మహాభారతం · అధ్యాయం 6.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.2.1
ततः पूर्वापरे सैन्ये समीक्ष्य भगवानृषिः ।
सर्ववेदविदां श्रेष्ठो व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ ६.२.१ ॥
అప్పుడు సత్యవతి కుమారుడూ, సర్వవేదవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడూ అయిన భగవాన్ ఋషి వ్యాసుడు రెండు సేనలను పరిశీలించి—
6.2.2
भविष्यति रणे घोरे भरतानां पितामहः ।
प्रत्यक्षदर्शी भगवान्भूतभव्यभविष्यवित् ॥ ६.२.२ ॥
భయంకర యుద్ధంలో భరతవంశీయుల పితామహుడు ఉంటాడు—ప్రత్యక్షదర్శి, భూత-వర్తమాన-భవిష్యత్తులను తెలిసిన భగవానుడు అది తెలిసికొన్నాడు.
6.2.3
वैचित्रवीर्यं राजानं रहस्स्थमिदमब्रवीत् ।
शोचन्तमार्तं ध्यायन्तं पुत्राणामनयं तदा ॥ ६.२.३ ॥
అప్పుడు ఏకాంతంలో కూర్చుని, శోకంతో బాధపడుతూ, కుమారుల అనర్థాన్ని ధ్యానిస్తున్న విచిత్రవీర్యుని కుమారుడైన రాజుతో ఆయన ఇలా అన్నాడు.
6.2.4
राजन्परिकालास्ते पुत्राश्चान्ये च पार्थिवाः ।
ते हिंसन्तीव सङ्ग्रामे समासाद्येतरेतरम् ॥ ६.२.४ ॥
రాజా! నీ కుమారులు, ఇతర రాజులు కాలవశులయ్యారు. యుద్ధంలో ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని, వారు ఒకరినొకరు చంపుకుంటున్నట్లే ఉన్నారు.
6.2.5
तेषु कालपरीतेषु विनश्यत्स्वेव भारत ।
कालपर्यायमाहाय मा स्म शोके मनः कृथा ॥ ६.२.५ ॥
భారతా! కాలవశులై వారు నశిస్తుండగా, కాలపు క్రమాన్ని గ్రహించి నీ మనసును శోకంలో పెట్టకు.
6.2.6
यदि चेच्छसि संग्रामं द्रुष्टुमेनं विशांपते ।
चक्षुर्ददानि ते पुत्र युद्धमेतन्निशामया ॥ ६.२.६ ॥
ప్రజాపతీ! నీవు ఈ యుద్ధాన్ని చూడ కోరితే, కుమారా, నీకు దివ్యదృష్టిని ఇస్తాను; ఈ యుద్ధాన్ని వీక్షించు.
6.2.7
न रोचये ज्ञातिवधं द्रष्टुं ब्रह्मर्षिसत्तम ।
युद्धमेतत्त्वशेषेण श्रृणुयां तव तेजसा ॥ ६.२.७ ॥
బ్రహ్మర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, బంధువుల వధను చూడ నేను కోరను. కానీ మీ తేజస్సుతో ఈ యుద్ధాన్ని పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నాను.
6.2.8
तस्मिन्ननिच्छति द्रष्टुं संग्रामं श्रोतुमिच्छति ।
वराणामीश्वरो व्यासः संजयाय वरं ददौ ॥ ६.२.८ ॥
యుద్ధాన్ని చూడ ఇష్టపడక, వినాలని కోరిన ఆయనకు, వరాలకు ప్రభువైన వ్యాసుడు సంజయునికి వరం ఇచ్చాడు.
6.2.9
एष ते संजयो राजन्युद्धमेतद्वदिष्यति ।
एतस्य सर्वं संग्रामे न परोक्षं भविष्यति ॥ ६.२.९ ॥
రాజా, ఈ నీ సంజయుడు ఈ యుద్ధాన్ని వివరిస్తాడు. యుద్ధంలో జరిగినదంతా అతనికి అగోచరం కాదు.
6.2.10
चक्षुषा संजयो राजन्दिव्येनैव समन्वितः ।
कथयिष्यति ते युद्धं सर्वज्ञश्च भविष्यति ॥ ६.२.१० ॥
రాజా, సంజయుడు దివ్య దృష్టితో కూడినవాడై నీకు ఈ యుద్ధాన్ని వివరిస్తాడు; అతడు సర్వజ్ఞుడూ అవుతాడు.
6.2.11
प्रकाशं वाऽप्रकाशं वा दिवा वा यदि वा निशि ।
मनसा चिन्तितमपि सर्वं वेत्स्यति संजयः ॥ ६.२.११ ॥
బహిరంగంగానైనా రహస్యంగానైనా, పగలైనా రాత్రైనా, మనసులో ఆలోచించినదైనా కూడా సంజయుడు అంతా తెలుసుకుంటాడు.
6.2.12
नैनं शस्त्राणि भेत्स्यन्ति नैनं बाधिष्यते श्रमः ।
गावल्गणिरयं जीवन्युद्धादस्माद्विमोक्ष्यते ॥ ६.२.१२ ॥
ఆయుధాలు ఇతన్ని ఛేదించవు; అలసట ఇతన్ని బాధించదు. గవల్గణుని ఈ కుమారుడు బ్రతికి ఈ యుద్ధం నుండి విముక్తుడౌతాడు.
6.2.13
अहं तु कीर्तिमेतेषां करूणां भरतर्षभ ।
पाण्डवानां च सर्वेषां प्रथयिष्यामि मा शुचः ॥ ६.२.१३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, నేను వీరి కీర్తిని, కరుణామయుల కీర్తిని, పాండవులందరి కీర్తిని వ్యాపింపజేస్తాను; శోకించకు.
6.2.14
दिष्टमेतन्नरव्याघ्र नाभिशोचितुमर्हसि ।
न चैव शक्यं संयन्तुं यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ६.२.१४ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ఇది విధిరాత; దీనికి నీవు శోకించరాదు. దీనిని ఆపడం కూడా సాధ్యం కాదు. ఎక్కడ ధర్మమో అక్కడ విజయం.
6.2.15
एवमुक्त्वा स भगवान्कुरूणां प्रतितामहः ।
पुनरेव महाभागो धृतराष्ट्रमुवाच ह ॥ ६.२.१५ ॥
కురువంశ ప్రతిపితామహుడైన ఆ భగవంతుడు ఇలా చెప్పి, మళ్ళీ మహాభాగ్యుడైన ధృతరాష్ట్రునితో మాట్లాడెను.
6.2.16
इह युद्धे महाराज भविष्यति महान्क्षयः ।
तथेह च निमित्तानि भयदान्युपलक्षये ॥ ६.२.१६ ॥
మహారాజా, ఈ యుద్ధంలో మహా వినాశనం జరుగుతుంది. ఇక్కడ భయాన్ని కలిగించే శకునాలను కూడా నేను గమనిస్తున్నాను.
6.2.17
श्येना गृध्राश्च काकाश्च काङ्काश्च सहिता बकैः ।
संपतन्ति ध्वजाग्रेषु समवायांश्च कुर्वते ॥ ६.२.१७ ॥
డేగలు, రాబందులు, కాకులు, కంకాలు, కొంగలతో కలిసి ధ్వజాగ్రాలపై వాలుతూ గుంపులు కడుతున్నాయి.
6.2.18
अभ्यग्रं च प्रपश्यन्ति युद्धमानन्दिनो द्विजाः ।
क्रव्यादा भक्षयिष्यन्ति मांसानि गजवाजिनां ॥ ६.२.१८ ॥
ఆనందించే పక్షులు యుద్ధం సమీపించడాన్ని చూస్తున్నాయి; మాంసభక్షక పక్షులు ఏనుగుల, గుర్రాల మాంసాన్ని తింటాయి.
6.2.19
कटाकटेति वाशन्तो भैरवा भयवेदिनः ।
कङ्काः क्रोशन्ति मध्याह्ने दक्षिणामभितो दिशं ॥ ६.२.१९ ॥
కటాకటేతి వాశంతో భైరవా భయవేదినః। కంకాః క్రోశంతి మధ్యాహ్నే దక్షిణామభితో దిశం॥
6.2.20
उभे पूर्वापरे सन्ध्ये नित्यं पश्यामि भारत ।
उदयास्तमने सूर्यं कबन्धैः परिवारितम् ॥ ६.२.२० ॥
ఉభే పూర్వాపరే సంధ్యే నిత్యం పశ్యామి భారత। ఉదయాస్తమనే సూర్యం కబంధైః పరివారితం॥
6.2.21
श्वेतलोहितपर्यन्ताः कृष्णाग्रीवाः सविद्युतः ।
त्रिवर्णाः परिघाः सन्धौ भानुमावारयन्त्युत ॥ ६.२.२१ ॥
శ్వేతలోహితపర్యంతాః కృష్ణాగ్రీవాః సవిద్యుతః। త్రివర్ణాః పరిఘాః సంధౌ భానుమావారయంత్యుత॥
6.2.22
ज्वलितार्के …त्रं निर्विशेषदिनक्षपम् ।
चन्द्रोऽभूतग्निवर्णश्च पद्मवर्णे नभस्तले । ॥ ६.२.२२ ॥
జ్వలితార్కే …త్రం నిర్విశేషదినక్షపం। చంద్రోఽభూత అగ్నివర్ణశ్చ పద్మవర్ణే నభస్తలే॥
6.2.23
आलक्षे प्रभया हीनां पौर्णमासीं च कीर्तिकीम् ।
चन्द्रोऽभूदग्निवर्णश्च पद्मवर्णे नभस्तले ॥ ६.२.२३ ॥
ఆలక్షే ప్రభయా హీనాం పౌర్ణమాసీం చ కీర్తికీం। చంద్రోఽభూదగ్నివర్ణశ్చ పద్మవర్ణే నభస్తలే॥
6.2.24
स्वप्स्यन्ति निहता वीरा भूमिमावृत्य पार्थिवाः ।
राजानो राजपुत्राश्च शूराः परिघबाहवः ॥ ६.२.२४ ॥
స్వప్స్యంతి నిహతా వీరా భూమిమావృత్య పార్థివాః। రాజానో రాజపుత్రాశ్చ శూరాః పరిఘబాహవః॥
6.2.25
अन्तरिक्षे वराहस्य पृषदंशकस्य चोभयोः ।
प्रणादं युध्यतो रात्रौ रौद्रं नित्यं प्रलक्षये ॥ ६.२.२५ ॥
ఆకాశంలో వరాహము, పృషదంశకము ఇరువురూ పోరాడుతూ రాత్రివేళ భయంకరమైన గర్జనను నిత్యం నేను చూస్తున్నాను.
6.2.26
देवताप्रतिमाश्चैव कम्पन्ति च हसन्ति च ।
वमन्ति रुधिरं चास्यैः स्विद्यन्ति प्रपतन्ति च ॥ ६.२.२६ ॥
దేవతా విగ్రహాలు వణుకుతాయి, నవ్వుతాయి, నోటినుండి రక్తం వాంతి చేస్తాయి, చెమటలు కక్కి పడిపోతాయి.
6.2.27
अनाहता दुन्दुभयः प्रणदन्ति विशांपते ।
अयुक्ताश्च प्रवर्तन्ते क्षत्रियाणां महारथाः ॥ ६.२.२७ ॥
ఓ ప్రజాపాలకా, కొట్టకుండానే దుందుభులు మ్రోగుతాయి; క్షత్రియుల మహారథులు కట్టని రథాలపై ముందుకు సాగుతారు.
6.2.28
कोकिलाः शतपत्राश्च चाषा भासाः शुकास्तथा ।
सारसाश्च मयूराश्च वाचो मुञ्चन्ति दारुणाः ॥ ६.२.२८ ॥
కోకిలలు, శతపత్రాలు, చాషాలు, భాసాలు, చిలుకలు, అలాగే సారసాలు, నెమళ్లు భయంకరమైన కూతలను కూస్తున్నాయి.
6.2.29
गृहीतशस्त्राः क्रोशन्ति चर्मिणो वाजिपृष्ठगाः ।
अरुणोदये प्रदृश्यन्ते शतशः शलभव्रजाः ॥ ६.२.२९ ॥
ఆయుధాలు పట్టి, డాలులు ధరించి, గుర్రాలపై ఉన్నవారు అరుస్తారు; అరుణోదయ సమయంలో వందల కొద్దీ మిడతల గుంపులు కనిపిస్తాయి.
6.2.30
उभे सन्ध्ये प्रकाशन्ते दिशो दाहसमन्विते ।
पर्जन्यः पांसुवर्षी च मांसवर्षी च भारत ॥ ६.२.३० ॥
రెండు సంధ్యలూ ప్రకాశిస్తాయి, దిక్కులు దహనంతో నిండి ఉంటాయి; ఓ భరతవంశీయుడా, మేఘం ధూళినీ మాంసాన్నీ కురిపిస్తుంది.
6.2.31
या चैषा विश्रुता राजंस्त्रैलोक्ये साधुसंमता ।
अरुन्धती तयाप्येष वसिष्ठः पृष्ठतः कृतः ॥ ६.२.३१ ॥
రాజా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధురాలూ సాధువులచే గౌరవించబడినదీ అయిన ఈ అరుంధతి; ఆమెతో పాటు ఈ వసిష్ఠుడు కూడా వెనుకకు ఉంచబడ్డాడు.
6.2.32
रोहिणीं पीडयन्नेष स्थितो राजञ्शनैश्चरः ।
व्यावृत्तं लक्ष्म सोमस्य भविष्यति महद्भयम् ॥ ६.२.३२ ॥
రాజా, రోహిణిని పీడిస్తూ ఈ శనైశ్చరుడు నిలిచి ఉన్నాడు; చంద్రుని వెనుకకు మళ్లిన గుర్తు కనిపిస్తుంది, మహా భయం కలుగుతుంది.
6.2.33
अनभ्रे च महाघोरस्तनितं श्रूयते भृशम् ।
वाहनानां च रुदतां निपतन्त्युश्रुबिन्दवः ॥ ६.२.३३ ॥
మేఘాలు లేకుండానే అతి భయంకరమైన ఉరుము తీవ్రంగా వినిపిస్తోంది; ఏడుస్తున్న వాహనాల నుండి కన్నీటి బిందువులు రాలుతున్నాయి.