Mahābhārata · Adhyāya 6.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.37.1
प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।
एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव ॥ ६.३७.१ ॥
Ich möchte Prakṛti und Puruṣa, das Feld und den Kenner des Feldes, sowie das Wissen und das zu Wissende erkennen, o Keśava.
6.37.2
इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।
एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः ॥ ६.३७.२ ॥
Dieser Körper, o Sohn der Kuntī, heißt das Feld; wer es kennt, den nennen die Kenner den Kenner des Feldes.
6.37.3
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम ॥ ६.३७.३ ॥
Erkenne mich auch als den Kenner des Feldes in allen Feldern, o Nachkomme Bharatas. Das Wissen über das Feld und seinen Kenner ist nach meiner Auffassung das wahre Wissen.
6.37.4
तत्क्षेत्रं यच्च यादृक् यद्विकारि यतश्च यत् ।
स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे श्रृणु ॥ ६.३७.४ ॥
Höre von Mir kurz, was jenes Feld ist, wie es beschaffen ist, welche Wandlungen es erleidet, woraus was entsteht, wer der Kenner ist und welche Macht er hat.
6.37.5
ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।
ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः ॥ ६.३७.५ ॥
Die Seher haben dies auf vielerlei Weise besungen, in verschiedenen Versmaßen, jeweils gesondert, auch in den durch Gründe gesicherten Aphorismen des Brahma-sūtra.
6.37.6
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।
इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः ॥ ६.३७.६ ॥
Die großen Elemente, das Ichbewusstsein, der Intellekt und das Unmanifeste; die zehn Sinne und das Eine (der Geist); und die fünf Sinnesobjekte.
6.37.7
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।
एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम् ॥ ६.३७.७ ॥
Begierde, Abneigung, Lust, Schmerz, der körperliche Verbund, Bewusstsein und Standhaftigkeit – kurz gesagt, dies ist das Feld mit seinen Wandlungen, wie es verkündet wurde.
6.37.8
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।
आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः ॥ ६.३७.८ ॥
Frei von Stolz, frei von Heuchelei, Gewaltlosigkeit, Geduld, Aufrichtigkeit, Dienst am Lehrer, Reinheit, Festigkeit und Selbstbeherrschung.
6.37.9
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च ।
जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् ॥ ६.३७.९ ॥
Leidenschaftslosigkeit gegenüber den Sinnesobjekten, Freiheit von Ichsucht und die Betrachtung der Mängel und Leiden von Geburt, Tod, Alter und Krankheit.
6.37.10
असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।
नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु ॥ ६.३७.१० ॥
Ungebundenheit und Nichtanhaften an Söhne, Gattin, Haus und dergleichen sowie beständige Gleichmut des Geistes bei dem Angenehmen und dem Unangenehmen.
6.37.11
मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।
विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि ॥ ६.३७.११ ॥
Unwankelbare Hingabe an mich durch ungeteilten Yoga, das Aufsuchen abgelegener Orte und Abneigung gegen Menschenversammlungen.
6.37.12
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।
एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोऽन्यथा ॥ ६.३७.१२ ॥
Beständigkeit im Wissen vom Selbst und das Erkennen des Ziels der Wahrheitserkenntnis – dies heißt Erkenntnis; was davon abweicht, ist Unwissenheit.
6.37.13
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्रुते ।
अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते ॥ ६.३७.१३ ॥
Ich werde verkünden, was zu erkennen ist, wodurch man die Unsterblichkeit erlangt: das anfangslose höchste Brahman, das weder Sein noch Nichtsein genannt wird.
6.37.14
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ ६.३७.१४ ॥
Seine Hände und Füße sind überall, seine Augen, Haupt und Antlitz sind überall; in der Welt hat es Ohren überall; alles umhüllend steht es da.
6.37.15
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् ।
असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च ॥ ६.३७.१५ ॥
Er ist der Schein aller Sinnesqualitäten und doch ohne alle Sinne; ungebunden und doch der Träger von allem; eigenschaftslos und doch der Genießer der Eigenschaften.
6.37.16
बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च ।
सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत् ॥ ६.३७.१६ ॥
Außen und innen in den Wesen ist es das Unbewegte und auch das Bewegte; wegen seiner Feinheit ist es unerkennbar; es ist fern und auch nahe.
6.37.17
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।
भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च ॥ ६.३७.१७ ॥
Unter den Wesen ist es ungeteilt und steht doch wie geteilt da; es ist der Erhalter der Wesen, das zu Erkennende, der Verschlinger und auch der Erzeuger.
6.37.18
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।
ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम् ॥ ६.३७.१८ ॥
Es heißt das Licht selbst der Lichter, jenseits der Finsternis; es ist das Wissen, das zu Erkennende, durch Wissen zu Erreichende, im Herzen aller weilend.
6.37.19
इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।
मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते ॥ ६.३७.१९ ॥
So sind das Feld, das Wissen und das Wissbare kurz dargelegt worden. Mein Verehrer, dies erkannt habend, gelangt zu meinem Seinszustand.
6.37.20
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।
विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसंभवान् ॥ ६.३७.२० ॥
Wisse, dass sowohl die Natur (prakṛti) als auch der Puruṣa anfanglos sind. Wisse auch, dass die Wandlungen und Qualitäten aus der Natur entstehen.
6.37.21
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।
पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते ॥ ६.३७.२१ ॥
Die Natur (prakṛti) gilt als Ursache für Wirkung, Ursache und Handeln; der Puruṣa gilt als Ursache für das Erfahren von Lust und Schmerz.
6.37.22
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् ।
कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥ ६.३७.२२ ॥
Der Puruṣa, in der Natur verweilend, genießt die aus der Natur hervorgehenden Qualitäten; die Anhaftung an die Qualitäten ist die Ursache seiner Geburt in guten und bösen Mutterschößen.
6.37.23
उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।
परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः ॥ ६.३७.२३ ॥
Der höchste Puruṣa, der in diesem Körper wohnt, wird auch Zeuge, Billiger, Erhalter, Genießer, großer Herr und höchstes Selbst (paramātman) genannt.
6.37.24
य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽभिजायते ॥ ६.३७.२४ ॥
Wer so den Puruṣa und die Natur samt den Qualitäten erkennt, wird nicht wiedergeboren, auch wenn er in jeder Weise weilt.
6.37.25
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।
अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे ॥ ६.३७.२५ ॥
Manche schauen das Selbst im Selbst durch Meditation, mit dem Selbst; andere durch den Yoga der Analyse (sāṅkhya), und wieder andere durch den Yoga des Handelns (karma-yoga).
6.37.26
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते ।
तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः ॥ ६.३७.२६ ॥
Andere aber, die es so nicht erkennen, verehren, nachdem sie es von anderen gehört haben; auch sie überschreiten gewiss den Tod, wenn sie der Überlieferung (śruti) ergeben sind.
6.37.27
यावत्संजायते किंचित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ ॥ ६.३७.२७ ॥
Jedes Wesen, das entsteht, ob unbeweglich oder beweglich, wisse, dass es aus der Verbindung von Feld und Kenner des Feldes entsteht, o Stier der Bharatas.
6.37.28
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।
विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति ॥ ६.३७.२८ ॥
Wer den höchsten Herrn sieht, der in allen Wesen gleichermaßen verweilt, den Unvergänglichen in dem, was vergeht, der sieht wahrhaftig.
6.37.29
समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।
न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिं ॥ ६.३७.२९ ॥
Wer den Herrn überall gleichermaßen gegenwärtig sieht, verletzt sich nicht selbst durch sich selbst; dann gelangt er zum höchsten Ziel.
6.37.30
प्रत्यत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।
यः पश्यति तथात्मानमकर्तारं स पश्यति ॥ ६.३७.३० ॥
Wer sieht, dass die Handlungen auf allerlei Weise von der Natur (prakṛti) ausgeführt werden, und das Selbst als Nicht-Täter sieht, der sieht wahrhaftig.
6.37.31
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।
तत एव च विस्तारं ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ६.३७.३१ ॥
Wenn man die Vereinzelung der Wesen als im Einen ruhend erblickt, dann gelangt man, sich von dort ausweitend, zu Brahman.
6.37.32
अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।
शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते ॥ ६.३७.३२ ॥
O Sohn der Kuntī, weil er anfangslos und ohne Eigenschaften ist, handelt dieses unvergängliche höchste Selbst nicht und wird nicht befleckt, obwohl es im Körper wohnt.
6.37.33
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।
सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते ॥ ६.३७.३३ ॥
Wie der Raum, der alles durchdringt, wegen seiner Feinheit nicht befleckt wird, so wird auch das Selbst, das überall im Körper ruht, nicht befleckt.
6.37.34
यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः ।
क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत ॥ ६.३७.३४ ॥
Wie die eine Sonne diese ganze Welt erleuchtet, so erleuchtet der Kenner des Feldes, o Bhārata, das ganze Feld.
6.37.35
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।
भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम् ॥ ६.३७.३५ ॥
Wer mit dem Auge der Erkenntnis den Unterschied zwischen dem Feld und dem Kenner des Feldes sowie die Befreiung von der Natur der Wesen erkennt, der gelangt zum Höchsten.