మహాభారతం · అధ్యాయం 6.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.41.1
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विता ।
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्वमाहो सजस्तमः ॥ ६.४१.१ ॥
ఓ కృష్ణా, శాస్త్ర విధిని విడిచిపెట్టి శ్రద్ధతో యజ్ఞం చేసేవారి నిష్ఠ ఏది? సత్వమా, రజస్సా, తమస్సా?
6.41.2
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
सात्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु ॥ ६.४१.२ ॥
దేహధారుల శ్రద్ధ మూడు విధాలుగా ఉంటుంది; అది వారి స్వభావం నుండి పుడుతుంది: సాత్వికి, రాజసి, తామసి. దాన్ని వినుము.
6.41.3
सत्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ ६.४१.३ ॥
ఓ భరతా, ప్రతి ఒక్కరి శ్రద్ధ వారి అంతర్గత స్వభావానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. ఈ పురుషుడు శ్రద్ధామయుడు; ఎవరి శ్రద్ధ ఏదో, అతడే అదే.
6.41.4
यजन्ते सात्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥ ६.४१.४ ॥
సాత్వికులు దేవతలను ఆరాధిస్తారు; రాజసులు యక్షులను, రాక్షసులను ఆరాధిస్తారు; తామసులు ప్రేతులను, భూతగణాలను ఆరాధిస్తారు.
6.41.5
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥ ६.४१.५ ॥
శాస్త్రం విధించని ఘోర తపస్సు చేసే జనులు; దంభం, అహంకారం కలిగినవారు, కామం, రాగం, బలంతో నిండినవారు—
6.41.6
कर्शयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
मां चैवान्तः शरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥ ६.४१.६ ॥
శరీరంలోని భూతసమూహాన్ని, శరీరం లోపల ఉన్న నన్నూ కృశింపజేసే అవివేకులను అసుర నిశ్చయం కలవారిగా తెలుసుకో.
6.41.7
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं श्रृणु ॥ ६.४१.७ ॥
అందరికీ ఆహారం కూడా మూడు విధాలుగా ఇష్టమైనది. యజ్ఞం, తపస్సు, దానం వాటి ఈ భేదాన్ని వినుము.
6.41.8
आयुःसत्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
रस्याःस्रिग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराःसात्विकप्रियाः ॥ ६.४१.८ ॥
ఆయుష్షు, సత్త్వం, బలం, ఆరోగ్యం, సుఖం, ప్రీతిని పెంచే, రుచికరమైన, స్నిగ్ధమైన, స్థిరమైన, మనసుకు ఇష్టమైన ఆహారాలు సాత్త్వికులకు ప్రియమైనవి.
6.41.9
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ॥ ६.४१.९ ॥
చేదు, పులుపు, ఉప్పు, అతి వేడి, కారం, పొడి, మంట కలిగించే ఆహారాలు రాజసులకు ఇష్టమైనవి; అవి దుఃఖం, శోకం, రోగాన్ని ఇస్తాయి.
6.41.10
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥ ६.४१.१० ॥
పాతదైన, రుచి లేని, కుళ్ళిన, నిలవ ఉన్న, ఎంగిలి, అపవిత్రమైన భోజనం తామసులకు ప్రియం.
6.41.11
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्विकः ॥ ६.४१.११ ॥
ఫలాన్ని కోరని వారు, విధి ప్రకారం, 'యజ్ఞం చేయాలి' అని మనసును నిలిపి చేసే యజ్ఞం సాత్త్వికమైనది.
6.41.12
अभिसंघाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥ ६.४१.१२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! ఫలాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుని, లేదా డంభం కోసం చేసే యజ్ఞాన్ని రాజసమైనదిగా తెలుసుకో.
6.41.13
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥ ६.४१.१३ ॥
విధి లేనిదీ, అన్నదానం లేనిదీ, మంత్రం లేనిదీ, దక్షిణ లేనిదీ, శ్రద్ధ లేనిదీ అయిన యజ్ఞాన్ని తామసమని అంటారు.
6.41.14
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥ ६.४१.१४ ॥
దేవతలు, ద్విజులు, గురువులు, జ్ఞానులను పూజించడం, శుచి, ఋజుత్వం, బ్రహ్మచర్యం, అహింస — ఇది శారీరక తపస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
6.41.15
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्भयं तप उच्यते ॥ ६.४१.१५ ॥
ఉద్వేగం కలిగించని, సత్యమైన, ప్రియమైన, హితకరమైన వాక్కు, వేద స్వాధ్యాయ అభ్యాసం — ఇది వాచిక తపస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
6.41.16
मनःप्रसादः सम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥ ६.४१.१६ ॥
మనస్సు ప్రసన్నత, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మనిగ్రహం, భావ శుద్ధి — ఇది మానసిక తపస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
6.41.17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्रिविधं नरैः ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्विकं परिचक्षते ॥ ६.४१.१७ ॥
ఫలాన్ని కోరని, యోగయుక్తులైన మనుషులు పరమ శ్రద్ధతో చేసే ఈ మూడు విధాల తపస్సును సాత్త్వికమని అంటారు.
6.41.18
सत्कारमानपूजाराथं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥ ६.४१.१८ ॥
సత్కారం, మానం, పూజ కోసం లేదా దంభంతో చేసే తపస్సు ఇక్కడ రాజసమని, చంచలమని, అస్థిరమని చెప్పబడింది.
6.41.19
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥ ६.४१.१९ ॥
మూఢ పట్టుదలతో తనను తాను బాధించుకుంటూ చేసే తపస్సు, లేదా ఇతరులను నాశనం చేయడానికి చేసే తపస్సు తామసమని చెప్పబడింది.
6.41.20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्विकं स्मृतम् ॥ ६.४१.२० ॥
ఇవ్వాలి అనే భావంతో, ప్రతిఫలం ఇవ్వలేనివారికి, తగిన దేశంలో, తగిన కాలంలో, అర్హులకు ఇచ్చే దానం సాత్త్వికమని స్మరించబడింది.
6.41.21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ ६.४१.२१ ॥
కాని, ప్రత్యుపకారం కోసమో, ఫలాన్ని ఆశించో, మళ్లీ కష్టంతోనో ఇచ్చే దానం రాజసమని స్మరించబడింది.
6.41.22
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ ६.४१.२२ ॥
అనుచిత దేశ కాలాలలో, అపాత్రులకు, గౌరవం లేకుండా, తిరస్కారంతో ఇచ్చే దానం తామసమని చెప్పబడింది.
6.41.23
ओंतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृताः ।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥ ६.४१.२३ ॥
'ఓం తత్ సత్' అనేది బ్రహ్మానికి మూడు విధాల నిర్దేశమని స్మరించబడింది; దానివల్లనే పూర్వకాలంలో బ్రాహ్మణులు, వేదాలు, యజ్ఞాలు విధించబడ్డాయి.
6.41.24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥ ६.४१.२४ ॥
కాబట్టి 'ఓం' అని ఉచ్చరించి, బ్రహ్మవాదుల యజ్ఞ, దాన, తపః క్రియలు విధానానుసారం నిరంతరం సాగుతాయి.
6.41.25
तदित्यनभिसंधाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥ ६.४१.२५ ॥
'తత్' అని పలికి, ఫలాన్ని కోరకుండా, మోక్షాన్ని కాంక్షించేవారు యజ్ఞ-తపస్సు క్రియలను, వివిధ దానక్రియలను చేస్తారు.
6.41.26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रुयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ ६.४१.२६ ॥
ఓ పార్థా, 'సత్' అనే శబ్దం సద్భావం, సాధుభావం అనే అర్థాలలో ప్రయోగించబడుతుంది; అలాగే ప్రశంసనీయమైన కర్మలోనూ 'సత్' శబ్దం వర్తిస్తుంది.
6.41.27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
कर्म चैव तदर्थीयं सादित्येवाभिधीयते ॥ ६.४१.२७ ॥
యజ్ఞం, తపస్సు, దానంలో నిలకడ 'సత్' అని చెప్పబడుతుంది; దాని కొరకు చేసిన కర్మ కూడా 'సత్' అనే పేరుతో పిలువబడుతుంది.
6.41.28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥ ६.४१.२८ ॥
ఓ పార్థా, శ్రద్ధ లేకుండా చేసిన హోమం, దానం, తపస్సు, కర్మ ఏదైనా 'అసత్' అని చెప్పబడుతుంది; అది మరణానంతరమూ ఇహలోకంలోనూ ఫలం ఇవ్వదు.