మహాభారతం · అధ్యాయం 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.1.1
श्रीवेदव्यासाय नमः ।
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वती चैव ततो जयमुदीरयेत् ।
कथं युयुधिरे वीराः कुरुपाण्डवसोमकाः ।
पार्थिवाश्च महात्मानो नानादेशसमागताः । ॥ ६.१.१ ॥
శ్రీ వేదవ్యాసునికి నమస్కారం. నారాయణునికీ, నరోత్తముడైన నరునికీ, దేవి సరస్వతికీ నమస్కరించి, అనంతరం జయ గ్రంథాన్ని ప్రకటించాలి. కురు, పాండవ, సోమక వీరులు ఎలా యుద్ధం చేశారు? అనేక దేశాల నుండి వచ్చిన మహాత్ములైన రాజులు ఎలా పోరాడారు?
6.1.2
यथा युयुधिरे वीराः कुरुपाण्डवसोमकाः ।
कुरुक्षेत्रे तपः क्षेत्रे श्रृणु त्वं पृथिवीपते ॥ ६.१.२ ॥
ఓ భూపతీ, కురు, పాండవ, సోమక వీరులు తపస్సుక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో ఎలా యుద్ధం చేశారో నీవు విను.
6.1.3
तेऽवतीर्य कुरुक्षेत्रं पाण्डवाः सहसोमकाः ।
कौरवानभ्यवर्तन्त जिगीषन्तो महाबलाः ॥ ६.१.३ ॥
ఆ పాండవులు సోమకులతో కలిసి కురుక్షేత్రంలో దిగి, జయించాలనే కోరికతో మహాబలులైన కౌరవుల వైపు ముందుకు సాగారు.
6.1.4
वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वे युध्दाभिनन्दिनः ।
आश्ंसन्तो जयं युध्दे बलेनाभिमुखा रणे ॥ ६.१.४ ॥
వేదాధ్యయనంలో సంపన్నులైన వారందరూ యుద్ధంలో ఆనందించేవారు; యుద్ధంలో జయాన్ని ఆశిస్తూ, సైన్యంతో రణంలో ఒకరికొకరు ఎదురుగా నిలిచారు.
6.1.5
अभियाय च दुर्धर्षा धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम ।
प्रामुखाः पश्चिमे भागे न्यविशन्त ससैनिकाः ॥ ६.१.५ ॥
దుర్ధర్షులైన పాండవులు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల సైన్యంపై దాడి చేసి, సైనికులతో కలిసి ముందుకు ముఖం చేసి పశ్చిమ భాగంలో విడిది చేశారు.
6.1.6
स्यमन्तपञ्चकाद्वाह्यं शिविराणि सहस्रशः ।
कारयामास विधिवत्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ६.१.६ ॥
సమంతపంచకానికి వెలుపల, కుంతీపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడు విధిప్రకారం వేలకొద్దీ శిబిరాలను నిర్మింపజేశాడు.
6.1.7
शून्येव पृथिवी सर्वाअ बालवृध्दावशेषिता ।
निरश्वपुरुषेवासीद्रथक्कुञ्जरवर्जिता ॥ ६.१.७ ॥
భూమి అంతా శూన్యమైనట్లుగా ఉండెను; బాలురు, వృద్ధులు మాత్రమే మిగిలిరి; గుర్రాలు, పురుషులు, రథాలు, ఏనుగులు లేకుండెను.
6.1.8
यावत्तपति सूर्यो हि जम्बूद्वीपस्य मण्डलम् ।
तावदेव समावृत्तं बलं पार्थिवसत्तम ॥ ६.१.८ ॥
సూర్యుడు జంబూద్వీప మండలాన్ని ఎంతవరకు వేడిచేస్తాడో, ఓ శ్రేష్ఠ రాజా, అంతవరకు సైన్యం వ్యాపించి ఉండెను.
6.1.9
एकस्याः सर्ववर्णास्ते मण्डलं बहुयोजनम् ।
पर्याक्रामन्त देशांश्च नदीः शैलान्वनानि च ॥ ६.१.९ ॥
ఆ ఒక్క భూమిలోని అన్ని వర్ణాల వారు, అనేక యోజనాల విస్తీర్ణం గల మండలంలో, దేశాలను, నదులను, పర్వతాలను, అడవులను దాటుతూ వ్యాపించిరి.
6.1.10
तेषां युधिष्ठिरो राजा सर्वेषां पुरुषर्षभ ।
व्यादिदेश सवाहानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम् ॥ ६.१.१० ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, వారందరికీ, వారి వాహనాలతో సహా, ఉత్తమమైన తినే, తాగే పదార్థాలను ఏర్పాటు చేయమని రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఆజ్ఞాపించెను.
6.1.11
संज्ञाश्च विविघास्तात् तेषां चक्रे युधिष्ठिरः ।
एवंवादी वेदितव्यः पाण्डवेयोऽयमित्युत ॥ ६.१.११ ॥
ప్రియుడా, యుధిష్ఠిరుడు వారికోసం వివిధ గుర్తులను ఏర్పరిచెను; 'ఇతడు పాండవుడు, ఇలా పలుకువాడు' అని తెలియవలసినదిగా.
6.1.12
अभिज्ञानानि सर्वेषां संज्ञाश्चाभरणानि च ।
योजयामास कौरव्यो युध्दकाल उपस्थिते ॥ ६.१.१२ ॥
యుద్ధకాలం వచ్చినప్పుడు, కౌరవుడైన యుధిష్ఠిరుడు అందరికీ గుర్తింపు చిహ్నాలను, సంకేతాలను, ఆభరణాలను నియమించెను.
6.1.13
दृष्ट्वा ध्वजाग्रं पार्थस्य धार्तराष्ट्रो महामनाः ।
सहसर्वैर्महीपालैः प्रत्यव्यूहत पाण्डवम् ॥ ६.१.१३ ॥
పార్థుని ధ్వజాగ్రాన్ని చూసి, మహామనస్కుడైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడు సర్వ రాజులతో కలిసి పాండవ సేనకు ఎదురుగా వ్యూహం పన్నాడు.
6.1.14
पाण्डरेणातपत्रेण धियमाणेन मूर्धनि ।
मध्ये नागसहस्रस्य भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ६.१.१४ ॥
తలపై తెల్లని గొడుగు పట్టబడుతుండగా, వేయి ఏనుగుల మధ్యలో సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
6.1.15
दृष्ट्वा दुर्योधनं हृष्टाः पाञ्चाला युध्दनन्दिनः ।
दध्मुः प्रीता महाशङ्खान्भेरीर्जध्रुः सहस्रशः ॥ ६.१.१५ ॥
దుర్యోధనుని చూసి యుద్ధప్రియులైన పాంచాలులు సంతోషించి, గొప్ప శంఖాలను ఊదారు; వేలకొద్దీ భేరులను మోగించారు.
6.1.16
ततः प्रहृष्टां स्वां सेनामभिवीक्ष्याथ पाण्डवाः ।
वभूवुर्हृष्टमनसो वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ ६.१.१६ ॥
అప్పుడు తమ సేన ఉత్సాహంగా ఉండటం చూసి పాండవులు సంతోషచిత్తులయ్యారు; పరాక్రమశాలి వాసుదేవుడు కూడా అలాగే.
6.1.17
स्वयोधान्हर्षयन्तौ च वासुदेवघनञ्चयौ ।
दध्मतुः पुरुषव्याघ्रौ दिव्यौ शङ्खौ रथे स्थितौ ॥ ६.१.१७ ॥
తమ యోధులను ఉత్సాహపరుస్తూ, వాసుదేవుడు, ధనంజయుడు — రథంపై నిలిచిన ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు — దివ్య శంఖాలను ఊదారు.
6.1.18
पाञ्चजन्यस्य शङ्खस्य देवदत्तस्य चोभयोः ।
श्रुत्वा तु निनदं योघाः शकृन्मूत्रं प्रसुस्त्रुवुः ॥ ६.१.१८ ॥
పాంచజన్యం, దేవదత్తం — ఈ రెండు శంఖాల ధ్వనిని విని యోధులు మలమూత్రాలను విడిచారు.
6.1.19
यथा सिंहस्य नदतः स्वनं श्रुत्वेतरे मृगाः ।
त्रसेयुर्निनदं श्रुत्वा तथाऽसीदत तद्लम् ॥ ६.१.१९ ॥
గర్జించే సింహం ధ్వనిని విని ఇతర జింకలు భయపడినట్లు, ఆ గర్జనను విని ఆ సైన్యం కుంగిపోయింది.
6.1.20
उदतिष्ठद्रजो भौमं न प्राज्ञायत किंचन ।
असं गत इवादित्यः सैन्येन रजसा वृतः ॥ ६.१.२० ॥
భూమి నుండి ధూళి లేచింది; ఏదీ కనిపించలేదు. సైన్యపు ధూళితో కప్పబడిన సూర్యుడు అస్తమించినట్లు అయ్యాడు.
6.1.21
ववर्प तत्र पर्जन्यो मांसशोणितवृष्टिमान् ।
व्युक्षन्सर्वाणि सैन्यानि तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.१.२१ ॥
అక్కడ మాంసం, రక్తం వర్షించే మేఘం వర్షించింది; సకల సైన్యాలను తడిపి అది అద్భుతంగా తోచింది.
6.1.22
वायुस्ततः प्रादुरभून्नीचैः शर्करकर्षणः ।
विनिध्नंस्तान्यनीकानि शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१.२२ ॥
తరువాత నేలను ఆనుకొని రాళ్లను ఈడ్చుకుపోయే గాలి వీచింది; అది వందలు, వేలుగా సైన్యభాగాలను కూల్చింది.
6.1.23
उभे सैन्ये च राजेन्द्र युध्दाय मुदिते भृशम् ।
कुरुक्षेत्रे स्थिते यत्ते सागरक्षुभितोपमे ॥ ६.१.२३ ॥
ఓ రాజేంద్రా! రెండు సైన్యాలు యుద్ధం కోసం ఎంతో ఉత్సాహంతో కురుక్షేత్రంలో నిలిచాయి; క్షోభించిన సముద్రంలా అవి ఉన్నాయి.
6.1.24
तयोस्तु सेनयोरासीदद्भुतः स तु संगमः ।
युगान्ते समनुप्राप्ते द्वयोः सागरयोरिव ॥ ६.१.२४ ॥
ఆ రెండు సైన్యాల కలయిక అద్భుతంగా ఉంది; యుగాంతంలో రెండు సముద్రాలు కలిసినట్లు.
6.1.25
शून्याऽऽसीत्पृथिवी सर्वा वृध्दबालावशेषिता ।
निरश्वपुरुषेवासीद्रथकुञ्चरवर्जिता ।
तेन सेनासमूहेन समानीतेन कौरवैः ॥ ६.१.२५ ॥
కౌరవులు సమకూర్చిన ఆ సేనాసమూహం వల్ల భూమి అంతా శూన్యమైపోయింది; వృద్ధులు, బాలురు మాత్రమే మిగిలారు, గుర్రాలూ పురుషులూ లేరు, రథాలూ ఏనుగులూ కూడా లేకుండా పోయాయి.
6.1.26
ततस्ते समयं चक्रुः कुरुपाण्डावसोमकाः ।
धर्मन्संस्थापयामासुर्युध्दानां भरतर्षभ ॥ ६.१.२६ ॥
అప్పుడు ఆ కురులు, పాండవులు, సోమకులు ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నారు; ఓ భరతశ్రేష్ఠా, యుద్ధాల ధర్మాన్ని వారు స్థాపించారు.
6.1.27
निवृत्ते विहिते युध्दे स्यात्प्रीतिर्नः परस्परम् ।
यथापरं यथायोगं न च स्यात्कस्याचित्पुनः ॥ ६.१.२७ ॥
యుద్ధం ఆగిపోయి ఏర్పాట్లు జరిగిన తరువాత, మనలో పరస్పర స్నేహం ఉండాలి; ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా, తగిన క్రమంలో; ఇక ఎవరితోనూ మళ్ళీ (యుద్ధం) జరగకూడదు.
6.1.28
वाचा युध्दे प्रव्रुत्तानां वाचैव प्रतियोधनम् ।
निष्क्रान्ताः पृतनामध्यान्नहन्तव्याः कदाचन ॥ ६.१.२८ ॥
యుద్ధంలో ప్రవర్తించినవారికి మాటలతోనే ప్రతిస్పందించాలి; సేన మధ్య నుండి వెలువడినవారిని ఎప్పుడూ చంపకూడదు.
6.1.29
रथी च रथिना योध्यो गजेन गक्षधूर्गतः ।
अश्वेनाश्वी पदातिश्च पादातेनैव भारत ॥ ६.१.२९ ॥
రథికుడు రథికునితో పోరాడాలి, ఏనుగు ముందు వరుసకు వచ్చినవాడు ఏనుగు వీరునితో; అశ్వికుడు అశ్వికునితో, కాలిబంటు కాలిబంటుతోనే, ఓ భారతా.
6.1.30
यथायोगं यथाकामं यथोत्साहं यथाबलम् ।
समाभाप्य प्रहर्तव्यं न विश्वस्ते न विह्वले ॥ ६.१.३० ॥
తగిన విధంగా, ఇష్టానుసారం, ఉత్సాహానుసారం, బలానుసారం (శత్రువును) పిలిచి ప్రహరించాలి; నిశ్చింతగా ఉన్నవానిపై గాని, కలత చెందినవానిపై గాని ప్రహరించకూడదు.
6.1.31
परेण सह संयुक्तः प्रमत्तो विमुखस्तथा ।
क्षीणशस्त्रो विवर्मा च न हन्तव्यः कदाचन ॥ ६.१.३१ ॥
శత్రువుతో పోరాడుతున్నవాడిని, అప్రమత్తత లేనివాడిని, వెనుతిరిగినవాడిని, ఆయుధాలు తీరినవాడిని, కవచం లేనివాడిని ఎప్పుడూ కొట్టకూడదు.
6.1.32
न सूतेषु न धुर्येषु न च शस्त्रोपनायिषु ।
न भेरीशङ्खवादेषु प्रहर्तव्यं कथंचन ॥ ६.१.३२ ॥
సారథులపై, రథాన్ని లాగే జంతువులపై, ఆయుధాలు మోసేవారిపై, భేరి శంఖాలు ఊదేవారిపై ఏ విధంగానూ దాడి చేయకూడదు.
6.1.33
एवं ते समयं कृत्वा कुरुपाण्डवसोमकाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः प्रेक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.१.३३ ॥
ఈ విధంగా ఒప్పందం చేసుకుని, కౌరవులు, పాండవులు, సోమకులు ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ ఎంతో ఆశ్చర్యపడ్డారు.
6.1.34
निविश्य च महात्मानस्ततस्ते पुरुषर्षभाः ।
हृष्टरुपाःसृमनसोबभूवुःसहसैनिकाः ॥ ६.१.३४ ॥
తరువాత ఆ మహాత్ములు, పురుషశ్రేష్ఠులు తమ సైనికులతో కలిసి కూర్చుని, సంతోషముఖులు, ప్రసన్నమనస్కులు అయ్యారు.