మహాభారతం · అధ్యాయం 7.163
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.163.1
सोमदत्तं तु सम्प्रेक्ष्य विधुन्वानं महद्धनुः ।
सात्यकिः प्राह यन्तारं सोमदत्ताय मां वह ॥ ७.१६३.१ ॥
సోమదత్తుడు తన గొప్ప విల్లును ఊపుతుండటం చూసి, సాత్యకి సారథితో అన్నాడు: "నన్ను సోమదత్తుని వైపు నడుపు."
7.163.2
न ह्यहत्वा रणे शत्रुं सोमदत्तं महाबलम् ।
निवर्तिष्ये रणात्सूत सत्यमेतद्वचो मम ॥ ७.१६३.२ ॥
"సారథీ, యుద్ధంలో మహాబలుడైన శత్రువు సోమదత్తుని చంపకుండా నేను రణం నుండి తిరిగి రాను; ఇది నా సత్య వచనం."
7.163.3
ततः सम्प्रैषयद्यन्ता सैन्धवांस्तान्मनोजवान् ।
तुरङ्गामाञ्छङ्खवर्णान्सर्वशब्दातिगान्रणे ॥ ७.१६३.३ ॥
అప్పుడు సారథి మనస్సంత వేగం గల, శంఖవర్ణపు, యుద్ధంలో అన్ని శబ్దాలను మించిన ఆ సైంధవ అశ్వాలను ముందుకు నడిపాడు.
7.163.4
तेऽवहन्युयुधानं तु मनोमारुतरंहसः ।
यथेन्द्रं हरयो राजन्पुरा दैत्यवधोद्यतम् ॥ ७.१६३.४ ॥
రాజా, మనస్సు, వాయువు వేగం గల ఆ అశ్వాలు యుయుధానుని మోసుకెళ్లాయి; పూర్వం రాక్షసవధకు సిద్ధమైన ఇంద్రుని హరులు మోసినట్లుగా.
7.163.5
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं रभसं रणे ।
सोमदत्तो महाबाहुरसम्भ्रान्तो न्यवर्तत ॥ ७.१६३.५ ॥
యుద్ధంలో వేగంగా దూకివస్తున్న సాత్వతుడు (సాత్యకి)ని చూసి, మహాబాహువు సోమదత్తుడు కలతచెందకుండా అతని వైపు తిరిగాడు.
7.163.6
विमुञ्चञ्छरवर्षाणि पर्जन्य इव वृष्टिमान् ।
छादयामास शैनेयं जलदो भास्करं यथा ॥ ७.१६३.६ ॥
వర్షించే మేఘంలా బాణవర్షాన్ని కురిపిస్తూ, మేఘం సూర్యుని కప్పినట్లు శైనేయుని (సాత్యకిని) కప్పాడు.
7.163.7
असम्भ्रान्तश्च समरे सात्यकिः कुरुपुङ्गवम् ।
छादयामास बाणौघैः समन्ताद्भरतर्षभ ॥ ७.१६३.७ ॥
యుద్ధంలో చలించని సాత్యకి కురువీరుడిని నలువైపులా బాణాల ప్రవాహంతో కప్పివేశాడు, భరతశ్రేష్ఠా.
7.163.8
सोमदत्तस्तुतं षष्ट्या विव्याधोरसि माधवम् ।
सात्यकिश्चापि तं राजन्नविध्यत्सायकैः शितैः ॥ ७.१६३.८ ॥
సోమదత్తుడు అరవై బాణాలతో మాధవుని (సాత్యకిని) రొమ్ములో గుచ్చాడు; రాజా, సాత్యకి కూడా వాడి బాణాలతో అతడిని కొట్టాడు.
7.163.9
तावन्योन्यं शरैः कृत्तौ व्यराजेतां नरर्षभौ ।
सुपुष्पौ पुष्पसमये पुष्पिताविव किंशकौ ॥ ७.१६३.९ ॥
బాణాలతో గాయపడిన ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు పుష్పకాలంలో విరబూసిన రెండు కింశుక వృక్షాల వలె ప్రకాశించారు.
7.163.10
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ कुरुवृष्णियशस्करौ ।
परस्परमवेक्षेतां दहन्ताविव लोचनैः ॥ ७.१६३.१० ॥
రక్తంతో తడిసిన అవయవాలతో, కురువృష్ణుల కీర్తిని పెంచిన ఆ ఇద్దరు కళ్లతో కాల్చివేయునట్లు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు.
7.163.11
रथमण्डलमार्गेषु चरन्तावरिमर्दनौ ।
घोररूपौ हितावास्तां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ ॥ ७.१६३.११ ॥
రథ మండలాల మార్గాలలో సంచరిస్తూ శత్రువులను నలిపే, భయంకర రూపులైన ఆ ఇద్దరూ వర్షం కురిపించే మేఘాల వలె ఉన్నారు.
7.163.12
शरसम्भिन्नगात्रौ तु सर्वतः शखलीकृतौ ।
श्वाविधाविव राजेन्द्र दृश्येतां शरविक्षतौ ॥ ७.१६३.१२ ॥
బాణాలచే శరీరాలు చిల్లులైన, అన్నివైపులా జల్లెడ వలె చేయబడిన ఆ ఇద్దరూ, రాజేంద్రా, బాణ గాయపడిన ముళ్ళపందుల వలె కనిపించారు.
7.163.13
सुवर्णपुङ्खैरिषुभिराचितौ तौ व्यराजताम् ।
खद्योतैरावृतौ राजन्प्रावृषीव वनस्पती ॥ ७.१६३.१३ ॥
బంగారు రెక్కల బాణాలతో నిండిన ఆ ఇద్దరూ, ఓ రాజా, వర్షాకాలంలో మిణుగురులతో చుట్టబడిన రెండు చెట్లవలె ప్రకాశించారు.
7.163.14
सम्प्रदीपितसर्वाङ्गौ सायकैस्तैर्महारथौ ।
अदृश्येतां रणे क्रुद्धावुल्काभिरिव कुञ्जरौ ॥ ७.१६३.१४ ॥
బాణాలతో అంగాంగం ప్రకాశిస్తున్న ఆ ఇద్దరు మహారథులు, యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తులై, కాగడాలతో చుట్టబడిన రెండు ఏనుగుల్లా కనిపించారు.
7.163.15
ततो युधि महारज सोमदत्तो महारथः ।
अर्धचन्द्रेम चिच्छेद माधवस्य महद्धनुः ॥ ७.१६३.१५ ॥
అప్పుడు, ఓ మహారాజా, యుద్ధంలో మహారథుడైన సోమదత్తుడు అర్ధచంద్ర బాణంతో మాధవుని (సాత్యకి) గొప్ప విల్లును ఖండించాడు.
7.163.16
अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत् ।
त्वरमाणस्त्वराकाले पुनश्च दशभिः शरैः ॥ ७.१६३.१६ ॥
అప్పుడు అతడు త్వరగా అతనిపై ఇరవై ఐదు బాణాలు ప్రయోగించాడు; ఆ త్వరిత క్షణంలోనే మరల పది బాణాలతో కూడా కొట్టాడు.
7.163.17
अथान्यद्धनुरादाय सात्यकिर्वेगवत्तरम् ।
पञ्चभिः सायकैस्तूर्णं सोमदत्तमविध्यत ॥ ७.१६३.१७ ॥
అప్పుడు సాత్యకి మరో విల్లు తీసుకుని, అత్యంత వేగవంతమైన ఐదు బాణాలతో వెంటనే సోమదత్తుని గుచ్చాడు.
7.163.18
ततोऽपरेण भल्लेन ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ।
बाह्लीकस्य रणे राजन्सात्यकिः प्रहसन्निव ॥ ७.१६३.१८ ॥
అప్పుడు సాత్యకి మరో భల్ల బాణంతో బాహ్లీకుని బంగారు ధ్వజాన్ని ఖండించాడు, ఓ రాజా, యుద్ధంలో నవ్వుతున్నట్లు.
7.163.19
सोमदत्तस्त्वसम्भ्रान्तो दृष्ट्वा केतुं निपातितम् ।
शैनेयं पञ्चविंशत्या सायकानां समाचिनोत् ॥ ७.१६३.१९ ॥
సోమదత్తుడు కలతచెందకుండా తన ధ్వజం కూలడం చూసి, శైనేయుడిని (సాత్యకిని) ఇరవై ఐదు బాణాలతో కప్పివేశాడు.
7.163.20
सात्वतोऽपि रणे क्रुद्धः सोमदत्तस्य धन्विनः ।
धनुश्छिच्छेद भल्लेन क्षुरप्रेण शितेन ह ॥ ७.१६३.२० ॥
సాత్వతుడు (సాత్యకి) కూడా యుద్ధంలో కోపించి, ధనుర్ధారి సోమదత్తుని ధనుస్సును పదునైన భల్లంతో, క్షురప్రంతో ఖండించాడు.
7.163.21
अथैनं रुक्मपुङ्खानां शतेन नतपर्वणाम् ।
आचिनोद्बहुधा राजन्भग्नदंष्ट्रमिव द्विपम् ॥ ७.१६३.२१ ॥
ఆ తరువాత, ఓ రాజా, బంగారు రెక్కలు, వంగిన కణుపులు గల నూరు బాణాలతో అతడిని అనేక విధాలుగా కప్పివేశాడు, దంతాలు విరిగిన ఏనుగును వలె.
7.163.22
अथान्यद्धनुरादाय सोमदत्तो महारथः ।
सात्यकिं छादयामास शरवृष्ट्या महाबलः ॥ ७.१६३.२२ ॥
అప్పుడు మహారథుడైన సోమదత్తుడు మరొక ధనుస్సును పట్టుకొని, మహాబలుడై, బాణాల వర్షంతో సాత్యకిని కప్పివేశాడు.
7.163.23
सोमदत्तं तु सङ्क्रुद्धो रणे विव्याध सात्यकिः ।
सात्यकिं शरजालेन सोमदत्तोऽप्यपीडयत् ॥ ७.१६३.२३ ॥
యుద్ధంలో తీవ్రంగా కోపించిన సాత్యకి సోమదత్తుని గుచ్చాడు; సోమదత్తుడు కూడా బాణాల వలతో సాత్యకిని బాధించాడు.
7.163.24
दशभिः सात्वतस्यार्थे भीमोऽहन्बाह्लिकात्मजम् ।
सोमदत्तोप्यसम्भ्रान्तो भीममार्च्छच्छितैः शरैः ॥ ७.१६३.२४ ॥
సాత్వతుని (సాత్యకి) కోసం భీముడు పది బాణాలతో బాహ్లీకుని కుమారుడిని కొట్టాడు; సోమదత్తుడు కూడా కలతచెందకుండా పదునైన బాణాలతో భీముని కొట్టాడు.
7.163.25
ततस्तु सात्वतस्यार्थे भीमसेनो नवं दृढम् ।
मुमोच परिघं घोरं सोमदत्तस्य वक्षसि ॥ ७.१६३.२५ ॥
అప్పుడు సాత్వతుని కొరకు భీమసేనుడు కొత్తదీ, దృఢమైనదీ, భయంకరమైనదీ అయిన పరిఘను సోమదత్తుని వక్షస్థలంపై విసిరాడు.
7.163.26
तमापतन्तं वेगेन परिघं घोरदर्शनम् ।
द्विधा चिच्छेद समरे प्रहसन्निव कौरवः ॥ ७.१६३.२६ ॥
వేగంగా వస్తున్న ఆ భయంకర రూపపు పరిఘను కౌరవుడు యుద్ధంలో నవ్వుతున్నట్లుగా రెండుగా నరికాడు.
7.163.27
स पपात द्विधा च्छिन्न आयसः परिघो महान् ।
महीधरस्येव महच्छिखरं वज्रदारितम् ॥ ७.१६३.२७ ॥
రెండుగా తెగిపోయిన ఆ పెద్ద ఇనుప పరిఘ వజ్రాయుధంతో చీల్చబడిన పర్వత శిఖరంలా కూలిపోయింది.
7.163.28
ततस्तु सात्यकी राजन्सोमदत्तस्य संयुगे ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः ॥ ७.१६३.२८ ॥
అప్పుడు రాజా, సాత్యకి యుద్ధంలో సోమదత్తుని విల్లును ఒక భల్లంతో నరికి, ఐదు బాణాలతో అతని చేతి రక్షణ తొడుగును కూడా నరికాడు.
7.163.29
ततश्चतुर्भिश्च शरैस्तूर्णं तांस्तुरगोत्तमान् ।
समीपं प्रेषयामास प्रेतराजस्य भारत ॥ ७.१६३.२९ ॥
తరువాత నాలుగు బాణాలతో వేగంగా ఆ ఉత్తమ గుర్రాలను ప్రేతరాజు యమని సమీపానికి పంపాడు, భారతా.
7.163.30
सारथेश्च शिरः कायाद्भल्लेन नतपर्वणा ।
जहार नरशार्दूलः प्रहसञ्छिनिपुङ्गवः ॥ ७.१६३.३० ॥
ఆ నరశార్దూలుడు, శిని వంశంలోని శ్రేష్ఠుడు, నవ్వుతూ వంగిన కీలు గల భల్లంతో సారథి తలను శరీరం నుండి నరికాడు.
7.163.31
ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
मुमोच सात्वतो राजन्स्वर्णपुङ्गं शिलाशितम् ॥ ७.१६३.३१ ॥
అప్పుడు సాత్వతుడు, ఓ రాజా, మండుతున్న అగ్నిలా అత్యంత భయంకరమైన బాణాన్ని ప్రయోగించాడు; అది బంగారు రెక్కలు కలిగి రాతిపై పదును పెట్టబడినది.
7.163.32
स विमुक्तो बलवता शैनेयेन शरोत्तमः ।
घोरस्तस्योरसि विभो निपपाताशु भारत ॥ ७.१६३.३२ ॥
బలవంతుడైన శైనేయుడు (సాత్యకి) ప్రయోగించిన ఆ ఉత్తమమైన భయంకర బాణం, ఓ విభో, ఓ భారతా, వెంటనే అతని రొమ్ములో పడింది.
7.163.33
सोऽतिविद्धो महाराज सात्वतेन महारथः ।
सोमदत्तो महाबाहुर्निपपात ममार च ॥ ७.१६३.३३ ॥
ఓ మహారాజా, సాత్వతుని చేత తీవ్రంగా గాయపడిన ఆ మహారథుడు, మహాబాహువు సోమదత్తుడు పడి మరణించాడు.
7.163.34
तं दृष्ट्वा निहतं तत्र सोमदत्तं महारथाः ।
महता शरवर्षेण युयुधानमुपाद्रवन् ॥ ७.१६३.३४ ॥
అక్కడ సోమదత్తుడు హతమవడం చూసి మహారథులు భారీ బాణవర్షంతో యుయుధానుడి (సాత్యకి) వైపు దూసుకెళ్లారు.
7.163.35
छाद्यमानं शरैर्दृष्ट्वा युयुधानं युधिष्ठिरः ।
पाण्डवाश्च महाराज सह सर्वैः प्रभद्रकैः।
महत्या सेनया सार्धं द्रोणानीकमुपाद्रवन् ॥ ७.१६३.३५ ॥
యుయుధానుడు (సాత్యకి) బాణాలతో కప్పబడి ఉండటం చూసి యుధిష్ఠిరుడు, పాండవులు, ఓ మహారాజా, ప్రభద్రకులందరితో కలిసి, మహాసేనతో ద్రోణుని సేన వైపు దూసుకెళ్లారు.
7.163.36
ततो युधिष्ठिरः क्रुद्धस्तावकानां महाबलम् ।
शरैर्विद्रावयामास भारद्वाजस्य पश्यतः ॥ ७.१६३.३६ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన యుధిష్ఠిరుడు భారద్వాజుని (ద్రోణుని) చూస్తుండగానే మీ మహాబలవంతమైన సైన్యాన్ని బాణాలతో పారద్రోలాడు.
7.163.37
सैन्यानि द्रावयन्तं तु द्रोणो दृष्ट्वा युधिष्ठिरम् ।
अभिदुद्राव वेगेन क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ७.१६३.३७ ॥
సైన్యాలను చెదరగొడుతున్న యుధిష్ఠిరుని చూసి, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో ద్రోణుడు వేగంగా అతనిపై దాడి చేశాడు.
7.163.38
ततः सुनिशितैर्बाणैः पार्थं विव्याध सप्तभिः ।
युधिष्ठिरोऽपि सङ्क्रुद्धः प्रतिविव्याध पञ्चभिः ॥ ७.१६३.३८ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు అతి పదునైన బాణాలతో పార్థుడిని ఏడు బాణాలతో కొట్టాడు. యుధిష్ఠిరుడు కూడా మిక్కిలి కోపంతో ఐదు బాణాలతో ప్రతిదాడి చేశాడు.
7.163.39
सोऽतिविद्धो महाबाहुः सृक्विणी परिसंलिहन् ।
युधिष्ठिरस्य चिच्छेद ध्वजं कार्मुकमेव च ॥ ७.१६३.३९ ॥
తీవ్రంగా గాయపడిన మహాబాహువు (ద్రోణుడు), నోటి మూలలను నాలుకతో నాకుతూ, యుధిష్ఠిరుని ధ్వజాన్ని, విల్లును ఖండించాడు.
7.163.40
स च्छिन्नधन्वा त्वरितस्त्वराकाले नृपोत्तमः ।
अन्यदादत्त वेगेन कार्मुकं समरे दृढम् ॥ ७.१६३.४० ॥
విల్లు తెగిపోగా, ఆ ఉత్తమ రాజు వెంటనే, తొందర తరుణంలో, యుద్ధంలో మరొక దృఢమైన విల్లును వేగంగా చేపట్టాడు.
7.163.41
ततः शरसहस्रेण द्रोणं विव्याध पार्थिवः ।
साश्वसूतध्वजरथं तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१६३.४१ ॥
అప్పుడు రాజు వెయ్యి బాణాలతో ద్రోణుణ్ణి కొట్టాడు; గుర్రాలు, సారథి, ధ్వజంతో కూడిన అతని రథం అద్భుతంగా కనిపించింది.
7.163.42
ततो मुहूर्तं व्यथितः शरपातप्रपीडितः ।
निषसाद रथोपस्थे द्रोणो भरतसत्तम ॥ ७.१६३.४२ ॥
అప్పుడు ఒక క్షణం వ్యథ చెంది బాణవర్షంతో బాధపడిన ద్రోణుడు, భరతశ్రేష్ఠుడా, రథం అరుగుపై కూర్చుండిపోయాడు.
7.163.43
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां मुहूर्ताद्द्विजसत्तमः ।
क्रोधेन महताऽऽविष्टो वायव्यास्त्रमवासृजत् ॥ ७.१६३.४३ ॥
తరువాత ఒక క్షణంలో స్పృహ తిరిగి పొంది, ద్విజోత్తముడైన ద్రోణుడు మహా క్రోధంతో వాయవ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
7.163.44
असम्भ्रान्तस्ततः पार्थो वायव्येनैव वीर्यवान् ।
तदस्त्रमस्त्रेण रणे स्तम्भयामास भारत ॥ ७.१६३.४४ ॥
అప్పుడు చలించని, పరాక్రమవంతుడైన పార్థుడు వాయవ్యాస్త్రంతోనే యుద్ధంలో ఆ అస్త్రాన్ని అస్త్రంతో నిలిపివేశాడు, ఓ భారతా.
7.163.45
चिच्छेद च धनुर्दीर्घं ब्राह्मणस्य च पाण्डवः ।
ततोऽन्यद्धनुरादत्त द्रोणः क्षत्रियमर्दनः।
तदप्यस्य शितैर्भल्लैश्चिच्छेद कुरुपुङ्गवः ॥ ७.१६३.४५ ॥
పాండవుడు బ్రాహ్మణుడి (ద్రోణుడి) పొడవైన విల్లును ఛేదించాడు. తరువాత క్షత్రియులను మర్దించే ద్రోణుడు మరొక విల్లు తీసుకున్నాడు. కురుశ్రేష్ఠుడు దానినీ తన పదునైన భల్లాలతో ఛేదించాడు.
7.163.46
ततोऽब्रवीद्वासुदेवः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६३.४६ ॥
తరువాత వాసుదేవుడు కుంతీపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
7.163.47
युधिष्ठिर महाबाहो यत्त्वां वक्ष्यामि तच्छ्रणु ।
उपारमस्व युद्धे त्वं द्रोणाद्भरतसत्तम ॥ ७.१६३.४७ ॥
యుధిష్ఠిరా, మహాబాహూ, నేను నీకు చెప్పబోయేది విను. భరతశ్రేష్ఠా, ద్రోణునితో యుద్ధం నుండి నీవు విరమించు.
7.163.48
यतते हि सदा द्रोणो ग्रहणे तव संयुगे ।
नानुरूपमहं मन्ये युद्धमस्य त्वया सह ॥ ७.१६३.४८ ॥
ద్రోణుడు ఎల్లప్పుడూ యుద్ధంలో నిన్ను బంధించాలని ప్రయత్నిస్తున్నాడు. అతనితో నీవు యుద్ధం చేయడం తగినదని నేను భావించను.
7.163.49
योऽस्य सृष्टो विनाशाय स एवैनं हनिष्यति ।
परिवर्ज्य गुरुं याहि यत्र राजा सुयोधनः ॥ ७.१६३.४९ ॥
అతని వినాశం కోసం పంపబడినవాడే అతడిని చంపుతాడు. గురువును తప్పించి, రాజు సుయోధనుడు ఉన్నచోటికి వెళ్ళు.
7.163.50
राजा राज्ञा हि योद्धव्यो नाराज्ञा युद्धमिष्यते ।
तत्र त्वं गच्छ कौन्तेय हस्त्यश्वरथसंवृतः ॥ ७.१६३.५० ॥
రాజుతో రాజే యుద్ధం చేయాలి; రాజు కానివారితో యుద్ధం కోరబడదు. అక్కడ నీవు, కౌంతేయా, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో చుట్టబడి వెళ్ళు.
7.163.51
यावन्मात्रेण च मया सहायेन धनञ्जयः ।
भीमश्च रथशार्दूलो युध्यते कौरवैः सह ॥ ७.१६३.५१ ॥
నా సహాయం ఎంతవరకు ఉన్నదో అంతతోనే ధనంజయుడు, రథశ్రేష్ఠుడైన భీముడు కౌరవులతో యుద్ధం చేస్తున్నారు.
7.163.52
वासुदेववचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु ततो दारुणमाहवम् ॥ ७.१६३.५२ ॥
వాసుదేవుని మాటలు విని, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు క్షణకాలం ఆలోచించి, తరువాత ఆ భయంకరమైన యుద్ధం గురించి.
7.163.53
प्रायाद्द्रुतममित्रघ्नो यत्र भीमो व्यवस्थितः ।
विनिघ्नंस्तावकान्योधान्व्यादितास्य इवान्तकः ॥ ७.१६३.५३ ॥
శత్రువులను సంహరించువాడు వేగంగా అక్కడికి వెళ్ళాడు, భీముడు నిలిచిన చోటికి; మీ యోధులను సంహరిస్తూ, నోరు తెరిచిన యముడిలా.
7.163.54
रथघोषेण महता नादयन्वसुधातलम् ।
पर्जन्य इव धर्मान्ते नादयन्वै दिशो दश।
भीमस्य निघ्नतः शत्रून्पार्ष्णिं जाग्रह पाण्डवः ॥ ७.१६३.५४ ॥
గొప్ప రథఘోషతో భూమిని మారుమ్రోగిస్తూ, వర్షాకాలం చివరి మేఘంలా పది దిక్కులను మారుమ్రోగిస్తూ, శత్రువులను సంహరిస్తున్న భీముని వెనుక భాగాన్ని పాండవుడు కాపాడాడు.
7.163.55
द्रोणोऽपि पाण्डुपाञ्चालान्व्यधमद्रजनीमुखे ।
नादयंस्तलघोषेण तव सैन्यानि मारिष ॥ ७.१६३.५५ ॥
ద్రోణుడు కూడా రాత్రి ఆరంభంలో పాండవులను, పాంచాలులను అణచివేశాడు; తన అరచేతుల ధ్వనితో మీ సైన్యాలను మార్మోగించుతూ, ఓ మాన్యుడా.