महाभारत · अध्याय 7.130
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.130.1
तस्मिन्विलुलिते सैन्ये सैन्धवायार्जुने गते ।
सात्वते भीमसेने च पुत्रस्ते द्रोणमभ्ययात्।
त्वरन्नेकरथेनैव बहु कृत्यं विचिन्तयन् ॥ ७.१३०.१ ॥
ती सेना विचलित झाली असता, सैंधव (जयद्रथ) जवळ अर्जुन गेला असता, सात्वत (सात्यकी) आणि भीमसेनही गेले असता, तुमचा पुत्र अनेक कर्तव्यांचा विचार करत, वेगाने एकट्या एका रथावरून द्रोणाजवळ आला.
7.130.2
स रथस्तव पुत्रस्य त्वरया परया युतः ।
तूर्णमभ्यद्रवद्द्रोणं मनोमारुतवेगवान् ॥ ७.१३०.२ ॥
तुमच्या पुत्राचा तो रथ अतिशय वेगाने जुंपलेला, मन व वायूच्या वेगासारखा, तात्काळ द्रोणाकडे धावला.
7.130.3
इह दृष्ट इतो नष्टः सरथः प्राद्रवन्नृपः ।
मुहूर्तादिव पुत्रस्ते द्रोणमासाद्य मारिष।
ससम्भ्रमामिदं वाक्यमब्रवीत्कुरनन्दनः ॥ ७.१३०.३ ॥
"येथे दिसला, येथून नष्ट झाला" — रथासह राजा पळून गेला. हे मारिष, जणू क्षणात तुमचा पुत्र द्रोणाजवळ पोहोचून, कुरुकुलाचा आनंद असलेला तो घाईने हे वाक्य बोलला.
7.130.4
अर्जुनो भीमसेनश्च सात्यकिश्चापराजितः ।
विजित्य सर्वसैन्यानि सुमहान्ति महारथाः ॥ ७.१३०.४ ॥
अर्जुन, भीमसेन आणि अपराजित सात्यकी — हे महारथी, सर्व अतिशय मोठी सैन्ये जिंकून.
7.130.5
सम्प्राप्ताः सिन्धुराजस्य समीपमनिवारिताः ।
व्यायच्छन्ति च तत्रापि सर्व एवापराजिताः ॥ ७.१३०.५ ॥
ते अडथळ्याविना सिंधुराजाजवळ पोहोचले आहेत; तेथेही सर्वजण अपराजित राहून प्रयत्न करीत आहेत.
7.130.6
यदि तावद्रणे पार्थो व्यतिक्रान्तो महारथः ।
कथं सात्यकिभीमाभ्यां व्यतिक्रान्तोऽसि मानद ॥ ७.१३०.६ ॥
जर युद्धात महारथी पार्थ (अर्जुन) पुढे निघून गेला असेल, तर हे मानदा, तू सात्यकी आणि भीमाकडून कसा निसटलास?
7.130.7
आश्चर्यभूतो लोकेऽस्मिन्समुद्रस्येव शोषणम् ।
निर्जयस्तव विप्राग्र्य सात्वतेनार्जुनेन च।
तथैव भीमसेनेन लोकः संवदते भृशम् ॥ ७.१३०.७ ॥
या जगात समुद्र सुकून जाण्यासारखे हे आश्चर्य आहे. हे विप्रश्रेष्ठा, सात्वत (सात्यकी) आणि अर्जुनाकडून, तसेच भीमसेनाकडून तुमचा पराभव झाला असे लोक फार म्हणत आहेत.
7.130.8
कथं द्रोणो जितः सङ्ख्ये धनुर्वेदस्य पारगः ।
इत्येवं ब्रुवते योधा अश्रद्धेयमिदं तव ॥ ७.१३०.८ ॥
धनुर्वेदात पारंगत असलेला द्रोण युद्धात कसा पराभूत झाला? योद्धे असे म्हणतात. तुमचे हे म्हणणे अविश्वसनीय आहे.
7.130.9
नाश एव तु मे नूनं मन्दभाग्यस्य संयुगे ।
यत्र त्वां पुरुषव्याघ्रं व्यतिक्रान्तास्त्रयो रथाः ॥ ७.१३०.९ ॥
निश्चितच मंदभाग्य अशा माझा युद्धात नाशच; जिथे, हे पुरुषव्याघ्रा, तुला तीन रथी ओलांडून गेले.
7.130.10
एवं गते तु कृत्येऽस्मिन्ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ।
यद्गतं गतमेवेदं शेषं चिन्तय मानद ॥ ७.१३०.१० ॥
असे घडल्यावर या कार्याबाबत तुला जे सांगायचे आहे ते सांग. जे गेले ते गेलेच; हे मानदा, उरलेल्याचा विचार कर.
7.130.11
यत्कृत्यं सिन्धुराजस्य प्राप्तकालमनन्तरम् ।
तत्संविधीयतां क्षिप्रं साधु सञ्चिन्त्य नो द्विज ॥ ७.१३०.११ ॥
सिंधुराजाचे जे कार्य योग्य वेळी लगेच करायचे आहे, ते आमच्यासाठी नीट विचार करून लवकर ठरवा, हे द्विजा.
7.130.12
चिन्त्यं बहुविधं तात यत्कृत्यं तच्छृणुष्व मे ।
त्रयो हि समतिक्रान्ताः पाण्डवानां महारथाः ॥ ७.१३०.१२ ॥
हे तात, कार्य अनेक प्रकारे विचारणीय आहे; जे करायचे ते माझ्याकडून ऐक. पांडवांचे तीन महारथी पुढे निघून गेले आहेत.
7.130.13
यावत्तेषां भयं पश्चात्तावदेषां पुरःसरम् ।
तद्गरीयस्तरं मन्ये यत्र कृष्णधनञ्जयौ ॥ ७.१३०.१३ ॥
त्यांच्या मागील भीती जितकी आहे, तितकीच पुढील आहे. कृष्ण आणि धनंजय जिथे आहेत ती जागा त्याहूनही भारी आहे असे मला वाटते.
7.130.14
सा पुरस्ताच्च पश्चाच्च गृहीता भारती चमूः ।
तत्र कृत्यमहं मन्ये सैन्धवस्याभिरक्षणम् ॥ ७.१३०.१४ ॥
ती भारती सेना पुढून आणि मागून वेढली गेली आहे. तिथे सिंधुराजाचे रक्षण करणे हेच कर्तव्य आहे असे मला वाटते.
7.130.15
स नो रक्ष्यतमस्तात क्रुद्धाद्भीतो धनञ्जयात् ।
गतौ च सैन्धवं भीमौ युयुधानवृकोदरौ ॥ ७.१३०.१५ ॥
वत्सा, त्याचे आपण अत्यंत रक्षण केले पाहिजे, क्रुद्ध आणि भयभीत अशा धनंजयापासून. भीम आणि युयुधान सैंधवाकडे गेले आहेत.
7.130.16
सम्प्राप्तं तदिदं द्यूतं यत्तच्छकुनिबुद्धिजम् ।
न सभायां जयो वृत्तो नापि तत्र पराजयः।
इह नो ग्लहमानानामद्य तावज्जयाजयौ ॥ ७.१३०.१६ ॥
शकुनीच्या बुद्धीतून जन्मलेला तो द्यूत आला आहे. सभेत जय झाला नाही, तिथे पराजयही झाला नाही. इथे आज आपल्या खेळणाऱ्यांचे जय-पराजय अजून ठरायचे आहेत.
7.130.17
यान्स्म तान्ग्लहते घोराञ्छकुनिः कुरुसंसदि ।
अक्षान्स मन्यमानः प्राक्शरास्ते हि दुरासदाः ॥ ७.१३०.१७ ॥
कुरुसभेत शकुनी ज्या भयंकर फाशांवर पणाला लावत होता, ते त्याने आधी फासे समजले; ते खरे तर दुर्धर्ष बाण आहेत.
7.130.18
यत्र ते बहवस्तात कौरवेया व्यवस्थिताः ।
सेनां दुरोदरं विद्धि शरानक्षान्विशाम्पते।
ग्लहं च सैन्धवं राजंस्तत्र द्यूतस्य निश्चयः ॥ ७.१३०.१८ ॥
वत्सा, तुझे अनेक कौरवपुत्र जिथे उभे आहेत तिथे सेनेला द्यूतफलक आणि बाणांना फासे समज; राजा, सैंधवच पण आहे; तिथेच द्यूताचा निर्णय आहे.
7.130.19
सैन्धवे तु महद्द्यूंत समासक्तं परैः सह ।
अत्र ते ध्रुवमायत्तो जयो वाऽजय एव वा ॥ ७.१३०.१९ ॥
सैंधवाच्या बाबतीत शत्रूंसोबत एक मोठा द्यूतपण लावला गेला आहे. येथे तुझा विजय किंवा पराजय निश्चितपणे त्यावर अवलंबून आहे.
7.130.20
अत्र सर्वे महाराज त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ।
सैन्धवस्य रणे रक्षां विधिवत्कर्तुमर्हथ।
तत्र नो ग्लहमानानां ध्रुवौ जयपराजयौ ॥ ७.१३०.२० ॥
हे महाराजा, येथे तुम्ही सर्वांनी प्राणांचा त्याग करून युद्धात सैंधवाचे यथाविधी रक्षण करणे योग्य आहे. तिथे पण लावणाऱ्या आपला विजय व पराजय निश्चित आहे.
7.130.21
यत्र ते परमेष्वासा यत्ता रक्षन्ति सैन्धवम् ।
तत्र गच्छ स्वयं शीघ्रं तांश्च रक्षस्व रक्षिणः ॥ ७.१३०.२१ ॥
तुझे श्रेष्ठ धनुर्धर सावधान राहून सैंधवाचे रक्षण करत आहेत, तिथे तू स्वतः लवकर जा आणि त्या रक्षकांचेही रक्षण कर.
7.130.22
इहैव त्वहमासिष्ये प्रेषयिष्यामि चापरान् ।
निरोत्स्यामि च पाञ्चालान्सहितान्पाण्डुसृञ्जयैः ॥ ७.१३०.२२ ॥
मी येथेच राहीन आणि इतरांना पाठवीन. पांडव व सृंजयांसह एकत्र असलेल्या पांचालांना मी अडवीन.
7.130.23
ततो दुर्योधनोऽगच्छत्तूर्णमाचार्यशासनात् ।
उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे स पदानुगः ॥ ७.१३०.२३ ॥
मग दुर्योधन आचार्यांच्या आज्ञेने लगेच निघाला. त्या भयंकर कर्मासाठी स्वतःला सज्ज करून तो पायदळाच्या मागोमाग गेला.
7.130.24
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ ।
बाह्येन सेनामभ्येत्य जग्मतुः सव्यसाचिनम् ॥ ७.१३०.२४ ॥
चक्ररक्षक पांचाल राजपुत्र युधामन्यू आणि उत्तमौजा बाहेरील सेनेतून सव्यसाची (अर्जुन) यांच्याकडे पोहोचले.
7.130.25
यौ तु पूर्वं महाराज वारितौ कृतवर्मणा ।
प्रविष्टे त्वर्जुने राजंस्तव सैन्यं युयुत्सया ॥ ७.१३०.२५ ॥
हे महाराज, पूर्वी कृतवर्म्याने अडवलेले ते दोघे, हे राजा, अर्जुन आत शिरल्यावर युद्धाच्या इच्छेने तुमच्या सैन्यात (घुसले).
7.130.26
पार्श्वे भित्त्वा चमूं वीरौ प्रविष्टौ तव वाहिनीम् ।
पार्श्वेन सैन्यमायान्तौ कुरुराजो ददर्श ह ॥ ७.१३०.२६ ॥
बाजूने सैन्य भेदून ते दोन्ही वीर तुमच्या सेनेत शिरले; बाजूने सैन्याकडे येताना कुरुराजाने त्यांना पाहिले.
7.130.27
ताभ्यां दुर्योधनः सार्धमकरोत्सङ्ख्यमुत्तमम् ।
त्वरितस्त्वरमाणाभ्यां भ्रातृभ्यां भारतो बली ॥ ७.१३०.२७ ॥
त्यांच्यासह दुर्योधनाने उत्तम विचारविनिमय केला; वेगाने धावत आलेल्या त्या दोन्ही भावांसह बलवान भारत (दुर्योधन) (निश्चय केला).
7.130.28
तावेनमभ्यद्रवतामुभावुद्यतकार्मुकौ ।
महारथसमाख्यातौ क्षत्रियप्रवरौ युधि ॥ ७.१३०.२८ ॥
धनुष्य उचलून ते दोघे त्याच्यावर धावले; ते दोघे महारथी म्हणून प्रसिद्ध, युद्धात क्षत्रियांमध्ये श्रेष्ठ होते.
7.130.29
तमविध्यद्युधामन्युस्त्रिंशता कङ्कपत्रिभिः ।
विंशत्या सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१३०.२९ ॥
युधामन्युने त्याला तीस कङ्कपक्ष बाणांनी विद्ध केले; वीसने त्याच्या सारथ्याला, आणि चारने त्याच्या चार घोड्यांना (विद्ध केले).
7.130.30
दुर्योधनो युधामन्योर्ध्वजमेकेषुणाऽच्छिनत् ।
एकेन कार्मुकं चास्य चकर्त तनयस्तव ॥ ७.१३०.३० ॥
दुर्योधनाने युधामन्युचा ध्वज एका बाणाने तोडला; तुमच्या पुत्राने एकाच बाणाने त्याचे धनुष्यही तोडले.
7.130.31
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपाहरत् ।
ततोऽविध्यच्छरैस्तीक्ष्णैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ७.१३०.३१ ॥
त्याने भल्लाने त्याच्या सारथ्याला रथाच्या आसनावरून खाली पाडले. मग चार तीक्ष्ण बाणांनी चार घोड्यांना विद्ध केले.
7.130.32
युधामन्युश्च सङ्क्रुद्धः सरांस्त्रिंशतमाहवे ।
व्यसृजत्तव पुत्रस्य त्वरमाणः स्तनान्तरे ॥ ७.१३०.३२ ॥
युधामन्यू संतापून युद्धात तुझ्या पुत्राच्या छातीवर त्वरेने तीस बाण सोडू लागला.
7.130.33
तथोत्तमौजाः सङ्क्रुद्धः शरैर्हेमविभूषितैः ।
अविध्यत्सारथिं चास्य प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ७.१३०.३३ ॥
तसेच उत्तमौजा संतापून सोन्याने सजवलेल्या बाणांनी त्याच्या सारथ्याला विद्ध करून यमलोकी पाठवला.
7.130.34
दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र पाञ्चाल्यस्यौत्तमौजसः ।
जघान चतुरोऽस्याश्चानुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.१३०.३४ ॥
हे राजेंद्रा, दुर्योधनानेही पांचाल उत्तमौजाचे चार घोडे आणि त्याचे दोन मागील सारथी ठार केले.
7.130.35
उत्तमौजा हताश्वस्तु हतसूतश्च संयुगे ।
आरुरोह रथं भ्रातुर्युधामन्योरभित्वरन् ॥ ७.१३०.३५ ॥
घोडे आणि सारथी मारले गेल्यावर उत्तमौजा युद्धात त्वरेने आपला भाऊ युधामन्यूच्या रथावर चढला.
7.130.36
स रथं प्राप्य तं भ्रातुर्दुर्योधनहयाञ्शरैः ।
बहुभिस्ताडयामास ते हताः प्रापतन्भुवि ॥ ७.१३०.३६ ॥
तो त्या भावाच्या रथापर्यंत पोहोचून अनेक बाणांनी दुर्योधनाच्या घोड्यांना मारू लागला; ते घोडे मरून पृथ्वीवर पडले.
7.130.37
हयेषु पतितेष्वस्य चिच्छेद परमेषुणा ।
युधामन्युर्धनुः शीघ्रं शरावापं च संयुगे।
अविध्यत्सारथिं चास्य प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ७.१३०.३७ ॥
त्याचे घोडे पडल्यावर त्याने परम बाणाने त्याचे धनुष्य त्वरेने तोडले, आणि युद्धात त्याचा भाथाही. त्याने त्याच्या सारथ्याला बाणाने विद्ध करून यमसदनाला पाठवले.
7.130.38
हताश्वसूतात्सरथादवतीर्य नराधिपः ।
गदामादाय ते पुत्रः पाञ्चल्यावभ्यधावत ॥ ७.१३०.३८ ॥
घोडे आणि सारथी मारले गेलेल्या रथातून उतरून, तो नराधिप, तुझा पुत्र, गदा घेऊन त्या दोन पांचालांकडे धावला.
7.130.39
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य क्रुद्धं कुरुपतिं तदा ।
अवप्लुतौ रथोपस्थाद्युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ७.१३०.३९ ॥
क्रुद्ध कुरुपतीला धावून येताना पाहून, तेव्हा युधामन्यू आणि उत्तमौजा दोघे रथाच्या बैठकीवरून उडी मारून उतरले.
7.130.40
ततः स हेमचित्रं तं गदया स्यन्दनं गती ।
सङ्क्रुद्धः पोथयामास साश्वसूतध्वजं नृप ॥ ७.१३०.४० ॥
तेव्हा त्याने अत्यंत क्रोधाने गदेने त्या सोन्याच्या चित्रांनी सजवलेल्या रथाला—त्याचे घोडे, सारथी आणि ध्वजासह—चिरडले, हे राजा.
7.130.41
एतदीदृशकं पुत्रस्तवाकार्षीज्जनाधिप ।
गदया गदिनां श्रेष्ठः सर्वलोकमहारथः ॥ ७.१३०.४१ ॥
हे जनाधिपा, तुझ्या पुत्राने असे केले. गदाधारींमध्ये श्रेष्ठ, सर्व लोकांत प्रसिद्ध महारथी, त्याने गदेने हे केले.
7.130.42
भङ्क्त्वा रथं स पुत्रस्ते हताश्वो हतसारथिः ।
मद्रराजरथं तूर्णमारुरोह परन्तपः ॥ ७.१३०.४२ ॥
आपला रथ मोडून, घोडे व सारथी मारले गेल्यावर, शत्रूंना तापवणारा तुझा पुत्र लगेच मद्रराजाच्या रथावर चढला.
7.130.43
पाञ्चालानां ततो मुख्यौ राजपुत्रौ महारथौ ।
रथावन्यौ समारुह्य बीभत्सुमभिजग्मुतः ॥ ७.१३०.४३ ॥
तेव्हा पांचालांचे दोन प्रमुख राजपुत्र, महारथी, दुसऱ्या रथांवर चढून बीभत्सूकडे गेले.