มหาภารตะ · อัธยายะ 6.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.28.1
इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम् ।
विवस्वान्मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत् ॥ ६.२८.१ ॥
ข้าพเจ้าได้ประกาศโยคะอันไม่เสื่อมสลายนี้แก่ท้าววิวัสวัต ท้าววิวัสวัตกล่าวแก่มนุ ส่วนมนุกล่าวแก่อิกษวากุ
6.28.2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयोऽविदुः ।
स कालेनेह महता योगो नष्टः परंतप ॥ ६.२८.२ ॥
ดังนี้ ราชฤๅษีทั้งหลายรู้โยคะนี้ ซึ่งสืบทอดกันมาตามลำดับ แต่โยคะนั้นสูญหายไปจากโลกนี้ในกาลอันยาวนาน โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู
6.28.3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः ।
भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम् ॥ ६.२८.३ ॥
โยคะโบราณนั้นเองที่ข้าพเจ้าได้ประกาศแก่ท่านในวันนี้ เพราะท่านเป็นผู้ภักดีและเป็นมิตรของข้าพเจ้า นี่คือความลับอันสูงสุด
6.28.4
अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः ।
कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति ॥ ६.२८.४ ॥
การเกิดของท่านมาทีหลัง ส่วนการเกิดของท่านวิวัสวัตมาก่อน ข้าพเจ้าจะเข้าใจได้อย่างไรว่าท่านได้ประกาศโยคะนี้ในเบื้องต้น
6.28.5
बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन ।
तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परंतप ॥ ६.२८.५ ॥
การเกิดของข้าพเจ้าและของท่านได้ผ่านไปแล้วหลายครั้ง โอ้อรชุน ข้าพเจ้ารู้ทั้งหมด แต่ท่านไม่รู้ โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู
6.28.6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन् ।
प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया ॥ ६.२८.६ ॥
แม้ข้าพเจ้าจะไม่มีการเกิด มีอาตมันที่ไม่เสื่อมสลาย และแม้ข้าพเจ้าเป็นเจ้าแห่งสัตว์ทั้งหลาย ข้าพเจ้าก็ยังบังเกิดด้วยมายาของข้าพเจ้าเอง โดยดำรงอยู่ในธรรมชาติของข้าพเจ้าเอง
6.28.7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम् ॥ ६.२८.७ ॥
โอ้ภรตะ เมื่อใดที่ธรรมเสื่อมถอยและอธรรมผงาดขึ้น เมื่อนั้นข้าพเจ้าจะสร้างตนเองขึ้น
6.28.8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥ ६.२८.८ ॥
เพื่อคุ้มครองคนดี เพื่อทำลายคนชั่ว และเพื่อตั้งธรรมให้มั่นคง ข้าพเจ้าจะบังเกิดในยุคแล้วยุคเล่า
6.28.9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः ।
त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन ॥ ६.२८.९ ॥
โอ้อรชุน ผู้ใดรู้การเกิดและการกระทำอันทิพย์ของข้าพเจ้าตามความเป็นจริงเช่นนี้ เมื่อละร่างแล้วย่อมไม่เกิดใหม่อีก แต่จะมาสู่ข้าพเจ้า
6.28.10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः ।
बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः ॥ ६.२८.१० ॥
ผู้คนจำนวนมากที่หลุดพ้นจากราคะ ความกลัว และความโกรธ มีจิตแนบแน่นอยู่กับข้าพเจ้า พึ่งพิงข้าพเจ้า และบริสุทธิ์ด้วยการบำเพ็ญตบะแห่งปัญญา ได้บรรลุภาวะของข้าพเจ้าแล้ว
6.28.11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम् ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ६.२८.११ ॥
ผู้ใดเข้าหาข้าพเจ้าด้วยวิธีใด ข้าพเจ้าก็จะโปรดปรานผู้นั้นด้วยวิธีนั้น โอ้ปารถะ มนุษย์ทั้งหลายย่อมดำเนินตามทางของข้าพเจ้าในทุกทาง
6.28.12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः ।
क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा ॥ ६.२८.१२ ॥
ผู้คนในโลกนี้ปรารถนาความสำเร็จในการกระทำของตน จึงบูชาเทวดาทั้งหลาย เพราะในโลกมนุษย์ ความสำเร็จที่เกิดจากการกระทำย่อมมาถึงอย่างรวดเร็ว
6.28.13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः ।
तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ ६.२८.१३ ॥
ข้าพเจ้าได้สร้างวรรณะทั้งสี่ตามการแบ่งคุณและกรรม แม้ข้าพเจ้าจะเป็นผู้สร้างสิ่งนั้น ก็จงรู้ว่าข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่กระทำ และไม่เสื่อมสลาย
6.28.14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा ।
इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते ॥ ६.२८.१४ ॥
กรรมทั้งหลายไม่ติดข้องข้าพเจ้า และข้าพเจ้าก็ไม่ปรารถนาผลของกรรม ผู้ใดรู้จักข้าพเจ้าเช่นนี้ ผู้นั้นย่อมไม่ถูกกรรมผูกมัด
6.28.15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः ।
कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम् ॥ ६.२८.१५ ॥
เมื่อรู้เช่นนี้ แม้นักแสวงหาความหลุดพ้นในกาลก่อนก็ได้กระทำกรรม เพราะฉะนั้น จงกระทำกรรมที่บรรพบุรุษได้กระทำไว้ และที่บรรพบุรุษในยุคก่อนๆ ได้กระทำไว้นานยิ่งกว่านั้น
6.28.16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥ ६.२८.१६ ॥
แม้ปราชญ์ทั้งหลายก็ยังหลงใหลในเรื่องนี้ว่า อะไรคือกรรม อะไรคืออกรรม ข้าพเจ้าจะบอกท่านถึงกรรมนั้น เมื่อรู้แล้วท่านจะพ้นจากความชั่วร้าย
6.28.17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः ।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः ॥ ६.२८.१७ ॥
ต้องเข้าใจกรรมจริง และต้องเข้าใจวิกรรม และต้องเข้าใจอกรรมด้วย เส้นทางแห่งกรรมนั้นลึกซึ้งนัก
6.28.18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः ।
स बुद्धिमान्मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत् ॥ ६.२८.१८ ॥
ผู้ใดเห็นอกรรมในกรรม และเห็นกรรมในอกรรม ผู้นั้นเป็นผู้มีปัญญาในหมู่มนุษย์ เป็นผู้ประกอบด้วยโยคะ และเป็นผู้กระทำการทั้งปวง
6.28.19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसंकल्पवर्जिताः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः ॥ ६.२८.१९ ॥
ผู้ที่ความพยายามทั้งปวงปราศจากกามและความดำริ มีกรรมถูกไฟแห่งปัญญาเผาไหม้ ผู้รู้ทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่าบัณฑิต
6.28.20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किंचित्करोति सः ॥ ६.२८.२० ॥
ผู้ละความยึดติดในผลของกรรม อิ่มเอมอยู่เสมอ ไม่พึ่งพิงสิ่งใด แม้จะขวนขวายอยู่ในการกระทำ แท้จริงแล้วก็มิได้กระทำสิ่งใดเลย
6.28.21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः ।
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ६.२८.२१ ॥
ผู้ไร้ความคาดหวัง มีจิตและตนสำรวมแล้ว ละการยึดถือทรัพย์สมบัติทั้งปวง ผู้ที่ทำกรรมด้วยกายเพียงอย่างเดียว ย่อมไม่ประสบบาป
6.28.22
यदृच्छालाभसंतुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः ।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते ॥ ६.२८.२२ ॥
ผู้พอใจในสิ่งที่ได้มาเองโดยมิได้แสวงหา ก้าวพ้นคู่ตรงข้าม ปราศจากความริษยา มีใจเสมอทั้งในความสำเร็จและความล้มเหลว แม้จะกระทำการ ก็ไม่ถูกผูกมัด
6.28.23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः ।
यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते ॥ ६.२८.२३ ॥
สำหรับผู้ที่ปราศจากความยึดติด หลุดพ้นแล้ว มีจิตตั้งมั่นอยู่ในความรู้ และกระทำกรรมเพื่อการบูชายัญ กรรมทั้งสิ้นของเขาย่อมสลายหายไป
6.28.24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्म कर्म समाधिना ॥ ६.२८.२४ ॥
ของถวายคือพรหมัน เครื่องเซ่นคือพรหมัน ถูกถวายโดยพรหมันลงในไฟคือพรหมัน ผู้ที่กรรมของเขาแน่วแน่ในสมาธิ ย่อมไปถึงพรหมันนั้นเท่านั้น
6.28.25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते ।
ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति ॥ ६.२८.२५ ॥
โยคีบางพวกบูชาเฉพาะยัญของเหล่าเทพ ส่วนบางพวกถวายยัญลงในไฟแห่งพรหมัน โดยถวายยัญด้วยตัวยัญนั่นเอง
6.28.26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति ।
शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति ॥ ६.२८.२६ ॥
บางพวกถวายอินทรีย์มีโสตเป็นต้นลงในไฟแห่งการสำรวม บางพวกถวายวิสัยของอินทรีย์มีเสียงเป็นต้นลงในไฟแห่งอินทรีย์
6.28.27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे ।
आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते ॥ ६.२८.२७ ॥
บางพวกถวายกรรมของอินทรีย์ทั้งปวงและกรรมของปราณลงในไฟแห่งโยคะคือการควบคุมตน ซึ่งถูกจุดขึ้นด้วยความรู้
6.28.28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे ।
स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः ॥ ६.२८.२८ ॥
บางพวกทำยัญด้วยวัตถุ บางพวกทำยัญคือตบะ บางพวกทำยัญคือโยคะ ส่วนนักพรตผู้มีวัตรมั่นคงทำยัญคือการศึกษาคัมภีร์และยัญคือความรู้
6.28.29
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथाऽपरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥ ६.२८.२९ ॥
บางพวกถวายปราณขึ้นสู่อปานะ และถวายอปานะลงสู่ปราณ บางพวกกลั้นการเคลื่อนไหวของปราณและอปานะ แล้วมุ่งมั่นอยู่กับการควบคุมลมหายใจ
6.28.30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ६.२८.३० ॥
บางพวกควบคุมการกิน แล้วถวายลมหายใจลงในลมหายใจ ผู้เหล่านี้ทั้งหมดล้วนรู้ยัญ มลทินของพวกเขาถูกยัญชำระให้สิ้นไป
6.28.31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥ ६.२८.३१ ॥
ผู้ที่บริโภคอมฤตที่เหลือจากยัญ ย่อมไปสู่พรหมันอันนิรันดร์ ผู้ที่ไม่บูชายัญ โลกนี้ก็ยังไม่มีสำหรับเขา แล้วโลกอื่นจะมีได้อย่างไร โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ
6.28.32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे ।
कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे ॥ ६.२८.३२ ॥
ยัญหลายประการเช่นนี้ถูกแผ่ขยายออกไปจากพระพักตร์ของพรหมัน จงรู้ยัญเหล่านั้นทั้งหมดว่าเกิดจากกรรม เมื่อรู้ดังนี้แล้ว เจ้าก็จะหลุดพ้น
6.28.33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यजाज्ज्ञानयज्ञः परंतप ।
सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते ॥ ६.२८.३३ ॥
โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู ยัญคือความรู้ประเสริฐกว่ายัญที่ทำด้วยวัตถุ โอ้บุตรแห่งปฤถา กรรมทั้งสิ้นย่อมสมบูรณ์ลงในความรู้
6.28.34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया ।
उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः ॥ ६.२८.३४ ॥
จงเรียนรู้สิ่งนั้นด้วยการกราบไหว้ การซักถาม และการรับใช้ ปราชญ์ผู้เห็นสัจธรรมจะสอนความรู้นั้นแก่เจ้า
6.28.35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव ।
येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि ॥ ६.२८.३५ ॥
เมื่อรู้สิ่งนั้นแล้ว โอ้บุตรแห่งปาณฑุ เจ้าจะไม่ตกอยู่ในความหลงเช่นนี้อีก ด้วยสิ่งนั้น เจ้าจะเห็นสรรพสัตว์ทั้งปวงทั้งในตนและในเรา
6.28.36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः ।
सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं संतरिष्यसि ॥ ६.२८.३६ ॥
แม้เจ้าจะเป็นผู้กระทำบาปยิ่งที่สุดในบรรดาผู้ทำบาปทั้งหลาย เจ้าก็จะข้ามพ้นความชั่วร้ายทั้งสิ้นได้ ด้วยแพคือความรู้เท่านั้น
6.28.37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मासात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते यथा ॥ ६.२८.३७ ॥
โอ้อรชุน เปรียบเหมือนไฟที่ลุกโชนย่อมเผาฟืนให้เป็นเถ้า ไฟคือความรู้ก็เผากรรมทั้งปวงให้เป็นเถ้าฉันนั้น
6.28.38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥ ६.२८.३८ ॥
แท้จริงในโลกนี้ไม่มีสิ่งใดบริสุทธิ์เท่าความรู้ ผู้ที่สมบูรณ์ในโยคะย่อมพบความรู้นั้นในตนเอง ตามกาลเวลา ด้วยตนเอง
6.28.39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः ।
ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति ॥ ६.२८.३९ ॥
ผู้มีศรัทธา ผู้ทุ่มเทต่อความรู้ และสำรวมอินทรีย์ ย่อมได้รับความรู้ เมื่อได้รับความรู้แล้ว ก็จะบรรลุความสงบอันสูงสุดในไม่ช้า
6.28.40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति ।
नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः ॥ ६.२८.४० ॥
ผู้ไม่รู้ ผู้ไม่มีศรัทธา และผู้มีจิตลังเล ย่อมพินาศ สำหรับผู้มีจิตลังเล ไม่มีโลกนี้ ไม่มีโลกหน้า และไม่มีความสุข
6.28.41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम् ।
आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय ॥ ६.२८.४१ ॥
ธนัญชัย ผู้ที่สละการกระทำไปด้วยโยคะ มีความสงสัยถูกตัดขาดด้วยความรู้ และเป็นผู้มีอาตมัน การกระทำทั้งหลายย่อมไม่ผูกมัดเขา
6.28.42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः ।
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत ॥ ६.२८.४२ ॥
เพราะฉะนั้น ภารตะ จงใช้ดาบคือความรู้ตัดความสงสัยที่เกิดจากอวิชชา ซึ่งดำรงอยู่ในใจของเจ้าเสีย แล้วตั้งมั่นในโยคะ จงลุกขึ้นเถิด