महाभारत · अध्याय 7.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.39.1
द्वैधीभवति मे चित्तं शुचा तुष्ट्या च सञ्जय ।
मम पुत्रस्य यत्नैन्यं सौभद्रः समवारयत् ॥ ७.३९.१ ॥
हे संजया, शोकाने आणि हर्षाने माझे मन दोन भागांत विभागले जात आहे; माझ्या पुत्राच्या प्रयत्नांना सुभद्रेच्या पुत्राने पूर्णपणे रोखले.
7.39.2
विस्तरेणैव मे शंस सर्वं गावल्गणे पुनः ।
विक्रीडितं कुमारस्य स्कन्दस्येवासुरैः सह ॥ ७.३९.२ ॥
हे गावल्गणे, पुन्हा विस्ताराने मला सर्व सांगा — असुरांबरोबर स्कंदाच्या लीलेप्रमाणे या कुमाराचा पराक्रमखेळ.
7.39.3
हन्त ते सम्प्रवक्ष्यामि विमर्दमतिदारुणम् ।
एकस्य च बहूनां च यथासीत्तुमुलो रणः ॥ ७.३९.३ ॥
ठीक आहे, तुला तो अतिभयंकर संहार सांगतो — एका आणि अनेकांमध्ये जसे तुमुल युद्ध झाले होते ते.
7.39.4
अभिमन्युः कृतोत्साहः कृतोत्साहानरिन्दमान् ।
रथस्थो रथिनः सर्वांस्तावकानभ्यवर्षयत् ॥ ७.३९.४ ॥
उत्साहाने भरलेल्या अभिमन्यूने रथावर उभे राहून उत्साही शत्रुदमनांवर आणि तुझ्या सर्व रथींवर बाणांचा वर्षाव केला.
7.39.5
द्रोणं कर्णं कृपं शल्यं द्रौणिं भोजं बृहद्बलम् ।
दुर्योधनं सौमदत्तिं शकुनिं च महाबलम् ॥ ७.३९.५ ॥
द्रोण, कर्ण, कृप, शल्य, द्रोणपुत्र अश्वत्थामा, महाबल भोज (कृतवर्मा), दुर्योधन, सोमदत्तपुत्र आणि महाबल शकुनी.
7.39.6
नानानृपान्नृपसुतान्सैन्यानि विविधानि च ।
अलातचक्रवत्सर्वांश्चरन्बाणैः समार्पयत् ॥ ७.३९.६ ॥
नाना राजे, राजपुत्र आणि विविध सैन्ये — अलातचक्राप्रमाणे फिरत बाणांनी सर्वांना व्यापून टाकले.
7.39.7
निघ्नन्नमित्रान्सौभद्रः परमास्त्रैः प्रतापवान् ।
अदर्शयत तेजस्वी दिक्षु सर्वासु भारत ॥ ७.३९.७ ॥
प्रतापी सौभद्राने परम अस्त्रांनी शत्रूंचा संहार करत, हे भारता, सर्व दिशांत आपले तेज दाखवले.
7.39.8
तद्दृष्ट्वा चरितं तस्य सौभद्रस्यामितौजसः ।
समकम्पन्त सैन्यानि त्वदीयानि सहस्रशः ॥ ७.३९.८ ॥
अमित तेजस्वी सौभद्राचे ते कृत्य पाहून तुमची हजारो सैन्ये थरथरली.
7.39.9
अथाब्रवीन्महाप्राज्ञो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
हर्षेणोत्फुल्लनयनः कृपमाभाष्य सत्वरम् ॥ ७.३९.९ ॥
तेव्हा महाप्राज्ञ, प्रतापी भारद्वाज (द्रोण) हर्षाने विस्फारित नेत्रांनी कृपाला त्वरेने म्हणाले.
7.39.10
घटयन्निव मर्माणि पुत्रस्य तव भारत ।
अभिमन्युं रणे दृष्ट्वा तदा रणविशारदम् ॥ ७.३९.१० ॥
हे भारता, तुझ्या पुत्राचे मर्मस्थान जणू छेदत, तेव्हा रणविशारद अभिमन्यूला युद्धात पाहून (द्रोण म्हणाले).
7.39.11
एष गच्छति सौभद्रः पार्थानां प्रथितो युवा ।
नन्दयन्सुहृदः सर्वान्राजानं च युधिष्ठिरम् ॥ ७.३९.११ ॥
हा पार्थांमधील प्रसिद्ध तरुण सौभद्र पुढे जात आहे; आपल्या सर्व सुहृदांना आणि राजा युधिष्ठिराला आनंदित करत.
7.39.12
नकुलं सहदेवं च भीमसेनं च पाण्डवम् ।
बन्धून्सम्बन्धिनश्चान्यान्मध्यस्थान्सुहृदस्तथा ॥ ७.३९.१२ ॥
नकुल, सहदेव, पाण्डुपुत्र भीमसेन, बंधू, सांगाती आणि मध्यस्थ इतर सुहृद यांनाही (तो आनंदित करतो).
7.39.13
नास्य युद्धे समं मन्ये कञ्चिदन्यं धनुर्धरम् ।
इच्छन्हन्यादिमां सेनां किमर्थमपि नेच्छति ॥ ७.३९.१३ ॥
युद्धात याच्या बरोबरीचा दुसरा कोणी धनुर्धर आहे असे मला वाटत नाही. इच्छा केली तर हा हे सैन्य नष्ट करू शकेल; तरीही तो का इच्छित नाही?
7.39.14
द्रोणस्य प्रीतिसंयुक्तं श्रुत्वा वाक्यं तवात्मजः ।
आर्जुनिं प्रति सङ्क्रुद्धो द्रोणं दृष्ट्वा स्मयन्निव ॥ ७.३९.१४ ॥
द्रोणाचे प्रेमळ शब्द ऐकून तुमचा पुत्र अर्जुनपुत्रावर क्रुद्ध झाला; द्रोणाकडे पाहून जणू हसत राहिला.
7.39.15
अथ दुर्योधनः कर्णमब्रवीद्बाह्लिकं नृपः ।
दुःशासनं मद्रराजं तांस्तथाऽन्यान्महारथान् ॥ ७.३९.१५ ॥
तेव्हा राजा दुर्योधन कर्णाला, बाह्लिकाला, दुःशासनाला, मद्रराजाला आणि त्यांसारख्या इतर महारथींना म्हणाला.
7.39.16
सर्वभूर्धाभिषिक्तानामाचार्यो ब्रह्मवित्तमः ।
अर्जुनस्य सुतं मूढं नायं हन्तुमिहेच्छति ॥ ७.३९.१६ ॥
सर्व अभिषिक्त राजांचा आचार्य, ब्रह्मज्ञानी श्रेष्ठ असा हा अर्जुनाच्या मूर्ख पुत्राला येथे मारू इच्छित नाही.
7.39.17
न ह्यस्य समरे युद्ध्येदन्तकोऽप्याततायिनः ।
किमङ्ग पुनरेवान्यो मर्त्यः सत्यं ब्रवीमि वः ॥ ७.३९.१७ ॥
युद्धात याच्याविरुद्ध आततायीशी यमसुद्धा लढणार नाही; मग दुसरा कोणी मर्त्य काय लढणार? मी तुम्हाला खरेच सांगतो.
7.39.18
अर्जुनस्य सुतं त्वेष शिष्यत्वादभिरक्षति ।
शिष्याः पुत्राश्च दयितास्तदपत्यं च धर्मिणाम् ॥ ७.३९.१८ ॥
अर्जुनाच्या पुत्राचे हा शिष्य असल्यामुळे रक्षण करतो. शिष्य, प्रिय पुत्र आणि धर्मात्म्यांची संतती हे सर्व त्याला सारखेच आहेत.
7.39.19
संरक्ष्यमाणो द्रोणेन मन्यते वीर्यमात्मनः ।
आत्मसम्भावितो मूढस्तं प्रमथ्नीत माचिरम् ॥ ७.३९.१९ ॥
द्रोणाने रक्षिलेला तो आपले पराक्रम मानतो. आत्मप्रौढ मूर्खाला लवकरच कोणीतरी चिरडेल.
7.39.20
एवमुक्तास्तु ते राज्ञा सात्वतीपुत्रमभ्ययुः ।
संरब्धास्ते जिघांसन्तो भारद्वाजस्य पश्यतः ॥ ७.३९.२० ॥
राजाने असे सांगितल्यावर ते संतप्त होऊन सात्वतीपुत्रावर, त्याला मारण्याच्या इच्छेने, द्रोणाच्या देखत चालून गेले.
7.39.21
दुःशासनस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनवचस्तदा ।
अब्रवीत्कुरुशार्दूल दुर्योधनमिदं वचः ॥ ७.३९.२१ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, दुर्योधनाचे ते बोल ऐकून तेव्हा दुःशासन दुर्योधनाला असे म्हणाला.
7.39.22
अहमेनं हनिष्यामि महाराज ब्रवीमि ते ।
मिषतां पाण्डु पुत्राणां पाञ्चालानां च पश्यताम् ॥ ७.३९.२२ ॥
महाराजा, मी त्याला मारीन — तुला हे सांगतो — पांडुपुत्र आणि पांचालांच्या देखत.
7.39.23
ग्रसिष्याम्यद्य सौभद्रं यथा राहुर्दिवाकरम् ।
उत्क्रुश्य चाब्रवीद्वाक्यं कुरुराजमिदं पुनः ॥ ७.३९.२३ ॥
आज मी सौभद्राला गिळून टाकीन, जसा राहू सूर्याला गिळतो. मोठ्याने ओरडून त्याने कुरुराजाला पुन्हा हे शब्द म्हटले.
7.39.24
श्रुत्वा कृष्णौ मया ग्रस्तं सौभद्रमतिमानिनौ ।
गमिष्यतः प्रेतलोकं जीवलोकान्न संशयः ॥ ७.३९.२४ ॥
सौभद्र माझ्याकडून गिळला गेला हे ऐकून, ते दोघे अति-अभिमानी कृष्ण निश्चितच जीवलोकातून प्रेतलोकात जातील, यात शंका नाही.
7.39.25
तौ च श्रुत्वा मृतौ व्यक्तं पाण्डोः क्षेत्रोद्भवाः सुताः ।
एकाह्वा ससुहृद्वर्गाः क्लैब्याद्धास्यन्ति जीवितम् ॥ ७.३९.२५ ॥
ते दोघे मृत झाले हे ऐकून पांडूचे क्षेत्रज पुत्र उघडपणे, एकाच दिवशी, आपल्या सुहृद्वर्गासह दौर्बल्यामुळे प्राण सोडतील.
7.39.26
तस्मादस्मिन्हते शत्रौ हताः सर्वेऽहितास्तव ।
शिवेन मां ध्याहि राजन्नेष हन्मि रिपूंस्तव ॥ ७.३९.२६ ॥
म्हणून हा शत्रू मारला गेला असता तुमचे सर्व शत्रू मारले गेले. हे राजा, शुभभावाने माझे ध्यान करा—हा मी तुमच्या शत्रूंना ठार करीन.
7.39.27
एवमुक्त्वाऽनदद्राजन्पुत्रो दुःशासनस्तव ।
सौभद्रमभ्ययात्क्रुद्धः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.३९.२७ ॥
असे बोलून, हे राजा, तुमचा पुत्र दुःशासन गर्जला; क्रुद्ध होऊन सौभद्रावर चालून गेला आणि बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकून टाकले.
7.39.28
तमतिक्रुद्धमायान्तं तव पुत्रमरिंदमः ।
अभिमन्युः शरैस्तीक्ष्णैः षड्विंशत्या समार्पयत् ॥ ७.३९.२८ ॥
अत्यंत क्रुद्ध होऊन येणाऱ्या तुमच्या त्या पुत्राला शत्रूंना दमविणाऱ्या अभिमन्यूने सव्वीस तीक्ष्ण बाणांनी घायाळ केले.
7.39.29
दुःशासनस्तु सङ्क्रुद्धः प्रभिन्न इव कुञ्जरः ।
अयोधयत सौभद्रमभिमन्युश्च तं रणे ॥ ७.३९.२९ ॥
दुःशासन तर अत्यंत क्रुद्ध होऊन मदोन्मत्त हत्तीप्रमाणे सौभद्राशी लढला; अभिमन्यूही रणांगणात त्याच्याशी लढला.
7.39.30
तौ मण्डलानि चित्राणि रथाभ्यां सव्यदक्षिणम् ।
चरमाणावयुध्येतां रथशिक्षाविशारदौ ॥ ७.३९.३० ॥
रथशिक्षणात निपुण ते दोघे आपापल्या रथांनी डावीकडे व उजवीकडे विचित्र मंडले घालत लढले.
7.39.31
अथ पणवमृदङ्गदुन्दुभीनां ।
क्रकचमहानकभेरिझर्झराणम्।
निनदमतिभृशं नराः प्रचक्रु… ।
र्लवणजलोद्भवसिंहनादमिश्रम् ॥ ७.३९.३१ ॥
नंतर पणव, मृदंग, दुंदुभी, क्रकच, महानक, भेरी आणि झर्झर वाद्यांचा अतिशय मोठा नाद माणसांनी केला… लवणसमुद्रातून उठलेल्या सिंहनादात मिसळून.