ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.68.1
कथं त्वं माधवं वेत्थ सर्वलोकमहेश्वरम् ।
कथमेनं न वेदाहं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ५.६८.१ ॥
ਸੰਜਯ, ਸਰਬ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
5.68.2
श्रृणु राजन्न ते विद्या मम विद्या न हीयते ।
विद्याहीनस्तमोध्वस्तो नाभिजानाति केशवम् ॥ ५.६८.२ ॥
ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨਹੀਣ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।
5.68.3
विद्यया तात जानामि त्रियुगं मधुसूदनम् ।
कर्तारमकृतं देवं भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥ ५.६८.३ ॥
ਪਿਆਰੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਿੰਨਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ — ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹਨ, ਆਪ ਅਕ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਦਭਵ ਅਤੇ ਲੈ ਹਨ।
5.68.4
गावल्गणेऽत्र का भक्तिर्या ते नित्या जनार्दने ।
यया त्वमभिजानासि त्रियुगं मधुसूदनम् ॥ ५.६८.४ ॥
ਗਾਵਲਗਣ, ਇੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੈ? ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?
5.68.5
मायां न सेवे भद्रं ते न वृथाधर्ममाचरे ।
शुद्धभावं गतो भक्त्या शास्त्रद्वेद्मि जनार्दनम् ॥ ५.६८.५ ॥
ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ — ਮੈਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਵਿਅਰਥ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
5.68.6
दुर्योधन हृषीकेशं प्रपद्यस्व जनार्दनम् ।
आप्तो नः सञ्जयस्तात शरणं गच्छ केशवम् ॥ ५.६८.६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨਾ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ। ਸਾਡਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੰਜਯ ਹੈ; ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾ।
5.68.7
भगवान्देवकीपुत्रो लोकांश्चेन्निहनिष्यति ।
प्रवदन्नर्जुने सख्यं नाहं गच्छेऽद्य केशवम् ॥ ५.६८.७ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਕੇਸ਼ਵ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।
5.68.8
अवाग्गान्धारि पुत्रस्ते गच्छत्येष सुदुर्मतिः ।
ईर्षुर्दुरात्मा मानी च श्रेयसां वचनातिगः ॥ ५.६८.८ ॥
ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਈਰਖਾਲੂ, ਦੁਰਾਤਮਾ, ਹੰਕਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਲਿਆਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
5.68.9
ऐश्वर्यकाम दुष्टात्मन्वृद्धानां शासनातिग ।
ऐश्वर्यजीतिते हित्वा पितरं मां च बालिश ॥ ५.६८.९ ॥
ਹੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲਿਆ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ, ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ! ਐਸ਼ਵਰਜ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਮੂਰਖ!
5.68.10
वर्धयन्दुर्हृदां प्रीतिं मां च शोकेन वर्धयन् ।
निहतो भीमसेनेन स्मर्ताति वचनं पितुः ॥ ५.६८.१० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸੋਗ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ, ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੋਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗਾ।
5.68.11
प्रियोऽसि राजन्कृष्णस्य धृतराष्ट्र निबोध मे ।
यस्य ते सञ्जयो दूतो यस्त्वां श्रेयसि योक्ष्यते ॥ ५.६८.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ। ਤੇਰਾ ਦੂਤ ਸੰਜਯ ਤੈਨੂੰ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲਾਵੇਗਾ।
5.68.12
जानात्येष हृषीकेशं पुराणं यच्च वै परम् ।
शुश्रूषमाणमैकाग्र्यं मोक्ष्यते महतो भयात् ॥ ५.६८.१२ ॥
ਇਹ ਸੰਜਯ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਹੈ। ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
5.68.13
वैचित्रवीर्य पुरुषाः क्रोधहर्षसमावृताः ।
सिता बहुविधैः पाशैर्ये न तुष्टाः स्वकैर्धनैः ॥ ५.६८.१३ ॥
ਹੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਆਪਣੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ।
5.68.14
यमस्य वशमायान्ति काममूढाः पुनः पुनः ।
अन्धनेत्रा यथैवान्धा नीयमानाः स्वकर्मभिः ॥ ५.६८.१४ ॥
ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਮ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਵਾਂਗ।
5.68.15
एष एकायनः पन्था येन यान्ति मनीषिणः ।
तं दृष्ट्वा मृत्युमत्येति महांस्तत्र न सञ्जति ॥ ५.६८.१५ ॥
ਇਹੀ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਿਆਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਅਟਕਦਾ।
5.68.16
अङ्ग सञ्जय मे शंस पन्थानमकुतोभयम् ।
येन गत्वा हृषीकेशं प्राप्नुयां सिद्धिमुत्तमाम् ॥ ५.६८.१६ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ! ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਰਾਹ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
5.68.17
नाकृतात्मा कृतात्मानं जातु विद्याञ्जनार्दनम् ।
आत्मनस्तु क्रियोपायो नान्यत्रेन्द्रियनिग्रहात् ॥ ५.६८.१७ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਆਤਮਾ ਅਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਾਰਦਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਆਤਮਾ ਲਈ ਕਰਮ ਦਾ ਉਪਾਅ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
5.68.18
इन्द्रियाणामुदीर्णानां कामत्यागोऽप्रमादतः ।
अप्रमादोऽविहिंसा च ज्ञानयोनिरसंशयम् ॥ ५.६८.१८ ॥
ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਤਿਆਗ ਅਪ੍ਰਮਾਦ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰਮਾਦ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
5.68.19
इन्द्रियाणां यमे यत्तो भव राजन्नतन्द्रितः ।
बुद्धिश्च ते मा च्युवतु नियच्छैनां यतस्ततः ॥ ५.६८.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਲਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੋ। ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਭਟਕੇ ਨਾ; ਜਿੱਥੋਂ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਭਟਕੇ, ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ।
5.68.20
एतज्ज्ञानं विदुर्विप्रा ध्रुवमिन्द्रियधारणम् ।
एतज्ज्ञानं च पन्थाश्च येन यान्ति मनीषिणः ॥ ५.६८.२० ॥
ਵਿਪ੍ਰ ਇਸੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ — ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਥਾਮਣਾ। ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮਨੀਸ਼ੀ ਚਲਦੇ ਹਨ।
5.68.21
अप्राप्यः केशवो राजन्निन्द्रियैरजितैर्नृभिः ।
आगमाधिगमाद्योगाद्वशी तत्त्वे प्रसीदति ॥ ५.६८.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਜਿੱਤ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕੇਸ਼ਵ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਸੰਜਮੀ ਪੁਰਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।