ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.121
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.121.1
व्युष्टायां तु महाराज शर्वर्यां सर्वपार्थिवाः ।
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च उपातिष्ठन्पितामहम् ॥ ६.१२१.१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
6.121.2
तं वीरशयने वीरं शयानं कुरुसत्तम ।
अभिवाद्योपतस्थुर्वै क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् ॥ ६.१२१.२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੀਰਸ਼ੱਈਆ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਉਸ ਕਸ਼ੱਤਰੀ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
6.121.3
कन्याश्चन्दनचूर्णैश्च लाजैर्माल्यैश्च सर्वशः ।
अवाकिरञ्छान्तनवं तत्र गत्वा सहस्रशः ॥ ६.१२१.३ ॥
ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਜਾ ਕੇ ਚੰਦਨ-ਚੂਰਨ, ਲਾਜਾ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ।
6.121.4
स्त्रियो वृद्धास्तथा बालाः प्रेक्षकाश्च पृथग्जनाः ।
समभ्ययुः शान्तनवं भूतानीव तमोनुदम् ॥ ६.१२१.४ ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਆਮ ਦਰਸ਼ਕ ਲੋਕ ਹਨੇਰਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਆਏ।
6.121.5
तूर्याणि शतसङ्ख्यानि तथैव नटनर्तकाः ।
शिल्पिनश्च तथाऽऽजग्मुः कुरुवृद्धं पितामहम् ॥ ६.१२१.५ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਜ਼, ਨਟ, ਨਰਤਕ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਵੀ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਆਏ।
6.121.6
उपागम्य च राजेन्द्र सन्नहान्विप्रमुच्य ते ।
आयुधानि च निक्षिप्य सहिताः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.१२१.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਚ ਉਤਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ ਕੌਰਵ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਇਕੱਠੇ ਨੇੜੇ ਆਏ।
6.121.7
अन्वासन्त दुराधर्षं देवव्रतमरिंदमम् ।
अन्योन्यं प्रीतिमन्तस्ते यथापूर्वं यथावयः ॥ ६.१२१.७ ॥
ਅਜੇਯ ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਹ ਬੈਠ ਗਏ; ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ।
6.121.8
सा पार्थिवशताकीर्णा समितिर्भीष्मशोभिता ।
शुशुभे भारती दीप्ता दिवीवादित्यमण्डलम् ॥ ६.१२१.८ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਭਰਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।
6.121.9
विबभौ च नृपाणां सा गङ्गासुतमुपासताम् ।
देवानामिव देवेशं पितामहमुपासताम् ॥ ६.१२१.९ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਉਹ ਰਾਜਸਭਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹੋਣ।
6.121.10
भीष्मस्तु वेदनां धैर्यान्निगृह्य भरतर्षभ ।
अभितप्तः शरैश्चैव नातिहृष्टमनाऽब्रवीत् ॥ ६.१२१.१० ॥
ਪਰ ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ ਵਰ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਪੀੜਾ ਦਬਾ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਆਖਿਆ।
6.121.11
शराभितप्तकायो हि शस्त्रसंपातमूर्च्छितः ।
पानीयमित संप्रेक्ष्य राज्ञस्तान्प्रत्यभाषत ॥ ६.१२१.११ ॥
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
6.121.12
ततस्ते क्षत्रिया राजन्नुपाजह्रुः समन्ततः ।
भक्ष्यानुच्चावचान्राजन्वारिकुम्भांश्च शीतलान् ॥ ६.१२१.१२ ॥
ਤਦ ਉਹ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਲੈ ਆਏ।
6.121.13
उपानीतं तु पानीयं दृष्ट्वा शान्तनवोऽब्रवीत् ।
न मेऽद्य सेवितुं योग्या भोगाः केवलमानुषाः ॥ ६.१२१.१३ ॥
ਲਿਆਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਗ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
6.121.14
अपक्रान्तो मनुष्येभ्यः शरशय्यां गतो ह्यहम् ।
प्रतीक्षमाणस्तिष्ठामि निवृत्तिं शशिसूर्ययोः ॥ ६.१२१.१४ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਮੈਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹਾਂ; ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁੜਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
6.121.15
एवमुक्त्वा तदोवाच भीष्मः शरशतैश्चितः ।
पयः पास्यामि गोपाला गोमयं न तु गोमयम्।
गोपयेनाग्निवर्णेन गोमयं न तु गोमयम् ॥ ६.१२१.१५ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਵਾਲਿਓ, ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਪੀਵਾਂਗਾ, ਗੋਬਰ ਨਹੀਂ; ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਵਾਂਗਾ, ਗੋਬਰ ਨਹੀਂ।
6.121.16
एवमुक्त्वा शान्तनवो निन्दन्वाक्येन पार्थिवान् ।
अर्जुनं द्रष्टुमिच्छामीत्यभ्यभाषत भारत ॥ ६.१२१.१६ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿੰਦਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
6.121.17
अथोपेत्य महाबाहुरभिवाद्य पितामहम् ।
अतिष्ठत्प्राञ्जलिः प्रह्वः किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ ६.१२१.१७ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
6.121.18
तं दृष्ट्वा पाण्डवं राजन्नभिवाद्याग्रतः स्थितम् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः प्रीतो धनंजयम् ॥ ६.१२१.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।
6.121.19
दह्यतीव शरीर मे संवृतस्य तवेषुभिः ।
मर्माणि परिदूयन्ते मुखं च परिशुष्यति ॥ ६.१२१.१९ ॥
ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਮਰਮ-ਅੰਗ ਪੀੜਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
6.121.20
वेदनार्तशरीरस्य प्रयच्छापो ममार्जुन ।
त्वं हि शक्तो महेष्वास दातुमम्भो यथाविधि ॥ ६.१२१.२० ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਫ਼ਦੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ; ਹੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
6.121.21
अर्जुनस्तु तथेत्युक्त्वा रथमारुह्य वीर्यवान् ।
अधिज्यं बलवत्कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः ॥ ६.१२१.२१ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ।
6.121.22
तस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः ।
वित्रेसुः सर्वभूतानि सर्वे श्रुत्वा च पार्थिवाः ॥ ६.१२१.२२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਂਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਉਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
6.121.23
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा रथेन रथिनां वरः ।
शयानं भरतश्रेष्ठं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ ६.१२१.२३ ॥
ਫਿਰ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਥ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
6.121.24
संधाय च शरं दीप्तमभिमन्त्र्य स पाण्डवः ।
पर्जन्यास्त्रेण संयोज्य सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ६.१२१.२४ ॥
ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਚਮਕਦਾ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਪਰਜੰਨਯ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
6.121.25
अविध्यत्पृथिवीं पार्थः पार्श्वे भीष्मस्य दक्षिणे ।
उत्पपात ततो धारा वारिणो विमला शुभा ॥ ६.१२१.२५ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਤਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ੁਭ ਧਾਰ ਉੱਪਰ ਉੱਠੀ।
6.121.26
शीतस्यामृतकल्पस्य दिव्यगन्धरसस्य च ।
अतर्पयत्ततः पार्थः शीतया जलधारया ॥ ६.१२१.२६ ॥
ਤਦ ਪਾਰਥ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਧ-ਰਸ ਵਾਲੀ ਠੰਢੀ ਜਲਧਾਰਾ ਨਾਲ (ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ) ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
6.121.27
भीष्मं कुरूणामृषभं दिव्यं दिव्यपराक्रमम् ।
कर्मणा तेन पार्थस्य शक्रस्येव विकुर्वतः ॥ ६.१२१.२७ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ (ਵੇਖਿਆ); ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ।
6.121.28
विस्मयं परमं जग्मुस्ततस्ते वसुधाधिपाः ।
तत्कर्म प्रेक्ष्य बीभत्सोरतिमानुषविक्रमम् ॥ ६.१२१.२८ ॥
ਤਦ ਉਹ ਰਾਜੇ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਉਸ ਅਤਿਮਾਨੁਖੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ।
6.121.29
संप्रावेपन्त कुरवो गावः शीतार्दिता इव ।
विस्मयाच्चोत्तरीयाणि व्याविध्यन्सर्वतो नृपाः ॥ ६.१२१.२९ ॥
ਕੁਰੂ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀਯ ਹਿਲਾਏ।
6.121.30
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषस्तुमुलः सर्वतोऽभवत् ।
तृप्तः शान्तनवश्चापि राजन्बीभत्सुमब्रवीत् ॥ ६.१२१.३० ॥
ਸੰਖਾਂ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦਾ ਘੋਸ਼ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਵਜੋਂ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਸ਼ਾਂਤਨਵ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.121.31
सर्वपार्थिववीराणां सन्निधौ पूजयन्निव ।
नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि कौरवनन्दन ॥ ६.१२१.३१ ॥
ਸਾਰੇ ਪਾਰਥਿਵ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕੌਰਵਨੰਦਨ, ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
6.121.32
कथितो नारदेनासि पूर्वर्षिरमितद्युते ।
वासुदेवसहायस्त्वं महत्कर्म करिष्यसि ॥ ६.१२१.३२ ॥
ਹੇ ਅਮਿਤਦਯੁਤੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਜਿਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਹੈ, ਐਸਾ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕਰੇਂਗਾ।
6.121.33
यन्नोत्सहति देवेन्द्रः सह देवैरपि ध्रुवम् ।
विदुस्त्वां निधनं पार्थ सर्वक्षत्रस्य तद्विदः ॥ ६.१२१.३३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵੀ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
6.121.34
धनुर्धराणामेकस्त्वं पृथिव्यां प्रवरो नृषु ॥ ६.१२१.३४ ॥
ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
6.121.35
मनुष्या जगति श्रेष्ठाः पक्षिणां पतगेश्वरः ।
सरितं सागरः श्रेष्ठो गौर्वरिष्ठा चतुष्पदाम् ॥ ६.१२१.३५ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ; ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ; ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਚੌਪਾਇਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
6.121.36
आदित्यस्तेजसां श्रेष्ठो गिरीणां हिमवान्वरः ।
जातीनां ब्राह्मणः श्रेष्ठः श्रेष्ठस्त्वमसि धन्विनां ॥ ६.१२१.३६ ॥
ਤੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤਿਆ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
6.121.37
न वै श्रुतं धार्तराष्ट्रेण वाक्यं ।
मयोच्यमानं विदुरेण चैव।
द्रोणेन रामेण जनार्दनेन ।
मुहुर्मुहुः सञ्जयेनापि चोक्तम् ॥ ६.१२१.३७ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਕਹੇ ਇਹ ਬਚਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ।
6.121.38
परीतबुद्धिर्हि विसंज्ञकल्पो ।
दुर्योधनो न च तच्छ्रद्दधाति।
स शेष्यते वै निहतश्चिराय ।
शास्त्रातिगो भीमबलाभिभूतः ॥ ६.१२१.३८ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭੀਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਰਹੇਗਾ।
6.121.39
एतच्छ्रुत्वा तद्वचः कौरवेन्द्रो ।
दुर्योधनो दीनमना बभूव।
तमब्रविच्छान्तनवोऽभिवीक्ष्य ।
निबोध राजन्भव वीतमन्युः ॥ ६.१२१.३९ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉਦਾਸ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮਝ; ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ।"
6.121.40
दृष्टं दुर्योधनैतत्ते यथा पार्थेन धीमता ।
जलस्य धारा जनिता शीतस्यामृतगन्धिनः ॥ ६.१२१.४० ॥
ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ ਠੰਢੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
6.121.41
एतस्य कर्ता लोकेऽस्मिन्नान्यः कश्चन विद्यते ।
आग्नेयं वारुणं सौम्यं वायव्यमथ वैष्णवम् ॥ ६.१२१.४१ ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਆਗਨੇਯ, ਵਾਰੁਣ, ਸੌਮਯ, ਵਾਯਵਯ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ (ਅਸਤ੍ਰ)।
6.121.42
ऐन्द्रं पाशुपतं ब्रह्मं पारमेष्ठ्यं प्रजापतेः ।
धातुस्त्वष्टुश्च सवितुर्वैवस्वतमथापि वा ॥ ६.१२१.४२ ॥
ਐਂਦ੍ਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਬ੍ਰਹਮ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪਾਰਮੇਸ਼ਠਯ, ਧਾਤਾ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ, ਸਵਿਤਾ, ਵੈਵਸਵਤ (ਅਸਤ੍ਰ), ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।
6.121.43
सर्वस्मिन्मानुषे लोके वेत्त्येको हि धनञ्जयः ।
कृष्णो वा देवकीपुत्रो नान्यो वेदेह कश्चन ॥ ६.१२१.४३ ॥
ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
6.121.44
अशक्यः पाण्डवस्तात युद्धे जेतुं कथंचन ।
अमानुषाणि कर्माणि यस्यैतानि महात्मनः ॥ ६.१२१.४४ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਕਰਮ ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਹਨ।
6.121.45
तेन सत्ववता सङ्ख्ये शूरेणाहवशोभिना ।
जिष्णुना समरे राजन्संधिर्भवतु मा चिरम् ॥ ६.१२१.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਸਾਹਸੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸੂਰਮੇ ਜਿਸ਼ਨੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਸੰਧੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
6.121.46
यावत्कृष्णो महाबाहुः स्वाधीनः कुरुसत्तम ।
तावत्पार्थेन शूरेण संधिस्ते तात युज्यताम् ॥ ६.१२१.४६ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤਦੋਂ ਤੱਕ ਸੂਰਮੇ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਧੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
6.121.47
यावन्न ते चमूः सर्वाः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
नाशयत्यर्जुनस्तावत्संधिस्ते तात य्रुज्यताम् ॥ ६.१२१.४७ ॥
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਰਜੁਨ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਝੁਕੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਧੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
6.121.48
यावत्तिष्ठन्ति समरे हतशेषाः सहोदराः ।
नृपाश्च बहवो राजंस्तावत्संधिः प्रयुज्यताम् ॥ ६.१२१.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਹਤਸ਼ੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੰਧੀ ਦਾ ਯਤਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।
6.121.49
न निर्दहति ते यावत्क्रोधदीप्तेक्षणश्चमूम् ।
युधिष्ठिरो रणे तावत्संधिस्ते तात युज्यताम् ॥ ६.१२१.४९ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦਹਿਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੇ ਤਾਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰ ਲੈ.
6.121.50
नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः ।
यावच्चमूं महाराज नाशयन्ति न सर्वशः ॥ ६.१२१.५० ॥
ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਤੱਕ...
6.121.51
तावत्ते पाण्डवैर्वीरैः सौहार्दं मम रोचते ।
युद्धं मदन्तमेवास्तु तात संशाम्य पाण्डवैः ॥ ६.१२१.५१ ॥
ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੌਹਾਰਦ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਤਾਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈ।
6.121.52
एतत्ते रोचतां वाक्यं यदुक्तोऽसि मयाऽनघ ।
एतत्क्षममहं मन्ये तव चैव कुलस्य च ॥ ६.१२१.५२ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਜੋ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹੀ ਹੈ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਕੁਲ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
6.121.53
त्यक्त्वा मन्युं व्युपशाम्यस्व पार्थैः ।
पर्याप्तमेतद्यत्कृतं फल्गुनेन ।
भीष्मस्यान्तादस्तु वः सौहृदं च ।
जीवन्तु शेषाः साधु राजन्प्रसीद ॥ ६.१२१.५३ ॥
ਗੁੱਸਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਅੰਤ ਮਗਰੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਮੇਲ ਹੋਵੇ। ਬਾਕੀ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾ।
6.121.54
राज्यस्यार्दं दीयतां पाण्डवाना-
मिन्द्रप्रस्थं धरमराजोऽभियातु।
मा मित्रध्रुक्पार्थिवानां जघन्यः ।
पापां कीर्तिं प्राप्स्यसे कौरवेन्द्र ॥ ६.१२१.५४ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਧਰਮਰਾਜ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਮਿੱਤਰ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ ਨਾ ਬਣ; ਹੇ ਕੌਰਵੇਂਦਰ, ਪਾਪੀ ਯਸ਼ ਪਾਵੇਂਗਾ।
6.121.55
ममावसानाच्छान्तिरस्तु प्रजानां ।
संगच्छन्तां पाण्डवाः प्रीतिमन्तः।
पिता पुत्रं मातुलं भागिनेयो ।
भ्राता चैव भ्रातरं प्रैतु राजन् ॥ ६.१२१.५५ ॥
ਮੇਰੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਾਂਡਵ ਮਿਲ ਜਾਣ। ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਾਮਾ ਭਾਣਜੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਭਰਾ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
6.121.56
न चेदेवं प्राप्तकालं वचो मे ।
मोहाविष्टः प्रतिपत्स्यस्यबुद्ध्या ।
तप्स्यस्यन्ते एतदन्ताः स्थ सर्वे ।
सत्यामेतां भारतीमीरयामि ॥ ६.१२१.५६ ॥
ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਹੀ ਅੰਤ ਪਾਕੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗੋਗੇ। ਇਹ ਸੱਚੀ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਮੈਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
6.121.57
एतद्वाक्यं सौहृदादापगेयो ।
मध्ये राज्ञां भारतं श्रावयित्वा।
तूष्णीमासीच्छल्यसंतप्तमर्मा ।
योज्यात्मानं वेदनां संनियम्य ॥ ६.१२१.५७ ॥
ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਗੰਗਾਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ।
6.121.58
धर्मार्थसहितं वाक्यं श्रुत्वा हितमनामयम् ।
नारोचयत पुत्रस्ते मुमूर्षुरिव भेषजम् ॥ ६.१२१.५८ ॥
ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਸਹਿਤ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਤੇ ਰੋਗ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੀ; ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੀ।