มหาภารตะ · อัธยายะ 6.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.1.1
श्रीवेदव्यासाय नमः ।
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वती चैव ततो जयमुदीरयेत् ।
कथं युयुधिरे वीराः कुरुपाण्डवसोमकाः ।
पार्थिवाश्च महात्मानो नानादेशसमागताः । ॥ ६.१.१ ॥
ขอนอบน้อมต่อพระวยาส นมัสการพระนารายณ์และพระนระผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ และพระแม่สรัสวดีด้วย แล้วจึงควรเปล่งเสียงชัยชนะ ทหารกล้าแห่งเการพ ปาณฑพ และโสมกะ ต่อสู้กันอย่างไร และกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่มาประชุมจากแคว้นต่างๆ นานาต่อสู้กันอย่างไร
6.1.2
यथा युयुधिरे वीराः कुरुपाण्डवसोमकाः ।
कुरुक्षेत्रे तपः क्षेत्रे श्रृणु त्वं पृथिवीपते ॥ ६.१.२ ॥
ข้าแต่จอมปฐพี จงฟังเถิดว่า ทหารกล้าแห่งเการพ ปาณฑพ และโสมกะ ต่อสู้กันอย่างไรที่กุรุเกษตร ทุ่งแห่งการบำเพ็ญตบะ
6.1.3
तेऽवतीर्य कुरुक्षेत्रं पाण्डवाः सहसोमकाः ।
कौरवानभ्यवर्तन्त जिगीषन्तो महाबलाः ॥ ६.१.३ ॥
ปาณฑพพร้อมด้วยโสมกะลงสู่กุรุเกษตร แล้วยกทัพเข้าหาเการพผู้ทรงพลัง ด้วยปรารถนาชัยชนะ
6.1.4
वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वे युध्दाभिनन्दिनः ।
आश्ंसन्तो जयं युध्दे बलेनाभिमुखा रणे ॥ ६.१.४ ॥
ทุกพระองค์ล้วนเชี่ยวชาญการศึกษาพระเวท และชื่นชมการรบ หวังชัยชนะในการศึก ยืนเผชิญหน้ากันในสนามรบพร้อมกองทัพของตน
6.1.5
अभियाय च दुर्धर्षा धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम ।
प्रामुखाः पश्चिमे भागे न्यविशन्त ससैनिकाः ॥ ६.१.५ ॥
ปาณฑพผู้ไม่มีใครต้านทานได้ยกทัพเข้าต่อกรกับกองทัพของบุตรท้าวธฤตราษฎร์ แล้วตั้งค่ายอยู่ทางด้านตะวันตก หันหน้าไปข้างหน้าพร้อมด้วยทหารของตน
6.1.6
स्यमन्तपञ्चकाद्वाह्यं शिविराणि सहस्रशः ।
कारयामास विधिवत्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ६.१.६ ॥
นอกเขตสยมันตปัญจกะ พระยุธิษฐิระ โอรสของนางกุนตี ทรงให้สร้างค่ายพักนับพันแห่งตามพิธีการ
6.1.7
शून्येव पृथिवी सर्वाअ बालवृध्दावशेषिता ।
निरश्वपुरुषेवासीद्रथक्कुञ्जरवर्जिता ॥ ६.१.७ ॥
แผ่นดินราวกับว่างเปล่า เหลือแต่เด็กและคนแก่ ไม่มีม้า ไม่มีคน ไม่มีรถศึกและช้าง
6.1.8
यावत्तपति सूर्यो हि जम्बूद्वीपस्य मण्डलम् ।
तावदेव समावृत्तं बलं पार्थिवसत्तम ॥ ६.१.८ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุด กองทัพตั้งอยู่และแผ่ไปเท่าที่ดวงอาทิตย์ส่องแสงครอบคลุมทวีปชมพูทวีป
6.1.9
एकस्याः सर्ववर्णास्ते मण्डलं बहुयोजनम् ।
पर्याक्रामन्त देशांश्च नदीः शैलान्वनानि च ॥ ६.१.९ ॥
วรรณะทั้งปวงบนแผ่นดินเดียวกันนั้น แผ่ขยายออกไปครอบคลุมวงกว้างหลายโยชน์ ข้ามผ่านแคว้น แม่น้ำ ภูเขา และป่าไม้
6.1.10
तेषां युधिष्ठिरो राजा सर्वेषां पुरुषर्षभ ।
व्यादिदेश सवाहानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम् ॥ ६.१.१० ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นดั่งวัวหนุ่มในหมู่มนุษย์ พระยุธิษฐิระทรงสั่งให้จัดอาหารและเครื่องดื่มชั้นเลิศแก่ทุกพระองค์พร้อมทั้งพาหนะของทุกคน
6.1.11
संज्ञाश्च विविघास्तात् तेषां चक्रे युधिष्ठिरः ।
एवंवादी वेदितव्यः पाण्डवेयोऽयमित्युत ॥ ६.१.११ ॥
ลูกรัก พระยุธิษฐิระทรงกำหนดเครื่องหมายต่างๆ ให้แก่ทหารเหล่านั้น เพื่อให้รู้ได้ว่า นี่คือปาณฑพ นี่คือผู้ที่พูดเช่นนี้
6.1.12
अभिज्ञानानि सर्वेषां संज्ञाश्चाभरणानि च ।
योजयामास कौरव्यो युध्दकाल उपस्थिते ॥ ६.१.१२ ॥
เมื่อถึงเวลาแห่งการศึก ท้าวกุรุวงศ์ยุธิษฐิระทรงมอบเครื่องหมายจำเพาะตัว เครื่องหมายบอกสัญลักษณ์ และเครื่องประดับให้แก่ทหารทุกคน
6.1.13
दृष्ट्वा ध्वजाग्रं पार्थस्य धार्तराष्ट्रो महामनाः ।
सहसर्वैर्महीपालैः प्रत्यव्यूहत पाण्डवम् ॥ ६.१.१३ ॥
เมื่อบุตรของท้าวธฤตราษฎร์ผู้มีใจยิ่งใหญ่เห็นยอดธงของปารถะ พระองค์พร้อมด้วยกษัตริย์ทั้งปวงจึงจัดทัพเข้าต่อต้านปาณฑพ
6.1.14
पाण्डरेणातपत्रेण धियमाणेन मूर्धनि ।
मध्ये नागसहस्रस्य भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ६.१.१४ ॥
มีร่มขาวกางอยู่เหนือพระเศียร พระองค์ประทับอยู่กลางช้างนับพันเชือก มีพระอนุชาล้อมรอบ
6.1.15
दृष्ट्वा दुर्योधनं हृष्टाः पाञ्चाला युध्दनन्दिनः ।
दध्मुः प्रीता महाशङ्खान्भेरीर्जध्रुः सहस्रशः ॥ ६.१.१५ ॥
เมื่อเห็นทุรโยธน์ เหล่าปัญจาละผู้ปรารถนาการรบก็ปีติยินดี เป่าสังข์ใหญ่อย่างชื่นบาน และตีกลองเภรีนับพันใบ
6.1.16
ततः प्रहृष्टां स्वां सेनामभिवीक्ष्याथ पाण्डवाः ।
वभूवुर्हृष्टमनसो वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥ ६.१.१६ ॥
จากนั้น เมื่อปาณฑพเห็นกองทัพของตนเปี่ยมด้วยความยินดี ก็มีใจปลาบปลื้ม วาสุเทพผู้ทรงพลังก็เช่นกัน
6.1.17
स्वयोधान्हर्षयन्तौ च वासुदेवघनञ्चयौ ।
दध्मतुः पुरुषव्याघ्रौ दिव्यौ शङ्खौ रथे स्थितौ ॥ ६.१.१७ ॥
วาสุเทพและธนัญชัย สองบุรุษผู้เป็นดั่งพยัคฆ์ในหมู่มนุษย์ ประทับอยู่บนรถศึก ทรงเป่าสังข์ทิพย์ของพระองค์ เพื่อให้ทหารของตนชื่นบาน
6.1.18
पाञ्चजन्यस्य शङ्खस्य देवदत्तस्य चोभयोः ।
श्रुत्वा तु निनदं योघाः शकृन्मूत्रं प्रसुस्त्रुवुः ॥ ६.१.१८ ॥
เมื่อได้ยินเสียงกึกก้องของสังข์ปาญจชันยะและสังข์เทวทัตต์ ทหารทั้งหลายถึงกับถ่ายอุจจาระและปัสสาวะออกมา
6.1.19
यथा सिंहस्य नदतः स्वनं श्रुत्वेतरे मृगाः ।
त्रसेयुर्निनदं श्रुत्वा तथाऽसीदत तद्लम् ॥ ६.१.१९ ॥
เหมือนกับที่เหล่ากวางอื่นตกใจเมื่อได้ยินเสียงคำรามของสิงโต กองทัพนั้นก็ทรุดลงเมื่อได้ยินเสียงคำรามนั้นฉันใดก็ฉันนั้น
6.1.20
उदतिष्ठद्रजो भौमं न प्राज्ञायत किंचन ।
असं गत इवादित्यः सैन्येन रजसा वृतः ॥ ६.१.२० ॥
ฝุ่นฟุ้งขึ้นจากพื้นดิน จนมองอะไรไม่เห็นเลย ดวงอาทิตย์ถูกฝุ่นของกองทัพปกคลุม ดูราวกับว่าตกลับขอบฟ้าไปแล้ว
6.1.21
ववर्प तत्र पर्जन्यो मांसशोणितवृष्टिमान् ।
व्युक्षन्सर्वाणि सैन्यानि तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.१.२१ ॥
ณ ที่นั้น เมฆฝนได้หลั่งสายเลือดและเนื้อลงมา ท่วมทั่วกองทัพทั้งสองฝ่าย และเหตุการณ์นั้นดูน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก
6.1.22
वायुस्ततः प्रादुरभून्नीचैः शर्करकर्षणः ।
विनिध्नंस्तान्यनीकानि शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१.२२ ॥
จากนั้นลมก็พัดขึ้น พัดต่ำและพัดเอาทรายกรวดให้ปลิวว่อน ทำลายกองทัพเหล่านั้นไปนับร้อยนับพัน
6.1.23
उभे सैन्ये च राजेन्द्र युध्दाय मुदिते भृशम् ।
कुरुक्षेत्रे स्थिते यत्ते सागरक्षुभितोपमे ॥ ६.१.२३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ทั้งสองกองทัพซึ่งกระหายจะรบอย่างยิ่ง ตั้งอยู่ที่กุรุเกษตร ดุจมหาสมุทรที่ถูกกวนให้ปั่นป่วน
6.1.24
तयोस्तु सेनयोरासीदद्भुतः स तु संगमः ।
युगान्ते समनुप्राप्ते द्वयोः सागरयोरिव ॥ ६.१.२४ ॥
การประจันหน้ากันของสองกองทัพนั้นน่าอัศจรรย์ ดุจมหาสมุทรทั้งสองมาบรรจบกันเมื่อสิ้นยุคสมัย
6.1.25
शून्याऽऽसीत्पृथिवी सर्वा वृध्दबालावशेषिता ।
निरश्वपुरुषेवासीद्रथकुञ्चरवर्जिता ।
तेन सेनासमूहेन समानीतेन कौरवैः ॥ ६.१.२५ ॥
แผ่นดินทั้งผืนว่างเปล่า เหลือเพียงคนแก่และเด็ก ไม่มีม้า ไม่มีคน ทั้งรถและช้างก็หมดสิ้น เพราะกองทัพอันมหึมาที่เการพรวบรวมมานั้น
6.1.26
ततस्ते समयं चक्रुः कुरुपाण्डावसोमकाः ।
धर्मन्संस्थापयामासुर्युध्दानां भरतर्षभ ॥ ६.१.२६ ॥
จากนั้น ชาวกุรุ ปาณฑพ และโสมกะ ได้ทำข้อตกลงกันไว้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ พวกเขาได้กำหนดธรรมแห่งการรบขึ้น
6.1.27
निवृत्ते विहिते युध्दे स्यात्प्रीतिर्नः परस्परम् ।
यथापरं यथायोगं न च स्यात्कस्याचित्पुनः ॥ ६.१.२७ ॥
เมื่อการรบยุติลงและข้อตกลงได้ถูกจัดทำแล้ว ขอให้เรามีไมตรีต่อกันสืบไปตามลำดับและตามความเหมาะสม และอย่าให้มีการรบกับผู้ใดอีกเลย
6.1.28
वाचा युध्दे प्रव्रुत्तानां वाचैव प्रतियोधनम् ।
निष्क्रान्ताः पृतनामध्यान्नहन्तव्याः कदाचन ॥ ६.१.२८ ॥
ผู้ที่เข้าร่วมการรบควรตอบโต้กันด้วยถ้อยคำเท่านั้น และผู้ที่ออกมาจากกลางกองทัพจะต้องไม่ถูกฆ่าเป็นอันขาด
6.1.29
रथी च रथिना योध्यो गजेन गक्षधूर्गतः ।
अश्वेनाश्वी पदातिश्च पादातेनैव भारत ॥ ६.१.२९ ॥
ข้าแต่ภารตะ ผู้ขี่รถควรต่อสู้กับผู้ขี่รถ ผู้ที่มาอยู่แนวหน้าของช้างควรต่อสู้กับผู้ขี่ช้าง ผู้ขี่ม้าต่อสู้กับผู้ขี่ม้า และทหารราบต่อสู้กับทหารราบเท่านั้น
6.1.30
यथायोगं यथाकामं यथोत्साहं यथाबलम् ।
समाभाप्य प्रहर्तव्यं न विश्वस्ते न विह्वले ॥ ६.१.३० ॥
ควรโจมตีตามความเหมาะสม ตามความปรารถนา ตามกำลังใจและตามกำลังกาย หลังจากท้าทายข้าศึกแล้ว แต่ไม่ควรโจมตีผู้ที่ไม่ระวังตัวหรือผู้ที่หวาดหวั่น
6.1.31
परेण सह संयुक्तः प्रमत्तो विमुखस्तथा ।
क्षीणशस्त्रो विवर्मा च न हन्तव्यः कदाचन ॥ ६.१.३१ ॥
ผู้ที่กำลังประจัญกับข้าศึก ผู้ประมาท ผู้หันหลังให้ ผู้ที่อาวุธหมดแล้ว หรือผู้ที่ไม่มีเกราะ จะต้องไม่ถูกโจมตีเป็นอันขาด
6.1.32
न सूतेषु न धुर्येषु न च शस्त्रोपनायिषु ।
न भेरीशङ्खवादेषु प्रहर्तव्यं कथंचन ॥ ६.१.३२ ॥
ไม่ควรโจมตีสารถี ไม่ควรโจมตีสัตว์ที่ลากรถ ไม่ควรโจมตีผู้ถือศัสตรา หรือผู้ที่กำลังตีกลองและเป่าสังข์ ไม่ว่าในกรณีใดทั้งสิ้น
6.1.33
एवं ते समयं कृत्वा कुरुपाण्डवसोमकाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः प्रेक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.१.३३ ॥
เมื่อกุรุ ปาณฑพ และโสมกะได้ทำข้อตกลงกันดังนี้แล้ว ต่างก็มองดูกันและกัน ด้วยความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง
6.1.34
निविश्य च महात्मानस्ततस्ते पुरुषर्षभाः ।
हृष्टरुपाःसृमनसोबभूवुःसहसैनिकाः ॥ ६.१.३४ ॥
จากนั้น บรรดาวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์เหล่านั้นก็นั่งลงพร้อมทหารของตน ด้วยใบหน้าที่เบิกบานและจิตใจที่ยินดี