Mahābhārata · Adhyāya 6.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.28.1
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ ६.२८.१ ॥
Yo proclamé este yoga imperecedero a Vivasvat; Vivasvat se lo dijo a Manu, y Manu se lo dijo a Ikṣvāku.
6.28.2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयोऽविदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परंतप ॥ ६.२८.२ ॥
Así los reyes sabios conocieron este yoga, transmitido por sucesión; pero con el tiempo, oh Paraṃtapa, se perdió aquí.
6.28.3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ ६.२८.३ ॥
Ese mismo yoga antiguo te lo he declarado hoy, pues eres mi devoto y amigo; este es el secreto supremo.
6.28.4
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ ६.२८.४ ॥
Tu nacimiento es posterior, y el nacimiento de Vivasvat es anterior; ¿cómo he de entender que tú lo declaraste en el principio?
6.28.5
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परंतप ॥ ६.२८.५ ॥
Muchos nacimientos míos han pasado, y también tuyos, Arjuna; yo los conozco todos, pero tú no los conoces, oh Paraṃtapa.
6.28.6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया ॥ ६.२८.६ ॥
Aunque soy no nacido y de Ser imperecedero, y aunque soy el Señor de todos los seres, me manifiesto por mi propia māyā, residiendo en mi propia naturaleza.
6.28.7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥ ६.२८.७ ॥
Oh Bhārata, cuando hay un declive del dharma y un auge del adharma, entonces me creo a mí mismo.
6.28.8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥ ६.२८.८ ॥
Para proteger a los buenos, destruir a los malvados y establecer el dharma, vengo a la existencia edad tras edad.
6.28.9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ ६.२८.९ ॥
Oh Arjuna, quien conoce así, en verdad, mi nacimiento y mi acción divinos, no renace tras abandonar el cuerpo; viene a mí.
6.28.10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ ६.२८.१० ॥
Muchos, libres de pasión, temor e ira, absortos en mí y refugiados en mí, purificados por la austeridad del conocimiento, han alcanzado mi condición.
6.28.11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ६.२८.११ ॥
Según como cada uno se acerque a mí, así lo favorezco; Oh Pārtha, los hombres siguen mi camino en todo.
6.28.12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ ६.२८.१२ ॥
Deseando el éxito de sus acciones, aquí la gente adora a los dioses; pues en el mundo humano el éxito nacido de la acción llega pronto.
6.28.13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ ६.२८.१३ ॥
Yo creé los cuatro órdenes según la división de cualidades y acciones. Aunque soy su autor, conóceme como el no-agente e imperecedero.
6.28.14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ ६.२८.१४ ॥
Las acciones no me manchan, y no deseo sus frutos. Quien así me conoce no queda atado por las acciones.
6.28.15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ ६.२८.१५ ॥
Sabiendo esto, incluso los antiguos buscadores de liberación actuaron. Por tanto, haz la acción que hicieron tus antepasados, y la que hicieron aún antes los que los precedieron.
6.28.16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ ६.२८.१६ ॥
Incluso los sabios se han confundido sobre qué es acción y qué es inacción. Te enseñaré esa acción, cuyo conocimiento te librará de lo malo.
6.28.17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ ६.२८.१७ ॥
Hay que entender la acción, y también la mala acción, y también la inacción; el curso de la acción es profundo.
6.28.18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ ६.२८.१८ ॥
Quien ve la inacción en la acción y la acción en la inacción, es sabio entre los hombres; es disciplinado y hace todas las acciones.
6.28.19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसंकल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ ६.२८.१९ ॥
Aquel cuyas empresas están libres de deseo e intención, cuyas acciones han sido quemadas por el fuego del conocimiento, a ese lo llaman pandita los sabios.
6.28.20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किंचित्करोति सः ॥ ६.२८.२० ॥
Quien ha abandonado el apego a los frutos de la acción, siempre satisfecho y sin apoyo, aunque esté plenamente absorto en la acción, en verdad no hace nada.
6.28.21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ६.२८.२१ ॥
Quien, libre de expectativas, con la mente y el yo dominados y habiendo abandonado todas las posesiones, realiza la acción solo con el cuerpo, no incurre en falta.
6.28.22
यदृच्छालाभसंतुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ ६.२८.२२ ॥
Quien está satisfecho con la ganancia que llega sin buscarla, más allá de los pares de opuestos, libre de envidia, ecuánime ante el éxito y el fracaso, no queda atado aunque actúe.
6.28.23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ ६.२८.२३ ॥
Para aquel libre de apego, liberado, cuya mente está firme en el conocimiento, y que actúa por el sacrificio, toda su acción se disuelve por completo.
6.28.24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना ॥ ६.२८.२४ ॥
La ofrenda es Brahman, la oblación es Brahman, es ofrecida por Brahman en el fuego de Brahman; por la acción absorta en samādhi, solo Brahman ha de ser alcanzado.
6.28.25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ ६.२८.२५ ॥
Algunos yoguis practican solo el sacrificio divino; otros ofrecen el sacrificio en el fuego de Brahman, y ofrendan el sacrificio mediante el sacrificio mismo.
6.28.26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ ६.२८.२६ ॥
Otros ofrecen los sentidos, comenzando por el oído, en los fuegos del dominio de sí; otros ofrecen los objetos de los sentidos, comenzando por el sonido, en los fuegos de los sentidos.
6.28.27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ ६.२८.२७ ॥
Otros ofrecen todas las acciones de los sentidos y las del aliento vital en el fuego del yoga del autodominio, encendido por el conocimiento.
6.28.28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ ६.२८.२८ ॥
Unos realizan sacrificios de ofrendas materiales, otros sacrificios de austeridad, otros sacrificios de yoga; y los ascetas de votos firmes realizan sacrificios de estudio y de conocimiento.
6.28.29
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ ६.२८.२९ ॥
Unos ofrecen el aliento ascendente en el descendente, y el descendente en el ascendente; otros, reteniendo los movimientos del aliento ascendente y descendente, se entregan al control de la respiración.
6.28.30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ६.२८.३० ॥
Otros, regulando su alimento, ofrecen los alientos en los alientos. Todos estos conocen el sacrificio, y sus impurezas son destruidas por el sacrificio.
6.28.31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥ ६.२८.३१ ॥
Quienes comen el néctar que queda del sacrificio alcanzan el Brahman eterno. Para quien no sacrifica no existe este mundo; ¿cómo, pues, otro, oh mejor de los Kurus?
6.28.32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ ६.२८.३२ ॥
Así, muchas clases de sacrificios se extienden en la boca de Brahman. Sábelos todos nacidos de la acción; sabiendo esto, serás liberado.
6.28.33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यजाज्ज्ञानयज्ञः परंतप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ ६.२८.३३ ॥
Mejor que el sacrificio de cosas materiales es el sacrificio del conocimiento, oh abrasador de enemigos. Toda acción, oh hijo de Pṛthā, se completa en el conocimiento.
6.28.34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ ६.२८.३४ ॥
Apréndelo mediante la postración, la pregunta y el servicio; los sabios videntes de la verdad te enseñarán ese conocimiento.
6.28.35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ ६.२८.३५ ॥
Sabiendo lo cual no volverás a caer en la ilusión de este modo, hijo de Pāṇḍu; por ello verás a todos los seres en ti mismo y también en mí.
6.28.36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यसि ॥ ६.२८.३६ ॥
Aunque fueras el mayor pecador entre todos los pecadores, solo con la balsa del conocimiento cruzarás toda la maldad.
6.28.37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मासात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते यथा ॥ ६.२८.३७ ॥
Así como el fuego encendido reduce la leña a cenizas, oh Arjuna, así el fuego del conocimiento reduce todas las acciones a cenizas.
6.28.38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ ६.२८.३८ ॥
Ciertamente, nada en este mundo es tan purificador como el conocimiento; quien está perfeccionado en el yoga lo encuentra en sí mismo, a su debido tiempo, por sí mismo.
6.28.39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ ६.२८.३९ ॥
El hombre fiel, dedicado a ello y con los sentidos controlados, obtiene el conocimiento; habiéndolo obtenido, pronto alcanza la paz suprema.
6.28.40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ ६.२८.४० ॥
El ignorante, el carente de fe y el de alma dubitativa perece; para el alma dudosa no hay ni este mundo, ni el otro, ni felicidad.
6.28.41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय ॥ ६.२८.४१ ॥
Oh Dhanaṃjaya, las acciones no atan a quien ha renunciado a ellas mediante el yoga, cuyas dudas han sido cortadas por el conocimiento y que posee el yo.
6.28.42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ ६.२८.४२ ॥
Por tanto, oh Bhārata, corta con la espada del conocimiento esta duda nacida de la ignorancia y que habita en tu corazón; refúgiate en el yoga y levántate.