ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.11.1
जम्बूखण्डस्त्वया प्रोक्तो यथावदिह सञ्जय ।
विष्कम्भमस्य प्रब्रूहि परिमाणं तु तत्त्वतः ॥ ६.११.१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଜମ୍ବୂଖଣ୍ଡର ବର୍ଣ୍ଣନା ଯଥାବତ୍ କହିଲ। ଏବେ ଏହାର ବିସ୍ତାର ଓ ପରିମାଣ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହ।
6.11.2
समुद्रस्य प्रमाणं च सम्यगच्छिद्रदर्शनम् ।
शाकद्वीपं च मे ब्रूहि कुशद्वीपं च सञ्जय ॥ ६.११.२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସମୁଦ୍ରର ପରିମାଣ ଓ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବର୍ଣ୍ଣନା, ଏବଂ ଶାକଦ୍ୱୀପ ଓ କୁଶଦ୍ୱୀପ ମୋତେ କହ।
6.11.3
शाल्मलिं चैव तत्त्वेन क्रौञ्चद्वीपं तथैव च ।
ब्रूहि गावल्गणे सर्वं राहोः सोमार्कयोस्तथा ॥ ६.११.३ ॥
ହେ ଗାବଲ୍ଗଣେ, ଶାଲ୍ମଳି ଦ୍ୱୀପ ଓ କ୍ରୌଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହ; ସବୁ କିଛି, ଏବଂ ରାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହ।
6.11.4
राजन्सुबहवो द्वीपा यैरिदं सन्ततं जगत् ।
सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यौ ग्रहं तथा ॥ ६.११.४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଅନେକ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏ ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୁଁ ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ରାହୁଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
6.11.5
अष्टादश सहस्राणि योजनानि विशांपते ।
षट् शतानि च पूर्णानि विष्कम्भो जम्बुपर्वतः ॥ ६.११.५ ॥
ହେ ବିଶାଂପତେ, ଜମ୍ବୁ ପର୍ବତର ବିସ୍ତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଠର ହଜାର ଛଅ ଶହ ଯୋଜନ।
6.11.6
लावणस्य समुद्रस्य विष्कम्भो द्विगुणः स्मृतः ।
नानाजनपदाकीर्णो मणिविद्रुमचित्रितः ॥ ६.११.६ ॥
ଲବଣ ସମୁଦ୍ରର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ତାହା ଅନେକ ଜନପଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳରେ ଚିତ୍ରିତ।
6.11.7
नैकधातुविचित्रैश्च पर्वतैरुपशोभितः ।
सिद्धचारणसंकीर्णः सागरः परिमण्डलः ॥ ६.११.७ ॥
ଅନେକ ଧାତୁରେ ବିଚିତ୍ର ପର୍ବତରେ ଶୋଭିତ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସାଗର ବୃତ୍ତାକାର ଅଟେ।
6.11.8
शाकद्वीपं च वक्ष्यामि यथावदिह पार्थिव ।
शृणु मे त्वं यथान्यायं ब्रुवतः कुरुनन्दन ॥ ६.११.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଯଥାବତ୍ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ କହୁଥିବା କଥା ନ୍ୟାୟରେ ଶୁଣ।
6.11.9
जम्बूद्वीपपरमाणेन द्विगुणः स नराधिप ।
विष्कम्भेण महाराज सागरोऽपि विभागशः ॥ ६.११.९ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ତାହା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ପରିମାଣର ଦ୍ୱିଗୁଣ। ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ସାଗରଟି ମଧ୍ୟ ବିଭାଗରେ ସେତିକି ବିସ୍ତୃତ।
6.11.10
क्षीरोदो भरतश्रेष्ठ येन संपरिवारिताः ।
तत्र पुण्या जनपदास्तत्र न म्रियते जनः।
कुत एव हि दुर्भिक्षं क्षमातेजोयुता हि ते ॥ ६.११.१० ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷୀରୋଦ ସାଗର ଘେରିଛି। ସେଠାକାର ପୁଣ୍ୟ ଜନପଦରେ କେହି ମରେ ନାହିଁ; କ୍ଷମା ଓ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ସେମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ କେଉଁଠୁ ହେବ?
6.11.11
शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावद्भरतर्षभ ।
उक्त एष महाराज किमन्यत्कथयामि ते ॥ ६.११.११ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଶାକଦ୍ୱୀପର ଏହି ସଂକ୍ଷେପ ଯଥାବତ୍ କୁହାଯାଇଛି। ହେ ମହାରାଜ, ଆଉ କ'ଣ କହିବି?
6.11.12
शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावदिह सञ्जय ।
उक्तस्त्वया महाप्राज्ञ विस्तरं ब्रूहि तत्त्वतः ॥ ६.११.१२ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଶାକଦ୍ୱୀପର ସଂକ୍ଷେପ ଯଥାବତ୍ କହିଛ। ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଏବେ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।
6.11.13
तथैव पर्वता राजन्सप्तात्र मणिभूषिताः ।
रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि मे शृणु ॥ ६.११.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହିପରି ଏଠାରେ ମଣିଭୂଷିତ ସାତୋଟି ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି; ରତ୍ନାକର ଓ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
6.11.14
अतीव गुणवत्सर्वं तत्र पुण्यं जनाधिप ॥ ६.११.१४ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ସେଠାରେ ସବୁକିଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁଣବାନ ଓ ପବିତ୍ର।
6.11.15
देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते ।
प्रागायतो महाराज मलयो नाम पर्वतः ॥ ६.११.१५ ॥
ଦେବର୍ଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ପ୍ରଥମ ପର୍ବତକୁ ମେରୁ କୁହାଯାଏ। ହେ ମହାରାଜ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ ମଲୟ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି।
6.11.16
ततो मेघाः प्रवर्तन्ते प्रभवन्ति च सर्वशः ।
ततः परेण कौरव्य जलधारो महागिरिः ॥ ६.११.१६ ॥
ସେଠାରୁ ମେଘ ଉଠେ ଓ ସବୁ ଦିଗରେ ଉମଡ଼େ। ହେ କୌରବ୍ୟ, ତାହାର ଅପର ପାଖରେ ଜଳଧାର ନାମକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି।
6.11.17
ततो नित्युमुपादत्ते वासवः परमं जलम् ।
ततो वर्षं प्रभवति वर्षकाले जनेश्वर ॥ ६.११.१७ ॥
ସେଠାରୁ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସର୍ବଦା ଉତ୍ତମ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତା'ପରେ ବର୍ଷାକାଳରେ ବର୍ଷା ହୁଏ, ହେ ଜନେଶ୍ୱର।
6.11.18
उच्चैर्गिरी रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठिता ।
रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः ॥ ६.११.१८ ॥
ଉଚ୍ଚ ରୈବତକ ପର୍ବତ ଅଛି; ସେଠାରେ ସର୍ବଦା ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଆକାଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ବିଧି ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା କୃତ।
6.11.19
उत्तरेण तु राजेन्द्र श्यामो नाम महागिरिः ।
नवमेघप्रभः प्रांशुः श्रीमानुज्ज्वलविग्रहः ।
यतः श्यामत्वमापन्नाः प्रजा जनपदेश्वर ॥ ६.११.१९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତରେ ଶ୍ୟାମ ନାମକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି; ନୂତନ ମେଘର ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, ଉଚ୍ଚ, ଶ୍ରୀମାନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତିର। ହେ ଜନପଦେଶ୍ୱର, ସେଥିରୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଶ୍ୟାମତା ପାଇଲେ।
6.11.20
सुमहान्संशयो मेऽद्य प्रोक्तोऽयं सञ्जय त्वया ।
प्रजाः कथं सूतपुत्र संप्राप्ताः श्यामतामिह ॥ ६.११.२० ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଏବେ କହିଥିବା କଥାରେ ମୋର ବଡ଼ ସଂଶୟ ହୋଇଛି। ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ପ୍ରଜାମାନେ କିପରି ଶ୍ୟାମତା ପାଇଲେ?
6.11.21
सर्वेष्वेव महाराज द्वीपेषु कुरुनन्दन ।
गौरः कृष्णश्च पतगस्तयोर्वर्णान्तरे नृप ॥ ६.११.२१ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ସବୁ ଦ୍ୱୀପରେ ଗୌର ଓ କୃଷ୍ଣ ବର୍ଣ ଅଛି; ହେ ନୃପ, ଏହି ଦୁଇ ବର୍ଣ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି।
6.11.22
श्यामो यस्मात्प्रवृत्तो वै तस्माच्छ्यामो गिरिःस्मृतः ॥ ६.११.२२ ॥
ଯେଉଁଥିରୁ ଶ୍ୟାମତା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା, ସେଥିପାଇଁ ସେହି ପର୍ବତ ଶ୍ୟାମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
6.11.23
ततः परं कौरवेन्द्र दुर्गशैलो महोदयः ।
केसरः केसरयुतो यतो वातः प्रवर्तते ॥ ६.११.२३ ॥
ତା'ପରେ, ହେ କୌରବେନ୍ଦ୍ର, ମହୋଦୟ ଦୁର୍ଗଶୈଳ ଅଛି; କେସର ନାମକ, କେସରଯୁକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରୁ ବାୟୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
6.11.24
तेषां योजनविष्कम्भो द्विगुणः प्रविभागशः ।
वर्षाणि तेषु कौरव्य सप्तोक्तानि मनीषिभिः ॥ ६.११.२४ ॥
ସେମାନଙ୍କ ବିସ୍ତାର ଯୋଜନରେ, ଭାଗ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ; ହେ କୌରବ, ସେଥିରେ ସାତଟି ବର୍ଷ (ଭୂଖଣ୍ଡ) ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି।
6.11.25
महामेरुर्महाकाशो जलदः कुमुदोत्तरः ।
जलधारो महाराज सुकुमार इति स्मृतः ॥ ६.११.२५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମହାମେରୁ, ମହାକାଶ, ଜଲଦ, କୁମୁଦୋତ୍ତର, ଜଲଧାର ଓ ସୁକୁମାର ଏହିପରି ସ୍ମୃତ ଅଛନ୍ତି।
6.11.26
रेवतस्य तु कौमारः श्यामस्य मणिकाञ्चनः ।
केसरस्याथ मौदाकी परेण तु महापुमान् ॥ ६.११.२६ ॥
ରେବତଙ୍କର କୌମାର, ଶ୍ୟାମଙ୍କର ମଣିକାଞ୍ଚନ, କେସରର ପରେ ମୌଦାକୀ, ଏବଂ ତାହାର ପରପାରେ ମହାପୁମାନ୍।
6.11.27
परिवार्य तु कौरव्य दैर्घ्यं ह्रस्वत्वमेव च ।
जम्बूद्वीपेन संक्यातस्तस्य मध्ये महाद्रुमः ॥ ६.११.२७ ॥
ହେ କୌରବ, ତାହା ପରିବେଷ୍ଟନ କରିଛି; ତାହାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ହ୍ରସ୍ୱତା ମଧ୍ୟ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱାରା ଗଣିତ; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ମହାବୃକ୍ଷ।
6.11.28
शाको नाम महाराज प्रजा तस्य सदानुगा ।
तत्र पुण्या जनपदाः पूज्यते तत्र शंकरः ॥ ६.११.२८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ତାହାର ନାମ ଶାକ; ତାହାର ପ୍ରଜା ସଦା ଅନୁଗାମୀ। ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଜନପଦ ଅଛି; ସେଠାରେ ଶଙ୍କର ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
6.11.29
तत्र गच्छन्ति सिद्धाश्च चारणा दैवतानि च ।
धार्मिकाश्च प्रजा राजंश्चत्वारोऽतीव भारत ॥ ६.११.२९ ॥
ସେଠାକୁ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯାଆନ୍ତି; ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭାରତ, ସେଠାକାର ପ୍ରଜା ଅତି ଧାର୍ମିକ—ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ।
6.11.30
वर्णाः स्वकर्मनिरता न च स्तेनोऽत्र दृश्यते ।
दीर्घायुषो महाराज जरामृत्युविवर्जिताः ॥ ६.११.३० ॥
ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ; ଏଠାରେ ଚୋର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଜରା-ମୃତ୍ୟୁରହିତ।
6.11.31
प्रजास्तत्र विवर्धन्ते वर्षास्विव समुद्रगाः ।
नद्यः पुण्यजलास्तत्र गङ्गा च बहुधा गता ॥ ६.११.३१ ॥
ସେଠାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ବର୍ଷାଋତୁରେ ସମୁଦ୍ରଗାମୀ ନଦୀ ପରି ବଢ଼ନ୍ତି; ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳର ନଦୀ ଏବଂ ଅନେକ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
6.11.32
सुकुमारी कुमारी च शीताशी वेणिका तथा ।
महानदी च कौरव्य तथा मणिजला नदी ॥ ६.११.३२ ॥
ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ଶୀତାଶୀ, ବେଣିକା, ମହାନଦୀ, ହେ କୌରବ୍ୟ, ଏବଂ ମଣିଜଳା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
6.11.33
चक्षुर्वर्धनिका चैव नदी भरतसत्तम ।
तत्र प्रवृत्ताः पुण्योदा नद्यः कुरुकुलोद्वह ॥ ६.११.३३ ॥
ଚକ୍ଷୁର୍ବର୍ଧନିକା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ ଭରତସତ୍ତମ। ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳର ନଦୀମାନେ ପ୍ରବାହିତ, ହେ କୁରୁକୁଳୋଦ୍ବହ।
6.11.34
सहस्राणां शतान्येव यतो वर्षति वासवः ।
न तासां नामधेयानि परिमाणं तथैव च ॥ ६.११.३४ ॥
ହଜାର ଓ ଶହ ସଂଖ୍ୟାରେ, ଯେଉଁଠାରୁ ବାସବ ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଓ ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଗଣନାତୀତ।
6.11.35
शक्यन्ते परिसंख्यातुं पुण्यास्ता हि सरिद्वराः ।
तत्र पुण्या जनपदाश्चत्वारो लोकसंमताः ॥ ६.११.३५ ॥
ସେହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଣି ହୁଏ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ଚାରୋଟି ପବିତ୍ର ଜନପଦ ଅଛି।
6.11.36
मङ्गाश्च मशकाश्चैव मानसा मन्दगास्तथा ।
मङ्गा ब्राह्मणभूयिष्ठाः स्वकर्मनिरता नृप ॥ ६.११.३६ ॥
ମଙ୍ଗ, ମଶକ, ମାନସ ଏବଂ ମନ୍ଦଗ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ହେ ନୃପ, ମଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ନିରତ।
6.11.37
मशकेषु च राजन्या धार्मिकाः सर्वकामदाः ।
मानसाश्च महाराज वैश्यधर्मोपजीविनः ॥ ६.११.३७ ॥
ମଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଧାର୍ମିକ ଓ ସର୍ବକାମଦ। ହେ ମହାରାଜ, ମାନସମାନେ ବୈଶ୍ୟଧର୍ମରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି।
6.11.38
सर्वकामसमायुक्ताः शूरा धर्मार्थनिश्चिताः ।
शूद्रास्तु मन्दगा नित्यं पुरुषा धर्मशीलिनः ॥ ६.११.३८ ॥
ସର୍ବକାମଯୁକ୍ତ, ଶୂର, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ନିଶ୍ଚିତ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ସର୍ବଦା ମନ୍ଦଗାମୀ; ଧର୍ମଶୀଳ ପୁରୁଷ।
6.11.39
न तत्र राजा राजेन्द्र न दण्डो न च दण्डिकाः ।
स्वधर्मेणैव धर्मज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम् ॥ ६.११.३९ ॥
ସେଠାରେ ରାଜା ନାହାଁନ୍ତି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦଣ୍ଡ ନାହିଁ, ଦଣ୍ଡଦାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାଁନ୍ତି। ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ପରସ୍ପରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
6.11.40
एतावदेव शक्यं तु तत्र द्वीपे प्रभाषितुम् ।
एतदेव च श्रोतव्यं शाकद्वीपे महौजसि ॥ ६.११.४० ॥
ସେହି ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏତିକି ହିଁ କହିବା ସମ୍ଭବ। ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶାକଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏହା ହିଁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।