ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.28.1
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ ६.२८.१ ॥
ਮੈਂ ਇਹ ਅਵਿਅਯ ਯੋਗ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮਨੂ ਨੇ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.28.2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयोऽविदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परंतप ॥ ६.२८.२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਇਸ ਯੋਗ ਨੂੰ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਯੋਗ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
6.28.3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ ६.२८.३ ॥
ਉਹੀ ਪੁਰਾਤਨ ਯੋਗ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਹੱਸ ਹੈ।
6.28.4
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ ६.२८.४ ॥
ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ। ਤੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂ?
6.28.5
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परंतप ॥ ६.२८.५ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
6.28.6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया ॥ ६.२८.६ ॥
ਮੈਂ ਅਜਨਮਾ, ਅਵਿਅਯ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
6.28.7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥ ६.२८.७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
6.28.8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥ ६.२८.८ ॥
ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮੈਂ ਯੁਗੋ-ਯੁਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
6.28.9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ ६.२८.९ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਦਿਵ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤਵ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.28.10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ ६.२८.१० ॥
ਰਾਗ, ਭੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲਏ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਗਿਆਨ-ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।
6.28.11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ६.२८.११ ॥
ਜੋ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.28.12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ ६.२८.१२ ॥
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਸਿੱਧੀ ਛੇਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
6.28.13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ ६.२८.१३ ॥
ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਵਰਣ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਨੂੰ ਅਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅਵਿਯਏ ਜਾਣ।
6.28.14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ ६.२८.१४ ॥
ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਰਮਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਦਾ ਨਹੀਂ।
6.28.15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ ६.२८.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਆਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰ।
6.28.16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ ६.२८.१६ ॥
ਕਰਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਰਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਅਸ਼ੁਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
6.28.17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ ६.२८.१७ ॥
ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਗਹਿਰੀ ਹੈ।
6.28.18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ ६.२८.१८ ॥
ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕਰਮ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈ; ਉਹੀ ਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
6.28.19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसंकल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ ६.२८.१९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ-ਆਰੰਭ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੰਡਿਤ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.28.20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किंचित्करोति सः ॥ ६.२८.२० ॥
ਕਰਮ-ਫਲ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
6.28.21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ६.२८.२१ ॥
ਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
6.28.22
यदृच्छालाभसंतुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ ६.२८.२२ ॥
ਆਪੇ ਮਿਲੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬੱਝਦਾ ਨਹੀਂ।
6.28.23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ ६.२८.२३ ॥
ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮੁਕਤ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਯੱਗ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.28.24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना ॥ ६.२८.२४ ॥
ਅਰਪਣ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਹਵਿ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਆਰਾ ਹੋਮਿਆ ਗਿਆ; ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਹੈ।
6.28.25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ ६.२८.२५ ॥
ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਦੈਵ ਯੱਗ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾਗਨੀ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
6.28.26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ ६.२८.२६ ॥
ਕੋਈ ਸ੍ਰੋਤ ਆਦਿ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
6.28.27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ ६.२८.२७ ॥
ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੀ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਯੋਗ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
6.28.28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ ६.२८.२८ ॥
ਕੋਈ ਦ੍ਰਵਯ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਤਪ ਯੱਗ, ਹੋਰ ਯੋਗ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤੀ ਯਤੀ ਸਵਾਧਿਆਏ ਤੇ ਗਿਆਨ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.28.29
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ ६.२८.२९ ॥
ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਅਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣ-ਅਪਾਨ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਕ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
6.28.30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ६.२८.३० ॥
ਹੋਰ ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਯੱਗ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
6.28.31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥ ६.२८.३१ ॥
ਯੱਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਯੱਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ?
6.28.32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ ६.२८.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯੱਗ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਕਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਜਾਣ; ਏਦਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।
6.28.33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यजाज्ज्ञानयज्ञः परंतप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ ६.२८.३३ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਨਾਲੋਂ ਗਿਆਨ-ਯੱਗ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
6.28.34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ ६.२८.३४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ। ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਗਿਆਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਗੇ।
6.28.35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ ६.२८.३५ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਵੇਂਗਾ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਂਗਾ।
6.28.36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यसि ॥ ६.२८.३६ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਂਗਾ।
6.28.37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मासात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते यथा ॥ ६.२८.३७ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
6.28.38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ ६.२८.३८ ॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.28.39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ ६.२८.३९ ॥
ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
6.28.40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ ६.२८.४० ॥
ਅਗਿਆਨੀ, ਸ਼ਰਧਾਹੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੰਕਾਲੂ ਲਈ ਨਾ ਇਹ ਲੋਕ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ, ਨਾ ਸੁਖ।
6.28.41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय ॥ ६.२८.४१ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ੰਕਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਤਮਵਾਨ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ।
6.28.42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ ६.२८.४२ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਇਸ ਸ਼ੰਕੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਅਤੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ।