મહાભારત · અધ્યાય 7.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.130.1
तस्मिन्विलुलिते सैन्ये सैन्धवायार्जुने गते ।
सात्वते भीमसेने च पुत्रस्ते द्रोणमभ्ययात्।
त्वरन्नेकरथेनैव बहु कृत्यं विचिन्तयन् ॥ ७.१३०.१ ॥
તે સેના વિચલિત થઈ ત્યારે, સૈન્ધવ (જયદ્રથ) પાસે અર્જુન ગયો ત્યારે, સાત્વત (સાત્યકિ) અને ભીમસેન પણ ગયા ત્યારે, તમારો પુત્ર ઘણાં કર્તવ્યોનો વિચાર કરતો ઝડપથી એકલો એક રથમાં દ્રોણ પાસે આવ્યો.
7.130.2
स रथस्तव पुत्रस्य त्वरया परया युतः ।
तूर्णमभ्यद्रवद्द्रोणं मनोमारुतवेगवान् ॥ ७.१३०.२ ॥
તમારા પુત્રનો તે રથ અતિ ઝડપથી જોડાયેલો, મન અને પવનના વેગવાળો, તરત જ દ્રોણ તરફ દોડ્યો.
7.130.3
इह दृष्ट इतो नष्टः सरथः प्राद्रवन्नृपः ।
मुहूर्तादिव पुत्रस्ते द्रोणमासाद्य मारिष।
ससम्भ्रमामिदं वाक्यमब्रवीत्कुरनन्दनः ॥ ७.१३०.३ ॥
"અહીં દેખાયો, અહીંથી નષ્ટ થયો" — રથ સહિત રાજા ભાગી ગયો. હે મારિષ, જાણે ક્ષણમાં તમારો પુત્ર દ્રોણ પાસે પહોંચી, કુરુવંશનો આનંદ એવો તે ગભરાટથી આ વચન બોલ્યો.
7.130.4
अर्जुनो भीमसेनश्च सात्यकिश्चापराजितः ।
विजित्य सर्वसैन्यानि सुमहान्ति महारथाः ॥ ७.१३०.४ ॥
અર્જુન, ભીમસેન અને અપરાજિત સાત્યકિ — આ મહારથીઓ, સર્વ અતિ મોટી સેનાઓને જીતીને.
7.130.5
सम्प्राप्ताः सिन्धुराजस्य समीपमनिवारिताः ।
व्यायच्छन्ति च तत्रापि सर्व एवापराजिताः ॥ ७.१३०.५ ॥
તેઓ અવરોધ વિના સિંધુરાજની નજીક પહોંચ્યા છે; ત્યાં પણ સર્વે અપરાજિત રહીને પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.
7.130.6
यदि तावद्रणे पार्थो व्यतिक्रान्तो महारथः ।
कथं सात्यकिभीमाभ्यां व्यतिक्रान्तोऽसि मानद ॥ ७.१३०.६ ॥
જો યુદ્ધમાં મહારથી પાર્થ (અર્જુન) આગળ નીકળી ગયો, તો હે માનદ, તું સાત્યકિ અને ભીમ દ્વારા કેવી રીતે પસાર થઈ ગયો?
7.130.7
आश्चर्यभूतो लोकेऽस्मिन्समुद्रस्येव शोषणम् ।
निर्जयस्तव विप्राग्र्य सात्वतेनार्जुनेन च।
तथैव भीमसेनेन लोकः संवदते भृशम् ॥ ७.१३०.७ ॥
આ લોકમાં સમુદ્ર સુકાઈ જવા જેવું આ આશ્ચર્ય છે. હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, સાત્વત (સાત્યકિ) અને અર્જુન દ્વારા, તેમ જ ભીમસેન દ્વારા તમારો પરાજય થયો એમ લોકો ઘણું બોલે છે.
7.130.8
कथं द्रोणो जितः सङ्ख्ये धनुर्वेदस्य पारगः ।
इत्येवं ब्रुवते योधा अश्रद्धेयमिदं तव ॥ ७.१३०.८ ॥
ધનુર્વેદમાં પારંગત દ્રોણ યુદ્ધમાં કેવી રીતે જીતાયા? યોદ્ધાઓ એમ કહે છે. તમારી આ વાત અવિશ્વસનીય છે.
7.130.9
नाश एव तु मे नूनं मन्दभाग्यस्य संयुगे ।
यत्र त्वां पुरुषव्याघ्रं व्यतिक्रान्तास्त्रयो रथाः ॥ ७.१३०.९ ॥
ખરેખર મંદભાગ્ય એવા મારા માટે યુદ્ધમાં વિનાશ જ છે; જ્યાં, હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તમને ત્રણ રથીઓ ઓળંગી ગયા.
7.130.10
एवं गते तु कृत्येऽस्मिन्ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ।
यद्गतं गतमेवेदं शेषं चिन्तय मानद ॥ ७.१३०.१० ॥
આમ બન્યા પછી આ કાર્ય વિશે તમે જે કહેવા ઇચ્છો તે કહો. જે વીતી ગયું તે વીતી ગયું જ; હે માનદ, બાકીનું વિચારો.
7.130.11
यत्कृत्यं सिन्धुराजस्य प्राप्तकालमनन्तरम् ।
तत्संविधीयतां क्षिप्रं साधु सञ्चिन्त्य नो द्विज ॥ ७.१३०.११ ॥
સિંધુરાજનું જે કાર્ય યોગ્ય સમયે તરત કરવાનું છે, તે અમારા માટે સારી રીતે વિચારીને ઝડપથી ગોઠવો, હે દ્વિજ.
7.130.12
चिन्त्यं बहुविधं तात यत्कृत्यं तच्छृणुष्व मे ।
त्रयो हि समतिक्रान्ताः पाण्डवानां महारथाः ॥ ७.१३०.१२ ॥
હે તાત, કાર્ય અનેક રીતે વિચારવા યોગ્ય છે; જે કરવાનું છે તે મારી પાસેથી સાંભળો. પાંડવોના ત્રણ મહારથીઓ ઓળંગી ગયા છે.
7.130.13
यावत्तेषां भयं पश्चात्तावदेषां पुरःसरम् ।
तद्गरीयस्तरं मन्ये यत्र कृष्णधनञ्जयौ ॥ ७.१३०.१३ ॥
તેમની પાછળનો ભય જેટલો છે, તેટલો જ આગળનો છે. કૃષ્ણ અને ધનંજય જ્યાં છે તે સ્થળ તેનાથી પણ વધુ ભારે છે એમ હું માનું છું.
7.130.14
सा पुरस्ताच्च पश्चाच्च गृहीता भारती चमूः ।
तत्र कृत्यमहं मन्ये सैन्धवस्याभिरक्षणम् ॥ ७.१३०.१४ ॥
એ ભારતી સેના આગળથી અને પાછળથી ઘેરાઈ ગઈ છે. ત્યાં સૈંધવનું રક્ષણ કરવું એ જ કર્તવ્ય છે એમ હું માનું છું.
7.130.15
स नो रक्ष्यतमस्तात क्रुद्धाद्भीतो धनञ्जयात् ।
गतौ च सैन्धवं भीमौ युयुधानवृकोदरौ ॥ ७.१३०.१५ ॥
વત્સ, તેને આપણે સૌથી વધુ રક્ષવો જોઈએ, ક્રોધિત અને ભયભીત ધનંજયથી. ભીમ અને યુયુધાન સૈંધવ તરફ ગયા છે.
7.130.16
सम्प्राप्तं तदिदं द्यूतं यत्तच्छकुनिबुद्धिजम् ।
न सभायां जयो वृत्तो नापि तत्र पराजयः।
इह नो ग्लहमानानामद्य तावज्जयाजयौ ॥ ७.१३०.१६ ॥
શકુનિની બુદ્ધિમાંથી જન્મેલું તે દ્યૂત આવી પહોંચ્યું છે. સભામાં ન જય થયો, ન ત્યાં પરાજય. અહીં આજે રમનારા આપણા જય-પરાજય હજુ નિશ્ચિત છે.
7.130.17
यान्स्म तान्ग्लहते घोराञ्छकुनिः कुरुसंसदि ।
अक्षान्स मन्यमानः प्राक्शरास्ते हि दुरासदाः ॥ ७.१३०.१७ ॥
કુરુસભામાં શકુનિ જે ભયંકર પાસા પર દાવ લગાવતો હતો, તેને તે પહેલાં પાસા માનતો હતો; તે ખરેખર દુર્જય બાણો છે.
7.130.18
यत्र ते बहवस्तात कौरवेया व्यवस्थिताः ।
सेनां दुरोदरं विद्धि शरानक्षान्विशाम्पते।
ग्लहं च सैन्धवं राजंस्तत्र द्यूतस्य निश्चयः ॥ ७.१३०.१८ ॥
વત્સ, તારા ઘણા કૌરવપુત્રો જ્યાં ઊભા છે ત્યાં સેનાને જુગારના પાટિયાં અને બાણોને પાસા સમજજે; રાજા, સૈંધવ જ દાવ છે; ત્યાં જ જુગારનો નિર્ણય છે.
7.130.19
सैन्धवे तु महद्द्यूंत समासक्तं परैः सह ।
अत्र ते ध्रुवमायत्तो जयो वाऽजय एव वा ॥ ७.१३०.१९ ॥
સૈંધવની બાબતમાં શત્રુઓ સાથે એક મહાન જુગારની શરત લાગી છે. અહીં તારી જીત કે હાર ચોક્કસ તેના પર નિર્ભર છે.
7.130.20
अत्र सर्वे महाराज त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ।
सैन्धवस्य रणे रक्षां विधिवत्कर्तुमर्हथ।
तत्र नो ग्लहमानानां ध्रुवौ जयपराजयौ ॥ ७.१३०.२० ॥
હે મહારાજ, અહીં તમે સૌએ પ્રાણનો ત્યાગ કરીને યુદ્ધમાં સૈંધવની વિધિપૂર્વક રક્ષા કરવી યોગ્ય છે. ત્યાં દાવ લગાવનારા આપણા માટે જીત અને હાર નિશ્ચિત છે.
7.130.21
यत्र ते परमेष्वासा यत्ता रक्षन्ति सैन्धवम् ।
तत्र गच्छ स्वयं शीघ्रं तांश्च रक्षस्व रक्षिणः ॥ ७.१३०.२१ ॥
તારા મહાન ધનુર્ધરો સાવધાન થઈને સૈંધવની રક્ષા કરી રહ્યા છે, ત્યાં તું પોતે ઝડપથી જા અને તે રક્ષકોની રક્ષા કર.
7.130.22
इहैव त्वहमासिष्ये प्रेषयिष्यामि चापरान् ।
निरोत्स्यामि च पाञ्चालान्सहितान्पाण्डुसृञ्जयैः ॥ ७.१३०.२२ ॥
હું અહીં જ રહીશ અને બીજાઓને મોકલીશ. પાંડવો અને સૃંજયો સાથે જોડાયેલા પાંચાલોને હું અટકાવીશ.
7.130.23
ततो दुर्योधनोऽगच्छत्तूर्णमाचार्यशासनात् ।
उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे स पदानुगः ॥ ७.१३०.२३ ॥
પછી દુર્યોધન આચાર્યની આજ્ઞાથી તરત ચાલ્યો. તે ભયંકર કર્મ માટે પોતાને તૈયાર કરીને પગપાળા સૈનિકોની પાછળ ગયો.
7.130.24
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ ।
बाह्येन सेनामभ्येत्य जग्मतुः सव्यसाचिनम् ॥ ७.१३०.२४ ॥
ચક્રરક્ષક પાંચાલ રાજકુમારો યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજા બહારની સેનામાંથી સવ્યસાચી (અર્જુન) પાસે પહોંચ્યા.
7.130.25
यौ तु पूर्वं महाराज वारितौ कृतवर्मणा ।
प्रविष्टे त्वर्जुने राजंस्तव सैन्यं युयुत्सया ॥ ७.१३०.२५ ॥
હે મહારાજ, પહેલાં કૃતવર્માએ રોકેલા તે બંને, હે રાજન, અર્જુન પ્રવેશ્યા ત્યારે યુદ્ધની ઇચ્છાથી તમારી સેનામાં (ધસી ગયા).
7.130.26
पार्श्वे भित्त्वा चमूं वीरौ प्रविष्टौ तव वाहिनीम् ।
पार्श्वेन सैन्यमायान्तौ कुरुराजो ददर्श ह ॥ ७.१३०.२६ ॥
બાજુથી સેનાને ભેદીને તે બે વીરો તમારી સેનામાં પ્રવેશ્યા; બાજુથી સેના તરફ આવતા તેમને કુરુરાજે જોયા.
7.130.27
ताभ्यां दुर्योधनः सार्धमकरोत्सङ्ख्यमुत्तमम् ।
त्वरितस्त्वरमाणाभ्यां भ्रातृभ्यां भारतो बली ॥ ७.१३०.२७ ॥
તેમની સાથે દુર્યોધને ઉત્તમ મંત્રણા કરી; વેગથી દોડી આવેલા તે બે ભાઈઓ સાથે બળવાન ભારત (દુર્યોધન) (નિશ્ચય કર્યો).
7.130.28
तावेनमभ्यद्रवतामुभावुद्यतकार्मुकौ ।
महारथसमाख्यातौ क्षत्रियप्रवरौ युधि ॥ ७.१३०.२८ ॥
ધનુષ્ય ઉઠાવીને તે બંને તેની તરફ દોડ્યા; તે બંને મહારથી તરીકે પ્રસિદ્ધ, યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ હતા.
7.130.29
तमविध्यद्युधामन्युस्त्रिंशता कङ्कपत्रिभिः ।
विंशत्या सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१३०.२९ ॥
યુધામન્યુએ તેને ત્રીસ કંકપક્ષ બાણોથી વીંધ્યો; વીસથી તેના સારથિને, અને ચારથી તેના ચાર ઘોડાઓને (વીંધ્યા).
7.130.30
दुर्योधनो युधामन्योर्ध्वजमेकेषुणाऽच्छिनत् ।
एकेन कार्मुकं चास्य चकर्त तनयस्तव ॥ ७.१३०.३० ॥
દુર્યોધને યુધામન્યુનો ધ્વજ એક બાણથી કાપ્યો; તમારા પુત્રે એક જ બાણથી તેનું ધનુષ્ય પણ કાપ્યું.
7.130.31
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपाहरत् ।
ततोऽविध्यच्छरैस्तीक्ष्णैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१३०.३१ ॥
તેણે ભલ્લ બાણથી તેના સારથિને રથની બેઠક પરથી પાડી દીધો. પછી ચાર તીક્ષ્ણ બાણોથી ચાર ઘોડાઓને વીંધ્યા.
7.130.32
युधामन्युश्च सङ्क्रुद्धः सरांस्त्रिंशतमाहवे ।
व्यसृजत्तव पुत्रस्य त्वरमाणः स्तनान्तरे ॥ ७.१३०.३२ ॥
યુધામન્યુ ક્રોધે ભરાઈ યુદ્ધમાં તમારા પુત્રની છાતી તરફ ઝડપથી ત્રીસ બાણ છોડ્યા.
7.130.33
तथोत्तमौजाः सङ्क्रुद्धः शरैर्हेमविभूषितैः ।
अविध्यत्सारथिं चास्य प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ७.१३०.३३ ॥
તેવી જ રીતે ઉત્તમૌજા ક્રોધે ભરાઈ સોનાથી શણગારેલા બાણોથી તેના સારથિને વીંધી યમલોકે મોકલ્યો.
7.130.34
दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र पाञ्चाल्यस्यौत्तमौजसः ।
जघान चतुरोऽस्याश्चानुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.१३०.३४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, દુર્યોધને પણ પાંચાલ ઉત્તમૌજાના ચાર ઘોડા અને તેના બે પાર્શ્વ સારથિઓને મારી નાખ્યા.
7.130.35
उत्तमौजा हताश्वस्तु हतसूतश्च संयुगे ।
आरुरोह रथं भ्रातुर्युधामन्योरभित्वरन् ॥ ७.१३०.३५ ॥
ઘોડા અને સારથિ હણાઈ જતાં ઉત્તમૌજા યુદ્ધમાં ઝડપથી પોતાના ભાઈ યુધામન્યુના રથ પર ચઢ્યો.
7.130.36
स रथं प्राप्य तं भ्रातुर्दुर्योधनहयाञ्शरैः ।
बहुभिस्ताडयामास ते हताः प्रापतन्भुवि ॥ ७.१३०.३६ ॥
તે તે ભાઈના રથ સુધી પહોંચી અનેક બાણોથી દુર્યોધનના ઘોડાઓને પ્રહાર કર્યા; તે હણાઈને ભૂમિ પર પડ્યા.
7.130.37
हयेषु पतितेष्वस्य चिच्छेद परमेषुणा ।
युधामन्युर्धनुः शीघ्रं शरावापं च संयुगे।
अविध्यत्सारथिं चास्य प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ७.१३०.३७ ॥
તેના ઘોડા પડ્યા ત્યારે તેણે પરમ બાણથી તેનું ધનુષ્ય ઝડપથી કાપ્યું, અને યુદ્ધમાં તેનો ભાથો પણ. તેણે તેના સારથિને વીંધીને યમસદનમાં મોકલ્યો.
7.130.38
हताश्वसूतात्सरथादवतीर्य नराधिपः ।
गदामादाय ते पुत्रः पाञ्चल्यावभ्यधावत ॥ ७.१३०.३८ ॥
ઘોડા અને સારથિ હણાયેલા રથમાંથી ઉતરીને, તે નરાધિપ, તારો પુત્ર, ગદા લઈને તે બે પાંચાલો તરફ દોડ્યો.
7.130.39
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य क्रुद्धं कुरुपतिं तदा ।
अवप्लुतौ रथोपस्थाद्युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ७.१३०.३९ ॥
ક્રોધિત કુરુપતિને દોડતો આવતો જોઈને, ત્યારે યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજા બંને રથના આસનેથી કૂદી પડ્યા.
7.130.40
ततः स हेमचित्रं तं गदया स्यन्दनं गती ।
सङ्क्रुद्धः पोथयामास साश्वसूतध्वजं नृप ॥ ७.१३०.४० ॥
ત્યારે તેણે અતિ ક્રોધથી ગદાથી તે સુવર્ણચિત્રિત રથને—તેના ઘોડા, સારથિ અને ધ્વજ સાથે—ભાંગી નાખ્યો, હે રાજન્.
7.130.41
एतदीदृशकं पुत्रस्तवाकार्षीज्जनाधिप ।
गदया गदिनां श्रेष्ठः सर्वलोकमहारथः ॥ ७.१३०.४१ ॥
હે જનાધિપ, તારા પુત્રે આવું કર્યું. ગદાધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ લોકોમાં પ્રખ્યાત મહારથી, તેણે ગદાથી આ કર્યું.
7.130.42
भङ्क्त्वा रथं स पुत्रस्ते हताश्वो हतसारथिः ।
मद्रराजरथं तूर्णमारुरोह परन्तपः ॥ ७.१३०.४२ ॥
પોતાનો રથ ભાંગીને, ઘોડા અને સારથિ હણાયા પછી, શત્રુઓને તાપ આપનાર તારો પુત્ર તરત મદ્રરાજના રથ પર ચડ્યો.
7.130.43
पाञ्चालानां ततो मुख्यौ राजपुत्रौ महारथौ ।
रथावन्यौ समारुह्य बीभत्सुमभिजग्मुतः ॥ ७.१३०.४३ ॥
ત્યારે પાંચાલોના બે મુખ્ય રાજકુમારો, મહારથીઓ, બીજા રથો પર ચઢીને બીભત્સુ તરફ આગળ વધ્યા.