขาย่อมไม่ได้รับความสุขยินดี
5.45.20
तृष्णीमेक उपासीत चेष्टेत मनसापि न ।
तथा संस्तुतिनिन्दाभ्यां प्रीतिरोषौ विवर्जयेत् ॥ ५.४५.२० ॥
ให้เขานั่งอยู่เพียงลำพังอย่างเงียบ ๆ และอย่าแม้แต่ดิ้นรนด้วยใจ เช่นเดียวกัน ให้เขาละความยินดีและความโกรธที่เกิดจากการสรรเสริญและการตำหนิ
5.45.21
अत्रैव तिष्ठन्क्षत्रिय ब्रह्माविशति पश्यति ।
वेदेषु चानुपूर्व्येण एतद्विद्वन्ब्रवीमि ते ॥ ५.४५.२१ ॥
กษัตริย์ผู้เป็นนักรบเอ๋ย เมื่อยังคงอยู่ ณ ที่นี่ บุคคลย่อมเข้าสู่พรหมันและเห็นพรหมันได้ โอ้ผู้รอบรู้ ตามลำดับแห่งพระเวท เราจะบอกเรื่องนี้แก่ท่าน