Mahābhārata · Adhyāya 7.99
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.99.1
वर्तमाने तदा युद्धे द्रोणस्य सह पाण्डुभिः ।
परिवर्तमान आदित्ये तत्र सूर्ये च रश्मिभिः।
रजसा कीर्यमाणाश्च मन्दीभूताश्च कौरवाः ॥ ७.९९.१ ॥
Mientras la batalla entre Droṇa y los Pāṇḍavas seguía, y el sol giraba en el cielo con sus rayos, los Kauravas, dispersos y cubiertos de polvo, se debilitaron.
7.99.2
तिष्ठतां युध्यमानानां पुनरावर्ततामपि ।
भज्यतां जयतां चैव जगाम तदहः शनैः ॥ ७.९९.२ ॥
Entre los que resistían y combatían, los que volvían a retroceder, los que se quebraban y los que vencían, aquel día pasó lentamente.
7.99.3
तथा तेषु विषक्तेषु सैन्येषु जयगृद्धिषु ।
अर्जुनो वासुदेवश्च सैन्धवायैव जग्मतुः ॥ ७.९९.३ ॥
Mientras los ejércitos, ávidos de victoria, estaban así enzarzados, Arjuna y Vāsudeva se dirigieron hacia Saindhava.
7.99.4
रथमार्गप्रमाणं तु कौन्तेयो निशितैः शरैः ।
चकार यं च पन्थानं ययौ तेन जनार्दनः ॥ ७.९९.४ ॥
El hijo de Kuntī, con flechas afiladas, trazó la medida del camino de carros, y por ese mismo camino avanzó Janārdana.
7.99.5
यत्रयत्र रथो याति पाण्डवस्य महात्मनः ।
तत्रतत्रैव दीर्यन्ते सेनास्तव विशाम्पते ॥ ७.९९.५ ॥
Dondequiera que avanza el carro del magnánimo Pāṇḍava, allí, oh señor de los pueblos, se desgarran tus ejércitos.
7.99.6
रथशिक्षां तु दाशार्हो दर्शयामास वीर्यवान् ।
उत्तमाधममध्यानि मण्डलानि विदर्शयन् ॥ ७.९९.६ ॥
El poderoso descendiente de Daśārha mostró su habilidad en conducir el carro, exhibiendo con claridad los giros circulares superiores, inferiores y medios.
7.99.7
ते तु नामाङ्किता बाणाः कालज्वलनसन्निभाः ।
स्नायुनद्धाः सुपर्वाणः पृथवो दीर्घगामिनः ॥ ७.९९.७ ॥
Aquellas flechas, marcadas con nombres, semejantes al fuego del tiempo, sujetas con tendón, de buenos nudos, anchas y de largo vuelo.
7.99.8
वैणवाश्चायसाश्चोग्रा ग्रसन्तो विविधानरीन् ।
रुधिरं पतगैः सार्धं प्राणिनां पपुराहवे ॥ ७.९९.८ ॥
Las feroces flechas, de bambú y de hierro, devorando a muchos enemigos, bebían en la batalla la sangre de los seres vivos junto con las aves.
7.99.9
रथस्थितोऽग्रतः क्रोशं यानस्यत्यर्जुनः शरान् ।
रथे क्रोशमतिक्रान्ते तस्य ते घ्नन्ति शात्रवान् ॥ ७.९९.९ ॥
Arjuna, de pie en el carro, disparaba flechas a un krosha por delante del carro; cuando el carro había avanzado un krosha, aquellas flechas herían a sus enemigos.
7.99.10
तार्क्ष्यमारुतरंहोभिर्वाजिभिः साधुवाहिभिः ।
यथाऽगच्छद्धृषीकेशः कृत्स्नं विस्मापयञ्जगत् ॥ ७.९९.१० ॥
Con caballos veloces como Garuḍa y el viento, de buen tiro, Hṛṣīkeśa avanzó asombrando a todo el mundo.
7.99.11
न तथा गच्छति रथस्तपनस्य विशाम्पते ।
नेन्द्रस्य न तु रुद्रस्य नापि वैश्रवणस्य च ॥ ७.९९.११ ॥
Oh señor de los pueblos, el carro del sol no avanza así, ni el de Indra, ni el de Rudra, ni el de Kubera.
7.99.12
नान्यस्य समरे राजन्गतपूर्वस्तथा रथः ।
यथा ययावर्जुनस्य मनोभिप्रायशीघ्रगः ॥ ७.९९.१२ ॥
Oh rey, en la batalla ningún otro carro había ido antes así, como fue el carro de Arjuna, veloz como la intención de la mente.
7.99.13
प्रविश्य तु रणे राजन्केशवः परवीरहा ।
सेनामध्ये हयांस्तूर्णं चोदयामास भारत ॥ ७.९९.१३ ॥
Oh rey, Keśava, matador de los héroes enemigos, entró en la batalla y en medio del ejército azuzó con prontitud a los caballos, oh Bhārata.
7.99.14
ततस्तस्य रथौघस्य मध्यं प्राप्य हयोत्तमाः ।
कृच्छ्रेणरथमूहुस्तं क्षुत्पिपासासमन्विताः ॥ ७.९९.१४ ॥
Entonces, al llegar al centro de aquella multitud de carros, los excelentes caballos, afligidos por el hambre y la sed, arrastraron con dificultad aquel carro.
7.99.15
क्षताश्च बहुभिः शस्त्रैर्युद्धशौण्डैरनेकशः ।
मण्डलानि विचित्राणि विचेरुस्ते मुहुर्मुहुः ॥ ७.९९.१५ ॥
Heridos de muchas maneras por las numerosas armas de guerreros diestros en el combate, giraron una y otra vez en círculos variados.
7.99.16
हतानां वाजिनागानां रथानां च नरैः सह ।
उपरिष्टादतिक्रान्ताः शैलाभानां सहस्रशः ॥ ७.९९.१६ ॥
Sobre los montones de caballos, elefantes, carros y hombres muertos, miles de cuerpos semejantes a montañas eran pasados por encima.
7.99.17
श्रमेण महता युक्तास्ते हया वातरंहसः ।
मन्दवेगगता राजन्संवृत्तास्तत्र संयुगे ॥ ७.९९.१७ ॥
Oh rey, aquellos caballos, veloces como el viento, abrumados por un gran cansancio, se volvieron lentos en aquella batalla.
7.99.18
एतस्मिन्नन्तरे वीरावावन्त्यौ भ्रातरौ नृप ।
सहसेनौ समार्च्छेतां पाण्डवं क्लान्तवाहनम् ॥ ७.९९.१८ ॥
Mientras tanto, oh rey, los dos hermanos heroicos de Avantī, junto con sus ejércitos, embistieron al Pāṇḍava cuyos corceles estaban fatigados.
7.99.19
तावर्जुनं चतुःषष्ट्या सप्तत्या च जनार्दनम् ।
शराणां च शतैरश्वानविध्येतां मुदान्वितौ ॥ ७.९९.१९ ॥
Los dos hirieron a Arjuna con sesenta y cuatro flechas y a Janārdana con setenta, y con alegría hirieron a los caballos con cientos de flechas.
7.99.20
तावर्जुनो महाराज नवभिर्नतपर्वभिः ।
आजघान रणे क्रुद्धो मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः ॥ ७.९९.२० ॥
Gran rey, Arjuna, enfurecido y conocedor de los puntos vitales, los golpeó en la batalla con nueve flechas de nudos curvos que perforan los puntos vitales.
7.99.21
ततस्तौ तु शरौघेण बीभत्सुं सहकेशवम् ।
आच्छादयेतां संरब्धौ सिंहनादं च चक्रतुः ॥ ७.९९.२१ ॥
Entonces los dos, airados, cubrieron a Bībhatsu (Arjuna) junto con Keśava bajo una lluvia de flechas, y también lanzaron un rugido de león.
7.99.22
तयोस्तु धनुषी मुष्टौ भल्लाभ्यां श्वेतवाहनः ।
चिच्छेद समरे तूर्णं भूय एव धनञ्जयः।
अथान्यैर्विशिखैस्तूर्णं ध्वजौ च कनकोज्ज्वलौ ॥ ७.९९.२२ ॥
Los arcos de aquellos dos, junto a sus empuñaduras, fueron cortados rápidamente en la batalla por el de caballos blancos, Arjuna, con dos flechas bhalla; luego Dhanañjaya cortó con otras flechas, con rapidez, ambos estandartes, que brillaban como oro.
7.99.23
अथान्ये धनुषी राजन्प्रगृह्य समरे तदा ।
पाण्डवं भृशसङ्क्रुद्धावर्दयामासतुः शरैः ॥ ७.९९.२३ ॥
Entonces, oh rey, los dos, tomando otros arcos y muy enfurecidos en la batalla, atormentaron al Pāṇḍava (Arjuna) con flechas.
7.99.24
तयोस्तु भृशसङ्क्रुद्धः शराभ्यां पाण्डुनन्दनः ।
धनुषी चिच्छिदे तूर्णं भूय एव धनञ्जयः ॥ ७.९९.२४ ॥
Los arcos de aquellos dos fueron cortados de nuevo rápidamente por el hijo de Pāṇḍu (Arjuna), muy enfurecido, con dos flechas; en efecto, era Dhanañjaya.
7.99.25
तथान्यैर्विशिखैस्तूर्णं रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
जघानाश्वांस्तथा सूतौ पार्ष्णी च सपदानुगौ ॥ ७.९९.२५ ॥
Con rapidez, con otras flechas de plumas doradas afiladas en piedra, hirió a los caballos, asimismo a los dos aurigas y a los guardias de la retaguardia con sus seguidores a pie.
7.99.26
ज्येष्ठस्य च शिरः कायात्क्षुरप्रेण न्यकृन्तत ।
स पपात हतः पृथ्व्यां वातरुग्ण इव द्रुमः ॥ ७.९९.२६ ॥
Y la cabeza del mayor le fue cortada del cuerpo con una flecha de punta de navaja; abatido, cayó al suelo como un árbol derribado por el viento.
7.99.27
विन्दं तु निहतं दृष्ट्वा ह्यनुविन्दः प्रतापवान् ।
हताश्वं रथमुत्सृज्य गदां गृह्य महाबलः ॥ ७.९९.२७ ॥
Al ver a Vinda muerto, el poderoso Anuvinda, con sus caballos muertos, abandonó su carro, tomó su maza y el de gran fuerza avanzó.
7.99.28
अभ्यवर्तत सङ्ग्रामे भ्रातुर्वधमनुस्मरन् ।
गदया रथिनां श्रेष्ठो नृत्यन्निव महारथः ॥ ७.९९.२८ ॥
Recordando la muerte de su hermano, avanzó en la batalla; el mejor de los guerreros de carro, aquel gran guerrero avanzó como si danzara con su maza.
7.99.29
अनुविन्दस्तु गदया ललाटे मधुसूदनम् ।
स्पष्ट्वा नाकम्पयत्क्रुद्धो मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ७.९९.२९ ॥
Pero Anuvinda, enfurecido, tocó la frente de Madhusūdana con su maza, pero no lo hizo temblar, como el monte Mainaka que no se estremece.
7.99.30
तस्यार्जुनः शरैः षड्भिर्ग्रीवां पादौ भुजौ शिरः ।
निचकर्त स सञ्छन्नः पपाताद्रिचयो यथा ॥ ७.९९.३० ॥
Arjuna le cortó el cuello, los pies, los brazos y la cabeza con seis flechas; cubierto por ellas, cayó como un montón de montañas.
7.99.31
ततस्तौ निहतौ दृष्ट्वा तयो राजन्पदानुगाः ।
अभ्यद्रुवन्त सङ्क्रुद्धाः किरन्तः शतशः शरान् ॥ ७.९९.३१ ॥
Entonces, al ver muertos a aquellos dos, oh rey, sus seguidores de a pie, enfurecidos, se lanzaron contra él esparciendo cientos de flechas.
7.99.32
तानर्जुनः शरैस्तूर्णं निहत्य भरतर्षभ ।
व्यरोचत यथा वह्निर्दावं दग्ध्वा हिमात्यये ॥ ७.९९.३२ ॥
Oh toro de los Bharatas, Arjuna los mató rápidamente con flechas y resplandeció como el fuego que ha quemado un bosque al final del invierno.
7.99.33
तयोः सेनामतिक्रम्य कृच्छ्रादिव धनञ्जयः ।
विबभौ जलदं हित्वा दिवाकर इवोदितः ॥ ७.९९.३३ ॥
Tras atravesar su ejército con dificultad, por así decir, Dhanañjaya brilló como el sol que ha surgido libre de la nube.
7.99.34
तं दृष्ट्वा कुरवस्त्रस्ताः प्रहृष्टाश्चाभवन्पुनः ।
अभ्यवर्तन्त पार्थं च समन्ताद्भरतर्षभ ॥ ७.९९.३४ ॥
Al verlo, los kurus, aterrorizados, se alegraron de nuevo, oh toro de los Bharatas, y se volvieron contra Pārtha por todos lados.
7.99.35
श्रान्तं चैनं समालक्ष्य ज्ञात्वा दूरे च सैन्धवम् ।
सिंहनादेन महता सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ७.९९.३५ ॥
Viéndolo cansado y sabiendo que el saindhava (Jayadratha) estaba lejos, lanzaron un gran rugido de león y lo rodearon por todas partes.
7.99.36
तांस्तु दृष्ट्वा सुसंरब्धानुत्स्मयन्पुरुषर्भः ।
शनकैरिव दाशार्हमर्जुनो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.९९.३६ ॥
Viéndolos a todos sumamente enfurecidos, Arjuna, el mejor de los hombres, sonrió y habló suavemente estas palabras al descendiente de Daśārha.
7.99.37
शरार्दिताश्च ग्लानाश्च हया दूरे च सैन्धवः ।
किमिहानन्तरं कार्यं साधिष्ठं तव रोचते ॥ ७.९९.३७ ॥
Los caballos, atormentados por las flechas y exhaustos, y los caballos de Sindh están lejos. ¿Qué debe hacerse ahora aquí? ¿Qué te parece más apropiado?
7.99.38
ब्रूहि कृष्ण यथातत्त्वं त्वं हि प्राज्ञतमः सदा ।
भवन्नेत्रा रणे शत्रून्विजेष्यन्तीह पाण्डवाः ॥ ७.९९.३८ ॥
Habla con verdad, Kṛṣṇa, pues tú siempre eres el más sabio. Guiados por ti, los Pāṇḍavas vencerán a sus enemigos en la batalla aquí.
7.99.39
मम त्वनन्तरं कृत्यं यद्वै तत्त्वं निबोध मे ।
हयान्विमुच्य हि सुखं विशल्यान्कुरु माधव ॥ ७.९९.३९ ॥
Ahora escucha de mí cuál es mi próximo deber: desunce los caballos, oh Mādhava, y libéralos cómodamente de las flechas.
7.99.40
एवमुक्तस्तु पार्थेन केशवः प्रत्युवाच तम् ।
ममाप्येतन्मतं पार्थ यदितं ते प्रभाषितम् ॥ ७.९९.४० ॥
Así interpelado por Pārtha, Keśava le respondió: "Pārtha, lo que has dicho es también mi propia opinión."
7.99.41
अहमावारयिष्यामि सर्वसैन्यानि केशव ।
त्वमप्यत्र यथान्यायं कुरु कार्यमनन्तरम् ॥ ७.९९.४१ ॥
Yo contendré a todos los ejércitos, oh Keśava. Y tú también, aquí, haz lo que sigue según la justicia.
7.99.42
सोऽवतीर्य रथोपस्थादसम्भ्रान्तो धनञ्जयः ।
गाण्डीवं धनुरादाय तस्थौ गिरिविवाचलः ॥ ७.९९.४२ ॥
Dhanañjaya, sin turbarse, descendió del asiento del carro, tomó el arco Gāṇḍīva y se mantuvo inmóvil como una montaña.
7.99.43
तमभ्यधावन्क्रोशन्तः क्षत्रिया जयकाङ्क्षिणः ।
इदं छिद्रमिति ज्ञात्वा धरणीस्थं धनञ्जयम् ॥ ७.९९.४३ ॥
Los guerreros ksatriya, ansiosos por la victoria, se abalanzaron sobre él gritando, pensando: «Esta es la oportunidad», contra Dhanañjaya que estaba de pie en el suelo.
7.99.44
तमेकं रथवंशेन महता पर्यवारयन् ।
विकर्षन्तश्च चापानि विसृजन्तश्च सायकान् ॥ ७.९९.४४ ॥
Lo rodearon, a él solo, con una gran hilera de carros, tensando sus arcos y disparando flechas.
7.99.45
शस्त्राणि च विचित्राणि क्रुद्धास्तत्र व्यदर्शयन् ।
छादयन्तः शरैः पार्थं मेघा इव दिवाकरम् ॥ ७.९९.४५ ॥
Enfurecidos, mostraron allí armas variadas, cubriendo a Pārtha con flechas como las nubes cubren el sol.
7.99.46
अभ्यद्रवन्त वेगेन क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् ।
नरसिंहं रथोदाराः सिंहं मत्ता इव द्विपाः ॥ ७.९९.४६ ॥
Los nobles guerreros de carro arremetieron con ímpetu contra aquel toro de los guerreros, aquel león entre los hombres, como elefantes enloquecidos contra un león.
7.99.47
तत्र पार्थस्य भुजयोर्महद्बलमदृश्यत ।
यत्क्रुद्धो बहुलाः सेनाः सर्वतः समवारयत् ॥ ७.९९.४७ ॥
Allí se vio el gran poder de los brazos de Pārtha, pues enfurecido contuvo por todos lados a los numerosos ejércitos.
7.99.48
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतो विभुः ।
इषुभिर्बुभिस्तूर्णं सर्वानेव समावृणोत् ॥ ७.९९.४८ ॥
El poderoso, repeliendo con sus armas todas las armas de sus enemigos por todas partes, pronto los cubrió a todos con flechas.
7.99.49
तत्रान्तरिक्षे बाणानां प्रगाढानां विशाम्पते ।
सङ्घर्षेण महार्चिष्मान्पावकः समजायत ॥ ७.९९.४९ ॥
Allí, oh señor de los pueblos, en el cielo, del choque de las densas flechas surgió un gran fuego ardiente.
7.99.50
तत्रतत्र महेष्वासैः श्वसद्भिः शोणितोक्षितैः ।
हयैर्नागैश्च सम्भिन्नैर्नदद्भिश्चारिकर्शन ॥ ७.९९.५० ॥
Aquí y allá, oh atormentador de enemigos, grandes arqueros, caballos ensangrentados y jadeantes, y elefantes desgarrados rugían.
7.99.51
संरब्धैश्चारिभिर्वीरैः प्रार्थयद्भिर्जयं मृधे ।
एकस्थैर्बहुभिः क्रुद्धैरूष्मेव समजायत ॥ ७.९९.५१ ॥
De muchos héroes, airados, que se movían, anhelando la victoria en batalla, de pie juntos en un mismo lugar, surgió un calor como vapor.
7.99.52
शरोर्मिणं ध्वजावर्तं नागनक्रं दुरत्ययम् ।
पदातिमत्स्यकलिलं शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनम् ॥ ७.९९.५२ ॥
Con olas de flechas, remolinos de estandartes, cocodrilos de elefantes, infranqueable, espeso de peces que eran soldados de infantería, resonando con el sonido de caracolas y tambores.
7.99.53
असङ्ख्येयमपारं च रजो नीरमतीव च ।
उष्णीषकमठं छत्रपताकाफेनमालिनम् ॥ ७.९९.५३ ॥
Innumerable e inmenso, muy lleno de agua de polvo, con turbantes como tortugas, ceñido de espuma de sombrillas y estandartes.
7.99.54
रथसागरमक्षोभ्यं मातङ्गाङ्गशिलाचितम् ।
वेलाभूतस्तदा पार्थः पत्रिभिः समवारयत् ॥ ७.९९.५४ ॥
Entonces Pārtha, convertido en orilla, contuvo con sus flechas aquel océano de carros, inmóvil, sembrado de rocas de cuerpos de elefantes.
7.99.55
अर्जुने धरणीं प्राप्ते हयहस्ते च केशवे ।
एतदन्तरमासाद्य कथं पार्थो न घातितः ॥ ७.९९.५५ ॥
Cuando Arjuna había caído al suelo y Keśava tenía las riendas de los caballos en la mano, ¿cómo no fue Pārtha abatido en ese mismo momento?
7.99.56
सद्यः पार्थिव पार्थेन निरुद्धाः सर्वपार्थिवाः ।
रथस्था धरणीस्थेन वाक्यमच्छान्दसं यथा ॥ ७.९९.५६ ॥
Oh rey, Pārtha, de pie en el suelo, detuvo de inmediato a todos los reyes que estaban en sus carros; estas palabras se dicen como si no fueran métricas.
7.99.57
स पार्थः पार्थिवान्सर्वान्भूमिस्थोपि रथस्थितान् ।
एको निवारयामास लोभः सर्वगुणानिव ॥ ७.९९.५७ ॥
Aquel Pārtha, de pie en el suelo, solo contuvo a todos los reyes en sus carros, como la codicia contiene todas las virtudes.
7.99.58
ततो जनार्दनः सङ्ख्ये प्रियं पुरुषसत्तमम् ।
असम्भ्रान्तो महाबाहुरर्जुनं वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.९९.५८ ॥
Entonces Janārdana, el de brazos poderosos, sin turbarse en la batalla, dijo estas palabras a Arjuna, el más querido de los hombres.
7.99.59
उदपानमिहाश्वानां नालमस्ति रणेऽर्जुन ।
परीप्सन्ते जलं चेमे पेयं न त्ववगाहनम् ॥ ७.९९.५९ ॥
Oh Arjuna, este pozo de agua aquí no basta para los caballos en la batalla; buscan agua para beber, no un lugar donde bañarse.
7.99.60
इदमस्तीत्यसम्भ्रान्तो ब्रुवन्नस्त्रेण मेदिनीम् ।
अभिहत्यार्जुनश्चक्रे वाजिपानं सरः शुभम् ॥ ७.९९.६० ॥
Diciendo sin temor "Aquí está", Arjuna golpeó la tierra con un arma e hizo un hermoso lago para que los caballos bebieran.
7.99.61
हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् ।
सुविस्तीर्णं प्रसन्नाम्भः प्रफुल्लवरपङ्कजम् ॥ ७.९९.६१ ॥
Lleno de cisnes y patos kāraṇḍava, adornado con gansos chakravāka, muy amplio, de agua clara, con excelentes lotos en plena floración.
7.99.62
कूर्ममत्स्यगणाकीर्णमगाधमृषिसेवितम् ।
आगच्छन्नारदमुनिर्दर्शनार्थं कृतं क्षणात् ॥ ७.९९.६२ ॥
Lleno de multitudes de tortugas y peces, insondable, frecuentado por sabios; aquel lago que el sabio Nārada, al llegar para verlo, creó en un instante.
7.99.63
शरवंशं शरस्थूणं शराच्छादनमद्भुतम् ।
शरवेश्माकरोत्पार्थस्त्वष्टेवाद्भुतकर्मकृत् ॥ ७.९९.६३ ॥
Con flechas como armazón de bambú, flechas como pilares y flechas como techo, la maravillosa casa de flechas fue hecha por Pārtha, como Tvaṣṭṛ, el realizador de hazañas maravillosas.
7.99.64
ततः प्रहस्य गोविन्दः साधुसाध्वित्यथाब्रवीत् ।
शरवेश्मनि पार्थेन कृते तस्मिन्महात्मना ॥ ७.९९.६४ ॥
Entonces Govinda, riendo, dijo: «¡Bien hecho! ¡Bien hecho!», cuando aquella casa de flechas fue hecha por el magnánimo Pārtha.