મહાભારત · અધ્યાય 7.165
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.165.1
प्रकाशिते तदा लोके रजसा तमसावृते ।
समाजग्मुरथो वीराः परस्परवधैषिणः ॥ ७.१६५.१ ॥
ત્યારે લોક પ્રકાશિત હતો, પણ ધૂળ અને અંધકારથી ઢંકાયેલો હતો; ત્યારે એકબીજાનો વધ ઇચ્છતા વીરો એકઠા થયા.
7.165.2
ते समेत्य रणे राजञ्शस्त्रप्रासासिधारिणः ।
परस्परमुदैक्षन्त परस्परकृतागसः ॥ ७.१६५.२ ॥
હે રાજા, શસ્ત્રો, ભાલા અને તલવારો ધારણ કરેલા તેઓ રણભૂમિમાં ભેગા થઈ એકબીજાને જોવા લાગ્યા; તેમણે એકબીજાનો અપરાધ કર્યો હતો.
7.165.3
प्रदीपानां सहस्रैश्च दीप्यमानैः समन्ततः ।
रत्नाचितैः स्वर्णदण्डैर्गन्धतैलावसिञ्चितैः ॥ ७.१६५.३ ॥
સુગંધિત તેલથી ભીંજાયેલા, રત્નજડિત, સોનાની દાંડીવાળા હજારો દીવા ચારેબાજુ પ્રજ્વલિત હતા.
7.165.4
देवगन्धर्वदीपाद्यैः प्रभाभिरधिकोज्ज्वलैः ।
विरराज तदा भूमिर्ग्रहैर्द्यौरिव भारत ॥ ७.१६५.४ ॥
દેવો, ગંધર્વો વગેરેના દીપકોના અધિક તેજસ્વી પ્રકાશથી ત્યારે ભૂમિ ચમકી ઊઠી; હે ભારત, ગ્રહોથી આકાશ ચમકે તેમ.
7.165.5
उल्काशतैः प्रज्वलितै रणभूमिर्व्यराजत ।
दह्यमानेव लोकानामभावे च वसुन्धरा ॥ ७.१६५.५ ॥
સેંકડો પ્રજ્વલિત મશાલોથી રણભૂમિ ઝળહળી ઊઠી; જાણે લોકોના અભાવમાં પૃથ્વી બળી રહી હોય.
7.165.6
व्यदीप्यन्त दिशः सर्वाः प्रदीपैस्तैः समन्ततः ।
वर्षाप्रदोषे खद्योतैर्वृता वृक्षा इवाबभुः ॥ ७.१६५.६ ॥
તે દીપકોથી સર્વ દિશાઓ ચારેબાજુ ઝળહળી ઊઠી; વર્ષાઋતુની સાંજે આગિયાઓથી ઘેરાયેલાં વૃક્ષોની જેમ.
7.165.7
असज्जन्त ततो वीरा विरेष्वेव पृथक्पृथक् ।
नागा नागैः समाजग्मुस्तुरगा हयसादिभिः।
रथा रथवरैरेव समजग्मुर्मुदा युताः ॥ ७.१६५.७ ॥
ત્યારે વીરો પોતપોતાની હરોળમાં અલગ અલગ ભીડાયા. હાથીઓ હાથીઓ સાથે, ઘોડેસવારો ઘોડેસવારો સાથે અને શ્રેષ્ઠ રથીઓ રથીઓ સાથે આનંદથી ભેગા થયા.
7.165.8
तस्मिन्रात्रिमुखे घोरे तव पुत्रस्य शासनात् ।
चतुरङ्गस्य सैन्यस्य सम्पातश्च महारनभूत् ॥ ७.१६५.८ ॥
તે ભયંકર રાત્રિના આરંભે તમારા પુત્રના આદેશથી ચતુરંગી સેનાની મોટી અથડામણ થઈ.
7.165.9
ततोऽर्जुनो महाराज कौरवाणामनीकिनीम् ।
व्यधमत्त्वरया युक्तः क्षपयन्सर्वपार्थिवान् ॥ ७.१६५.९ ॥
પછી હે મહારાજ, અર્જુને ઉતાવળથી કૌરવોની સેનાની ટુકડીને વિખેરી નાખી; બધા રાજાઓનો સંહાર કરતા.
7.165.10
तस्मिन्प्रविष्टे संरब्धे मम पुत्रस्य वाहिनीम् ।
अमृष्यमाणे दुर्धर्षे कथमासीन्मनो हि वः ॥ ७.१६५.१० ॥
તે ક્રોધે ભરાઈને મારા પુત્રની સેનામાં પ્રવેશ્યો ત્યારે, અસહ્ય એવા તે દુર્ધર્ષોનું મન કેવું હતું?
7.165.11
किमकुर्वत सैन्यानि प्रविष्टे परषीडने ।
दुर्योधनश्च किं कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.१६५.११ ॥
શત્રુઓને પીડનાર તે પ્રવેશ્યો ત્યારે સેનાઓએ શું કર્યું? દુર્યોધને યોગ્ય સમયે કયું કર્તવ્ય વિચાર્યું?
7.165.12
के चैनं समरे वीरं प्रत्युद्ययुररिन्दमाः ।
द्रोणं च के व्यरक्षन्त प्रविष्टे श्वेतवाहने ॥ ७.१६५.१२ ॥
યુદ્ધમાં તે વીરનો સામનો કરવા આગળ આવેલા શત્રુદમન કોણ હતા? શ્વેતઅશ્વ અર્જુન પ્રવેશ્યો ત્યારે દ્રોણની રક્ષા કોણે કરી?
7.165.13
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं के च द्रोणस्य सव्यतः ।
के पृष्ठतश्चाप्यभवन्वीरा वीरान्विनिघ्नतः।
के पुरस्तादगच्छन्त निघ्नन्तः शास्त्रवान्रणे ॥ ७.१६५.१३ ॥
જમણા ચક્રની રક્ષા કોણે કરી? દ્રોણની ડાબી બાજુ કોણ હતા? વીરોનો સંહાર કરતા પાછળ કયા વીરો રહ્યા? યુદ્ધમાં શાસ્ત્રજ્ઞ બનીને આગળ જઈ પ્રહાર કરનારા કોણ હતા?
7.165.14
यत्प्राविशन्महेष्वासः पाञ्चालनापराजिताः ।
नृत्यन्निव नरव्याघ्रो रथमार्गेषु वीर्यवान् ॥ ७.१६५.१४ ॥
પાંચાલોથી અપરાજિત એ મહાધનુર્ધર નાચતા હોય તેમ રથમાર્ગોમાં પ્રવેશ્યો; તે નરવ્યાઘ્ર પરાક્રમી હતો.
7.165.15
यो ददाह शरैर्द्रोणः पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
धूमकेतुरिव क्रुद्धः कथं मृत्युमुपेयिवान् ॥ ७.१६५.१५ ॥
જે દ્રોણે બાણોથી પાંચાલોના રથસમૂહો બાળ્યા, ક્રુદ્ધ ધૂમકેતુની જેમ, તે દ્રોણ કેવી રીતે મૃત્યુ પામ્યો?
7.165.16
अव्यग्रानेव हि परान्कथयस्यपराजितान् ।
हृष्टानुदीर्णान्सङ्ग्रामे न तथा सूत मामकान् ॥ ७.१६५.१६ ॥
હે સૂત, તું શત્રુઓને નિર્ભય, અપરાજિત, હર્ષિત અને ઉત્સાહિત કહે છે; પણ યુદ્ધમાં મારા લોકોને તેમ કહેતો નથી.
7.165.17
हतांश्चैव विदीर्णांश्च विप्रकीर्णांश्च शंससि ।
रथिनो विरथांश्चैव कृतान्युद्वेषु मामकान् ॥ ७.१६५.१७ ॥
યુદ્ધોમાં મારા લોકો હત, વિદીર્ણ, વિખરાયેલા, રથી અને રથહીન થયેલા છે એમ તું કહે છે.
7.165.18
द्रोणस्य मतमाज्ञाय योद्वुकामस्य तां निशाम् ।
दुर्योधनो महाराज वश्यान्भ्रातॄनुवाच ह ॥ ७.१६५.१८ ॥
હે મહારાજ, દ્રોણનો મત જાણીને, તે રાત્રે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છતો દુર્યોધન આજ્ઞાંકિત ભાઈઓને બોલ્યો.
7.165.19
कर्णं च वृषसेनं च मद्रराजं च कौरव ।
दुर्धर्षं दीर्घबाहुं च ये च तेषां पदानुगाः ॥ ७.१६५.१९ ॥
કર્ણ, વૃષસેન અને મદ્રરાજ, હે કૌરવ; દુર્ધર્ષ દીર્ઘબાહુ, અને તેમના પગપાળા અનુયાયીઓ.
7.165.20
द्रोणं यत्ताः पराक्रान्ताः सर्वे रक्षन्तु पृष्ठतः ।
हार्दिक्यो दक्षिणं चक्रं शल्यश्चैवोत्तरं तथा ॥ ७.१६५.२० ॥
દ્રોણની સાવધાન અને પરાક્રમી એવા તમે સર્વ પાછળથી રક્ષા કરો; હાર્દિક્ય દક્ષિણ ચક્રનું અને શલ્ય ઉત્તર ચક્રનું રક્ષણ કરે.
7.165.21
त्रिगर्तानां च ये शूरा हतशिष्टा महारथाः ।
तांश्चैव पुरतः सर्वान्पुत्रस्ते समचोदयत् ॥ ७.१६५.२१ ॥
ત્રિગર્તોના જે શૂર મહારથીઓ હતાહત થતાં બચ્યા હતા, તે સર્વને તમારા પુત્રે આગળ ધકેલ્યા.
7.165.22
आचार्यो हि सुसंयत्तो भृशं यत्ताश्च पाण्डवाः ।
तं रक्षत सुसंयत्ता निघ्नन्तं शास्त्रवान्रणे ॥ ७.१६५.२२ ॥
આચાર્ય સારી રીતે સજ્જ છે, અને પાંડવો પણ અત્યંત સાવધ છે; યુદ્ધમાં શસ્ત્રજ્ઞ એવા તેઓ સંહાર કરી રહ્યા છે ત્યારે, તમે સારી રીતે સજ્જ થઈને તેમનું રક્ષણ કરો.
7.165.23
द्रोणो हि बलवान्युद्धे क्षिप्रहस्तः प्रतापवान् ।
निर्जयेत्त्रिदशान्युद्धे किमु पार्थान्ससोमकान् ॥ ७.१६५.२३ ॥
દ્રોણ યુદ્ધમાં બળવાન, ક્ષિપ્રહસ્ત અને પ્રતાપી છે; યુદ્ધમાં તેઓ દેવોને પણ જીતી શકે, તો સોમકો સહિત પાર્થોને જીતવાની તો વાત જ શી!
7.165.24
ते यूयं सहिताः सर्वे भृशं यत्ता महारथाः ।
द्रोणं रक्षत पाञ्चालाद्धृष्टद्युम्नान्महारथात् ॥ ७.१६५.२४ ॥
તમે સર્વ, અત્યંત સાવધ મહારથીઓ, એકસાથે મળીને પાંચાલ મહારથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નથી દ્રોણનું રક્ષણ કરો.
7.165.25
पाण्डवीयेषु सैन्येषु न तं पश्याम कञ्चन ।
यो योधयेद्रणे द्रोणं धृष्टद्युम्नादृते पुमान् ॥ ७.१६५.२५ ॥
પાંડવોની સેનાઓમાં યુદ્ધમાં દ્રોણ સાથે લડી શકે એવો કોઈ પુરુષ અમને દેખાતો નથી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન સિવાય.
7.165.26
तस्मात्सर्वात्मना मन्ये भारद्वाजस्य रक्षणम् ।
सुगुप्तः पाण्डवान्हन्यात्सृञ्जयांश्च ससोमकान् ॥ ७.१६५.२६ ॥
તેથી હું સંપૂર્ણ હૃદયથી માનું છું કે ભારદ્વાજનું રક્ષણ કરવું જોઈએ; સારી રીતે સુરક્ષિત હોય તો તેઓ પાંડવો, સૃંજયો અને સોમકોનો વધ કરશે.
7.165.27
सृञ्जयेष्वथ सर्वेषु निहतेषु चमूमुखे ।
धृष्टद्युम्नं रमे द्रौणिर्हनिष्यति न संशयः ॥ ७.१६५.२७ ॥
સૃંજયો બધા સેનાના મોખરે મરાયા પછી દ્રોણપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નને હણશે, એમાં સંશય નથી.
7.165.28
तथाऽर्जुनं च राधेयो हनिष्यति महारथः ।
भीमसेनमहं चापि युद्धेजेष्यामि दीक्षितः।
शेषांश्च पाण्डवान्योधाः प्रसभं हीनतेजसः ॥ ७.१६५.२८ ॥
એ જ રીતે મહારથી રાધેય અર્જુનને હણશે; હું પણ દીક્ષિત થઈને યુદ્ધમાં ભીમસેનને જીતીશ; બાકીના પાંડવોને અને તેમના યોદ્ધાઓને તેજહીન કરીને બળપૂર્વક જીતીશ.
7.165.29
सोयं मम जयो व्यक्तो दीर्घकालं भविष्यति ।
तस्माद्रक्षत सङ्ग्रामे द्रोणमेव महारथम् ॥ ७.१६५.२९ ॥
આ જ મારો વિજય સ્પષ્ટ રીતે લાંબા સમય સુધી રહેશે; તેથી યુદ્ધમાં મહારથી દ્રોણનું જ રક્ષણ કરો.
7.165.30
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठ पुत्रो दुर्याधनस्तव ।
व्यादिदेश तथा सैन्यं तस्मिंस्तमसि दारुणे ॥ ७.१६५.३० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આમ કહીને તમારા પુત્ર દુર્યોધને એ ભયાનક અંધકારમાં સૈન્યને આ પ્રમાણે આદેશ આપ્યો.
7.165.31
ततः प्रववृते युद्धं रात्रौ भरतसत्तम ।
उभयोः सेनयोर्घोरं परस्परजिगीषया ॥ ७.१६५.३१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે રાત્રે બંને સેનાઓ વચ્ચે એકબીજાને જીતવાની ઇચ્છાથી ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું.
7.165.32
अर्जुनः कौरवं सैन्यमर्जुनं चापि कौरवाः ।
नानाशस्त्रसमावायैरन्योन्यं समपीडयन् ॥ ७.१६५.३२ ॥
અર્જુને કૌરવ સેનાને અને કૌરવોએ અર્જુનને વિવિધ શસ્ત્રોના વરસાદથી એકબીજાને અત્યંત પીડિત કર્યા.
7.165.33
द्रौणिः पाञ्चालराजं च भारद्वाजश्च सृञ्जयान् ।
छादयांचक्रिरे सङ्ख्ये शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१६५.३३ ॥
દ્રૌણિએ પાંચાલ રાજાને અને ભારદ્વાજ દ્રોણે સૃંજયોને યુદ્ધમાં વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી ઢાંકી દીધા.
7.165.34
पाण्डुपाञ्चालसैन्यानां कौरवाणां च भारत ।
आसीन्निष्टानको घोरो निघ्नतामितरेतरम् ॥ ७.१६५.३४ ॥
હે ભારત, પાંડવ અને પાંચાલ સેનાઓમાં તથા કૌરવોમાં એકબીજાને પ્રહાર કરતા લોકોનો ભયંકર ઢોલનો અવાજ થયો.
7.165.35
नैवास्माभिस्तथा पूर्वैर्दृष्टपूर्वं तथाविधम् ।
युद्धं यादृशमेवासीत्तां रात्रि सुभयावहम् ॥ ७.१६५.३५ ॥
અમે કે અમારા પૂર્વજોએ પહેલાં આવું યુદ્ધ જોયું નહોતું; તે રાત્રિ અત્યંત ભયાનક હતી.