Mahābhārata · Adhyāya 6.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.121.1
व्युष्टायां तु महाराज शर्वर्यां सर्वपार्थिवाः ।
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च उपातिष्ठन्पितामहम् ॥ ६.१२१.१ ॥
Al amanecer, oh gran rey, todos los reyes, los Pāṇḍavas y los hijos de Dhṛtarāṣṭra se acercaron al abuelo.
6.121.2
तं वीरशयने वीरं शयानं कुरुसत्तम ।
अभिवाद्योपतस्थुर्वै क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् ॥ ६.१२१.२ ॥
Oh mejor de los Kurus, habiendo saludado a aquel héroe tendido en el lecho de guerreros, los kṣatriyas se pusieron junto al toro entre los kṣatriyas.
6.121.3
कन्याश्चन्दनचूर्णैश्च लाजैर्माल्यैश्च सर्वशः ।
अवाकिरञ्छान्तनवं तत्र गत्वा सहस्रशः ॥ ६.१२१.३ ॥
Allí miles de doncellas fueron y esparcieron polvo de sándalo, granos tostados y guirnaldas por todas partes sobre el hijo de Śāntanu.
6.121.4
स्त्रियो वृद्धास्तथा बालाः प्रेक्षकाश्च पृथग्जनाः ।
समभ्ययुः शान्तनवं भूतानीव तमोनुदम् ॥ ६.१२१.४ ॥
Mujeres, ancianos, niños y los espectadores del pueblo acudieron hacia el hijo de Śāntanu como los seres acuden hacia el disipador de la oscuridad.
6.121.5
तूर्याणि शतसङ्ख्यानि तथैव नटनर्तकाः ।
शिल्पिनश्च तथाऽऽजग्मुः कुरुवृद्धं पितामहम् ॥ ६.१२१.५ ॥
Cientos de instrumentos musicales, actores, bailarines y artesanos también vinieron al abuelo, el mayor de los Kurus.
6.121.6
उपागम्य च राजेन्द्र सन्नहान्विप्रमुच्य ते ।
आयुधानि च निक्षिप्य सहिताः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.१२१.६ ॥
Oh señor de los reyes, habiéndose acercado, quitándose las armaduras y depositando sus armas, los Kuru y los Pāṇḍava llegaron juntos.
6.121.7
अन्वासन्त दुराधर्षं देवव्रतमरिंदमम् ।
अन्योन्यं प्रीतिमन्तस्ते यथापूर्वं यथावयः ॥ ६.१२१.७ ॥
Alrededor de Bhīṣma, Devavrata, el invencible, domador de enemigos, se sentaron, afectuosos unos con otros, como antes y según sus edades.
6.121.8
सा पार्थिवशताकीर्णा समितिर्भीष्मशोभिता ।
शुशुभे भारती दीप्ता दिवीवादित्यमण्डलम् ॥ ६.१२१.८ ॥
Aquella asamblea de los Bhāratas, abarrotada de cientos de reyes y adornada por Bhīṣma, brilló como el disco del sol resplandeciendo en el cielo.
6.121.9
विबभौ च नृपाणां सा गङ्गासुतमुपासताम् ।
देवानामिव देवेशं पितामहमुपासताम् ॥ ६.१२१.९ ॥
Aquella asamblea de reyes, sentada junto al hijo de Gaṅgā, resplandecía como los dioses cuando se sientan junto al señor de los dioses, el abuelo.
6.121.10
भीष्मस्तु वेदनां धैर्यान्निगृह्य भरतर्षभ ।
अभितप्तः शरैश्चैव नातिहृष्टमनाऽब्रवीत् ॥ ६.१२१.१० ॥
Pero Bhīṣma, toro de los Bharatas, reprimiendo su dolor con valor, atormentado por las flechas y no con el ánimo muy alegre, habló así.
6.121.11
शराभितप्तकायो हि शस्त्रसंपातमूर्च्छितः ।
पानीयमित संप्रेक्ष्य राज्ञस्तान्प्रत्यभाषत ॥ ६.१२१.११ ॥
Bhīṣma, con el cuerpo atormentado por las flechas y desfallecido por la caída de las armas, mirando el agua, respondió a aquellos reyes.
6.121.12
ततस्ते क्षत्रिया राजन्नुपाजह्रुः समन्ततः ।
भक्ष्यानुच्चावचान्राजन्वारिकुम्भांश्च शीतलान् ॥ ६.१२१.१२ ॥
Entonces aquellos guerreros, oh rey, trajeron de todas partes alimentos de muchas clases y cántaros de agua fría.
6.121.13
उपानीतं तु पानीयं दृष्ट्वा शान्तनवोऽब्रवीत् ।
न मेऽद्य सेवितुं योग्या भोगाः केवलमानुषाः ॥ ६.१२१.१३ ॥
Al ver el agua que le acercaron, el hijo de Śantanu dijo: Hoy estos placeres, meramente humanos, no son dignos de que yo los disfrute.
6.121.14
अपक्रान्तो मनुष्येभ्यः शरशय्यां गतो ह्यहम् ।
प्रतीक्षमाणस्तिष्ठामि निवृत्तिं शशिसूर्ययोः ॥ ६.१२१.१४ ॥
Apartado de los hombres, he ido a un lecho de flechas, y permanezco esperando el regreso de la luna y del sol.
6.121.15
एवमुक्त्वा तदोवाच भीष्मः शरशतैश्चितः ।
पयः पास्यामि गोपाला गोमयं न तु गोमयम्।
गोपयेनाग्निवर्णेन गोमयं न तु गोमयम् ॥ ६.१२१.१५ ॥
Habiendo dicho esto, Bhīṣma, traspasado por cientos de flechas, habló: Oh pastores, beberé leche, no estiércol; beberé leche del color del fuego, no estiércol.
6.121.16
एवमुक्त्वा शान्तनवो निन्दन्वाक्येन पार्थिवान् ।
अर्जुनं द्रष्टुमिच्छामीत्यभ्यभाषत भारत ॥ ६.१२१.१६ ॥
Habiendo dicho esto, el hijo de Śantanu, reprochando a los reyes con palabras, les habló: Oh Bhārata, deseo ver a Arjuna.
6.121.17
अथोपेत्य महाबाहुरभिवाद्य पितामहम् ।
अतिष्ठत्प्राञ्जलिः प्रह्वः किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ ६.१२१.१७ ॥
Entonces el de brazos poderosos se acercó, saludó al abuelo y se quedó de pie con las manos juntas, inclinado, y dijo: ¿Qué debo hacer?
6.121.18
तं दृष्ट्वा पाण्डवं राजन्नभिवाद्याग्रतः स्थितम् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः प्रीतो धनंजयम् ॥ ६.१२१.१८ ॥
Oh rey, al ver al Pāṇḍava de pie ante él tras saludarlo, el de alma justa Bhīṣma, complacido, habló a Dhanaṃjaya.
6.121.19
दह्यतीव शरीर मे संवृतस्य तवेषुभिः ।
मर्माणि परिदूयन्ते मुखं च परिशुष्यति ॥ ६.१२१.१९ ॥
Mi cuerpo, cubierto por tus flechas, arde como si estuviera en llamas; mis partes vitales están atormentadas y mi boca se seca.
6.121.20
वेदनार्तशरीरस्य प्रयच्छापो ममार्जुन ।
त्वं हि शक्तो महेष्वास दातुमम्भो यथाविधि ॥ ६.१२१.२० ॥
Arjuna, dame agua a mi cuerpo afligido por el dolor; oh gran arquero, solo tú eres capaz de dar agua como se prescribe.
6.121.21
अर्जुनस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारुह्य वीर्यवान् ।
अधिज्यं बलवत्कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ॥ ६.१२१.२१ ॥
Arjuna, diciendo «Así sea», subió con valor a su carro, tensó con fuerza el arco Gāṇḍīva y lo tendió hacia atrás.
6.121.22
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
वित्रेसुः सर्वभूतानि सर्वे श्रुत्वा च पार्थिवाः ॥ ६.१२१.२२ ॥
El zumbido de su cuerda era como el estallido de un rayo; al oírlo, todas las criaturas y todos los reyes temblaron.
6.121.23
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा रथेन रथिनां वरः ।
शयानं भरतश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ६.१२१.२३ ॥
Entonces Arjuna, el mejor de los guerreros en carro, dio una vuelta ritual en su carro y se acercó a Bhīṣma, el mejor de los Bharatas y de todos los portadores de armas, que yacía allí.
6.121.24
संधाय च शरं दीप्तमभिमन्त्र्य स पाण्डवः ।
पर्जन्यास्त्रेण संयोज्य सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.१२१.२४ ॥
Aquel Pāṇḍava colocó una flecha ardiente, la consagró con un mantra y la unió al arma Parjanya mientras todo el mundo miraba.
6.121.25
अविध्यत्पृथिवीं पार्थः पार्श्वे भीष्मस्य दक्षिणे ।
उत्पपात ततो धारा वारिणो विमला शुभा ॥ ६.१२१.२५ ॥
Pārtha atravesó la tierra al lado derecho de Bhīṣma, y entonces brotó un chorro de agua pura y auspiciosa.
6.121.26
शीतस्यामृतकल्पस्य दिव्यगन्धरसस्य च ।
अतर्पयत्ततः पार्थः शीतया जलधारया ॥ ६.१२१.२६ ॥
Entonces Pārtha lo refrescó con un chorro de agua fría, semejante al néctar, de aroma y sabor divinos.
6.121.27
भीष्मं कुरूणामृषभं दिव्यं दिव्यपराक्रमम् ।
कर्मणा तेन पार्थस्य शक्रस्येव विकुर्वतः ॥ ६.१२१.२७ ॥
Vieron a Bhīṣma, toro de los Kurus, divino y de prowess divino, por aquella hazaña de Pārtha, que obraba como Indra.
6.121.28
विस्मयं परमं जग्मुस्ततस्ते वसुधाधिपाः ।
तत्कर्म प्रेक्ष्य बीभत्सोरतिमानुषविक्रमम् ॥ ६.१२१.२८ ॥
Entonces aquellos señores de la tierra sintieron gran asombro al ver aquella hazaña de Bībhatsu, de valor sobrehumano.
6.121.29
संप्रावेपन्त कुरवो गावः शीतार्दिता इव ।
विस्मयाच्चोत्तरीयाणि व्याविध्यन्सर्वतो नृपाः ॥ ६.१२१.२९ ॥
Los Kurus temblaron como vacas afligidas por el frío, y por el asombro los reyes agitaron sus mantos superiores por todos lados.
6.121.30
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषस्तुमुलः सर्वतोऽभवत् ।
तृप्तः शान्तनवश्चापि राजन्बीभत्सुमब्रवीत् ॥ ६.१२१.३० ॥
El estruendo de caracolas y tambores se elevó en un tumulto por todas partes, y, oh rey, Bhīṣma, hijo de Śāntanu, ya satisfecho, habló a Bībhatsu.
6.121.31
सर्वपार्थिववीराणां सन्निधौ पूजयन्निव ।
नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि कौरवनन्दन ॥ ६.१२१.३१ ॥
En presencia de todos los guerreros reales, como si los honrara. No es extraño en ti, oh de brazos poderosos, deleite de los Kurus.
6.121.32
कथितो नारदेनासि पूर्वर्षिरमितद्युते ।
वासुदेवसहायस्त्वं महत्कर्म करिष्यसि ॥ ६.१२१.३२ ॥
Oh de resplandor infinito, Nārada, el antiguo sabio, te ha proclamado. Con Vāsudeva como aliado realizarás una gran hazaña.
6.121.33
यन्नोत्सहति देवेन्द्रः सह देवैरपि ध्रुवम् ।
विदुस्त्वां निधनं पार्थ सर्वक्षत्रस्य तद्विदः ॥ ६.१२१.३३ ॥
Aquello que Indra, señor de los dioses, junto con los dioses, ciertamente no emprendería, los conocedores de la esencia de todos los guerreros te reconocen como su perdición, oh hijo de Pṛthā.
6.121.34
धनुर्धराणामेकस्त्वं पृथिव्यां प्रवरो नृषु ॥ ६.१२१.३४ ॥
Entre los arqueros, tú solo eres el primero entre los hombres de la tierra.
6.121.35
मनुष्या जगति श्रेष्ठाः पक्षिणां पतगेश्वरः ।
सरितं सागरः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ ६.१२१.३५ ॥
Entre los seres del mundo, los hombres son los mejores; entre las aves, el señor de los voladores, el águila; entre los ríos, el océano es el mejor; entre los cuadrúpedos, la vaca es la primera.
6.121.36
आदित्यस्तेजसां श्रेष्ठो गिरीणां हिमवान्वरः ।
जातीनां ब्राह्मणः श्रेष्ठः श्रेष्ठस्त्वमसि धन्विनां ॥ ६.१२१.३६ ॥
Entre las luces, el sol es el mejor; entre las montañas, el Himālaya es el primero; entre las castas, el brahmán es el mejor; y entre los arqueros, tú eres el mejor.
6.121.37
न वै श्रुतं धार्तराष्ट्रेण वाक्यं ।
मयोच्यमानं विदुरेण चैव।
द्रोणेन रामेण जनार्दनेन ।
मुहुर्मुहुः सञ्जयेनापि चोक्तम् ॥ ६.१२१.३७ ॥
El hijo de Dhṛtarāṣṭra no escuchó estas palabras dichas una y otra vez por mí, por Vidura, por Droṇa, por Rāma y por Janārdana.
6.121.38
परीतबुद्धिर्हि विसंज्ञकल्पो ।
दुर्योधनो न च तच्छ्रद्दधाति।
स शेष्यते वै निहतश्चिराय ।
शास्त्रातिगो भीमबलाभिभूतः ॥ ६.१२१.३८ ॥
La mente de Duryodhana está confundida, como la de alguien inconsciente, y no cree estas cosas. Transgresor de las escrituras, vencido por el poder de Bhīma, yacerá muerto durante mucho tiempo.
6.121.39
एतच्छ्रुत्वा तद्वचः कौरवेन्द्रो ।
दुर्योधनो दीनमना बभूव।
तमब्रविच्छान्तनवोऽभिवीक्ष्य ।
निबोध राजन्भव वीतमन्युः ॥ ६.१२१.३९ ॥
Al oír estas palabras, Duryodhana, señor de los Kurus, quedó abatido. El hijo de Śantanu le miró y dijo: "Comprende, oh rey, y líbrate de la ira."
6.121.40
दृष्टं दुर्योधनैतत्ते यथा पार्थेन धीमता ।
जलस्य धारा जनिता शीतस्यामृतगन्धिनः ॥ ६.१२१.४० ॥
Oh Duryodhana, tal como lo vio el sabio hijo de Pṛthā, se produjo un chorro de agua fría, fragante como néctar.
6.121.41
एतस्य कर्ता लोकेऽस्मिन्नान्यः कश्चन विद्यते ।
आग्नेयं वारुणं सौम्यं वायव्यमथ वैष्णवम् ॥ ६.१२१.४१ ॥
En este mundo no hay otro hacedor de esto; el ígneo, el de Varuṇa, el suave, el del viento y luego el vaiṣṇava.
6.121.42
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्रह्मं पारमेष्ठ्यं प्रजापतेः ।
धातुस्त्वष्टुश्च सवितुर्वैवस्वतमथापि वा ॥ ६.१२१.४२ ॥
El Aindra, el Pāśupata, el arma Brahman, el Pārameṣṭhya de Prajāpati, de Dhātṛ, de Tvaṣṭṛ, de Savitṛ y de Vaivasvata, u otros también.
6.121.43
सर्वस्मिन्मानुषे लोके वेत्त्येको हि धनञ्जयः ।
कृष्णो वा देवकीपुत्रो नान्यो वेदेह कश्चन ॥ ६.१२१.४३ ॥
En todo el mundo humano, solo Dhanañjaya (Arjuna) lo sabe, o Kṛṣṇa, hijo de Devakī; nadie más lo sabe.
6.121.44
अशक्यः पाण्डवस्तात युद्धे जेतुं कथंचन ।
अमानुषाणि कर्माणि यस्यैतानि महात्मनः ॥ ६.१२१.४४ ॥
Querido, el Pāṇḍava es imposible de vencer en batalla por ningún medio, pues las acciones de aquel magnánimo son sobrehumanas.
6.121.45
तेन सत्ववता सङ्ख्ये शूरेणाहवशोभिना ।
जिष्णुना समरे राजन्संधिर्भवतु मा चिरम् ॥ ६.१२१.४५ ॥
Oh rey, que se haga la paz sin demora con Jiṣṇu (Arjuna), aquel valiente héroe adornado en el combate.
6.121.46
यावत्कृष्णो महाबाहुः स्वाधीनः कुरुसत्तम ।
तावत्पार्थेन शूरेण संधिस्ते तात युज्यताम् ॥ ६.१२१.४६ ॥
Mejor de los Kurus, mientras el de grandes brazos Kṛṣṇa esté libre, querido, que tu paz se concluya con el heroico Pārtha (Arjuna).
6.121.47
यावन्न ते चमूः सर्वाः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
नाशयत्यर्जुनस्तावत्संधिस्ते तात य्रुज्यताम् ॥ ६.१२१.४७ ॥
Antes de que Arjuna destruya todo tu ejército con flechas de punta afilada, que tu paz se concluya, querido.
6.121.48
यावत्तिष्ठन्ति समरे हतशेषाः सहोदराः ।
नृपाश्च बहवो राजंस्तावत्संधिः प्रयुज्यताम् ॥ ६.१२१.४८ ॥
Oh rey, mientras tus hermanos y muchos reyes sigan en pie en la batalla, los supervivientes de los muertos, que se busque la paz.
6.121.49
न निर्दहति ते यावत्क्रोधदीप्तेक्षणश्चमूम् ।
युधिष्ठिरो रणे तावत्संधिस्ते तात युज्यताम् ॥ ६.१२१.४९ ॥
Antes de que Yudhiṣṭhira, con los ojos ardiendo de ira, reduzca a cenizas tu ejército en la batalla, hijo mío, haz la paz con él.
6.121.50
नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः ।
यावच्चमूं महाराज नाशयन्ति न सर्वशः ॥ ६.१२१.५० ॥
Nakula, Sahadeva y el pāṇḍava Bhīmasena, gran rey, no han destruido aún por completo tu ejército...
6.121.51
तावत्ते पाण्डवैर्वीरैः सौहार्दं मम रोचते ।
युद्धं मदन्तमेवास्तु तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ६.१२१.५१ ॥
Entonces la amistad con aquellos héroes pāṇḍavas me agrada; que la guerra termine conmigo. Hijo mío, haz las paces con los pāṇḍavas.
6.121.52
एतत्ते रोचतां वाक्यं यदुक्तोऽसि मयाऽनघ ।
एतत्क्षममहं मन्ये तव चैव कुलस्य च ॥ ६.१२१.५२ ॥
Oh intachable, que estas palabras que te he dicho te agraden. Creo que esto es apropiado tanto para ti como para tu linaje.
6.121.53
त्यक्त्वा मन्युं व्युपशाम्यस्व पार्थैः ।
पर्याप्तमेतद्यत्कृतं फल्गुनेन ।
भीष्मस्यान्तादस्तु वः सौहृदं च ।
जीवन्तु शेषाः साधु राजन्प्रसीद ॥ ६.१२१.५३ ॥
Abandona tu ira y apacíguate con los hijos de Pṛthā. Lo que Phalguna ha hecho basta. Tras el fin de Bhīṣma, que haya amistad entre vosotros. Que vivan los supervivientes; oh rey, sé benévolo.
6.121.54
राज्यस्यार्दं दीयतां पाण्डवाना-
मिन्द्रप्रस्थं धरमराजोऽभियातु।
मा मित्रध्रुक्पार्थिवानां जघन्यः ।
पापां कीर्तिं प्राप्स्यसे कौरवेन्द्र ॥ ६.१२१.५४ ॥
Que se dé la mitad del reino a los pāṇḍavas; que Dharmarāja vaya a Indraprastha. No te conviertas en traidor de amigos, el más vil de los reyes; oh señor de los Kurus, obtendrás una fama pecaminosa.
6.121.55
ममावसानाच्छान्तिरस्तु प्रजानां ।
संगच्छन्तां पाण्डवाः प्रीतिमन्तः।
पिता पुत्रं मातुलं भागिनेयो ।
भ्राता चैव भ्रातरं प्रैतु राजन् ॥ ६.१२१.५५ ॥
Que haya paz para el pueblo desde mi final. Que los Pāṇḍavas, llenos de afecto, se reúnan. Que el padre vaya hacia el hijo, el tío materno hacia el sobrino, y el hermano hacia el hermano, oh rey.
6.121.56
न चेदेवं प्राप्तकालं वचो मे ।
मोहाविष्टः प्रतिपत्स्यस्यबुद्ध्या ।
तप्स्यस्यन्ते एतदन्ताः स्थ सर्वे ।
सत्यामेतां भारतीमीरयामि ॥ ६.१२१.५६ ॥
Si, dominado por la ilusión, no aceptas con juicio esta palabra mía oportuna, al final todos llegaréis a este mismo fin y sufriréis. Recito esta verdadera historia de los Bhāratas.
6.121.57
एतद्वाक्यं सौहृदादापगेयो ।
मध्ये राज्ञां भारतं श्रावयित्वा।
तूष्णीमासीच्छल्यसंतप्तमर्मा ।
योज्यात्मानं वेदनां संनियम्य ॥ ६.१२१.५७ ॥
Por buena voluntad, Bhīṣma, hijo de Gaṅgā, pronunció estas palabras tras hacer oír la historia de los Bhāratas en medio de los reyes. Luego, con el corazón atormentado por la flecha, guardó silencio, dominándose y conteniendo el dolor.
6.121.58
धर्मार्थसहितं वाक्यं श्रुत्वा हितमनामयम् ।
नारोचयत पुत्रस्ते मुमूर्षुरिव भेषजम् ॥ ६.१२१.५८ ॥
Aunque escuchó esta palabra, unida al dharma y a la riqueza, beneficiosa y sanadora, a tu hijo no le agradó, como no agrada la medicina al que está a punto de morir.