มหาภารตะ · อัธยายะ 7.190
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.190.1
तस्मिंस्तथा वर्तमाने गजाश्वनरसंक्षये ।
दुःशासनो महाराज धृष्टद्युम्नमयोधयत् ॥ ७.१९०.१ ॥
มหาราช ขณะที่การรบนั้นดำเนินไป เป็นการทำลายล้างช้าง ม้า และคน ทุสศาสนะได้ต่อสู้กับธฤษฏัทยุมนะ
7.190.2
स तु रुक्मरथासक्तो दुःशासनशरार्दितः ।
अमर्षात्तव पुत्रस्य शरैर्वाहानवाकिरत् ॥ ७.१९०.२ ॥
แต่ธฤษฏัทยุมนะผู้นั่งอยู่บนรถทองคำ ถูกลูกศรของทุสศาสนะทิ่มแทงทรมาน ด้วยความโกรธต่อบุตรของท่าน จึงระดมลูกศรปกคลุมม้าทั้งหลาย
7.190.3
क्षणेन स रथस्तस्य सध्वजः सहसारथिः ।
नादृश्यत महाराज पार्षतस्य शरैश्चितः ॥ ७.१९०.३ ॥
ในพริบตาเดียว มหาราช รถของบุตรแห่งปฤษตะนั้น พร้อมทั้งธงและสารถี ก็มองไม่เห็นอีก ถูกลูกศรปกคลุมจนมิด
7.190.4
दुःशासनस्तु राजेन्द्र पाञ्चाल्यस्य महात्मनः ।
नाशकत्प्रमुखे स्थातुं शरजालप्रपीडितः ॥ ७.१९०.४ ॥
แต่ทุสศาสนะ ผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ ไม่อาจยืนอยู่เผชิญหน้าเจ้าชายปาญจาลผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ เพราะถูกข่ายลูกศรบีบคั้นอยู่
7.190.5
स तु दुःशासनं बाणैर्विमुखीकृत्य पार्षतः ।
किऱञ्छरसहस्राणि द्रोणमेवाभ्ययाद्रणे ॥ ७.१९०.५ ॥
บุตรแห่งปฤษตะใช้ลูกศรไล่ทุสศาสนะให้หันหลังหนี แล้วระดมลูกศรนับพันในสนามรบ ตรงเข้าหาโทรณะทันที
7.190.6
अभ्यपद्यत हार्दिक्यः कृतवर्मा त्वनन्तरम् ।
सोदर्याणां त्रयश्चैव त एनं पर्यवारयन् ॥ ७.१९०.६ ॥
ต่อมา หารทิกยะ กฤตวรมัน ก็เข้าประชิดเขา และพี่น้องของท่านสามคนก็ล้อมเขาไว้
7.190.7
तं यमौ पृष्ठतोऽन्वैतां रक्षन्तौ पुरुषर्षभौ ।
द्रोणायाभिमुखं यान्तं दीप्यमानमिवानलम् ॥ ७.१९०.७ ॥
ฝาแฝดยมทั้งสอง ผู้เป็นวัวแห่งหมู่คน เดินตามหลังเขาเพื่อคุ้มกัน ขณะที่เขาเดินตรงไปหาโทรณะ รุ่งโรจน์ดุจไฟ
7.190.8
सम्प्रहारमकुर्वंस्ते सर्वे च सुमहारथाः ।
अमर्षिताः सत्त्ववन्तः कृत्वा मरणमग्रतः ॥ ७.१९०.८ ॥
นักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นทั้งหมดโจมตีอย่างดุเดือด ด้วยความโกรธและความกล้าหาญ โดยถือความตายไว้เบื้องหน้า
7.190.9
शुद्धात्मानः शुद्धवृत्ता राजन्स्वर्गपुरस्कृताः ।
आर्यं युद्धमकुर्वन्त परस्परजिगीषवः ॥ ७.१९०.९ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้มีใจบริสุทธิ์และประพฤติบริสุทธิ์ มีสวรรค์เป็นเป้าหมายข้างหน้า ปรารถนาจะเอาชนะกันและกัน จึงต่อสู้กันอย่างประเสริฐ
7.190.10
शुक्लाभिजनकर्माणो मतिमन्तो जनाधिप ।
धर्मयुद्धमयुध्यन्त प्रेप्सन्तो गतिमुत्तमाम् ॥ ७.१९०.१० ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ นักรบผู้ฉลาดที่มีสายตระกูลและการกระทำอันบริสุทธิ์ ต่อสู้กันด้วยการรบโดยชอบธรรม มุ่งแสวงหาคติอันสูงสุด
7.190.11
न तत्रासीदधर्मिष्ठमशस्तं युद्धमेव च ।
नात्र कर्णी न नालीको न लिप्तो न च बस्तिकः ॥ ७.१९०.११ ॥
ในที่นั้นไม่มีการรบอันอธรรมและต้องห้าม ไม่มีลูกศรมีหนาม ไม่มีลูกศรซ่อนเร้น ไม่มีลูกศรอาบยาพิษ และไม่มีลูกศรรูปถุงกระเพาะ
7.190.12
न सूची कपिशो नैव न गवास्थिर्गजास्थिजः ।
न चूली बलिशस्तत्र न यमी नापि पाचकः।
इषुरासीन्न संश्लिष्टो न पूतिर्न च जिह्मगः ॥ ७.१९०.१२ ॥
ไม่มีลูกศรปลายเข็ม ไม่มีลูกศรสีน้ำตาลอ่อน ไม่มีลูกศรทำจากกระดูกวัวหรือกระดูกช้าง ไม่มีลูกศรมีพู่ ไม่มีลูกศรมีเงี่ยง ไม่มีลูกศรคู่ ไม่มีลูกศรสำหรับหุงต้ม และไม่มีลูกศรที่ไม่เข้าเป้า เน่าเหม็น หรือบินคดเคี้ยว
7.190.13
ऋजून्येव विशुद्धानि सर्वे शस्त्राण्यधारयन् ।
सुयुद्धेन पराँल्लोकानीप्सन्तः कीर्तिमेव च ॥ ७.१९०.१३ ॥
ทุกคนถืออาวุธที่ตรงและบริสุทธิ์เท่านั้น ปรารถนาจะได้โลกอันสูงส่งและเกียรติยศ ด้วยการต่อสู้อย่างเป็นธรรม
7.190.14
तदासीत्तुमुलं युद्धं सर्वदोषविवर्जितम् ।
चतुर्णां तव योधानां तैस्त्रिभिः पाण्डवैः सह ॥ ७.१९०.१४ ॥
การรบอันอึกทึกจึงเกิดขึ้น ปราศจากความผิดทุกประการ ระหว่างนักรบทั้งสี่ของท่านกับปาณฑพทั้งสามพระองค์นั้น
7.190.15
धृष्टद्युम्नस्तु तान्दृष्ट्वा तव राजन्रथर्षभान् ।
यमाभ्यां वारितान्वीराञ्छीघ्रास्त्रो द्रोणमभ्ययात् ॥ ७.१९०.१५ ॥
แต่ธฤษฏัทยุมนะเห็นรถศึกชั้นเยี่ยมของท่านเหล่านั้น ข้าแต่พระราชา ถูกยมทั้งสองกั้นไว้ จึงรีบเร่งด้วยอาวุธ รุดไปหาโทรณะ
7.190.16
निवारितास्तु ते वीरास्तयोः पुरुषसिंहयोः ।
समसज्जन्त चत्वारो वाताः पर्वतयोरिव ॥ ७.१९०.१६ ॥
นักรบทั้งสี่ของท่านที่ถูกสิงห์แห่งมนุษย์ทั้งสองขัดขวาง จึงปะทะกันเหมือนลมพัดกระทบภูเขาทั้งหลาย
7.190.17
द्वाभ्यां द्वाभ्यां यमौ सार्धं रथाभ्यां रथपुङ्गवौ ।
समासक्तौ ततो द्रोणं धृष्टद्युम्नोऽभ्यवर्तत ॥ ७.१९०.१७ ॥
ยมทั้งสองคนละสองรถ เป็นสารถีผู้ประเสริฐที่สุด ติดพันกันอยู่ที่นั้น จากนั้นธฤษฏัทยุมนะก็รุดไปหาโทรณะ
7.190.18
दृष्ट्वा द्रोणाय पाञ्चाल्यं व्रजन्तं युद्धदुर्मदम् ।
यमाभ्यां तांश्च संसक्तांस्तदन्तरमुपाद्रवत् ॥ ७.१९०.१८ ॥
เมื่อเห็นเจ้าชายปาญจาลพุ่งไปหาโทรณะด้วยความเมามันในการรบ และเห็นยมทั้งสองติดพันอยู่ เขาก็พุ่งผ่านช่องว่างนั้นไป
7.190.19
दुर्योधनो महाराज किरञ्छोणितभोजनान् ।
तं सात्यकिः शीघ्रतरं पुनरेवाभ्यवर्तत ॥ ७.१९०.१९ ॥
มหาราช ทุรโยธน์ระดมลูกศรและเผชิญหน้ากับผู้ดื่มเลือด แล้วพุ่งเข้าหาสาตยกีอีกครั้งอย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น
7.190.20
तौ परस्परमासाद्य समीपे कुरुमाधवौ ।
हसमानौ नृशार्दूलावभीतौ समसज्जताम् ॥ ७.१९०.२० ॥
ทั้งสองผู้เป็นกุรุผู้กล้าและมาธวะ เมื่อเข้าใกล้กัน ต่างหัวเราะ เป็นเสือแห่งมนุษย์ที่ไม่หวาดกลัว ปะทะกันเข้า
7.190.21
बाल्यवृत्तानि सर्वाणि प्रीयमाणौ विचिन्त्य तौ ।
अन्योन्यं प्रेक्षमाणौ च स्मयमानौ पुनःपुनः ॥ ७.१९०.२१ ॥
ทั้งสองระลึกถึงเรื่องราววัยเด็กทั้งหมด มีความยินดี มองหน้ากันและยิ้มซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.190.22
अथ दुर्योधनो राजा सात्यकिं समभाषत ।
प्रियं सखायं सततं गर्हयन्वृत्तमात्मनः ॥ ७.१९०.२२ ॥
ครั้งนั้น ท้าวทุรโยธน์ตรัสกับสาตยกี สหายรักของพระองค์ พลางตำหนิการกระทำของตนเองอยู่เสมอ
7.190.23
धिक् क्रोधं धिक्सखे लोभं धिङ्मोहं धिगमर्षितम् ।
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलमौरसम् ॥ ७.१९०.२३ ॥
น่าละอายแก่ความโกรธ สหายเอ๋ย น่าละอายแก่ความโลภ น่าละอายแก่โมหะ น่าละอายแก่ความไม่อดทน น่าละอายแก่จารีตของนักรบ และน่าละอายแก่กำลังที่เกิดจากเชื้อสายของตน
7.190.24
यत्र मामभिसन्धत्से त्वां चाहं शिनिपुङ्गव ।
त्वं हि प्राणैः प्रियतरो ममाहं च सदा तव ॥ ७.१९०.२४ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในตระกูลศินิ ที่ท่านหมายจะทำร้ายข้า และที่ข้าหมายจะทำร้ายท่าน ท่านเป็นที่รักของข้ายิ่งกว่าชีวิต และข้าก็เป็นที่รักของท่านเสมอ
7.190.25
स्मरामि तानि सर्वाणि बाल्यवृत्तानि यानि नौ ।
तानि सर्वाणि जीर्णानि साम्प्रतं नो रणाजिरे।
किमन्यत्क्रोधलोभाभ्यां युद्धमेवाद्य सात्वत ॥ ७.१९०.२५ ॥
ข้าระลึกถึงเรื่องราวในวัยเด็กทั้งหมดที่เราสองคนมีร่วมกัน บัดนี้เรื่องเหล่านั้นจางหายไปหมดแล้วในสนามรบ ข้าแต่สาตวตะ การรบในวันนี้เกิดจากความโกรธและความโลภ นอกจากนี้จะเป็นอะไรได้อีกเล่า
7.190.26
तं तथावादिनं तत्र सात्यकिः प्रत्यभाषत ।
प्रहसन्विशिखांस्तीक्ष्णानुद्यम्य परमास्त्रवित् ॥ ७.१९०.२६ ॥
สาตยกีผู้รู้อาวุธชั้นสูงสุด หัวเราะและยกลูกศรคมกล้าขึ้น ตอบกษัตริย์ผู้กล่าวเช่นนั้นในที่นั้น
7.190.27
नेयं सभा राजपुत्र नाचार्यस्य निवेशनम् ।
यत्र क्रीडितमस्माभिस्तदा राजन्समागतैः ॥ ७.१९०.२७ ॥
ข้าแต่เจ้าชาย ที่นี่ไม่ใช่สภาหรือที่พำนักของอาจารย์ ซึ่งเราเคยมาชุมนุมกันและเล่นกันในครั้งนั้น ข้าแต่กษัตริย์
7.190.28
क्व सा क्रीडा गताऽस्माकं बाल्ये वै शिनिपुङ्गव ।
क्व च युद्धमिदं भूयः कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ७.१९०.२८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในตระกูลศินิ การเล่นของเราในวัยเด็กหายไปไหนแล้ว และการสงครามที่กลับมาอีกนี้อยู่ที่ไหน กาลเวลาย่อมยากจะล่วงพ้นได้
7.190.29
किन्तु नो विद्यते कृत्यं धनेन धनलिप्सया ।
यत्र युध्यामहे सर्वे धनलोभात्समागताः ॥ ७.१९०.२९ ॥
แต่ที่ซึ่งพวกเราทั้งหมดมาต่อสู้กันด้วยความโลภและความปรารถนาในทรัพย์สมบัติ ไม่มีหน้าที่ใดเหลืออยู่สำหรับพวกเราเพราะทรัพย์สมบัติ
7.190.30
तं तथावादिनं तत्र राजानं माधवोऽब्रवीत् ।
एवं वृत्तं सदा क्षात्रं युध्यन्तीह गुरूनपि ॥ ७.१९०.३० ॥
มาธวะกล่าวกับกษัตริย์ผู้พูดเช่นนั้นในที่นั้นว่า จารีตของนักรบเป็นเช่นนี้เสมอมา คือแม้แต่ครูอาจารย์ก็ต่อสู้กันในโลกนี้
7.190.31
यदि तेऽहं प्रियो राजञ्जहि मां मा चिरं कृथाः ।
त्वत्कृते सुकृतांल्लोकान्गच्छेयं भरतर्षभ ॥ ७.१९०.३१ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ หากข้าเป็นที่รักของพระองค์ ขอจงสังหารข้าเสียเถิด อย่ารอช้า เพื่อพระองค์ ข้าจะไปสู่โลกของผู้มีบุญ ข้าแต่วีรบุรุษของตระกูลภรต
7.190.32
या ते शक्तिर्बलं यच्च तत्क्षिप्रं मयि दर्शय ।
नेच्छामि तदहं द्रष्टुं मित्राणां व्यसनं महत् ॥ ७.१९०.३२ ॥
ขอจงแสดงกำลังและพละที่พระองค์มีต่อข้าอย่างรวดเร็ว ข้าไม่ปรารถนาจะเห็นความหายนะอันใหญ่หลวงตกแก่มิตรทั้งหลาย
7.190.33
इत्येवं व्यक्तमाभाष्य प्रतिभाष्य च सात्यकिः ।
अभ्ययात्तूर्णमव्यग्रो दयां नाकुरुतात्मनि ॥ ७.१९०.३३ ॥
สาตยกีพูดและตอบอย่างชัดเจนดังนี้แล้ว ก็รุกเข้าไปอย่างรวดเร็ว ไม่หวั่นไหว ไม่แสดงความเมตตาต่อตนเอง
7.190.34
तमायान्तं महाबाहुं प्रत्यगृह्णात्तवात्मजः ।
शरैश्चावाकिरद्राजञ्शैनेयं तनयस्तव ॥ ७.१९०.३४ ॥
โอรสของท่านได้เผชิญกับวีรบุรุษแขนใหญ่ผู้มาถึง ข้าแต่กษัตริย์ โอรสของท่านได้ระดมลูกศรใส่ผู้สืบเชื้อสายศินิ
7.190.35
ततः प्रववृते युद्धं कुरुमाधवसिंहयोः ।
अन्योन्यं क्रुद्धयोर्घोरं यथा द्विरदसिंहयोः ॥ ७.१९०.३५ ॥
จากนั้นการรบก็เริ่มขึ้นระหว่างราชสีห์แห่งกุรุกับราชสีห์แห่งมาธวะ ทั้งสองโกรธจัดและต่อสู้กันอย่างน่ากลัว ดุจราชสีห์กับช้างสองตัว
7.190.36
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः सात्वतं युद्धदुर्मदम् ।
दुर्योधनः प्रत्यविध्यत्कुपितो दशभिः शरैः ॥ ७.१९०.३६ ॥
ครั้งนั้น ทุรโยธน์โกรธจัดได้ยิงลูกศรสิบดอกจากการดึงคันธนูเต็มที่ ใส่สาตวตะผู้เมามันด้วยความฮึกเหิมในการรบ
7.190.37
तं सात्यकिः प्रत्यविध्यत्तथैवावाकिरच्छरैः ।
पञ्चाशता पुनश्चाजौ त्रिंशता दशभिश्च ह ॥ ७.१९०.३७ ॥
สาตยกีก็ยิงตอบทุรโยธน์เช่นกัน และในสนามรบได้ปกคลุมเขาด้วยลูกศรห้าสิบ สามสิบ และสิบดอกอีกครั้ง
7.190.38
सात्यकिं तु रणे राजन्प्रहसंस्तनयस्तव ।
आकर्णपूर्णैर्निशितैर्विव्याध त्रिंशता शरैः ॥ ७.१९०.३८ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ โอรสของท่านหัวเราะ แล้วในการรบได้แทงสาตยกีด้วยลูกศรคมสามสิบดอกที่ดึงมาถึงใบหู
7.190.39
ततोऽस्य सशरं चापं क्षुरप्रेण द्विधाऽच्छिनत् ॥ ७.१९०.३९ ॥
จากนั้นทุรโยธน์ได้ใช้ลูกศรหัวดาบโกนตัดคันธนูของสาตยกีที่มีลูกศรติดอยู่ออกเป็นสองท่อน
7.190.40
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय लघुहस्तस्ततो दृढम् ।
सात्यकिर्व्यसृजच्चापि शरश्रेणीं सुतस्य ते ॥ ७.१९०.४० ॥
สาตยกีผู้มีมือว่องไวจึงหยิบคันธนูใหม่ที่เหนียวแน่น แล้วระดมลูกศรเป็นแถวใส่โอรสของท่าน
7.190.41
तामापतन्तीं सहसा शरश्रेणीं जिघांसया ।
चिच्छेद बहुधा राजा तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.१९०.४१ ॥
พระราชาทรงตัดกลุ่มลูกศรที่พุ่งเข้ามาอย่างกะทันหัน ด้วยความปรารถนาจะสังหาร ให้ขาดเป็นชิ้นๆ มากมาย แล้วประชาชนก็ร้องโอดครวญขึ้น
7.190.42
सात्यकिं च त्रिसप्तत्या पीडयामास वेगितः ।
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैराकर्णापूर्णनिःसृतैः ॥ ७.१९०.४२ ॥
และพระองค์ทรงรุกรานสาตยกีด้วยลูกศรเจ็ดสิบสาม อย่างรวดเร็ว ลูกศรมีขนปีกทอง ลับบนหิน ปล่อยออกมาจนสุดแรงดึงถึงใบหู
7.190.43
तस्य सन्दधतश्चेषु संहितेषु च कार्मुकम् ।
आच्छिनत्सात्यकिस्तूर्णं शरैश्चैवाप्यवीविधत् ॥ ७.१९०.४३ ॥
ขณะที่เขากำลังง้างคันธนูและใส่ลูกศรลงในสาย สาตยกีก็ตัดคันธนูของเขาอย่างรวดเร็ว และยังยิงเขาด้วยลูกศรอีกด้วย
7.190.44
स गाढविद्धो व्यथितः प्रत्यपायाद्रथान्तरे ।
दुर्योधनो महाराज दाशार्हशरपीडितः ॥ ७.१९०.४४ ॥
เขาได้รับบาดเจ็บสาหัส ทุกข์ทรมาน จึงถอยไปหลบอยู่หลังรถศึกอีกคันหนึ่ง ข้าแต่มหาราช ทุรโยธน์ถูกลูกศรของทายารหะทรมานอย่างแสนสาหัส
7.190.45
समाश्वस्य तु पुत्रस्ते सात्यकिं पुनरभ्ययात् ।
विसृजन्निषुजालानि युयुधानरथं प्रति ॥ ७.१९०.४५ ॥
ครั้นฟื้นสติขึ้นแล้ว โอรสของพระองค์ก็รุกเข้าหาสาตยกีอีกครั้ง พลางปล่อยตาข่ายลูกศรออกไปสู่รถศึกของยุยุธานะ
7.190.46
तथैव सात्यकिर्बाणान्दुर्योधनरथं प्रति ।
सततं विसृजन्राजंस्तत्सङ्कुलमवर्तत ॥ ७.१९०.४६ ॥
ในทำนองเดียวกัน สาตยกีก็ปล่อยลูกศรอย่างต่อเนื่องไปยังรถศึกของทุรโยธน์ ข้าแต่พระราชา การปะทะกันครั้งนั้นจึงกลายเป็นความอลหม่าน
7.190.47
तत्रेषुभिः क्षिप्यमाणैः पतद्भिश्च शरीरिषु ।
अग्नेरिव महाकक्षैः शब्दः समभवन्महान् ॥ ७.१९०.४७ ॥
ณ ที่นั้น เสียงดังมหึมาก็บังเกิดขึ้น จากลูกศรที่ถูกยิงออกไปและตกลงใส่ร่างของทหาร เหมือนไฟที่ลุกไหม้ในป่าทึบอันกว้างใหญ่
7.190.48
तयोः शरसहस्रैश्च सञ्छन्नं वसुधातलम् ।
अगम्यरूपं च शरैराकाशं समपद्यत ॥ ७.१९०.४८ ॥
ด้วยลูกศรนับพันของทั้งสองฝ่าย พื้นพสุธาจึงถูกปกคลุม แม้แต่ท้องฟ้าก็ถูกลูกศรบดบังจนมีรูปร่างที่ไม่อาจมองเห็นได้
7.190.49
तत्राप्यधिकमालक्ष्य माधवं रथसत्तमम् ।
क्षिप्रमभ्यपतत्कर्णः परीप्संस्तनयं तव ॥ ७.१९०.४९ ॥
ที่นั่นเช่นกัน กรรณะเห็นมาธวะ ผู้เป็นสารถีที่เก่งที่สุด จึงรีบพุ่งเข้าใส่เขา เพราะปรารถนาจะปกป้องโอรสของพระองค์
7.190.50
न तु तं मर्षयामास भीमसेनो महाबलः ।
सोऽभ्ययात्त्वरितः कर्णं विसृजन्सायकान्बहून् ॥ ७.१९०.५० ॥
แต่ภีมเสนผู้ทรงพลังมิอาจทนดูเหตุการณ์นั้นได้ เขาจึงรีบรุดเข้าหากรรณะ พลางปล่อยลูกศรจำนวนมาก
7.190.51
तस्य कर्णः शितान्बाणान्प्रतिहन्य हसन्निव ।
धनुः शरांश्च चिच्छेद सूतं चाभ्यहनच्छरैः ॥ ७.१९०.५१ ॥
กรรณะปัดป้องลูกศรคมของเขาราวกับหัวเราะ แล้วตัดคันธนูและลูกศรของเขา และยิงลูกศรใส่สารถีของเขา
7.190.52
भीमसेनस्तु सङ्क्रुद्धो गदामादाय पाण्डवः ।
ध्वजं धनुश्च सूतं च सम्ममर्दाहवे रिपोः ॥ ७.१९०.५२ ॥
ส่วนภีมเสนซึ่งโกรธจัด ปาณฑพผู้นั้นหยิบกระบองขึ้นมา บดขยี้ธงชัย คันธนู และสารถีของศัตรูจนแหลกละเอียดในการรบ
7.190.53
रथचक्रं च कर्णस्य बभञ्ज स महाबलः ।
भग्नयक्रे रथेऽतिष्ठदकम्पः शैलराडिव ॥ ७.१९०.५३ ॥
และผู้ทรงพลังนั้นหักวงล้อรถศึกของกรรณะ กรรณะยืนอยู่บนรถศึกที่เพลาหัก ไม่หวั่นไหวดุจราชาแห่งขุนเขา
7.190.54
एकचक्रं रथं तस्य तमूहुः सुचिरं हयाः ।
एकचक्रमिवार्कस्य रथं सप्त हया यथा ॥ ७.१९०.५४ ॥
ม้าของเขาลากรถศึกที่มีล้อเพียงล้อเดียวไปเป็นเวลานาน ดุจม้าเจ็ดตัวลากรถของพระอาทิตย์ที่มีล้อเพียงล้อเดียว
7.190.55
अमृष्यमाणः कर्णस्तु भीमसेनमयुध्यत ।
विविधैरिषुजालैश्च नानाशस्त्रैश्च संयुगे ॥ ७.१९०.५५ ॥
กรรณะทนไม่ได้ จึงต่อสู้กับภีมเสนในสนามรบ ด้วยตาข่ายลูกศรนานาชนิดและอาวุธต่างๆ มากมาย
7.190.56
भीमसेनस्तु सङ्क्रुद्धः सूतपुत्रमयोधयत् ।
तस्मिंस्तथा वर्तमाने क्रुद्धो धर्मसुतोऽब्रवीत्।
पाञ्चालानां नरव्याघ्रान्मात्स्यांश्च पुरुषर्षभान् ॥ ७.१९०.५६ ॥
ภีมเสนโกรธจัดจึงต่อสู้กับบุตรแห่งสารถี ขณะที่การต่อสู้ดำเนินไปเช่นนั้น โอรสแห่งธรรมผู้ทรงกริ้วจึงตรัสแก่วีรบุรุษของปัญจาละและมัตสยะ ผู้เปรียบดังเสือในหมู่มนุษย์และโคผู้ในหมู่มนุษย์
7.190.57
ये नः प्राणाः शिरो ये च ये नो योधा महारथाः ।
त एते धार्तराष्ट्रेषु विषक्ताः पुरुषर्षभान् ॥ ७.१९०.५७ ॥
ผู้ที่เป็นชีวิตของเรา เป็นศีรษะของเรา และเป็นนักรบของเรา คือมหารถทั้งหลาย บัดนี้พวกเขาเหล่านี้กำลังเกาะเกี่ยวอยู่กับโอรสของธฤตราษฎร์ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ
7.190.58
ये नः प्राणाः शिरो ये च ये नो योधा महारथाः ।
त एते धार्तराष्ट्रेषु विषक्ताः पुरुषर्षभाः ॥ ७.१९०.५८ ॥
ผู้ที่เป็นชีวิตของเรา เป็นศีรษะของเรา และเป็นนักรบของเรา คือมหารถทั้งหลาย บัดนี้พวกเขาเหล่านี้กำลังเกาะเกี่ยวอยู่กับโอรสของธฤตราษฎร์ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ
7.190.59
किं तिष्ठत यथा मूढाः सर्वे विगतचेतसः ।
तत्र गच्छत यत्रैते युध्यन्ते मामका रथाः ॥ ७.१९०.५९ ॥
เหตุใดพวกท่านจึงยืนอยู่อย่างคนโง่เขลา ทุกคนสูญเสียสติไปแล้ว จงไปยังที่ที่รถศึกของเราเหล่านี้กำลังต่อสู้อยู่เถิด
7.190.60
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य सर्व एव गतज्वराः ।
जयन्तो वध्यमानाश्च गतिमिष्टां गमिष्यथ ॥ ७.१९०.६० ॥
จงยึดหน้าที่ของนักรบเป็นที่ตั้ง ทุกคนจงปลอดจากความโศก ไม่ว่าจะได้ชัยชนะหรือถูกสังหาร พวกท่านจะไปถึงคติอันเป็นที่ปรารถนา
7.190.61
ते राज्ञा चोदिता वीरा योत्स्यमाना महारथाः ।
चतुर्धा वाहिनीं कृत्वा त्वरिता द्रोणमभ्ययुः ॥ ७.१९०.६१ ॥
วีรชนผู้เป็นมหารถีเหล่านั้น ผู้พร้อมจะรบ ถูกพระราชาเร่งเร้า จึงแบ่งกองทัพออกเป็นสี่ส่วน แล้วรีบเข้าโจมตีท่านโทรณะ
7.190.62
पाञ्चालास्त्वेकतो द्रोणमभ्यघ्नन्निशितैः शरैः ।
भीमसेनपुरोगाश्चाप्येकतः पर्यवारयन् ॥ ७.१९०.६२ ॥
ฝ่ายปาญจาละด้านหนึ่งได้ยิงท่านโทรณะด้วยลูกศรคม ส่วนพวกที่มีภีมเสนนำหน้าก็ล้อมท่านไว้อีกด้านหนึ่ง
7.190.63
आसंस्तु पाण्डुपुत्राणां त्रयो जिह्मा महारथाः ।
यमौ च भीमसेनश्च प्राक्रोशंस्ते धनञ्जयम् ॥ ७.१९०.६३ ॥
ในบรรดาโอรสของปาณฑุมีมหารถีคดโกงอยู่สามผู้ คือฝาแฝดทั้งสองและภีมเสนะ ทั้งสามจึงร้องเรียกธนัญชัย
7.190.64
अभिद्रवार्जुन क्षिप्रं कुरून्द्रोणादपानुद ।
तत एनं हनिष्यन्ति पाञ्चाला हतरक्षिणम् ॥ ७.१९०.६४ ॥
อรชุนเอ๋ย จงรีบพุ่งเข้าไปขับไล่พวกกุรุให้พ้นจากท่านโทรณะเสียโดยเร็ว มิฉะนั้นเมื่อผู้คุ้มครองของเขาถูกฆ่าแล้ว พวกปาญจาละจะสังหารเขา
7.190.65
कौरवेयांस्ततः पार्थः ससा समुपाद्रवत् ।
पाञ्चालानेव तु द्रोणो धृष्टद्युम्नपुरोगमान्।
ममर्दुस्तरसा वीराः पञ्चमेऽहनि भारत ॥ ७.१९०.६५ ॥
จากนั้นปารถะพร้อมด้วยกองทัพของตนก็พุ่งเข้าหาพวกเการพ ส่วนท่านโทรณะก็บดขยี้พวกปาญจาละที่มีธฤษฏทยุมนะนำหน้าอย่างรุนแรง ในวันที่ห้า โอ้ภารตะ