మహాభారతం · అధ్యాయం 5.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.45.1
शोकः क्रोधश्च लोभश्च कामो मानः परासुता ।
ईर्ष्या मोहो विवित्सा च कृपाऽसूया जुगुप्सुता ॥ ५.४५.१ ॥
శోకం, క్రోధం, లోభం, కామం, మానం, పరాసుత, ఈర్ష్య, మోహం, వివిత్సా, కృప, అసూయ, జుగుప్సుత.
5.45.2
द्वादशैते महादोषा मनुष्यप्राणनाशनाः ।
एकैकमेते राजेन्द्र मनुष्यान्पर्युपासते।
यौराविष्टो नरः पापं मूढसंज्ञो व्यवस्यति ॥ ५.४५.२ ॥
ఈ పన్నెండు మహాదోషాలు మనుషుల ప్రాణాలను నాశనం చేస్తాయి. ఓ రాజేంద్రా, ఇవి ఒక్కొక్కటిగా మనుషులను ఆవరిస్తాయి. వీటిచే ఆవేశితుడైన మనిషి మూఢ బుద్ధితో పాపాన్నే నిశ్చయిస్తాడు.
5.45.3
स्पृहयालुरुग्रः परुषो वा वदान्यः ।
क्रोधं बिभ्रन्मनसा वै विकत्थी।
नृशंसधर्माः षडिमे जना वै ।
प्राप्याप्यर्थं नोत सभाजयन्ते ॥ ५.४५.३ ॥
ఆశాపరుడు, ఉగ్రుడు, కఠినుడు, లేదా దాతృత్వం గలవాడు, మనసులో క్రోధాన్ని మోసేవాడు, ఆత్మస్తుతి చేసుకునేవాడు — ఈ ఆరుగురు క్రూర స్వభావులు. ధనం పొందినా వారు గౌరవించరు.
5.45.4
संभोगसंविद्विषमोऽतिमानी ।
दत्त्वा विकत्थी कृपणो दुर्बलश्च।
बहुप्रशंकसी वनिताद्विट् सदैव ।
सप्तैवोक्ताः पापशीला नृशंसाः ॥ ५.४५.४ ॥
భోగ విషయాలలో అస్థిరుడు, అతిమానియైనవాడు, దానమిచ్చి కూడా ఆత్మస్తుతి చేసుకునేవాడు, పిసినారి, బలహీనుడు, అధికంగా పొగడ్తలు కోరేవాడు, ఎల్లప్పుడూ స్త్రీలను ద్వేషించేవాడు — ఈ ఏడుగురే పాపశీలురు, క్రూరులు అని చెప్పబడినారు.
5.45.5
धर्मश्च सत्यं च तपो दमश्च ।
अमात्सर्यं ह्रीस्तितिक्षानसूया।
दानं श्रुतं चैव धृतिः क्षमा च ।
महाव्रता द्वादश ब्राह्मणस्य ॥ ५.४५.५ ॥
ధర్మం, సత్యం, తపస్సు, దమం, అమాత్సర్యం, హ్రీ, తితిక్ష, అనసూయ, దానం, శ్రుతం, ధృతి, క్షమ — ఇవి బ్రాహ్మణుని పన్నెండు మహావ్రతాలు.
5.45.6
यो नैतेभ्यः प्रच्यवेद्द्वादशभ्यः ।
सर्वामपीमां पृथिवीं स शिष्यात्।
त्रिभिर्द्वाभ्यामेकतो वार्थितो यो ।
नास्य स्वमस्तीति च वेदितव्यम् ॥ ५.४५.६ ॥
ఈ పన్నెండింటి నుండి ఎవరు తప్పిపోడో, అతడు ఈ మొత్తం భూమిని పాలించగలడు. ముగ్గురితో, ఇద్దరితో, లేదా ఒక్కరితోనైనా అడగబడినవాడికి తనదైనది ఏదీ లేదని తెలుసుకోవాలి.
5.45.7
दमस्त्यागोऽथाप्रमाद इत्येतेष्वमृतं स्थितम् ।
एतानि ब्रह्ममुख्यानां ब्राह्मणानां मनीषिणाम् ॥ ५.४५.७ ॥
దమం, త్యాగం, అప్రమాదం—ఈ వాటిలోనే అమృతం నిలిచి ఉంది. బ్రహ్మముఖ్యులైన, మనీషులైన బ్రాహ్మణుల ఇవే గుణాలు.
5.45.8
सद्वाऽसद्वा परीवादे ब्राह्मणस्य न शस्यते ।
नरकप्रतिष्ठास्ते स्युर्य एवं कुरुते जनाः ॥ ५.४५.८ ॥
నిజమైనా, అబద్ధమైనా, బ్రాహ్మణుడిని నిందించడం ప్రశంసార్హం కాదు. ఇలా చేసే మనుషులు నరకంలో స్థిరపడతారు.
5.45.9
मदोऽष्टादशदोषः स स्यात्पुरा योऽप्रकीर्तितः ।
लोकद्वेष्यं प्रतिकूल्यमभ्यसूया मृषावचः ॥ ५.४५.९ ॥
మదం అనేది పద్దెనిమిది దోషాలతో కూడినది; ఇంతకు ముందు చెప్పబడనిది: లోక ద్వేషం, ప్రతికూలత, అసూయ, అబద్ధపు మాట.
5.45.10
कामक्रोधौ पारतन्त्र्यं परिवादोऽथ पैशुनम् ।
अर्थहानिर्विवादश्च मात्सर्यं प्राणिपीडनम् ॥ ५.४५.१० ॥
కామం, క్రోధం, పరాధీనత, నింద, చాడీ, ధనహాని, వివాదం, మాత్సర్యం, ప్రాణులను బాధించడం.
5.45.11
ईर्ष्या मोदोऽतिवादश्च संज्ञानाशोऽभ्यसूयिता ।
तस्मात्प्राज्ञो न माद्येत सदा ह्येतद्विगर्हितम् ॥ ५.४५.११ ॥
ఈర్ష్య, మోదం, అతివాదం, సంజ్ఞానాశం, అసూయ. అందువల్ల ప్రాజ్ఞుడు ఎప్పుడూ మదించకూడదు; ఇది ఎల్లప్పుడూ నిందార్హం.
5.45.12
नभ्यर्थितश्चार्हति शुद्धभावः ॥ ५.४५.१२ ॥
శుద్ధ భావం కలవాడు, అడగబడినప్పటికీ, (దానానికి) అర్హుడు కాడు.
5.45.13
त्यक्तद्रव्यः संवसेन्नेह कामा-
द्भिङ्क्ते कर्मस्वाशिषं बाधते च ॥ ५.४५.१३ ॥
ధనాన్ని త్యజించినవాడు ఇక్కడ కామంతో నివసించరాదు; కర్మలలో ఫలాన్ని కోరేవాడు వాటిని అనుభవిస్తాడు, వాటి వల్ల బాధింపబడతాడు కూడా.
5.45.14
द्रव्यवान्गुणवानेवं त्यागी भवति सात्विकः ।
पञ्चभूतानि पञ्चभ्यो निवर्तयति तादृशः ॥ ५.४५.१४ ॥
ధనవంతుడు, గుణవంతుడు, త్యాగి అయినవాడు ఈ విధంగా సాత్త్వికుడవుతాడు; అటువంటివాడు ఐదు భూతాలను ఆ ఐదు నుండే వేరుచేస్తాడు.
5.45.15
एतत्समृद्धमप्यृद्धं तपो भवति केवलम् ।
सत्वात्प्रच्यवमानानां सङ्कल्पेन समाहितम् ॥ ५.४५.१५ ॥
ఇది సమృద్ధమైనదైనా కేవలం సమృద్ధమే అవుతుంది; తమ సత్త్వం నుండి జారిపోయేవారి తపస్సు సంకల్పంతోనే సమాహితమవుతుంది.
5.45.16
यतो यज्ञः प्रवर्धन्ते मत्यस्यैवावरोधनात् ।
मनसान्यस्य भवति वाच्यन्यस्याथ कर्मणा ॥ ५.४५.१६ ॥
మనిషి నిగ్రహం వల్లనే యజ్ఞాలు వృద్ధి చెందుతాయి; కాని మనసుతో ఒకటి, మాటతో మరొకటి, కర్మతో ఇంకొకటి (జరుగుతుంది).
5.45.17
सङ्कल्पसिद्धं पुरुषमसङ्कल्पोऽधितिष्ठति ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण किञ्चान्यदपि मे श्रृणु ॥ ५.४५.१७ ॥
సంకల్పంతో సిద్ధించిన పురుషుడిని అసంకల్పం అధిష్ఠిస్తుంది; ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణునికి. ఇంకా మరికొంత నా నుండి విను.
5.45.18
अध्यापयेन्महदेतद्यशस्यं ।
वाचो विकराः कवयो वदन्ति।
अस्मिन्योगे सर्वमिदं प्रतिष्ठितं ।
ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ५.४५.१८ ॥
ఇది గొప్పదీ కీర్తిని ఇచ్చేదీ అయిన బోధ. వాక్కుల వివిధ రూపాలను కవులు చెబుతారు. ఈ యోగంలో ఇవన్నీ స్థిరపడి ఉన్నాయి. దీనిని తెలిసినవారు అమరులు అవుతారు.
5.45.19
न कर्मणा सुकृतेनैव राजन् ।
सत्यं जयेज्जुहुयाद्वा यजेद्वा।
नैतेन वालोऽमृत्युमभ्येति राजन् ।
रतिं चासौ न लभत्यन्तकाले ॥ ५.४५.१९ ॥
రాజా, కర్మ వల్లగానీ సుకృతం వల్లగానీ మాత్రమే కాదు; సత్యాన్ని గెలవడం వల్ల, హోమం చేయడం వల్ల, యజ్ఞం చేయడం వల్ల కూడా కాదు. రాజా, వీటి వల్ల మనిషి మృత్యువును దాటలేడు; అంతకాలంలో అతనికి ఆనందం లభించదు.
5.45.20
तृष्णीमेक उपासीत चेष्टेत मनसापि न ।
तथा संस्तुतिनिन्दाभ्यां प्रीतिरोषौ विवर्जयेत् ॥ ५.४५.२० ॥
ఒంటరిగా మౌనంగా కూర్చోవాలి; మనసుతో కూడా ఏ ప్రయత్నమూ చేయకూడదు. అదే విధంగా, స్తుతి మరియు నిందల వల్ల కలిగే ప్రీతిని మరియు రోషాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
5.45.21
अत्रैव तिष्ठन्क्षत्रिय ब्रह्माविशति पश्यति ।
वेदेषु चानुपूर्व्येण एतद्विद्वन्ब्रवीमि ते ॥ ५.४५.२१ ॥
క్షత్రియా, ఇక్కడే స్థిరంగా ఉండి మనిషి బ్రహ్మంలో ప్రవేశించి దానిని చూస్తాడు. విద్వాంసుడా, వేదాలలో క్రమంగా ఉన్నది నీకు ఇది చెబుతున్నాను.