ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.190.1
तस्मिंस्तथा वर्तमाने गजाश्वनरसंक्षये ।
दुःशासनो महाराज धृष्टद्युम्नमयोधयत् ॥ ७.१९०.१ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
7.190.2
स तु रुक्मरथासक्तो दुःशासनशरार्दितः ।
अमर्षात्तव पुत्रस्य शरैर्वाहानवाकिरत् ॥ ७.१९०.२ ॥
ਪਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠਾ ਉਹ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਕਾਰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
7.190.3
क्षणेन स रथस्तस्य सध्वजः सहसारथिः ।
नादृश्यत महाराज पार्षतस्य शरैश्चितः ॥ ७.१९०.३ ॥
ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਰਸ਼ਤ ਦਾ ਉਹ ਰਥ ਧਜਾ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਸਮੇਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
7.190.4
दुःशासनस्तु राजेन्द्र पाञ्चाल्यस्य महात्मनः ।
नाशकत्प्रमुखे स्थातुं शरजालप्रपीडितः ॥ ७.१९०.४ ॥
ਪਰ, ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ।
7.190.5
स तु दुःशासनं बाणैर्विमुखीकृत्य पार्षतः ।
किऱञ्छरसहस्राणि द्रोणमेवाभ्ययाद्रणे ॥ ७.१९०.५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰ ਛੱਡਦਿਆਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
7.190.6
अभ्यपद्यत हार्दिक्यः कृतवर्मा त्वनन्तरम् ।
सोदर्याणां त्रयश्चैव त एनं पर्यवारयन् ॥ ७.१९०.६ ॥
ਫਿਰ ਹਾਰਦਿਕਯ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.190.7
तं यमौ पृष्ठतोऽन्वैतां रक्षन्तौ पुरुषर्षभौ ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं दीप्यमानमिवानलम् ॥ ७.१९०.७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ ਚੱਲੇ; ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.190.8
सम्प्रहारमकुर्वंस्ते सर्वे च सुमहारथाः ।
अमर्षिताः सत्त्ववन्तः कृत्वा मरणमग्रतः ॥ ७.१९०.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਲੜੇ।
7.190.9
शुद्धात्मानः शुद्धवृत्ता राजन्स्वर्गपुरस्कृताः ।
आर्यं युद्धमकुर्वन्त परस्परजिगीषवः ॥ ७.१९०.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਰੀਆ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
7.190.10
शुक्लाभिजनकर्माणो मतिमन्तो जनाधिप ।
धर्मयुद्धमयुध्यन्त प्रेप्सन्तो गतिमुत्तमाम् ॥ ७.१९०.१० ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਉਜਲੇ ਕੁਲ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮਯੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਹ ਲੜੇ।
7.190.11
न तत्रासीदधर्मिष्ठमशस्तं युद्धमेव च ।
नात्र कर्णी न नालीको न लिप्तो न च बस्तिकः ॥ ७.१९०.११ ॥
ਉੱਥੇ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਵਰਜਿਤ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਕਰਣੀ ਬਾਣ, ਨਾਲੀਕ, ਲਿਪਤ ਜਾਂ ਬਸਤਿਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।
7.190.12
न सूची कपिशो नैव न गवास्थिर्गजास्थिजः ।
न चूली बलिशस्तत्र न यमी नापि पाचकः।
इषुरासीन्न संश्लिष्टो न पूतिर्न च जिह्मगः ॥ ७.१९०.१२ ॥
ਉੱਥੇ ਸੂਚੀ, ਕਪਿਸ਼ ਬਾਣ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਗਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਚੂਲੀ, ਬਲਿਸ਼, ਯਮੀ, ਪਾਚਕ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਨਾ ਜੁੜਿਆ, ਨਾ ਸੜਿਆ, ਨਾ ਟੇਢਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਬਾਣ ਸੀ।
7.190.13
ऋजून्येव विशुद्धानि सर्वे शस्त्राण्यधारयन् ।
सुयुद्धेन पराँल्लोकानीप्सन्तः कीर्तिमेव च ॥ ७.१९०.१३ ॥
ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ; ਚੰਗੇ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।
7.190.14
तदासीत्तुमुलं युद्धं सर्वदोषविवर्जितम् ।
चतुर्णां तव योधानां तैस्त्रिभिः पाण्डवैः सह ॥ ७.१९०.१४ ॥
ਤਦ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਤੁਹਾਡੇ ਚਾਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ।
7.190.15
धृष्टद्युम्नस्तु तान्दृष्ट्वा तव राजन्रथर्षभान् ।
यमाभ्यां वारितान्वीराञ्छीघ्रास्त्रो द्रोणमभ्ययात् ॥ ७.१९०.१५ ॥
ਪਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਥ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋ ਯਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
7.190.16
निवारितास्तु ते वीरास्तयोः पुरुषसिंहयोः ।
समसज्जन्त चत्वारो वाताः पर्वतयोरिव ॥ ७.१९०.१६ ॥
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪੁਰਸ਼ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਗਏ ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ ਚਾਰ ਵੀਰ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿੜ ਗਏ।
7.190.17
द्वाभ्यां द्वाभ्यां यमौ सार्धं रथाभ्यां रथपुङ्गवौ ।
समासक्तौ ततो द्रोणं धृष्टद्युम्नोऽभ्यवर्तत ॥ ७.१९०.१७ ॥
ਦੋ-ਦੋ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਯਮ, ਰਥ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਉਲਝ ਗਏ; ਤਦ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
7.190.18
दृष्ट्वा द्रोणाय पाञ्चाल्यं व्रजन्तं युद्धदुर्मदम् ।
यमाभ्यां तांश्च संसक्तांस्तदन्तरमुपाद्रवत् ॥ ७.१९०.१८ ॥
ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਪਾਂਚਾਲ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਯਮਾਂ ਨੂੰ ਉਲਝੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਾੜ ਵਿੱਚੋਂ ਦੌੜ ਪਿਆ।
7.190.19
दुर्योधनो महाराज किरञ्छोणितभोजनान् ।
तं सात्यकिः शीघ्रतरं पुनरेवाभ्यवर्तत ॥ ७.१९०.१९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਣ ਵਰਸਾਉਂਦਾ, ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ (ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ) ਵੱਲ, ਸਾਤਯਕੀ ਵੱਲ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਝਪਟਿਆ।
7.190.20
तौ परस्परमासाद्य समीपे कुरुमाधवौ ।
हसमानौ नृशार्दूलावभीतौ समसज्जताम् ॥ ७.१९०.२० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਕੁਰੂ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਮਾਧਵ — ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਡਰ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣ ਕੇ ਭਿੜ ਗਏ।
7.190.21
बाल्यवृत्तानि सर्वाणि प्रीयमाणौ विचिन्त्य तौ ।
अन्योन्यं प्रेक्षमाणौ च स्मयमानौ पुनःपुनः ॥ ७.१९०.२१ ॥
ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁਸਕਰਾਏ।
7.190.22
अथ दुर्योधनो राजा सात्यकिं समभाषत ।
प्रियं सखायं सततं गर्हयन्वृत्तमात्मनः ॥ ७.१९०.२२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਧਿਕਾਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਸਾਤਯਕੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
7.190.23
धिक् क्रोधं धिक्सखे लोभं धिङ्मोहं धिगमर्षितम् ।
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलमौरसम् ॥ ७.१९०.२३ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ, ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਲੋਭ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ, ਮੋਹ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ। ਖੱਤਰੀ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ, ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਕਾਰ।
7.190.24
यत्र मामभिसन्धत्से त्वां चाहं शिनिपुङ्गव ।
त्वं हि प्राणैः प्रियतरो ममाहं च सदा तव ॥ ७.१९०.२४ ॥
ਹੇ ਸ਼ਿਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ — ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ; ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ।
7.190.25
स्मरामि तानि सर्वाणि बाल्यवृत्तानि यानि नौ ।
तानि सर्वाणि जीर्णानि साम्प्रतं नो रणाजिरे।
किमन्यत्क्रोधलोभाभ्यां युद्धमेवाद्य सात्वत ॥ ७.१९०.२५ ॥
ਸਾਤਵਤ, ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਯੁੱਧ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
7.190.26
तं तथावादिनं तत्र सात्यकिः प्रत्यभाषत ।
प्रहसन्विशिखांस्तीक्ष्णानुद्यम्य परमास्त्रवित् ॥ ७.१९०.२६ ॥
ਉੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
7.190.27
नेयं सभा राजपुत्र नाचार्यस्य निवेशनम् ।
यत्र क्रीडितमस्माभिस्तदा राजन्समागतैः ॥ ७.१९०.२७ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਆਚਾਰੀਆ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਨਹੀਂ; ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਦੋਂ ਖੇਡਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ।
7.190.28
क्व सा क्रीडा गताऽस्माकं बाल्ये वै शिनिपुङ्गव ।
क्व च युद्धमिदं भूयः कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.१९०.२८ ॥
ਸ਼ਿਨਿਪੁੰਗਵ, ਸਾਡੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਹ ਖੇਡ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ? ਅਤੇ ਇਹ ਯੁੱਧ ਮੁੜ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਆ? ਕਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
7.190.29
किन्तु नो विद्यते कृत्यं धनेन धनलिप्सया ।
यत्र युध्यामहे सर्वे धनलोभात्समागताः ॥ ७.१९०.२९ ॥
ਪਰ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਧਨ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਫਰਜ਼ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
7.190.30
तं तथावादिनं तत्र राजानं माधवोऽब्रवीत् ।
एवं वृत्तं सदा क्षात्रं युध्यन्तीह गुरूनपि ॥ ७.१९०.३० ॥
ਉੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਸਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
7.190.31
यदि तेऽहं प्रियो राजञ्जहि मां मा चिरं कृथाः ।
त्वत्कृते सुकृतांल्लोकान्गच्छेयं भरतर्षभ ॥ ७.१९०.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਮਾਰ ਦਿਓ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
7.190.32
या ते शक्तिर्बलं यच्च तत्क्षिप्रं मयि दर्शय ।
नेच्छामि तदहं द्रष्टुं मित्राणां व्यसनं महत् ॥ ७.१९०.३२ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਬਲ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਓ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇਸ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
7.190.33
इत्येवं व्यक्तमाभाष्य प्रतिभाष्य च सात्यकिः ।
अभ्ययात्तूर्णमव्यग्रो दयां नाकुरुतात्मनि ॥ ७.१९०.३३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਸਾਤਯਕੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ।
7.190.34
तमायान्तं महाबाहुं प्रत्यगृह्णात्तवात्मजः ।
शरैश्चावाकिरद्राजञ्शैनेयं तनयस्तव ॥ ७.१९०.३४ ॥
ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰੋਕਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ੈਨੇਯ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
7.190.35
ततः प्रववृते युद्धं कुरुमाधवसिंहयोः ।
अन्योन्यं क्रुद्धयोर्घोरं यथा द्विरदसिंहयोः ॥ ७.१९०.३५ ॥
ਤਦ ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਮਾਧਵਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਦੋਵੇਂ, ਦੋ ਗਜ-ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਲੜੇ।
7.190.36
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः सात्वतं युद्धदुर्मदम् ।
दुर्योधनः प्रत्यविध्यत्कुपितो दशभिः शरैः ॥ ७.१९०.३६ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸਾਤਵਤ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੱਡੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.190.37
तं सात्यकिः प्रत्यविध्यत्तथैवावाकिरच्छरैः ।
पञ्चाशता पुनश्चाजौ त्रिंशता दशभिश्च ह ॥ ७.१९०.३७ ॥
ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪੰਜਾਹ, ਤੀਹ ਅਤੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
7.190.38
सात्यकिं तु रणे राजन्प्रहसंस्तनयस्तव ।
आकर्णपूर्णैर्निशितैर्विव्याध त्रिंशता शरैः ॥ ७.१९०.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.190.39
ततोऽस्य सशरं चापं क्षुरप्रेण द्विधाऽच्छिनत् ॥ ७.१९०.३९ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਖੁਰਪ੍ਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਤੀਰ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.190.40
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय लघुहस्तस्ततो दृढम् ।
सात्यकिर्व्यसृजच्चापि शरश्रेणीं सुतस्य ते ॥ ७.१९०.४० ॥
ਫਿਰ ਫੁਰਤੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਦੂਜਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਛੱਡੀ।
7.190.41
तामापतन्तीं सहसा शरश्रेणीं जिघांसया ।
चिच्छेद बहुधा राजा तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.१९०.४१ ॥
ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਆ ਰਹੀ ਉਸ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਲੋਕ ਪੁਕਾਰ ਉੱਠੇ।
7.190.42
सात्यकिं च त्रिसप्तत्या पीडयामास वेगितः ।
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैराकर्णापूर्णनिःसृतैः ॥ ७.१९०.४२ ॥
ਉਸਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਤਿਹੱਤਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਘਸਾਏ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸਨ।
7.190.43
तस्य सन्दधतश्चेषु संहितेषु च कार्मुकम् ।
आच्छिनत्सात्यकिस्तूर्णं शरैश्चैवाप्यवीविधत् ॥ ७.१९०.४३ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
7.190.44
स गाढविद्धो व्यथितः प्रत्यपायाद्रथान्तरे ।
दुर्योधनो महाराज दाशार्हशरपीडितः ॥ ७.१९०.४४ ॥
ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੂਜੇ ਰਥ ਦੇ ਓਹਲੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ (ਸਾਤਯਕੀ) ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਸੀ।
7.190.45
समाश्वस्य तु पुत्रस्ते सात्यकिं पुनरभ्ययात् ।
विसृजन्निषुजालानि युयुधानरथं प्रति ॥ ७.१९०.४५ ॥
ਫਿਰ ਹੌਸਲਾ ਮੁੜ ਕੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਫਿਰ ਸਾਤਯਕੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ; ਯੁਯੁਧਾਨ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਗਿਆ।
7.190.46
तथैव सात्यकिर्बाणान्दुर्योधनरथं प्रति ।
सततं विसृजन्राजंस्तत्सङ्कुलमवर्तत ॥ ७.१९०.४६ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਤਯਕੀ ਵੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
7.190.47
तत्रेषुभिः क्षिप्यमाणैः पतद्भिश्च शरीरिषु ।
अग्नेरिव महाकक्षैः शब्दः समभवन्महान् ॥ ७.१९०.४७ ॥
ਉੱਥੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਤੀਰਾਂ ਕਾਰਨ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
7.190.48
तयोः शरसहस्रैश्च सञ्छन्नं वसुधातलम् ।
अगम्यरूपं च शरैराकाशं समपद्यत ॥ ७.१९०.४८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ ਢੱਕ ਗਿਆ; ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵੀ ਪਛਾਣੇ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
7.190.49
तत्राप्यधिकमालक्ष्य माधवं रथसत्तमम् ।
क्षिप्रमभ्यपतत्कर्णः परीप्संस्तनयं तव ॥ ७.१९०.४९ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਰਨ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
7.190.50
न तु तं मर्षयामास भीमसेनो महाबलः ।
सोऽभ्ययात्त्वरितः कर्णं विसृजन्सायकान्बहून् ॥ ७.१९०.५० ॥
ਪਰ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਛੱਡਦਾ ਅੱਗੇ ਆਇਆ।
7.190.51
तस्य कर्णः शितान्बाणान्प्रतिहन्य हसन्निव ।
धनुः शरांश्च चिच्छेद सूतं चाभ्यहनच्छरैः ॥ ७.१९०.५१ ॥
ਉਸਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਕਰਨ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਣ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
7.190.52
भीमसेनस्तु सङ्क्रुद्धो गदामादाय पाण्डवः ।
ध्वजं धनुश्च सूतं च सम्ममर्दाहवे रिपोः ॥ ७.१९०.५२ ॥
ਪਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਦੀ ਧੁਜਾ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
7.190.53
रथचक्रं च कर्णस्य बभञ्ज स महाबलः ।
भग्नयक्रे रथेऽतिष्ठदकम्पः शैलराडिव ॥ ७.१९०.५३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਕਰਨ ਦਾ ਰੱਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਧੁਰਾ ਟੁੱਟੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕਰਨ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
7.190.54
एकचक्रं रथं तस्य तमूहुः सुचिरं हयाः ।
एकचक्रमिवार्कस्य रथं सप्त हया यथा ॥ ७.१९०.५४ ॥
ਉਸਦੇ ਇੱਕ-ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇੱਕ-ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਨੂੰ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।
7.190.55
अमृष्यमाणः कर्णस्तु भीमसेनमयुध्यत ।
विविधैरिषुजालैश्च नानाशस्त्रैश्च संयुगे ॥ ७.१९०.५५ ॥
ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਕਰਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ; ਅਨੇਕ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ।
7.190.56
भीमसेनस्तु सङ्क्रुद्धः सूतपुत्रमयोधयत् ।
तस्मिंस्तथा वर्तमाने क्रुद्धो धर्मसुतोऽब्रवीत्।
पाञ्चालानां नरव्याघ्रान्मात्स्यांश्च पुरुषर्षभान् ॥ ७.१९०.५६ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਲੜਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਨਰਵਿਆਘਰਾਂ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.190.57
ये नः प्राणाः शिरो ये च ये नो योधा महारथाः ।
त एते धार्तराष्ट्रेषु विषक्ताः पुरुषर्षभान् ॥ ७.१९०.५७ ॥
ਸਾਡੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਯੋਧੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ — ਉਹ ਹੁਣ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭੋ।
7.190.58
ये नः प्राणाः शिरो ये च ये नो योधा महारथाः ।
त एते धार्तराष्ट्रेषु विषक्ताः पुरुषर्षभाः ॥ ७.१९०.५८ ॥
ਸਾਡੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਮੌਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਯੋਧੇ ਮਹਾਰਥੀ ਹਨ — ਉਹ ਹੁਣ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭੋ।
7.190.59
किं तिष्ठत यथा मूढाः सर्वे विगतचेतसः ।
तत्र गच्छत यत्रैते युध्यन्ते मामका रथाः ॥ ७.१९०.५९ ॥
ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਮਨ ਗੁਆਏ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਿਉਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ? ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਰਥ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਜਾਓ।
7.190.60
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य सर्व एव गतज्वराः ।
जयन्तो वध्यमानाश्च गतिमिष्टां गमिष्यथ ॥ ७.१९०.६० ॥
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਭ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ — ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ — ਇੱਛਤ ਗਤੀ ਪਾਓਗੇ।
7.190.61
ते राज्ञा चोदिता वीरा योत्स्यमाना महारथाः ।
चतुर्धा वाहिनीं कृत्वा त्वरिता द्रोणमभ्ययुः ॥ ७.१९०.६१ ॥
ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਹ ਵੀਰ ਮਹਾਰਥੀ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਵਧੇ।
7.190.62
पाञ्चालास्त्वेकतो द्रोणमभ्यघ्नन्निशितैः शरैः ।
भीमसेनपुरोगाश्चाप्येकतः पर्यवारयन् ॥ ७.१९०.६२ ॥
ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.190.63
आसंस्तु पाण्डुपुत्राणां त्रयो जिह्मा महारथाः ।
यमौ च भीमसेनश्च प्राक्रोशंस्ते धनञ्जयम् ॥ ७.१९०.६३ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਜਿਹਮ (ਕੁਟਿਲ) ਮਹਾਰਥੀ ਸਨ — ਦੋ ਜੁੜਵੇਂ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ।
7.190.64
अभिद्रवार्जुन क्षिप्रं कुरून्द्रोणादपानुद ।
तत एनं हनिष्यन्ति पाञ्चाला हतरक्षिणम् ॥ ७.१९०.६४ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਟਾ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੱਖਿਅਕ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ।
7.190.65
कौरवेयांस्ततः पार्थः ससा समुपाद्रवत् ।
पाञ्चालानेव तु द्रोणो धृष्टद्युम्नपुरोगमान्।
ममर्दुस्तरसा वीराः पञ्चमेऽहनि भारत ॥ ७.१९०.६५ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਕੌਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ; ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ — ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ।