มหาภารตะ · อัธยายะ 6.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.121.1
व्युष्टायां तु महाराज शर्वर्यां सर्वपार्थिवाः ।
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च उपातिष्ठन्पितामहम् ॥ ६.१२१.१ ॥
เมื่ออรุณรุ่งแล้ว ข้าแต่มหาราช กษัตริย์ทั้งปวง พวกปาณฑพและโอรสของธฤตราษฎร์ ได้เข้าเฝ้าปู่ผู้เป็นปิตามหะ
6.121.2
तं वीरशयने वीरं शयानं कुरुसत्तम ।
अभिवाद्योपतस्थुर्वै क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् ॥ ६.१२१.२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดแห่งกุรุ เมื่อกราบไหว้วีรบุรุษผู้นอนอยู่บนเตียงของนักรบนั้นแล้ว กษัตริย์ทั้งหลายก็ยืนอยู่ใกล้ผู้เป็นวัวกระทิงแห่งกษัตริย์
6.121.3
कन्याश्चन्दनचूर्णैश्च लाजैर्माल्यैश्च सर्वशः ।
अवाकिरञ्छान्तनवं तत्र गत्वा सहस्रशः ॥ ६.१२१.३ ॥
ที่นั่น หญิงสาวนับพันได้เข้าไป โปรยผงจันทน์ ข้าวตอก และพวงมาลัยไปทั่วทุกทิศ บนโอรสของศานตนุ
6.121.4
स्त्रियो वृद्धास्तथा बालाः प्रेक्षकाश्च पृथग्जनाः ।
समभ्ययुः शान्तनवं भूतानीव तमोनुदम् ॥ ६.१२१.४ ॥
สตรี ผู้เฒ่า เด็ก และผู้คนธรรมดาที่มาดู ต่างเข้าไปหาโอรสของศานตนุ ดังสรรพสัตว์ที่เข้าหาผู้ขจัดความมืด
6.121.5
तूर्याणि शतसङ्ख्यानि तथैव नटनर्तकाः ।
शिल्पिनश्च तथाऽऽजग्मुः कुरुवृद्धं पितामहम् ॥ ६.१२१.५ ॥
เครื่องดนตรีนับร้อยชนิด นักแสดงและนักเต้น และช่างฝีมือก็มาถึงเช่นเดียวกัน มายังปู่ ผู้อาวุโสสูงสุดแห่งกุรุ
6.121.6
उपागम्य च राजेन्द्र सन्नहान्विप्रमुच्य ते ।
आयुधानि च निक्षिप्य सहिताः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.१२१.६ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อเข้าไปแล้ว พวกกุรุและปาณฑพก็ปลดเกราะออก วางอาวุธลง แล้วมาพร้อมกัน
6.121.7
अन्वासन्त दुराधर्षं देवव्रतमरिंदमम् ।
अन्योन्यं प्रीतिमन्तस्ते यथापूर्वं यथावयः ॥ ६.१२१.७ ॥
พวกเขานั่งล้อมรอบภีษมะ ผู้ยากจะต่อกรได้ คือเทวพรตผู้ปราบศัตรู ต่างมีไมตรีต่อกัน ตามลำดับเดิมและตามอายุ
6.121.8
सा पार्थिवशताकीर्णा समितिर्भीष्मशोभिता ।
शुशुभे भारती दीप्ता दिवीवादित्यमण्डलम् ॥ ६.१२१.८ ॥
ที่ประชุมนั้นเต็มไปด้วยกษัตริย์นับร้อย และงดงามด้วยภีษมะ ส่องแสงดั่งดวงอาทิตย์ที่ลุกโพลงอยู่บนท้องฟ้า คือที่ประชุมของวงศ์ภรต
6.121.9
विबभौ च नृपाणां सा गङ्गासुतमुपासताम् ।
देवानामिव देवेशं पितामहमुपासताम् ॥ ६.१२१.९ ॥
ที่ประชุมของกษัตริย์นั้น ซึ่งนั่งอยู่ใกล้โอรสของคงคา ส่องแสงเช่นเดียวกับที่เหล่าเทพส่องแสง เมื่อประทับล้อมองค์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทพ คือปู่ผู้เป็นปิตามหะ
6.121.10
भीष्मस्तु वेदनां धैर्यान्निगृह्य भरतर्षभ ।
अभितप्तः शरैश्चैव नातिहृष्टमनाऽब्रवीत् ॥ ६.१२१.१० ॥
ข้าแต่วัวกระทิงแห่งภรต ส่วนภีษมะ ข่มความเจ็บปวดไว้ด้วยความอดทน ถูกลูกศรเบียดเบียนและมิได้มีจิตใจชื่นบานนัก จึงตรัสดังนี้
6.121.11
शराभितप्तकायो हि शस्त्रसंपातमूर्च्छितः ।
पानीयमित संप्रेक्ष्य राज्ञस्तान्प्रत्यभाषत ॥ ६.१२१.११ ॥
ภีษมะ ซึ่งร่างกายถูกลูกศรเบียดเบียนและสลบไปเพราะอาวุธที่ตกลงมา เมื่อมองดูน้ำแล้ว จึงตอบกษัตริย์เหล่านั้น
6.121.12
ततस्ते क्षत्रिया राजन्नुपाजह्रुः समन्ततः ।
भक्ष्यानुच्चावचान्राजन्वारिकुम्भांश्च शीतलान् ॥ ६.१२१.१२ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้น นักรบเหล่านั้นก็นำอาหารหลากหลายชนิดและหม้อน้ำเย็นมาจากทุกทิศ
6.121.13
उपानीतं तु पानीयं दृष्ट्वा शान्तनवोऽब्रवीत् ।
न मेऽद्य सेवितुं योग्या भोगाः केवलमानुषाः ॥ ६.१२१.१३ ॥
เมื่อเห็นน้ำที่นำมาถึงใกล้ โอรสของศานตนุจึงกล่าวว่า วันนี้ความสุขเหล่านี้ซึ่งเป็นเพียงของมนุษย์ ไม่เหมาะที่ข้าจะเสพ
6.121.14
अपक्रान्तो मनुष्येभ्यः शरशय्यां गतो ह्यहम् ।
प्रतीक्षमाणस्तिष्ठामि निवृत्तिं शशिसूर्ययोः ॥ ६.१२१.१४ ॥
ข้าได้ถอยห่างจากมนุษย์ และไปนอนบนเตียงลูกศร ข้ารอคอยอยู่ คอยการกลับมาของพระจันทร์และพระอาทิตย์
6.121.15
एवमुक्त्वा तदोवाच भीष्मः शरशतैश्चितः ।
पयः पास्यामि गोपाला गोमयं न तु गोमयम्।
गोपयेनाग्निवर्णेन गोमयं न तु गोमयम् ॥ ६.१२१.१५ ॥
ภีษมะ ถูกลูกศรนับร้อยเจาะทั่วร่าง ตรัสดังนี้แล้วจึงกล่าวว่า ดูก่อนคนเลี้ยงวัวทั้งหลาย เราจะดื่มนม มิใช่มูลวัว เราจะดื่มนมสีเพลิง มิใช่มูลวัว
6.121.16
एवमुक्त्वा शान्तनवो निन्दन्वाक्येन पार्थिवान् ।
अर्जुनं द्रष्टुमिच्छामीत्यभ्यभाषत भारत ॥ ६.१२१.१६ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว โอรสของศานตนุ ตำหนิเหล่ากษัตริย์ด้วยถ้อยคำ แล้วจึงกล่าวว่า ข้าปรารถนาจะเห็นอรชุน
6.121.17
अथोपेत्य महाबाहुरभिवाद्य पितामहम् ।
अतिष्ठत्प्राञ्जलिः प्रह्वः किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ ६.१२१.१७ ॥
ลำดับนั้น อรชุนผู้มีแขนทรงพลังเข้ามาใกล้ กราบไหว้ปู่ผู้เป็นปิตามหะ ยืนประนมมือ ก้มศีรษะลง แล้วกล่าวว่า ข้าจะทำอะไรดี
6.121.18
तं दृष्ट्वा पाण्डवं राजन्नभिवाद्याग्रतः स्थितम् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः प्रीतो धनंजयम् ॥ ६.१२१.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อภีษมะผู้มีจิตใจเป็นธรรม เห็นปาณฑพผู้ยืนอยู่เบื้องหน้า หลังจากกราบไหว้แล้ว ก็ตรัสกับธนัญชัยด้วยความปีติ
6.121.19
दह्यतीव शरीर मे संवृतस्य तवेषुभिः ।
मर्माणि परिदूयन्ते मुखं च परिशुष्यति ॥ ६.१२१.१९ ॥
ร่างกายของข้าถูกลูกศรของเจ้าปกคลุมไว้ ร้อนรุ่มเหมือนถูกไฟเผา อวัยวะสำคัญของข้าถูกเบียดเบียน และปากของข้าแห้งผาก
6.121.20
वेदनार्तशरीरस्य प्रयच्छापो ममार्जुन ।
त्वं हि शक्तो महेष्वास दातुमम्भो यथाविधि ॥ ६.१२१.२० ॥
ข้าแต่อรชุน ขอเจ้าจงให้น้ำแก่ร่างกายของข้าที่ทุกข์ทรมานด้วยความเจ็บปวด ข้าแต่นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ เจ้าผู้เดียวเท่านั้นที่สามารถให้น้ำได้ตามวิธีที่กำหนด
6.121.21
अर्जुनस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारुह्य वीर्यवान् ।
अधिज्यं बलवत्कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ॥ ६.१२१.२१ ॥
อรชุนกล่าวว่า "จงเป็นเช่นนั้น" แล้วขึ้นรถศึกด้วยความกล้าหาญ ง้างคันธนูคาณฑีวะให้ตึงแน่นด้วยพลัง และดึงสายธนูเต็มกำลัง
6.121.22
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
वित्रेसुः सर्वभूतानि सर्वे श्रुत्वा च पार्थिवाः ॥ ६.१२१.२२ ॥
เสียงสายธนูของเขาดังก้องเหมือนเสียงฟ้าผ่า สรรพสัตว์ทั้งปวงและกษัตริย์ทั้งหลายได้ยินเสียงนั้นแล้วต่างหวาดหวั่นสั่นสะท้าน
6.121.23
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा रथेन रथिनां वरः ।
शयानं भरतश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ६.१२१.२३ ॥
ครั้นแล้ว อรชุนผู้เป็นยอดนักรบรถศึก ขับรถวนรอบ แล้วเข้าไปใกล้ภีษมะผู้เป็นยอดแห่งวงศ์ภรต และเป็นยอดแห่งผู้ทรงศัสตราวุธทั้งปวง ผู้กำลังนอนอยู่ ณ ที่นั้น
6.121.24
संधाय च शरं दीप्तमभिमन्त्र्य स पाण्डवः ।
पर्जन्यास्त्रेण संयोज्य सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.१२१.२४ ॥
ปาณฑพผู้นั้นเล็งลูกศรที่ลุกโชน ร่ายมนตร์เสกให้ศักดิ์สิทธิ์ แล้วประจุด้วยอัสตระปารชันยะ ต่อหน้าชาวโลกทั้งปวงที่กำลังเฝ้ามองอยู่
6.121.25
अविध्यत्पृथिवीं पार्थः पार्श्वे भीष्मस्य दक्षिणे ।
उत्पपात ततो धारा वारिणो विमला शुभा ॥ ६.१२१.२५ ॥
ปารถะยิงลงแผ่นดินทางด้านขวาของภีษมะ แล้วจากตรงนั้นมีสายน้ำอันบริสุทธิ์และเป็นมงคลพุ่งขึ้นมา
6.121.26
शीतस्यामृतकल्पस्य दिव्यगन्धरसस्य च ।
अतर्पयत्ततः पार्थः शीतया जलधारया ॥ ६.१२१.२६ ॥
จากนั้น ปารถะได้ให้น้ำจากสายธารเย็นแก่ภีษมะให้คลายกระหาย เป็นน้ำเย็นดั่งน้ำอมฤต มีกลิ่นและรสอันเป็นทิพย์
6.121.27
भीष्मं कुरूणामृषभं दिव्यं दिव्यपराक्रमम् ।
कर्मणा तेन पार्थस्य शक्रस्येव विकुर्वतः ॥ ६.१२१.२७ ॥
ทุกคนได้เห็นภีษมะ วีรบุรุษผู้เป็นดั่งวัวจ่าฝูงของเการพ ผู้มีความกล้าหาญอันเป็นทิพย์ ด้วยกรรมนั้นของปารถะ ผู้ทำการเหมือนพระอินทร์
6.121.28
विस्मयं परमं जग्मुस्ततस्ते वसुधाधिपाः ।
तत्कर्म प्रेक्ष्य बीभत्सोरतिमानुषविक्रमम् ॥ ६.१२१.२८ ॥
ครั้นนั้น บรรดาเจ้าแผ่นดินเหล่านั้นต่างเกิดความอัศจรรย์ใจยิ่งนัก เมื่อได้เห็นการกระทำนั้นของพีภัตสุ ผู้มีความกล้าหาญเหนือมนุษย์
6.121.29
संप्रावेपन्त कुरवो गावः शीतार्दिता इव ।
विस्मयाच्चोत्तरीयाणि व्याविध्यन्सर्वतो नृपाः ॥ ६.१२१.२९ ॥
ชาวเการพสั่นสะท้านดั่งฝูงโคที่ถูกความหนาวเบียดเบียน และด้วยความอัศจรรย์ใจ บรรดากษัตริย์ต่างสะบัดผ้าคลุมไหล่ของตนไปทุกทิศทาง
6.121.30
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषस्तुमुलः सर्वतोऽभवत् ।
तृप्तः शान्तनवश्चापि राजन्बीभत्सुमब्रवीत् ॥ ६.१२१.३० ॥
เสียงสังข์และกลองดังก้องกระหึ่มไปทั่วทุกทิศ และ ข้าแต่พระราชา ภีษมะบุตรแห่งศานตนุ เมื่อพอพระทัยแล้ว จึงตรัสกับพีภัตสุ
6.121.31
सर्वपार्थिववीराणां सन्निधौ पूजयन्निव ।
नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि कौरवनन्दन ॥ ६.१२१.३१ ॥
ต่อหน้าเหล่าวีรกษัตริย์ทั้งปวง ราวกับจะยกย่องพวกเขา "เรื่องนี้ไม่น่าอัศจรรย์สำหรับเจ้า ข้าแต่ผู้มีแขนแข็งแรง ข้าแต่ความยินดีของเการพ"
6.121.32
कथितो नारदेनासि पूर्वर्षिरमितद्युते ।
वासुदेवसहायस्त्वं महत्कर्म करिष्यसि ॥ ६.१२१.३२ ॥
"ข้าแต่ผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ เจ้าได้รับการประกาศจากพระนารทะ ฤๅษีผู้เก่าแก่ เจ้ามีวาสุเทพเป็นพันธมิตร และจะทำการอันยิ่งใหญ่"
6.121.33
यन्नोत्सहति देवेन्द्रः सह देवैरपि ध्रुवम् ।
विदुस्त्वां निधनं पार्थ सर्वक्षत्रस्य तद्विदः ॥ ६.१२१.३३ ॥
สิ่งที่พระอินทร์ผู้เป็นจอมเทพ พร้อมด้วยเหล่าเทพทั้งหลาย ย่อมไม่กล้ากระทำแน่แท้ ผู้รู้ความจริงของนักรบทั้งปวงรู้ว่าเจ้าคือความพินาศของพวกเขา ข้าแต่บุตรแห่งปฤถา
6.121.34
धनुर्धराणामेकस्त्वं पृथिव्यां प्रवरो नृषु ॥ ६.१२१.३४ ॥
ในบรรดานักธนูทั้งหลาย เจ้าเพียงผู้เดียวเป็นยอดเยี่ยมที่สุดในหมู่มนุษย์บนแผ่นดินโลก
6.121.35
मनुष्या जगति श्रेष्ठाः पक्षिणां पतगेश्वरः ।
सरितं सागरः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ ६.१२१.३५ ॥
ในบรรดาสัตว์โลก มนุษย์เป็นผู้ประเสริฐ ในบรรดานก ครุฑผู้เป็นจอมแห่งนกเป็นผู้ประเสริฐ ในบรรดาแม่น้ำ มหาสมุทรเป็นผู้ประเสริฐ ในบรรดาสัตว์สี่เท้า โคเป็นผู้เลิศที่สุด
6.121.36
आदित्यस्तेजसां श्रेष्ठो गिरीणां हिमवान्वरः ।
जातीनां ब्राह्मणः श्रेष्ठः श्रेष्ठस्त्वमसि धन्विनां ॥ ६.१२१.३६ ॥
ในบรรดาแสงสว่าง พระอาทิตย์เป็นผู้ประเสริฐ ในบรรดาภูเขา หิมาลัยเป็นผู้เลิศ ในบรรดาวรรณะ พราหมณ์เป็นผู้ประเสริฐ และในบรรดานักธนู เจ้าเป็นผู้ประเสริฐที่สุด
6.121.37
न वै श्रुतं धार्तराष्ट्रेण वाक्यं ।
मयोच्यमानं विदुरेण चैव।
द्रोणेन रामेण जनार्दनेन ।
मुहुर्मुहुः सञ्जयेनापि चोक्तम् ॥ ६.१२१.३७ ॥
โอรสของธฤตราษฎร์มิได้ฟังถ้อยคำเหล่านี้ที่ข้า วิทุระ โทรณะ พระราม และพระชนารทนะ กล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่า แม้สัญชัยก็ได้กล่าวไว้เช่นกัน
6.121.38
परीतबुद्धिर्हि विसंज्ञकल्पो ।
दुर्योधनो न च तच्छ्रद्दधाति।
स शेष्यते वै निहतश्चिराय ।
शास्त्रातिगो भीमबलाभिभूतः ॥ ६.१२१.३८ ॥
ทุรโยธน์มีจิตใจสับสนดุจผู้หมดสติ และไม่เชื่อถือสิ่งนั้น เขาทำผิดต่อคำสั่งของศาสตร์ ถูกพลังของภีมะครอบงำ จะต้องนอนตายอยู่นานแสนนาน
6.121.39
एतच्छ्रुत्वा तद्वचः कौरवेन्द्रो ।
दुर्योधनो दीनमना बभूव।
तमब्रविच्छान्तनवोऽभिवीक्ष्य ।
निबोध राजन्भव वीतमन्युः ॥ ६.१२१.३९ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้น จอมแห่งเการพ ทุรโยธน์ก็มีใจหดหู่ ภีษมะบุตรแห่งศานตนุมองดูเขาแล้วตรัสว่า "จงเข้าใจเถิด ข้าแต่พระราชา และจงละความโกรธเสีย"
6.121.40
दृष्टं दुर्योधनैतत्ते यथा पार्थेन धीमता ।
जलस्य धारा जनिता शीतस्यामृतगन्धिनः ॥ ६.१२१.४० ॥
ทุรโยธน์เอ๋ย สิ่งนี้ที่เจ้าได้เห็นนั้น ปารถะผู้มีปัญญาได้ทำให้เกิดสายน้ำเย็นที่มีกลิ่นดั่งน้ำอมฤต
6.121.41
एतस्य कर्ता लोकेऽस्मिन्नान्यः कश्चन विद्यते ।
आग्नेयं वारुणं सौम्यं वायव्यमथ वैष्णवम् ॥ ६.१२१.४१ ॥
ในโลกนี้ไม่มีผู้ใดอื่นที่เป็นผู้สร้างสิ่งนี้ ทั้งอาคเนยาสตร์ วารุณาสตร์ เสาม्यาสตร์ วายวยาสตร์ และแล้วก็ไวษณวาสตร์
6.121.42
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्रह्मं पारमेष्ठ्यं प्रजापतेः ।
धातुस्त्वष्टुश्च सवितुर्वैवस्वतमथापि वा ॥ ६.१२१.४२ ॥
ไอนทระ ปาศุปต พรหมมัน ปารเมษฐยะของประชาบดี ของธาตฤ ตวัษฏฤ และสวิตฤ ของไววัสวัต หรือแม้ของผู้อื่นก็ตาม
6.121.43
सर्वस्मिन्मानुषे लोके वेत्त्येको हि धनञ्जयः ।
कृष्णो वा देवकीपुत्रो नान्यो वेदेह कश्चन ॥ ६.१२१.४३ ॥
ในโลกมนุษย์ทั้งหมด ผู้เดียวที่รู้เรื่องนี้คือธนัญชัย หรือพระกฤษณะ โอรสของเทวกี ไม่มีผู้อื่นใดเลยที่รู้
6.121.44
अशक्यः पाण्डवस्तात युद्धे जेतुं कथंचन ।
अमानुषाणि कर्माणि यस्यैतानि महात्मनः ॥ ६.१२१.४४ ॥
ลูกรัก ปาณฑพไม่อาจถูกพิชิตในการรบได้ด้วยวิธีใดๆ เพราะการกระทำของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้นั้นล้วนเหนือมนุษย์
6.121.45
तेन सत्ववता सङ्ख्ये शूरेणाहवशोभिना ।
जिष्णुना समरे राजन्संधिर्भवतु मा चिरम् ॥ ६.१२१.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอให้เกิดการสงบศึกโดยเร็วกับชิษณุ คืออรชุนผู้กล้าหาญผู้นั้น ผู้งดงามด้วยการรบ
6.121.46
यावत्कृष्णो महाबाहुः स्वाधीनः कुरुसत्तम ।
तावत्पार्थेन शूरेण संधिस्ते तात युज्यताम् ॥ ६.१२१.४६ ॥
ข้าแต่ผู้เลิศแห่งกุรุ ตราบใดที่พระกฤษณะผู้มีพาหุใหญ่ยังทรงเป็นอิสระในการกระทำ ลูกรัก ขอให้เจ้าทำสันติกับปารถผู้กล้าหาญ
6.121.47
यावन्न ते चमूः सर्वाः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
नाशयत्यर्जुनस्तावत्संधिस्ते तात य्रुज्यताम् ॥ ६.१२१.४७ ॥
ก่อนที่อรชุนจะทำลายกองทัพทั้งหมดของเจ้าด้วยลูกศรปลายโค้งและคม ลูกรัก ขอให้เจ้าทำสันติเสียเถิด
6.121.48
यावत्तिष्ठन्ति समरे हतशेषाः सहोदराः ।
नृपाश्च बहवो राजंस्तावत्संधिः प्रयुज्यताम् ॥ ६.१२१.४८ ॥
ข้าแต่พระราชา ตราบใดที่พี่น้องของเจ้าและกษัตริย์จำนวนมากซึ่งเป็นผู้เหลือรอดจากการสังหารยังยืนอยู่ในสนามรบ ขอให้แสวงหาสันติเถิด
6.121.49
न निर्दहति ते यावत्क्रोधदीप्तेक्षणश्चमूम् ।
युधिष्ठिरो रणे तावत्संधिस्ते तात युज्यताम् ॥ ६.१२१.४९ ॥
ก่อนที่ยุธิษฐิระ ผู้มีดวงตาลุกโชนด้วยความโกรธ จะเผากองทัพของเจ้าเป็นเถ้าในสนามรบ ลูกรัก จงทำสันติกับเขาเถิด
6.121.50
नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः ।
यावच्चमूं महाराज नाशयन्ति न सर्वशः ॥ ६.१२१.५० ॥
นกุลและสหเทพ และภีมเสนผู้เป็นปาณฑพ ข้าแต่มหาราช ยังมิได้ทำลายกองทัพของเจ้าจนสิ้นทั้งหมด
6.121.51
तावत्ते पाण्डवैर्वीरैः सौहार्दं मम रोचते ।
युद्धं मदन्तमेवास्तु तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ६.१२१.५१ ॥
ดังนั้นมิตรภาพกับวีรบุรุษปาณฑพจึงเป็นที่พอใจของข้า ขอให้สงครามจบลงที่ข้าเถิด ลูกรัก จงทำสันติกับปาณฑพ
6.121.52
एतत्ते रोचतां वाक्यं यदुक्तोऽसि मयाऽनघ ।
एतत्क्षममहं मन्ये तव चैव कुलस्य च ॥ ६.१२१.५२ ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากโทษ ขอให้ถ้อยคำที่ข้าได้กล่าวแก่เจ้าเป็นที่พอใจเจ้า ข้าเห็นว่านี่เหมาะสมทั้งกับเจ้าและกับวงศ์ตระกูลของเจ้า
6.121.53
त्यक्त्वा मन्युं व्युपशाम्यस्व पार्थैः ।
पर्याप्तमेतद्यत्कृतं फल्गुनेन ।
भीष्मस्यान्तादस्तु वः सौहृदं च ।
जीवन्तु शेषाः साधु राजन्प्रसीद ॥ ६.१२१.५३ ॥
จงละความโกรธเสียและสงบลงกับบุตรของปฤถา สิ่งที่พาลคุณได้ทำนั้นเพียงพอแล้ว ขอให้มีมิตรภาพระหว่างพวกเจ้าหลังจากจุดจบของภีษมะ ขอให้ผู้ที่เหลือรอดได้มีชีวิต ข้าแต่พระราชา ขอให้ทรงมีพระทัยเมตตา
6.121.54
राज्यस्यार्दं दीयतां पाण्डवाना-
मिन्द्रप्रस्थं धरमराजोऽभियातु।
मा मित्रध्रुक्पार्थिवानां जघन्यः ।
पापां कीर्तिं प्राप्स्यसे कौरवेन्द्र ॥ ६.१२१.५४ ॥
ขอให้มอบครึ่งหนึ่งของราชอาณาจักรแก่ปาณฑพ ขอให้ธรรมราชาเสด็จไปยังอินทรปรัสถ์ อย่าเป็นผู้ทรยศต่อมิตร ผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่กษัตริย์ ข้าแต่จอมแห่งเการพ เจ้าจะได้รับชื่อเสียงอันบาป
6.121.55
ममावसानाच्छान्तिरस्तु प्रजानां ।
संगच्छन्तां पाण्डवाः प्रीतिमन्तः।
पिता पुत्रं मातुलं भागिनेयो ।
भ्राता चैव भ्रातरं प्रैतु राजन् ॥ ६.१२१.५५ ॥
ขอให้เกิดความสงบแก่ประชาชนตั้งแต่จุดจบของข้า ขอให้ปาณฑพผู้เปี่ยมด้วยความรักได้มาพบกัน ข้าแต่พระราชา ขอให้บิดาพบบุตร ลุงฝ่ายมารดาพบหลานชาย และพี่ชายพบน้องชาย
6.121.56
न चेदेवं प्राप्तकालं वचो मे ।
मोहाविष्टः प्रतिपत्स्यस्यबुद्ध्या ।
तप्स्यस्यन्ते एतदन्ताः स्थ सर्वे ।
सत्यामेतां भारतीमीरयामि ॥ ६.१२१.५६ ॥
หากด้วยจิตที่ถูกความหลงครอบงำ เจ้าไม่รับถ้อยคำของข้าที่กล่าวตรงตามกาลเวลานี้ด้วยปัญญา เจ้าและพวกทั้งหมดจะถึงจุดจบนี้ และจะต้องทุกข์ทรมาน ข้าขอเล่าเรื่องจริงของพวกภารตะนี้
6.121.57
एतद्वाक्यं सौहृदादापगेयो ।
मध्ये राज्ञां भारतं श्रावयित्वा।
तूष्णीमासीच्छल्यसंतप्तमर्मा ।
योज्यात्मानं वेदनां संनियम्य ॥ ६.१२१.५७ ॥
ด้วยความปรารถนาดี ภีษมะ บุตรแห่งคงคา กล่าวถ้อยคำนี้ หลังจากได้เล่าเรื่องภารตะท่ามกลางกษัตริย์ทั้งหลาย ครั้นแล้วเขาก็นิ่งเงียบ ใจของเขาเจ็บปวดด้วยลูกศร เขาข่มตนเองและอดกลั้นความเจ็บปวดไว้
6.121.58
धर्मार्थसहितं वाक्यं श्रुत्वा हितमनामयम् ।
नारोचयत पुत्रस्ते मुमूर्षुरिव भेषजम् ॥ ६.१२१.५८ ॥
แม้ได้ฟังถ้อยคำที่ประกอบด้วยธรรมและทรัพย์ อันเป็นประโยชน์และไม่มีโทษ บุตรของท่านก็มิได้พอใจ เหมือนผู้กำลังจะตายที่ไม่พอใจยารักษา