ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.3.1
खरा गोषु प्रजायन्ते रमन्ते मातृभिः सुताः ।
अनार्तवं पुष्पफलं दर्शयन्ति वनद्रुमाः ॥ ६.३.१ ॥
ଗଧମାନେ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମୁଛନ୍ତି, ସନ୍ତାନମାନେ ମାତାମାନଙ୍କ ସହ ରମନ୍ତି, ଏବଂ ବନର ଗଛମାନେ ଅସମୟରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଖାନ୍ତି।
6.3.2
गर्भिण्योऽजातपुत्राश्च जनयन्ति विभीषणान् ।
क्रव्यादाः पक्षिभिश्चापि सहा श्नन्ति परस्परम् ॥ ६.३.२ ॥
ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କରିନାହାନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି; ମାଂସଭୋଜୀମାନେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସହ ପରସ୍ପରକୁ ଖାଆନ୍ତି।
6.3.3
त्रिविषाणाश्चतुर्नेत्राः पञ्चपादा द्विमेहनाः ।
द्विशीर्षाश्च द्विपुच्छाश्च दंष्ट्रिणः पशवोऽशिवाः ॥ ६.३.३ ॥
ତିନି ଶିଙ୍ଗ, ଚାରି ଆଖି, ପାଞ୍ଚ ଗୋଡ଼, ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗ, ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ, ଦୁଇ ଲାଞ୍ଜ ଓ ଦାଢ଼ବିଶିଷ୍ଟ ଅଶୁଭ ପଶୁ।
6.3.4
जायन्ते विवृतास्याश्च व्याहरन्तोऽशिवा गिरः ।
त्रिपदाः शिखिनस्तार्क्ष्याश्चतुर्दंष्ट्रा विषाणिनः ॥ ६.३.४ ॥
ଖୋଲା ମୁଖ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅଶୁଭ ସ୍ୱରରେ କଥା କହୁଥିବା, ତିନି ଗୋଡ଼ିଆ, ଶିଖାଧାରୀ, ଗରୁଡ଼ ପରି, ଚାରି ଦାଢ଼ ଓ ଶିଙ୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ ଜନ୍ମନ୍ତି।
6.3.5
तथैवान्याश्च दृश्यन्ते स्त्रियो वै ब्रह्मवादिनाम् ।
वैनतेयान्मयूरांश्च जनयन्ति पुरे तव ॥ ६.३.५ ॥
ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ନଗରରେ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ଼ ପରି ପକ୍ଷୀ) ଓ ମୟୂର ପ୍ରସବ କରୁଛନ୍ତି।
6.3.6
गोवत्सं वडवा सूते श्वा सृगालं महीपते ।
कुक्कुरान्करभाश्चैव शुकाश्चाशुवादिनः ॥ ६.३.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଘୋଡ଼ୀ ଗାଈ ବାଛୁରୀ ପ୍ରସବ କରେ, କୁକୁରୀ ଶିଆଳ ପ୍ରସବ କରେ; କୁକୁର, ଓଟ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କଥା କହୁଥିବା ଶୁକପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମନ୍ତି।
6.3.7
स्त्रियः काश्चित्प्रजायन्ते चतस्रः पञ्च कन्यकाः ।
जातमात्राश्च नृत्यन्ति गायन्त च हसन्ति च ॥ ६.३.७ ॥
କେତେକ ସ୍ତ୍ରୀ ଚାରି-ପାଞ୍ଚଟି କନ୍ୟା ପ୍ରସବ କରିବେ; ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ସେମାନେ ନାଚିବେ, ଗାଇବେ ଓ ହସିବେ।
6.3.8
पृथग्जनस्य सर्वस्य क्षुद्रकाः प्रहसन्ति च ।
नृत्यन्ति परिगायन्ति वेदयन्तो महद्भयम् ॥ ६.३.८ ॥
ସମସ୍ତ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୁଦ୍ରମାନେ ହସିବେ; ନାଚିବେ, ଚାରିପାଖରେ ଗାଇ ମହା ଭୟ ଘୋଷଣା କରିବେ।
6.3.9
प्रतिमाश्चालिखन्त्येताः सशस्त्राः कालचोदिताः ।
अन्योन्यमभिधावन्ति शिशवो दण्डपाणयः ॥ ६.३.९ ॥
କାଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପ୍ରତିମାମାନ ଆଙ୍କିବେ; ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଶିଶୁମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାଇଁବେ।
6.3.10
अन्योन्यमभिमृद्गन्ति नगराणि युयुत्सवः ।
पद्मोत्पलानि वृक्षेषु जायन्ते कुमुदानि च ॥ ६.३.१० ॥
ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ନଗରସବୁ ଦଳିଦେବେ; ବୃକ୍ଷରେ ପଦ୍ମ, ଉତ୍ପଳ ଓ କୁମୁଦ ଜନ୍ମିବେ।
6.3.11
विष्व्वाताश्च वान्त्युग्रा रजो नाप्युपशाम्यति ।
अभीक्ष्णं कम्पते भूमिरर्कं राहुरुपैति च ॥ ६.३.११ ॥
ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାତ୍ୟା ବହିବ, ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେବ ନାହିଁ; ପୃଥିବୀ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିବ, ଆଉ ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିକଟକୁ ଆସିବ।
6.3.12
श्वेतो ग्रहस्तथा चित्रां समतिक्रम्य तिष्ठति ।
अभावं हि विशेषेण कुरूणां तत्र पश्यति ॥ ६.३.१२ ॥
ଧଳା ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଛିଡ଼ା ଅଛି; ସେଠାରେ ସେ ବିଶେଷ ଭାବେ କୁରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଦେଖେ।
6.3.13
धूमकेतुर्महाघोरः पुष्यं चाक्रम्य तिष्ठति ।
सेनयोरशिवं घोरं करिष्यति महाग्रहः ॥ ६.३.१३ ॥
ଧୂମକେତୁ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ରହିଛି। ସେହି ମହାଗ୍ରହ ଉଭୟ ସେନା ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଓ ଘୋର ଫଳ ଆଣିବ।
6.3.14
मघास्वङ्गारको वक्रः श्रवणे च बृहस्पतिः ।
भगं नक्षत्रमाक्रम्य सूर्यपुत्रेण पीड्यते ॥ ६.३.१४ ॥
ମଘାରେ ବକ୍ରୀ ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ଶ୍ରବଣରେ ବୃହସ୍ପତି। ଭଗ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ତାହା ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର (ଶନି)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ।
6.3.15
शुक्रः प्रोष्ठपदे पूर्वे समारुह्य विरोचते ।
उत्तरे तु परिक्रम्य सहितः समुदीक्षते ॥ ६.३.१५ ॥
ଶୁକ୍ର ପୂର୍ବ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦରେ ଚଢ଼ି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଉତ୍ତର (ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ) ଚାରିପାଖେ ଘୂରି ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।
6.3.16
श्यामो ग्रहः प्रज्वलितः सधूम इव पावकः ।
ऐन्द्रं तेजस्वि नक्षत्रं ज्येष्ठामाक्रम्य तिष्ठति ॥ ६.३.१६ ॥
କଳା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସେହି ଗ୍ରହ ଧୂଆଁ ସହିତ ଅଗ୍ନି ପରି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ନକ୍ଷତ୍ର ଜ୍ୟେଷ୍ଠାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ସେ ରହିଛି।
6.3.17
ध्रुवं प्रज्वलितो घोरमपसव्यं प्रवर्तते ।
रोहिणीं पीडयत्येवमुभौ च शशिभास्करो ।
चित्रास्वात्यन्तरे चैव विष्ठितः परुषग्रहः ॥ ६.३.१७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ସେ ଅପସବ୍ୟ ଦିଗରେ ଗତି କରେ। ଏହିପରି ସେ ରୋହିଣୀକୁ ପୀଡ଼ିତ କରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଭୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ଚିତ୍ରା ଓ ସ୍ୱାତୀ ମଧ୍ୟରେ ସେହି କଠୋର ଗ୍ରହ ରହିଛି।
6.3.18
वक्रानुवक्रं कृत्वा च श्रवणं पावकप्रभः ।
ब्रह्मराशिं समावृत्य लोहिताङ्गो व्यवस्थितः ॥ ६.३.१८ ॥
ବକ୍ର ଓ ଅନୁବକ୍ର ଗତି କରି, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତି ଥିବା ସେହି ଗ୍ରହ ଶ୍ରବଣକୁ; ବ୍ରହ୍ମରାଶିକୁ ଘେରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଛି।
6.3.19
सर्वसस्यपरिच्छन्ना पृथिवी सस्यमालिनी ।
पञ्चशीर्षा यवाश्चापि शतशीर्षाश्च शालयः ॥ ६.३.१९ ॥
ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ପୃଥିବୀ, ଶସ୍ୟରେ ଶୋଭିତ; ଯବର ପାଞ୍ଚ ଶୀର୍ଷ ଓ ଶାଳିଧାନର ଶହେ ଶୀର୍ଷ।
6.3.20
प्रधानाः सर्वलोकस्य यास्वायत्तमिदं जगत् ।
ता गावः प्रस्नुता वत्सैः शोणितं प्रक्षरन्त्युत ॥ ६.३.२० ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକର ପ୍ରଧାନ, ଯାହା ଉପରେ ଏହି ଜଗତ ନିର୍ଭର କରେ, ସେହି ଗାଭୀମାନେ ବାଛୁରି ସହ କ୍ଷୀର ବହାଇ ରକ୍ତ ମଧ୍ୟ ବହାଉଛନ୍ତି।
6.3.21
निश्चेरुरर्चिषश्चापात्खङ्गाश्च ज्वलिता भृशम् ।
व्यक्तं पश्यन्ति शस्त्राणि संग्रामं समुपस्थितम् ॥ ६.३.२१ ॥
ଆକାଶରୁ ଅଗ୍ନିଶିଖା ନିର୍ଗତ ହେଲା; ଖଡ୍ଗସବୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳିଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ନିକଟକୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଅସ୍ତ୍ରସବୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଉଛନ୍ତି।
6.3.22
अग्निवर्णा यथा भासः शस्त्राणामुदकस्य च ।
कवचानां ध्वजानां च भविष्यति महाक्षयः ॥ ६.३.२२ ॥
ଅସ୍ତ୍ର, ଜଳ, କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜର ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭା ପରି; ମହାବିନାଶ ହେବ।
6.3.23
पृथिवी शोणितावर्ता ध्वजोडुपसमाकुला ।
कुरूणां वैशसे राजन्पाण्डवैः सह भारत ॥ ६.३.२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭରତବଂଶଜ, କୌରବଙ୍କ ସଂହାରରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ପୃଥିବୀ ରକ୍ତର ଆବର୍ତ୍ତରେ ଘୂରିବ, ଧ୍ୱଜ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
6.3.24
दिक्षु प्रज्वलितास्याश्च व्याहरन्ति मृगद्विजाः ।
अत्याहितं दर्शयन्तः क्षत्रियाणां महद्भयम् ॥ ६.३.२४ ॥
ଦିଗରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଖର ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଡାକୁଛନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ମହା ଅମଙ୍ଗଳ ଓ ମହାଭୟ ଦେଖାଉଛନ୍ତି।
6.3.25
एकपक्षाक्षिचरणाः शकुन्ताः खेचरा निशि ।
रौद्रं वदन्ति संरब्धाः शोणितं छर्दयन्ति च ॥ ६.३.२५ ॥
ଗୋଟିଏ ପାଖ, ଗୋଟିଏ ଆଖି ଓ ଗୋଟିଏ ଗୋଡ଼ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ରାତିରେ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର କଥା କହି ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରନ୍ତି।
6.3.26
ग्रहौ ताम्रारुणनिभौ प्रज्वलन्ताविव स्थितौ ।
सप्तर्षीणामुदाराणां समवच्छाद्य वै प्रभाम् ॥ ६.३.२६ ॥
ତମ୍ବା ଓ ଲାଲ ପରି ଜ୍ୱଳୁଥିବା ଦୁଇଟି ଗ୍ରହ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି; ଉଦାର ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଢାଙ୍କୁଛନ୍ତି।
6.3.27
संवत्सरस्थायिनौ च ग्रहौ प्रज्वलितावुभौ ।
विशाखयोः समीपस्थौ बृहस्पतिशनैश्चरौ ॥ ६.३.२७ ॥
ଏକ ବର୍ଷ ସ୍ଥିର ରହୁଥିବା ଦୁଇଟି ଗ୍ରହ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶନି, ଜଳୁଥିବା ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରର ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି।
6.3.28
चन्द्रादित्यावुभौ ग्रस्तावेकाह्ना हि त्रयोदशीम् ।
अपर्वमि ग्रहं यातौ प्रजासंक्षयमिच्छतः ॥ ६.३.२८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଭୟେ ଏକା ଦିନରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଗ୍ରହଣଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ; ଅସମୟରେ ଗ୍ରହଣ ଲାଗିଲା, ଯେପରି ପ୍ରଜାଙ୍କ ବିନାଶ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
6.3.29
अशोभिता दिशः सर्वाः पांसुवर्षैः समन्ततः ।
उत्पातमेघा रौद्राश्च रात्रौ वर्षन्ति शोणितम् ॥ ६.३.२९ ॥
ସବୁ ଦିଗ ସବୁଆଡ଼େ ଧୂଳିବର୍ଷାରେ ମଳିନ ହୋଇଛି; ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ପାତ ମେଘ ରାତିରେ ରକ୍ତ ବର୍ଷାଉଛନ୍ତି।
6.3.30
कृत्तिकां पीडयंस्तीक्ष्णैर्नक्षत्रं पृथिवीपते ।
अभीक्ष्णवाता वायन्ते धूमकेतुमवस्थिताः ॥ ६.३.३० ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଗ୍ରହମାନେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପୀଡ଼ିତ କରୁଛନ୍ତି; ନିରନ୍ତର ପବନ ବହୁଛି, ଧୂମକେତୁ ସ୍ଥିତ ଅଛି।
6.3.31
विषमं जनयन्त्येत आक्रन्दजननं महत् ।
त्रिषु पूर्वेषु सर्वेषु नक्षत्रेषु विशांपते ।
बुधः संपततेऽभीक्ष्णं जनयन्प्राणिनां भयम् ॥ ६.३.३१ ॥
ଏମାନେ ଅସମଭାବରେ ମହାନ ଆକ୍ରନ୍ଦନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଜାପତି, ପୂର୍ବର ତିନି ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବୁଧ ବାରମ୍ବାର ଗମନ କରି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଜାଗ୍ରତ କରେ।
6.3.32
चतुर्दशीं पञ्चदशीं भूतपूर्वां च षोडशीम् ।
इमां तु नाभिजानामि अमावास्यां त्रयोदशीम् ।
चन्द्रसूर्यावुभौ ग्रस्तावेकाह्ना हि त्रयोदशीम् ॥ ६.३.३२ ॥
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ପଞ୍ଚଦଶୀ ଏବଂ ପୂର୍ବେ ଘଟିଥିବା ଷୋଡ଼ଶୀ ତିଥି ମୁଁ ଜାଣେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନରେ, ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଭୟ ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।
6.3.33
अपर्वणि ग्रहेणैतौ प्रजाः संक्षपयिष्यतः ।
मांसवर्षं पुनस्तीव्रमासीत्कृष्णचतुर्दशीम् ।
शोणितैर्वक्रसंपूर्णा अतृप्तास्तत्र राक्षसाः ॥ ६.३.३३ ॥
ଅକାଳ ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବେ। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପୁଣି ଭୟଙ୍କର ମାଂସବର୍ଷା ହେଲା। ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ର ଜଳରେ ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
6.3.34
प्रतिस्रोतोवहा नद्यः सरितः शोणितोदकाः ।
फेनायमानाः कूपाश्च कूर्दन्ति वृषभा इव ॥ ६.३.३४ ॥
ନଦୀମାନେ ବିପରୀତ ସ୍ରୋତରେ ବହିଲେ, ଛୋଟ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତକୁ ହିଁ ଜଳ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, କୂଅମାନେ ଫେଣ ଉଗାରି ବଳଦ ପରି ଡେଇଁଲେ।
6.3.35
पतन्त्युल्काः सनिर्घाताः शक्राशनिसमप्रभाः ।
अद्य चैव निशां व्युष्टामनयं समवाप्स्यथ ॥ ६.३.३५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଲ୍କା ଗର୍ଜନ ସହିତ ପଡ଼ୁଛି। ଆଜି ହିଁ ରାତି ପାହିଲେ ଆପଣମାନେ ଅନର୍ଥ ପାଇବେ।
6.3.36
विनिःसृत्य महोल्काभिस्तिमिरं सर्वतो दिशम् ।
अन्योन्यमुपतिष्ठद्भिस्तत्र चोक्तं महर्षिभिः ।
भूमिपालसहस्राणां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ६.३.३६ ॥
ବଡ଼ ଉଲ୍କା ସହିତ ସବୁ ଦିଗରୁ ଅନ୍ଧକାର ବାହାରି ଆସିଲା। ସେଠାରେ ପରସ୍ପରକୁ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ମହର୍ଷିମାନେ କହିଥିଲେ: ସହସ୍ର ରାଜାଙ୍କ ରକ୍ତ ପୃଥିବୀ ପାନ କରିବ।
6.3.37
कैलासमन्दराभ्यां तु तथा हिमवतो विभो ।
सहस्रशो महाशब्दं शिखराणि पतन्ति च ॥ ६.३.३७ ॥
ହେ ବିଭୋ, କୈଳାସ ଓ ମନ୍ଦର ଏବଂ ହିମାଳୟର ଶିଖରସମୂହ ମଧ୍ୟ ମହା ଶବ୍ଦ ସହିତ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପଡ଼ୁଛି।
6.3.38
महाभूता भूमिकम्पे चत्वारः सागराः पृथक् ।
वेलामुद्वर्तयन्तीव क्षोभयन्तो वसुन्धराम् ॥ ६.३.३८ ॥
ଭୂମିକମ୍ପରେ ଚାରି ମହାସାଗର ପୃଥକ ପୃଥକ, ଯେପରି ତଟକୁ ଓଲଟାଇ, ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷୁବ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
6.3.39
वृक्षानुन्मथ्य वान्त्युग्रा वाताः शर्करकर्षिणः ।
आभग्राः सुमहावातैरशनीभिः समाहताः ॥ ६.३.३९ ॥
ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଉପାଡ଼ି, ପଥର ଟାଣି ଉଗ୍ର ପବନ ବହୁଛି; ମହାପବନ ଓ ବଜ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇ ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛନ୍ତି।
6.3.40
वृक्षाः पतन्ति चैत्याश्च ग्रामेषु नगरेषु च ।
नीललोहितपीतश्च भवत्यग्निर्हुतो द्विजैः ॥ ६.३.४० ॥
ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଚୈତ୍ୟ ପଡ଼ୁଛି; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋମିତ ଅଗ୍ନି ନୀଳ, ଲାଲ ଓ ହଳଦିଆ ହେଉଛି।
6.3.41
वामार्चिर्दुष्टगन्धश्च मुञ्चन्वै दारुणं स्वनम् ।
स्पर्शा गन्धा रसाश्चैव विपरीता महीपते ॥ ६.३.४१ ॥
ବାମ ଶିଖାଯୁକ୍ତ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ନିର୍ଗତ କରେ; ହେ ମହୀପତି, ସ୍ପର୍ଶ, ଗନ୍ଧ ଓ ରସ ମଧ୍ୟ ବିପରୀତ ହୋଇଛି।
6.3.42
धूमं ध्वजाः प्रमुञ्चन्ति कम्पमाना मुहुर्मुहुः ।
मुञ्चन्त्यङ्गारवर्षं च भेर्यश्च पटहास्तथा ॥ ६.३.४२ ॥
କମ୍ପମାନ ଧ୍ୱଜା ବାରମ୍ବାର ଧୂଆଁ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଅଙ୍ଗାରର ବର୍ଷା ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ଭେରୀ ଓ ପଟହ ମଧ୍ୟ ସେମିତି।
6.3.43
शिखराणां समृद्धानामुपरिष्टात्समन्ततः ।
वायसाश्च रुवन्त्युग्रं वामं मण्डलमाश्रिताः ॥ ६.३.४३ ॥
ସମୃଦ୍ଧ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ କାଉମାନେ ବାମ ବୃତ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ଡାକୁଛନ୍ତି।
6.3.44
पक्वापक्वेऽतिसुभृशं वावाश्यन्ते वयांसि च ।
निलीयन्ते ध्वजाग्रेषु क्षयाय पृथिवीक्षिताम् ॥ ६.३.४४ ॥
ପାଚିଲା ଓ କଞ୍ଚା ଫଳ ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ଅତ୍ୟଧିକ ଡାକୁଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଧ୍ୱଜାଗ୍ରରେ ଲୁଚୁଛନ୍ତି।
6.3.45
ध्यायन्तः प्रकिरन्तश्च व्याला वेपथुसंयुताः ।
दीनास्तुरंगमाः सर्वे वारणाः सलिलाश्रयाः ॥ ६.३.४५ ॥
ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ଓ ଇତସ୍ତତଃ ବିକିରିତ, କମ୍ପମାନ ହିଂସ୍ର ପଶୁମାନେ; ଦୀନ ଘୋଡ଼ା ଓ ସମସ୍ତ ହାତୀ ଜଳର ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜୁଛନ୍ତି।
6.3.46
एवंविधं दुर्निमित्तं क्षयाय पृथीवीक्षिताम् ।
भौमं दिव्यं चान्तरिक्षं त्रिविधं जायतेऽनिशम् ॥ ६.३.४६ ॥
ଏପରି ଦୁର୍ଲକ୍ଷଣ ପୃଥିବୀ ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ; ଭୌମ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ — ଏହି ତ୍ରିବିଧ ଉତ୍ପାତ ନିରନ୍ତର ଉପୁଜୁଛି।
6.3.47
एतच्छ्रुत्वा भवानत्र प्राप्तकालं व्यवस्यताम् ।
यथा लोकः समुच्छेदं नायं गच्छेत भारत ॥ ६.३.४७ ॥
ଏହା ଶୁଣି ଏବେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଏ ଲୋକ ବିନାଶକୁ ନ ଯାଏ, ହେ ଭାରତ।
6.3.48
पितुर्वचो निशम्यैतद्धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ।
दिष्टमेतत्पुरा मन्ये भविष्यति नरक्षयः ॥ ६.३.४८ ॥
ପିତାଙ୍କର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ: ମୁଁ ମନେ କରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ବିନାଶ ହେବ।
6.3.49
राजानः क्षत्रधर्मेण यदि वध्यन्ति संयुगे ।
वीरलोकं समासाद्य सुखं प्राप्स्यन्ति केवलम् ॥ ६.३.४९ ॥
ରାଜାମାନେ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ ବୀରଲୋକ ପାଇ କେବଳ ସୁଖ ଲାଭ କରିବେ।
6.3.50
इह कीर्तिं परे लोके दीर्घकालं महत्सुखम् ।
प्राप्स्यन्ति पुरुषव्याघ्राः प्राणांस्त्यक्त्वा महाहवे ॥ ६.३.५० ॥
ଏଠାରେ କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ମହାସୁଖ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗକାରୀ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ପାଇବେ।
6.3.51
एवं मुनिस्तथेत्सुक्त्वा कवीन्द्रो राजसत्तम ।
धृतराष्ट्रेण पुत्रेण ध्यानमन्वगमत्परम् ॥ ६.३.५१ ॥
ଏହିପରି ମୁନି, କବୀନ୍ଦ୍ର 'ସେପରି ହେଉ' କହି, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହିତ ପରମ ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
6.3.52
स मुहूर्तं तथा ध्यात्वा पुनरेवाब्रवीद्वचः ।
असंशयं पार्थिवेन्द्र कालः संक्षयते जगत् ॥ ६.३.५२ ॥
ସେ କ୍ଷଣେ ସେହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି ପୁନର୍ବାର ଏହି ବଚନ କହିଲେ: ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନିଃସଂଶୟ କାଳ ଜଗତକୁ ସଂହାର କରୁଛି।
6.3.53
सृजते च पुनर्लोकान्नेह विद्यति शाश्वतम् ।
ज्ञातीनां वै कुरूणां च संबन्धिसुहृदां तथा ॥ ६.३.५३ ॥
ସେ ପୁନର୍ବାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଶାଶ୍ୱତ କିଛି ନାହିଁ। କୁରୁମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାତି, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ସୁହୃଦଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସତ୍ୟ।
6.3.54
धर्म्यं दर्शय पन्थानं समर्थो ह्यसि वारणे ।
क्षुद्रं जातिवधं प्राहुर्मा कुरुष्व ममाप्रियम् ॥ ६.३.५४ ॥
ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ପଥ ଦେଖାଅ, କାରଣ ତୁମେ ଏହା ନିବାରଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ। ଜ୍ଞାତିବଧ ନୀଚ କର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ମୋ ପ୍ରତି ଅପ୍ରିୟ କିଛି କର ନାହିଁ।
6.3.55
कालोऽयं पुत्ररूपेण तव जातो विशांपते ।
न वधः पूज्यते वेदे हितं नैव कथंचन ॥ ६.३.५५ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଏହି କାଳ ତୁମ ପୁତ୍ର ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ବେଦରେ ବଧ ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହେଁ; ତାହା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ହିତକର ନୁହେଁ।
6.3.56
हन्यात्स एनं यो हन्यात्कुलधर्मं स्विकां तनुम् ।
कालेनोत्पथगन्तसि शक्ये सति यथाऽऽपदि ॥ ६.३.५६ ॥
ନିଜ ଦେହ ସ୍ୱରୂପ କୁଳଧର୍ମକୁ ଯିଏ ବଧ କରେ, ସେ ପ୍ରକୃତରେ ନିଜକୁ ହିଁ ବଧ କରେ। କାଳବଶରୁ ତୁମେ କୁପଥରେ ଗଲଣି; ସମର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକ ପରି।
6.3.57
कुलस्यास्य विनाशाय तथैव च महीक्षिताम् ।
अनर्थो राज्यरूपेण तव जातो विशांपते ॥ ६.३.५७ ॥
ଏହି କୁଳର ବିନାଶ ପାଇଁ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମ ରାଜ୍ୟ ରୂପରେ ଅନର୍ଥ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
6.3.58
लुप्तधर्मा परेणासि धर्मं दर्शय वै सुतान् ।
किं ते राज्येन दुर्धर्षयेन प्राप्तोऽसि किल्विषम् ॥ ६.३.५८ ॥
ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଲୋକର ପ୍ରଭାବରେ ଧର୍ମ ହରାଇଛ। ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦେଖାଅ। ପାପ ପାଇଥିବା ତୁମକୁ ଏହି ଅଜେୟ ରାଜ୍ୟରେ କଣ ଲାଭ?
6.3.59
यशो धर्मं च कीर्तिं च पालयन्स्वर्गमाप्स्यसि ।
लभन्तां पाण्डवा राज्यं शमं गच्छन्तु कौरवाः ॥ ६.३.५९ ॥
ଯଶ, ଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ରକ୍ଷା କଲେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜ୍ୟ ପାଆନ୍ତୁ, ଏବଂ କୌରବମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତୁ।
6.3.60
एवं ब्रुवति विप्रेन्द्रे धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
प्रशस्य वाक्यं वाक्यज्ञो वाक्यं चैवाब्रवीत्पुनः ॥ ६.३.६० ॥
ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏପରି କହିବାରୁ ଅମ୍ବିକାର ପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସେହି ବାକ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରି, ବାକ୍ୟଜ୍ଞ ହୋଇ ପୁଣି ଏହି କଥା କହିଲେ।
6.3.61
यथा भवान्वेत्ति तथैव वेत्ता ।
भावाभावौ विदितौ मे यथार्थौ ।
स्वार्थे हि संमुह्यति तात लोको ।
मां चापि लोकात्मकमेव विद्धि ॥ ६.३.६१ ॥
ଆପଣ ଯେପରି ଜାଣନ୍ତି, ସେପରି ହିଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ। ଭାବ ଓ ଅଭାବ ମୋ ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ ରୂପେ ଜ୍ଞାତ। ହେ ତାତ, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ହିଁ ଲୋକ ମୋହିତ ହୁଏ। ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଲୋକସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜାଣ।
6.3.62
प्रसादये त्वामतुलप्रभावं ।
त्वं नो गतिर्दर्शयिता च धीरः ।
न चापि ते वशगा मे सुताश्च ।
न चाधर्मं कर्तुमर्हा हि मे मतिः ॥ ६.३.६२ ॥
ହେ ଅତୁଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଆପଣ ହିଁ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ପଥ ଦେଖାଉଥିବା ଧୀର। ମୋ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ବଶରେ ନାହାନ୍ତି; ଏବଂ ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଅଧର୍ମ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
6.3.63
त्वं हि धर्मः पवित्रं च यशः कीर्तिर्धृतिः स्मृतिः ।
कुरूणां पाण्डवानां च मान्यश्चापि पितामहः ॥ ६.३.६३ ॥
ଆପଣ ହିଁ ଧର୍ମ, ପବିତ୍ରତା, ଯଶ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧୃତି ଓ ସ୍ମୃତି। କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମାନ୍ୟ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ଆପଣ।
6.3.64
वैचित्रवीर्य नृपते यत्ते मनसि वर्तते ।
अभिधत्स्व यथाकामं छेत्ताऽस्मि तव संशयम् ॥ ६.३.६४ ॥
ହେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହେ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କୁହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ମୁଁ ଦୂର କରିବି।
6.3.65
यानि लिङ्गानि संग्रामे भवन्ति विजयिष्यताम् ।
तानि सर्वाणि भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ६.३.६५ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେବାକୁ ଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ, ସେସବୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
6.3.66
प्रसन्नभाः पावक ऊर्ध्वरश्मिः ।
प्रदक्षिणावर्तशिखो विधूमः ।
पुण्या गन्धाश्चाहुतीनां प्रवान्ति ।
जयस्यैतद्भाविनो रूपमाहुः ॥ ६.३.६६ ॥
ଅଗ୍ନି ପ୍ରସନ୍ନ ପ୍ରଭାରେ, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ରଶ୍ମିରେ, ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ ଶିଖାରେ, ଧୂମହୀନ ଅଛି; ଆହୁତିର ପବିତ୍ର ଗନ୍ଧ ବ୍ୟାପୁଛି। ଏହାକୁ ଆସୁଥିବା ବିଜୟର ରୂପ କୁହାଯାଏ।
6.3.67
गम्भीरघोषाश्च महास्वनाश्च ।
शङ्खा मृदङ्गाश्च नदन्ति यत्र।
विशुद्धरश्मिस्तपनः शशी च ।
जयस्येतद्भाविनो रूपमाहुः ॥ ६.३.६७ ॥
ଗମ୍ଭୀର ଘୋଷ ଓ ମହାନାଦ ଥିବା ଶଙ୍ଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଯେଉଁଠି ବାଜନ୍ତି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଶୁଦ୍ଧ ରଶ୍ମିରେ ଥାନ୍ତି; ଏହାକୁ ଆସୁଥିବା ବିଜୟର ରୂପ କୁହାଯାଏ।
6.3.68
इष्टा वाचः प्रसृता वायसानां ।
संप्रस्थितानां च गमिष्यतां च।
ये पृष्ठतस्ते त्वरयन्ति राज-
न्ये चाग्रतस्ते प्रतिषेधयन्ति ॥ ६.३.६८ ॥
କାଉମାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟ ସ୍ୱର ବ୍ୟାପୁଛି; ଯେଉଁମାନେ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି ଓ ଯିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପଛରୁ ଯେଉଁମାନେ ତ୍ୱରା କରନ୍ତି ଓ ଆଗରୁ ଯେଉଁମାନେ ରୋକନ୍ତି, ହେ ରାଜନ୍।
6.3.69
कल्याणवाचः शकुना राजहंसाः ।
शुकाः क्रौञ्चाः शतपत्राश्च यत्र।
प्रदक्षिणाश्चैव भवन्ति सङ्ख्ये ।
ध्रुवं जयस्तत्र वदन्ति विप्राः ॥ ६.३.६९ ॥
ମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱରର ରାଜହଂସ, ଶୁକ, କ୍ରୌଞ୍ଚ ଓ ଶତପତ୍ର ପକ୍ଷୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଘୂରିଲେ, ସେଠାରେ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୁହନ୍ତି।
6.3.70
अलंकारैः कवचैः केतुभिश्च ।
सुखप्रणादैर्हेषितैर्वा हयानाम्।
भ्राजिष्मती दुष्प्रतिवीक्षणीया ।
येषां चमूस्ते विजयन्ति शत्रून् ॥ ६.३.७० ॥
ଅଳଙ୍କାର, କବଚ, ଧ୍ୱଜା ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ମଧୁର ହ୍ରେଷାରେ ଝଲସୁଥିବା, ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର ସେନା ଯାହାଙ୍କର, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜିଣନ୍ତି।
6.3.71
हृष्टा वाचस्तथा सत्वं योधानां यत्र भारत ।
न म्लायन्ति स्रजश्चैव ते तरन्ति रणोदधिम् ॥ ६.३.७१ ॥
ହେ ଭରତ, ଯେଉଁଠି ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଓ ସାହସ ହର୍ଷିତ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମାଳା ମଳିନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେମାନେ ରଣସାଗର ପାର ହୁଅନ୍ତି।
6.3.72
प्रयाणे वायसो वामे दक्षिणे प्रविविक्षताम् ।
पश्चात्संसाधयत्यर्थं पुरस्तात्प्रतिषेधति ॥ ६.३.७२ ॥
ଯାତ୍ରା ସମୟରେ କାଉ ବାମ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିଲେ, ପ୍ରବେଶକାରୀମାନଙ୍କ ପଛରୁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରେ, ଆଗରୁ ବାଧା ଦିଏ।
6.3.73
शब्दरूपरसस्पर्शगन्धाश्चाविकृताः शुभाः ।
सदा हर्षश्च योधानां जयतामिह लक्षणम् ॥ ६.३.७३ ॥
ଶବ୍ଦ, ରୂପ, ରସ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଗନ୍ଧ ବିକୃତ ନହୋଇ ଶୁଭ ରହନ୍ତି; ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କଠାରେ ସର୍ବଦା ହର୍ଷ ରହେ — ଜିତୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଏହା ହିଁ ଲକ୍ଷଣ।
6.3.74
अनुगा वायवो वान्ति तथाऽभ्राणि वयांसि च ।
अनुप्लवन्ति मेघाश्च तथैवेन्द्रधनूंषि च ॥ ६.३.७४ ॥
ଅନୁକୂଳ ପବନ ବହେ; ସେହିପରି ମେଘ ଓ ପକ୍ଷୀ; ବର୍ଷାମେଘ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଭାସେ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମଧ୍ୟ।
6.3.75
एतानि जयमानानां लक्षणानि विशांपते ।
भवन्ति विपरीतानि मुमूर्षूणां जनाधिप ॥ ६.३.७५ ॥
ହେ ବିଶାଂପତି, ଏଗୁଡ଼ିକ ଜିତୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ; ମରିବାକୁ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏସବୁ ବିପରୀତ ହୁଏ, ହେ ଜନାଧିପ।
6.3.76
अल्पायां वा महत्यां वा सेनायामिति निश्चयः ।
हर्षो योधगणस्यैको जयलक्षणमुच्यते ॥ ६.३.७६ ॥
ସାନ ସେନା ହେଉ କି ବଡ଼, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ: ଯୋଦ୍ଧା ସମୂହର ଏକମାତ୍ର ହର୍ଷ ହିଁ ଜୟର ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
6.3.77
एको दीर्णो दारयति सेनां सुमहतीमपि ।
तां दीर्णामनुदीर्यन्ते योधाः शूरतरा अपि ॥ ६.३.७७ ॥
ଜଣେ ଭଗ୍ନ ହେଲେ ବି ସେ ଅତି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଏ। ସେହି ଭଗ୍ନ ସେନାର ପଛେ ଅତି ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ବି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି।
6.3.78
दुर्निवर्त्या तदा चैव प्रभग्ना महती वमूः ।
अपामिव महावेगा त्रस्ता मगगणा इव ॥ ६.३.७८ ॥
ସେତେବେଳେ ଭଗ୍ନ ସେହି ମହତୀ ସେନାକୁ ଫେରାଇବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ; ମହାବେଗ ଜଳପ୍ରବାହ ଭଳି, କିମ୍ବା ଭୟଭୀତ ହରିଣ ଦଳ ଭଳି।
6.3.79
नैव शक्या समाधातुं सन्निपाते महाचमूः ।
दीर्ण इत्येव दीर्यन्ते सुविद्वांसोऽपि भारत ॥ ६.३.७९ ॥
ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷରେ ମହତୀ ସେନାକୁ ପୁନର୍ବାର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; 'ଭଙ୍ଗିଗଲା' ବୋଲି ଭାବି ଅତି ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି, ହେ ଭାରତ।
6.3.80
भीतान्भग्नांश्च संप्रेक्ष्य भयं भूयोऽभिवर्धते ।
प्रभग्ना सहसा राजन्दिशो विद्रवते चमूः ।
नैव स्थापयितुं शक्या शूरैरपि महाचमूः ॥ ६.३.८० ॥
ଭୟଭୀତ ଓ ଭଗ୍ନ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟ ପୁଣି ବଢ଼େ। ହେ ରାଜନ, ଭଗ୍ନ ସେନା ହଠାତ୍ ଚାରି ଦିଗକୁ ପଳାଏ। ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବି ସେହି ମହତୀ ସେନାକୁ ଥାମାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
6.3.81
सत्कृत्य महतीं सेनां चतुरङ्गां महीपतिः ।
उपायपूर्वं मेधावी यतेत सततोत्थितः ॥ ६.३.८१ ॥
ଚତୁରଙ୍ଗ ମହତୀ ସେନାକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ସର୍ବଦା ସଜାଗ ରହି ପ୍ରଥମେ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ।
6.3.82
उपायविजयं श्रेष्ठमाहुर्भेदेन मध्यमम् ।
जघन्य एष विजयो यो युद्धेन विशांपते ॥ ६.३.८२ ॥
ଉପାୟରେ ମିଳୁଥିବା ବିଜୟକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ; ଭେଦରେ ମିଳୁଥିବା ମଧ୍ୟମ। ହେ ନରପତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ମିଳୁଥିବା ବିଜୟ ସର୍ବନିମ୍ନ।
6.3.83
महान्दोषः सन्निपातस्तस्याद्यः क्षय उच्यते ।
परस्परज्ञाः संहृष्टा व्यवधूताः सुनिश्चिताः ॥ ६.३.८३ ॥
ସେହି ସଂଘର୍ଷରେ ମହାଦୋଷ ଅଛି; ତାହାର ପ୍ରଥମ ଫଳ ବିନାଶ କୁହାଯାଏ। ପରସ୍ପରକୁ ଜାଣୁଥିବା, ହର୍ଷିତ, ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ (ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି)।
6.3.84
अपि पञ्चाशतं शूरा मृद्गन्ति महतीं चमूम् ।
अपि वा पञ्च षट् सप्त विजयन्त्यनिवर्तिनः ॥ ६.३.८४ ॥
ପଚାଶ ଜଣ ବୀର ମଧ୍ୟ ଏକ ବିରାଟ ସେନାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରନ୍ତି; ଅଥବା ପାଞ୍ଚ, ଛଅ, ସାତ ଜଣ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ପଛକୁ ହଟନ୍ତି ନାହିଁ, ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
6.3.85
न वैनतेयो गरुडः प्रशंसति महाजनम् ।
दृष्ट्वा सुपर्णोऽपचितिं महत्या अपि भारत ॥ ६.३.८५ ॥
ବୈନତେୟ ଗରୁଡ଼ ଜନସମୂହର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ଭାରତ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ଼) ବିରାଟ (ସେନାରେ ମଧ୍ୟ) କେବଳ ସମ୍ମାନ ଦେଖି (ଏପରି ବୁଝନ୍ତି)।
6.3.86
न बाहुल्येन सेनाया जयो भवति नित्यशः ।
अध्रुवो हि जयो नाम दैवं चात्र परायणम् ।
जयवन्तो हि संग्रामे कृतकृत्या भवन्ति हि ॥ ६.३.८६ ॥
ସେନାର ବାହୁଲ୍ୟରେ ବିଜୟ ସର୍ବଦା ମିଳେ ନାହିଁ। ବିଜୟ ଅନିଶ୍ଚିତ; ଏଥିରେ ଦୈବ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀମାନେ ହିଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।